Simpatia

L'idèa de simpatia es aquela de participacion, ligam, concordança, comunicacion. Aquò fa que dona diferents senses, segon que se parla de la simpatia entre causas o de la simpatia entre personas.

Lo mot deriva de la lenga grèga συμπάθεια (simpateia), de σύν (sýn) que significa ensems e de πάθος (patòs) patiment (de πάσχω - pascho, patir). 

 La simpatia universala: concepcion en relacion amb l'estoïcisme 
La simpatia universala tòca las causas, supausa una concordança entre de realitats fisicas.
Pels estoïciansA.-J. Festugière, La Révélation d'Hermès Trismégiste, t. II : Le Dieu cosmique, 1949, p. 418-419., lo monde es penetrat pertot d'un meteis Fuòc-Logos que n'es lo principe de coesion, de movement, de vida. Es un grand Viu, de biais que las partidas del monde comunian dins un meteis sentiment e un meteis buf. Çò que tòca una partida tòca los autres. Mas los estoïcians ancians(Zenon de Cittium, Crisipe) sonque parlan de las relacions entre las causas del cèl (orania) e las causas de la tèrra (epigeia):
 (Cicéron, De la divinacion, II, 14, § 33-34).

Posidonios d'Apamèa (131-51 ab.C.), qu'es del mejan estoïcisme, compren la simpatia al respècte entre las causas terrèstras:
 (Ciceron, De la natura dels dieus, II, 7, § 19).

Per Plotin, la simpatia es  (IV, 4, 41).

Lo mot grèc "simpatia" se podiá tanben aplicar, per animisme, a de correspondéncias entre objèctes inanimat e/o dels èsser vius, coma per l’ocultista Bolos de Mendès (II° s. abC.). Ciceron parla de l'antipatia entre la vinha e los caulets (De la natura dels dieus, II, 47, § 120). A la Renaissença, fòrça autors parlan de las simpatias e antipatias : Paracèlse, Cardan, Tommaso Campanella, Giambattista Della Porta, etc.

 La simpatia morala e sociala 
Hume edifica sa teoria del jutjament moral a l'entorn de la simpatia, definida coma una tendéncia nòstra per recebre  (Tractat de la natura umana, 1739-1740 ; II, 1, 11); aprèp, la simpatia designa lo desir de viure en comunautat amb los autres òmes ; apuèi, la simpatia es far coma si esprovariái de sentiments que esprovi pas, me metre fictivament al luòc d'autrú, perque imagini que deuriái èsser dins aquel luòc. 

Adam Smith, amic d'Hume, definís la simpatia (sympathy) coma la {{cita|facultat de partejar las passions dels autres" (Teoria dels sentiments morals}}, 1759 ; I, 1, 3). Fa de la simpatia lo mobil primièr dels actes e lo fondament dels jutjaments morals.

Per Max Scheler, la simpatia (Mitgefühl) es un acte intencional de comunicacion entre personas (Natura e Formas de la simpatia.

 La simpatia psicologica 
Le mot "simpatia" pòt tanben significar èsser tocat per de sentiments o d'emocions. Atal, l'esséncia de la simpatia es la preocupacion fòrta que se sent per autrú. La simpatia existís quand los sentiments o emocions d'una persona son prigondament compreses e apreciats per una autra persona.

Dins l'usatge corrent, la simpatia es sovent presa coma la compreneson qu'avèm d'un autre, de son malur o de sa patiment, son chagrin.

La simpatia pòt tanben se referir a èsser conscient de las emocions positivas esprovadas pels autres.

Dins un sens pus larg, se pòt referir a l'apartenéncia a una ideologia particulara, per exemple politica. Se ditz alara qu'una persona es simpatizanta.

 La simpatia fisiologica 
La simpatia fisiologica es una mena de contagion per que una persona reprodusi per imitacion o influéncia los comportaments d'un autre. Atal es del badalh, del rire.
 (Théodore Ribot, Psicologia dels sentiments, II, chap. 4 : "La simpatia e l'emocion tendra").

Referéncias

Bibliografias
 Bibliografia sus la simpatia universala 
 Reinhardt, Poseidonios, 1921
 Reinhardt, Kosmos und Sympathie, 1931.
 A.-J. Festugière, La Révélation d’Hermès Trismégiste, Paris, Les Belles Lettres, 1944-1954 (4 volumes) : vol. I : L'astrologie et les sciences occultes, 441 p. ; vol. II : Le dieu cosmique, 610 p. ; vol. III : Les doctrines de l'âme, 314 p. ; vol. IV : Le dieu inconnu, 319 p. Réimpr. en 1 vol., Paris, Les Belles Lettres, 2006, 1700 p.
 Émile Bréhier, Chrysippe et l'ancien Stoïcisme, PUF, 1910, éd. revue 1951.
 Bibliografia sus la simpatia morala e sociala 
 David Hume, Traité de la nature humaine (1739-1740)
 Adam Smith, La théorie des sentiments moraux (1759), trad. marquise de Condorcet (1798), Aujourd'hui
 Max Scheler, Nature et Formes de la sympathie. Contribution à l'étude des lois de la vie affective (1923), Payot, 1971.
 Monique Canto-Sperber, Dictionnaire d'éthique et de philosophie morale (1996), PUF, t. II, p. 1904-1910. 
 Bibliografia sus la simpatia psicologica 
 Decety, J. and Ickes, W. (Eds.) (2009). The Social Neuroscience of Empathy. Cambridge: MIT Press, Cambridge.
  Decety, J. and Batson, C.D. (Eds.). Interpersonal Sensitivity: Entering Others' Worlds. Hove: Psychology Press. 
 Eisenberg, N., & Strayer, J. (1987). Empathy and its Development. Cambridge: Cambridge University Press. 
 Lamm, C., Batson, C.D., & Decety, J. (2007). "The neural substrate of human empathy: effects of perspective-taking and cognitive appraisal". Journal of Cognitive Neuroscience'', 19, 42-58.