Obesitat

L'obesitat qu'es definida com un indici de massa corporau de mei de 35. Se aqueste indici qu'es mei de 40, que parlam d'obesitat mobida.

 Istòria 

Avertiment : la seccion aquí-sos seguís principalament l'istòria de l'obesitat en Occident. Aquò es interessant que la vision moderna de l'obesitat es larjament eissia de las concepcions occidentalas d'aquela patologia. Pasmens, escarta las representacions presentas dins d'autras regions durant los meteisses periòdes.

 De l'Edat Mejana a la Renaissença 

Durant l'Edat Mejana, l'òme gròs aviá generalament un certan prestigi car èra associat a l'imatge dau chavalier vigorós, dau senhor opulent e l'òme en bòna santat amb un accès a un manjar abondós(fr) Georges Vigarello, « Le prestige du gros », dins Les métamorphoses du gras. Histoire de l'obésité. Du Moyen Age au XXe siècle, Seuil, 2010.. Las ripalhas son ansin un element important dels racontes de chavalariá. Los abitants de las regions miticas son pereu presentats coma grands, gròs e dotats d'un apetit considerable. Per exemple, dins lo Libre de las Meravilhas, Marco Polo explica l'origina de la fòrça desmesuraa dels « gigants » de Zanzibar per lor capacitat a manjar mai que los autres òmes(fr) Marco Polo (tèxte establit per Maurice Turpaud), Les Merveilleux Voyages de Marco Polo dans l’Asie du XIIIe siècle, Spes, 1929, pp. 208-209.. Pasmens, aquela vision positiva de l'obesitat es de nuançar car l'excès de pes èra condamnat, en particular quand empachava un nòble de complir son dever. Ansin, l'obesitat dau rei Loís VI lo Gròs (1108-1137), incapable de montar a chivau a partir de 1131, foguèc descricha coma un amoliment e un afebliment a l'origina de malautiás divèrsas. L'obesitat foguèc egalament una causa probabla de la repudiacion de la reina Berta de França en 1092(en) Jim Bradbury, The Capetians: The History of a Dynasty, Continuum International Publishing Group, 2007.(en) David Luscombe e Jonathan Riley-SMith, The New Cambridge Medieval History: Volume 4, c.1024-c.1198, Cambridge University Press, 2004..

Lo prestigi del gròs comencèc de declinar a partir dau segle XII en causa de tres evolucions socialas. Los clercs, en particular los fraires dels òrdres mendicants, tornèron installar la golardisa al sen dels pecats capitaus(fr) Florent Quellier, Gourmandise, Histoire d’un péché capital, Éditions Armand Colin, 2010.. En parallele, los progrès realizats dins la formacion dels metges permetèron de recomandar mai de sobrietat alimentària. Enfin, dins mai d'una cort, las reglas dau fin' amor o dels rituaus estachats a las justas favorizèron l'adopcion d'estandards de rafinament basats sus la finessa fisica e morala(fr) Georges Vigarello, Les métamorphoses du gras. Histoire de l'obésité. Du Moyen Age au XXe siècle, Seuil, 2010, pp. 27-29.. Aquelas evolucions contunhèron fins a la Renaissença, un periòde de valorizacion dau trabalh, de la tecnica e de la finessa. Ansin, a partir dau segle XV, lo gròs es clarament estigmatizat per sa pesantor, sa paressa, son inabiletat e son inutilitat. Aquò foguèc a l'origina d'una exigéncia sociala de primessa pas totjorn compatibla amb la difusion dau sucre al sen de l'aristocraciaEn reaccion, aquela contradiccion foguèc a l'origina dels gigants de graissa de Rabelais que voliá criticar aquela obsession per la primessa (Bernard Pivot, « La graisse ancienne et moderne », Le Journal du Dimanche, 20 de març de 2010)..

 Dau Segle de las Lutz al desvolopament de la dietetica moderna 

Lo Segle de las Lutz intensifiquèc la critica dels gròs que foguèron associats, en mai dels clichats eiretats dels periòdes precedents, a l'insensibilitat e a l'afadiment de la personalitat. Pasmens, evolucion importanta, aquela critica èra desenant mai e mai fondaa sus de mesuras scientificas inspiraas per lo desvolopament pus generau dau metòde scientific al sen de l'eleit intellectuau(en) Peter G. Kopelman, Ian D. Caterson e William H. Dietz, Clinical Obesity in Adults and Children, John Wiley & Sons, 2009, p. 152.. Dins aqueu quadre, lo desvolopament dels restaurants aviá una foncion dietetica car aquelos establiments permetián de manjar de bolhons « reconstituents » a basa de jus de charn desgraissats. Se desvolopèron pereu las pesaas o las mesuras dau torn de talha e la medecina comencèc de recomandar l'exercici per luchar còntra l'obesitat. Los trabalhs de Lavoisier sus la calorimetria permetèron egalament de descobrir los principis de la respiracion. Lo còrs uman venguèt alora una maquina energetica, çò que menèc pauc a cha pauc a l'aparicion de la nocion d'apòrts energetics. Pasmens, aqueu periòde de sciéncias encara balbucejantas foguèc egalament a l'origina d'errors grevas. Per exemple, durant la màger part dau segle XVIII, lo sucre foguèc recomandat per empachar lo desvolopament de l'obesitat(fr) Michel Audétat, « L'obésité n'est plus ce qu'elle était », L'Hebdo,‎ 18 de març de 2010, pp. 20-21..

Durant lo segle XVIII, Buffon aviá presentat de corbas entre l'estatura e lo pes. Pasmens, la mesura venguèc un element centrau de l'estudi de l'obesitat pendent lo segle seguent. Lo matematician Adolphe Quetelet (1796-1874) es la figura centrala d'aquela evolucion. D'efiech, a partir d'una tiera de mesuras, prepausèc en 1832 una eschala dels pes en foncion de la talha, del temps e del sexe de l'individú(fr) Adolphe Quételet, « Recherches sur le poids de l’homme aux diff erent âges », Nouveaux Memoires de l’Academie Royale des Sciences et Belle-Lettres de Bruxelles, vol. 7, 1832.. Aquò permetèc de definir un « indici de Quételet », a l'origina de l'indici de massa corporala actualament utilizat per caracterizar l'obesitat, e de valors mejanas per identificar las situacions d'obesitat o de magror(en) G. Eknoyan, « Adolphe Quetelet (1796–1874) – the average man and indices of obesity », Nephrology, Dialysis, Transplantation, 2008, vol. 23, n° 1, pp. 47-51.(de) Wolfgang U. Eckart e Christoph Gradmann (dir.), Ärzte-Lexikon. Von der Antike bis zur Gegenwart, Heidelberg, Springer, 2006, p. 189.. Aquelos imperatius se retrobèron dins la mòda dau segle, mai que mai per las femnas (corset, crinolina, etc.). Una excepcion importanta foguèc lo « ventre borgés ». Prenent a contra-pè las valors aristocraticas de l'epòca, la borgesia d'afaires de la Revolucion Industriala afichèc sa galhardia coma una marca de sa capitaa sociala(fr) Georges Vigarello, « L'effervescence typologique », dins Les métamorphoses du gras. Histoire de l'obésité. Du Moyen Age au XXe siècle, Seuil, 2010.(fr) Sylvie-Anne Mériot, Le cuisinier nostalgique : entre restaurant et cantine, CNRS Éditions, 2002, p. 26.. Pasmens, aqueu simbòle foguèc pauc a cha pauc reversat e lo ventre dau borgés venguèc lentament la representacion de la cobesia dau capitalista.

 Las visions contemporaneas de l'obesitat 

A la fin dau segle XIX, l'estetica venguèc una dimension centrala al sen de la societat occidentala e los còrs foguèron mai e mai expausats. Las balanças, los miralhs e los lesers se difusèron e impausèron una vision de la siloeta femenina afistolaa. Lo desvolopament de la publicitat e de la premsa de mòda favorizèron e accelerèron aquelas transformacions(fr) Georges Vigarello, « Cinquième partie - Vers le martyre », dins Les métamorphoses du gras. Histoire de l'obésité. Du Moyen Age au XXe siècle, Seuil, 2010.. Lo scientificisme contunhèc tanben de tenir una plaça importanta dins lo discors oficiau amb l'aveniment de l'igiena moderna. Aquò menèc a la difusion dels regimes amagrissents, de las curas termalas e dels produchs amenudants. La dietetica foguèc pereu estructuraa a l'entorn d'un ensemble de sabers e d'aisinas (corbas, esquemas, etc.)(fr) Georges Vigarello, « Cinquième partie - Vers le martyre », dins Les métamorphoses du gras. Histoire de l'obésité. Du Moyen Age au XXe siècle, Seuil, 2010..

Al començament dels ans 1940, la Metropolitan Life Insurance Company publiquèc una taula generala de « pes ideaus » establia per l'estatistician Louis Dublin (1882-1969). Fòrça difusaa als Estats Units, permetiá de caracterizar lo subrepes e l'obesitat a partir de donaas coma la talha, la corpuléncia e lo sexe(en) Elizabeth M. Matelski, Reducing Bodies. Mass Culture and the Female Figure in Postwar America, Taylor & Francis, 2017.. L'obese èra d'aqueu temps tractat coma un problema sociau, responsable de son estat. Dins aqueu contexte de quantificacion de l'obesitat, Ancel Keys (1904-2004) definiguèc l'indici de massa corporau actual en 1972. Pasmens, aquel indici èra considerat per son autor coma un indicaire pauc satisfasent permetent de mesurar l'obesitat relativa d'un individú(en) A. Keys, F. Fidanza, M. J. Karvonen, N. Kimura e H. L. Taylor, « Indices of relative weight and obesity », Journal of Chronic Diseases, vol. 25, n° 6, 1972, pp. 329-343.(en) N. Blackburn e D. Jacobs, « Commentary: Origins and evolution of body mass index (BMI): continuing saga », International Journal of Epidemiology, vol. 43, n° 3, 2014 ,pp. 665-669..

D'efiech, despuei la fin dels ans 1950, la comprenença de las causas a l'origina de l'obesitat aviá evoluït amb la descuberta de plusors factors capables de l'entraïnar. Aquelos factors son nombrós e constituïsson un tableu patologic relativament complexe e encara mau conoissut. De causas alimentàrias, geneticas, culturalas o socialas son estaas identificaas. En 1997, l'Organizacion Mondiala de la Santat reconoissèc l'obesitat coma una malautiá cronica. Puei, tres ans mai tard, parlèc d'epidemia mondiala(fr) Organizacion Mondiala de la Santat, Obésité : prévention et prise en charge de l' épidémie mondiale : rapport d' une consultation de l' OMS, 2000, 284 p.. Aquò permetèc als obeses d'obtenir l'estatut de malauts dins mai d'un païs, mas escafèc pas los clichats negatius estachats als gròs. Lo basculament sociologic de l'obesitat de l'eleit vèrs las classas popularas e los abitants dels païs dau Sud, larjament causat per la sedentarizacion e la consumacion d'aliments ultratransformats, es pereu un factor de la persistència d'un discors moralisaire sus la malautiá(fr) Thibaut De Saint Pol, « Obésité et milieux sociaux en France : les inégalités augmentent », Bulletin épidémiologique, n° 20,‎ 13 de mai de 2008, p. 175.(en) Johanna Key, Donna Burnett, Jeganathan Ramesh Babu e Thangiah Geetha, « The Effects of Food Environment on Obesity in Children: A Systematic Review , Children, vol. 10 , n° 1, 2023, p. 98..

 Descripcion 

 Diagnostic 

Lo diagnostic de l'obesitat se fa per lo mejan dau calcul de l'indici de massa corporala (IMC) a partir dau pes e de la talha dau pacient. Es important de detectar un excès de pes d'un biais precòce car l'eliminacion d'un subrepes ben installat es pus malaisia(fr) Organizacion Mondiala de la Santat, Document de synthèse de l'OMS. Recommandations et cibles potentielles relatives à la prévention et à la prise en charge de l'obésité tout au long de la vie, 19 d'aost de 2021.. L'IMC es egau a :

Segon l'Organizacion Mondiala de la Santat (OMS), un IMC superior a 30 kg/m2 definís l'obesitat. Se parla d'obesitat moderaa quand l'IMC se situa entre 30 e 34,9. Au-delà, son definias l'obesitat severa (IMC entre 35 e 39,9) e l'obesitat massisa (IMC superior a 40).

Pasmens, l'IMC es un indicaire maussegur car a de limits. Un prumier problèma es la necessitat de l'adaptar a las populacions asiaticas. D'efiech, los Asiatics mostran de consequéncias negativas de l'obesitat sus la santat a partir d'IMC pus bas que las populacions europeas. Ansin, China fixa lo limit de l'obesitat a un IMC de 28 e Japon a un IMC de 25(en) Z. Bei-Fan et al., « Predictive values of body mass index and waist circumference for risk factors of certain related diseases in Chinese adults: study on optimal cut-off points of body mass index and waist circumference in Chinese adults », Asia Pac J Clin Nutr, vol. 11, supl 8,‎ decembre de 2002, S685–S693.(en) M. Kanazawa, N. Yoshiike, T. Osaka, Y. Numba, P. Zimmet e S. Inoue, « Criteria and classification of obesity in Japan and Asia-Oceania », Asia Pac J Clin Nutr, vol. 11, supl 8,‎ decembre de 2002, S732–S737.. Un segond problema es son inadequacion amb los individús practicant una activitat fisica. Per exemple, un jogaire de rugbi professionau de 1,95 m e 125 kg pòt aver un IMC de mai de 30 sensa estre dins un estat d'obesitat car son organisme contèn en realitat pauc de graissas(fr) Lauralee Sherwood, Physiologie humaine, De Boeck Supérieur, 2006, p. 517..

Per confirmar un diagnostic d'obesitat, d'examens complementaris son donc necessaris. La mesura dau rapòrt entre lo torn de talha e la talha de l'individú es un autre mejan eficaç. S'es superior a 0,5, i a una situacion d'obesitat.

 Causas de l'obesitat 

 Los factors alimentaris e la sedentarizacion 

Las abitudas alimentàrias e la sedentarizacion ocupan una plaça centrala dins l'aparicion de l'obesitat. D'efiech, despuei la segonda mitat dau segle XX, l'evolucion dels mòdes de consumacion s'es traducha per una aumentacion de la disponibilitat d'aliments fòrça calorics (sucres aponduts, graissas saturaas, sau, etc.) qu'induson pas una sensacion duradissa de sacietat. Plusors mecanismes son implicats coma l'aumentacion de las porcions servias dins la restauracion, la densitat energetica auta, los problemas de regulacion de la glicemia causats per los glucids rafinats, la generalizacion dau rosegatge e las campanhas de publicitat destinaas als enfants(en) R. Rosenheck, « Fast food consumption and increased caloric intake: a systematic review of a trajectory towards weight gain and obesity risk », Obesity Reviews, vol. 9, n° 6, 2008, pp. 535-547.(en) Sarah C. Bundrick, Marie S. Thearle, Colleen A. Venti, Jonathan Krakoff e Susanne B. Votruba, « Soda Consumption During Ad Libitum Food Intake Predicts Weight Change », Journal of the Academy of Nutrition and Dietetics, 2013.. Los factors socioeconomics son tanben una causa importanta car los aliments de qualitat son sovent venguts costós (veire lo paragrafe Los factors sociologics e culturaus).

La sedentarizacion e la diminucion de l'activitat fisica son un ensemble de factors agravants. Son associaas a las transformacions del trabalhs, dels transpòrts e dels lesers. Los factors principaus son l'aumentacion dau trabalh sedentari (sovent assetat), de l'usatge de veïcules motorizats e l'urbanizacion. Mai recenta, l'aumentacion dels lesers videoludics (television, ordinators, etc.) acreis lo fenomène(en) S. L. Gortmarker, A. Must, A. M. Sobol, K. Peterson, G. A. Colditz e W. H. Dietz, « Television viewing as a cause of increasing obesity among children in the United States, 1986–1990 », Archives of Pediatrics & Adolescent Medicine, vol. 150, n° 4, 1996, pp. 356-362.. La sedentarizacion demenís lo metabolisme de basa e favoriza donc l'obesitat(en) I. Janssen, P. T. Katzmarzyk, W. F. Boyce e C. Vereecken, « Comparison of overweight and obesity prevalence in school-aged youth from 34 countries and their relationships with physical activity and dietary patterns », Obesity Reviews, vol. 6, n° 2,‎ 2005, pp. 123–132..

 Los factors genetics 

Amb l'alimentacion e la sedentarizacion, los factors genetics son l'autra causa majora de l'obesitat. D'efiech, se lei descubertas permèton encara d'afinar la comprenença d'aquelos factors, entre 6 e 7 genes implicats dins de formas monogenicas d'obesitat – es a dire entraïnaa per un unic gene – son estats identificats(fr) Entrevista de Philippe Froguel, « GÉNÉTIQUE L'obésité est une maladie neurocomportementale », La Recherche, març de 2010, consultat lo 26 de febrier de 2026, .. Un vintenau d'autres genes serián susceptibles de facilitar l'aparicion d'una situacion d'obesitatAu totau, en 2006, 41 sites dau genòma uman èran l'objecte d'estudis pertochant l'obesitat (P. Poirier, T. D. Giles, G. A. Bray et al., « Obesity and cardiovascular disease: pathophysiology, evaluation, and effect of weight loss », Arterioscler. Thromb. Vasc. Biol., vol. 26, n° 5, 2006, pp. 968-976).. Tots aquelos genes codan de proteïnas exprimias dins lo cerveu (siá dins l'ipotalam siá al sen de las neurònas regulant l'apetís). Pasmens, s'un ligam sembla ben present entre aquelos genes e l'obesitat, los mecanismes precís entre los dos son pas encara ben compres.

Un autre aspècte dels factors genetics a l'origina de l'obesitat es l'ipotesi dau fenotipe econome que foguèc formulaa per lo prumier còp en 1962 per lo genetician estatsunidenc James Neel (1914-2000)(en) J. V. Neel, « Diabetes mellitus: a "thrifty" genotype rendered detrimental by "progress"? », American Journal of Human Genetics, vol. 14, 1962, pp. 353-362.De tota rigor, James Neel prepausèc un modèle basat sus de genes. La forma moderna d'aquela ipotesi, fondaa sus l'ensemble dau fenotipe de l'individú, foguèt formulaa per David Barker (1938-2013) en 1990 (Georges J. Dover, « How Pediatricans Will Diagnose and Prevent Common Adult-Onset Diseases », Transactions of the American Clinical and Climatological Association, vol. 120,‎ 2009, pp. 199–207).. Segon aquela ipotesi, la seleccion naturala auriá favorizat las personas capables d'estocar de resèrvas de graissa durant los periòdes de carestia, çò que seriá un factor de desvolopament de l'obesitat dins una societat d'abondància. Aquela teoria es contestaa, mas permet au mens d'explicar de fenomenes locaus d'obesitat (o de diabeta) au sen de certanas comunautats coma los Pimas d'America dau Nòrd(fr) Jack H. Wilmore e David L. Costill, Physiologie du sport et de l'exercice, De Boeck Université, París, 2002.(en) L. O. Schulz, P. H. Bennett, E. Ravussin, J. R. Kidd, K. K. Kidd, J. Esparza e M. E. Valencia, « Effects of traditional and western environments on prevalence of type 2 diabetes in Pima Indians in Mexico and the U.S. », Diabetes Care, vol. 29, n° 8, 2006, pp. 1866-1871..

 Los factors sociologics e culturaus 

D'estudis de prevalença de l'obesitat au sen de las diferentas classas socialas an mostrat l'existéncia de ligams entre la classa sociala e l'IMC. Pasmens, aquelos ligams varian segon los païs. Per exemple, en 1989, foguèc observat que las classas aisaas dels païs en cors de desvolopament èran mai tochaas per l'obesitat que las classas aisaas dels païs desvolopats(en) J. Sobal e A. J. Stunkard, « Socioeconomic status and obesity: a review of the literature », Psychological Bulletin (Review), vol. 105, n° 2, 1989, pp. 260-275.. En revenja, a la fin dels ans 2000, un estudi de la populacion estatsunidenca trobèc mai d'obeses au sen de las classas popularas(en) R. Wilkinson e K. Picket, The Spirit Level: Why More Equal Societies Almost Always Do Better, Londres, Allen Lane, 2009, pp. 91-101.. Aquò suggerís de mecanismes diferents entre lo niveu sociau d'un individú e lo risc d'obesitat en foncion dau païs e plusors factors sociaus e culturaus son ansin estats identificats coma l'accès a una noiritura de qualitat, l'accès a l'exercici fisic, lo nombre d'enfants(en) H. H. Weng, L. A. Bastian, D. H. Taylor, B. K. Moser e T. Ostbye, « Number of children associated with obesity in middle-aged women and men: results from the health and retirement study », Journal of Women's Health, vol. 13, n° 1, 2004, pp. 85-91.Aqueu fenomene es en partia explicat per la reduccion de l'activitat fisica dels parents après la naissença d'un enfant (K. H. Bellows-Riecken e R. E. Rhodes, « A birth of inactivity? A review of physical activity and parenthood », Preventive Medicine, vol. 46, n° 2, 2008, pp. 99-110)., l'arrest dau tabagisme(en) K. M. Flegal, R. P. Troiano, E. R. Pamuk, R. J. Kuczmarski e S. M. Campbell, « The influence of smoking cessation on the prevalence of overweight in the United States », The New England Journal of Medicine, vol. 333, n° 18, 1995, pp. 1165-1170. o la modernizacion de las infrastucturas de transpòrt.

 Los factors medicaus e psicologics 

 Trachaments 

 Los regimes, l'activitat fisica e lo mòde de vida 

 Las terapias comportamentalas 

 Los trachaments medicamentós 

 La chirurgia bariatrica 

 Prevencion 

 Las politicas de prevencion 

 Lo cas especific de la prevencion en l'enfant 

 Complicacion de l'obesitat 

 Complicacions medicaus 

 cardio-vasculara: Infart miocardiac, ITA,

 endocriniana: diabete (e totas las soas complicacions), iperandrogenisme, ipotiroïdia

 pulmonara: apnèa deu dròmir, insufeishença respiratòri

 ortopedica: artròsi

 oncologia: mei de cancèrs pr'mor de cuentas ormonalas.

 Complicacions sociaus 

Uèi l'obesitat n'es pas la mòda, los obèses sòfren de discriminacion, que comença jà hens l'escòla e ne vésem pas nat obèse hens publicitat o que son rares hens lo televesaire, qu'es mei mauaist de trobar un trabalh ende un obèse.. Aquò pòt miar entà ua desocializacion.

 Epidemiologia de l'obesitat 


L'obesitat qu'es ua malaudia deus paìs industrializats. Lo minjar qu'es mei aisit a trobar, mes lo minjar lo mens car qu'es lo de mei petita qualitat, labetz, los praubes déven crompar, aliments dab hèra de greisha, de colesteròu, d'acids gras saturats, de sucres.

 Annexas 

 Ligams internes 
 Addiccion.
 Amagriment.
 Condicion fisica.
 Diabeta sucrat.
 Exercici fisic.
 Fam.
 Grossofobia.
 Indici de massa corporala.
 Igiena.
 Malautiá cardiovasculara
 Malnutricion.
 Nutricion.
 Regime alimentari.
 Subrepes.

 Bibliografia 

 (fr) Edith Bernier, Grosse, et puis ? : connaître et combattre la grossophobie, Trécarré, 2020.
 (fr) David Le Breton, Des visages. Essais d’anthropologie, París, Métailié, 1991.
 (fr) David Le Breton, Anthropologie du corps et modernité, París, Presses Universitaires de France, 1990.
 (fr) Alain Corbin, Georges Vigarello e Jean-Jacques Courtine (dir.), Histoire du corps, 1. De la Renaissance aux Lumières, París, Seuil, 2005.
 (fr) Mirko D. Grmek (dir.), Histoire de la pensée médicale en Occident. Tome. 2. De la Renaissance aux Lumières, París, Seuil, 1995.
 (fr) Georges Vigarello, Les Métamorphoses du gras.: Histoire de l'obésité. Du Moyen Age au XXe siècle, París, Seuil, 2010.

 Nòtas e referéncias