Tuí

Tuí (Thuy en francés) qu'ei ua comuna gascona de Bigòrra situada dens lo departament deus Hauts Pirenèus e la region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.

Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.

Toponimia
La prononciacion qu'ei [tui] (grafia fonetica deus autors). Las fòrmas ancianas que son : Tuy en 1429, Tuy en 1768,  Thuy (mapa de Cassini, a la fin deu sègle XVIII)Michel Grosclaude et Jean-François Le Nail, Dictionnaire toponymique des communes des Hautes-Pyrénées intégrant les travaux de Jacques Boisgontier, Conseil Général des Hautes-Pyrénées, 2000 https://www.archivesenligne65.fr/article.php?laref=1257&titre=thuy.

Segon R. Aymard, Tuí que vien, amb totas resèrvas, de toja, « fr. thuie », puishque la posicion permet de pensar a tuha, « hautor boscada o pas ».

Es un nom qu'es escur e un cas dificile : segon Miquèu Grosclaude e los diccionaris francesesDans le département des Basses-Pyrénées, des Landes et de la Gironde, on donne ce nom [de landes] aux terrains couverts de thuie, c'est-à-dire de divers arbustes, que l'on coupe tous les trois ans, pour former des engrais, Dralet, Traité des forêts d'arbres résineux, p. 172. in Littré t(h)uie n'ei pas que la francizacion de l'occitan toja e donc de descartar, e dens lo mot tuha (deu latin tufa), lo gascon que consèrva la prononciacion aspirada, notada h..

Auré cap relacion damb lo nom Tuïr, comuna catalana del Rosselhon, en lo quau Pierre Fouché vedèva un derivat
del nòrd-catalan de continuitat occitana "tuire" ('tuf calcari', ligat a "tova", 'pèira porosa', vengut de la forma feminina de l'adjectiu "tou", 'curat', 'vueit'; 'mòl', del latin tŏpha, cf.
latin tardiu tūphus o tūfus, derivats del latin classic tōphus o tōfus, d'incèrta origina), d'un *tofu + -urĭu?

Benlhèu ven com, Tuèis, deu mot attegiā (de *ad-tegiā) qu'es lo nom de l'ostau gallés, que passè despuish en latin e que s'opausava a la domus latina (« ostau ») en s'especializant dens lo sens de « cabana » Xavier Delamarre, Noms de lieux celtiques de l'Europe ancienne, ed. Errance, 2012, p.64. Curiosament Joan Coromines explica lo toponim catalan Tuïr non pas com provenent de l'occitano-rosselhonés "tuire", mès a partir de la fòrma latina villa tŭgŭrĭī, çò es 'mas de la cabana'.

Ua auta pista qu'es la varianta tui del mot tuèis, del latin taxus.

Non sembla pas aver la medisha etimologia que lo nom galician Tui.

Istòria

Administracion

Demografia

 En  la populacion qu'èra de  abitants e la densitat qu'èra de  ab/km².

Lòcs e monuments
Personalitats ligadas dab la comuna

Véder tanben
 Comunas deths Hauts Pirenèus

Ligams extèrnes

Nòtas

Categoria:Comuna de Bigòrra
Categoria:Comuna deths Hauts Pirenèus
Categoria:Comuna de Gasconha