Espèrça

Espèrça (Esperce en francés) qu'es ua comuna lengadociana de Volvèstre, probablament linguisticament gascona, situada dins lo departament de la Nauta Garona e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.

Geografia
Anciana bastida situada dins l'airal urban de Tolosa sur las costièras del Tèrrafòrt prèp de las costièras del Volvèstre suls nauts la planura d'Arièja a 35 km al Sud-Èst de Murèth.
vignette|upright=1.6|centre|Comunas a l'entorn.
Perimètre deu territòri

Toponimia
Las fòrmas ancianas que son Espercia en 1244, Esperte, bastide en 1272 Émile Connac, Dictionnaire topographique du département de la Haute-Garonne, manuscrit, 1882, Vol. 2, p. 1092, cercar sus Gallica. 
Segon Dauzat, Espèrça que ven benlèu de *Spartia (villa), d'un nom gallic d'òme Spartius Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, reedicion Librairie Guénégaud, 1984, p. 271. La precaucion de Dauzat que s'explica per le feble aclinament d'ua vocala tonica, encara mens -a-, a se mudar en ua auta vocala, quitament pr'amor de -r. 
Xavier Delamarre que tòrna préner l'idèa de las propietats [derivacion neutra plurala en -a] d'un òme de nom Spartios, atestat, mes shens las precaucions de DauzatXavier Delamarre, Noms de lieux celtiques de l'Europe ancienne, ed. Errance, 2012, p. 242, 307 e 346. 
Jacques Astor qu'es d'acòrdi ambe Dauzat, mes que supausa Spartius es en relacion ambe Esparta (Lacedemònia) Jacques Astor, Dictionnaire des Noms de Familles et Noms de Lieux du Midi de la France, ed. du Beffroi, 2002, p. 926. Mèi que dobtós. 
Segon Negre, Espèrça que ven benlèu deu nom « romanic » (latin) d'òme Expertus, tractat [compréner declinat] com Expertius, sufixat en -a Ernest Nègre, Toponymie générale de la France, volume I, n° 10 263. Aquera solucion qu'evita la dificultat explicada a prepaus de Spartius. 

 Istòria 
Espèrça èra una bastida representada per tres còssols au sègle XIII. L'abat de Lesat n'èra le senhor espiritau. Al sègle XV, un castelar, appartenent a J. d'Alquièr, i èra mencionat. Coma los vilatges vesins, Espèrça foguèt endamatjada per los Reformats au sègle XVI. La glèisa, dedicada a Sant Bertomèu, que demòra encara una campana (?). Lo campanar, un campanar-mur amb cinc lotjaments campanaires e lo portal gotic foguèron salvats.

Pendent l'Ancian Regime, Espèrça qu'èra de la diocèsi civila de Rius, doncas de la província de Lengadòc, de la generalitat de Tolosa, de la diocèsi de Rius, de la senescauciá de Tolosa. En 1790, Espèrça qu'èra deu canton de Galhac Tolzan, puèi que passèc au canton de Senta Gabèla en 1801. La glèisa qu'es devath le patronatge de Sent Bertomiu Dictionnaire des localités de la Haute-Garonne, p. 15 e 1 https://docplayer.fr/14783413-Dictionnaire-des-localites.html https://docplayer.fr/14783413-Dictionnaire-des-localites.html.

Administracion

 Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna qu'èra deu canton de Senta Gabèla; qu'es ara deu canton d'Autariba.

Demografia

 En  la populacion qu'èra de  abitants e la densitat qu'èra de  ab/km².

 Lòcs e monuments 
 Colombièr de bricas
 Castèl

 Cultura 
L'occitan qu'es de forma gascona damb influéncias lengadocianas hòrtas. Espèça es ua de las comunas deu parlar gascon mèi orientalas, au cap de l'isoglòssa F/H.

 Terralha 
Espèrça èra un centre de produccion de terralhas
 (associacion l'Atelier de l'amendier).

Personalitats de la comuna
 Edoard Lamorèra (1861-1926), escrivan occitan

Véser tanben
 Comunas de la Nauta Garona

Ligams extèrnes
 site de la vila

Nòtas

Categoria:Comuna de la Nauta Garona
Categoria:Comuna de Volvèstre