Còths

Còths (Cox en francés) es una comuna gascoa, situada dins lo departament de la Hauta Garona e de la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.

Geografia
Comuna de l'airal urban de Tolosa situada a 42 km al Nòrd-Oèst de la vila.
Còths es le principau cairehorc (de vias segondàrias) deu canton de Cadors, mèi important que le caplòc : la RD 1 Tolosa-Leitora, la RD 41 au sud, que se deveseish en duas direccions, ua cap a Colonha, l'auta cap a Cadors e la RD 41 au nòrd cap a Verdun de Garona. La rota de Cabanac e Seguenvila es pas tant importanta.

vignette|upright=1.6|centre|Comunas a l'entorn.
Perimètre deu territòri

Toponimia
Segon Dauzat, Còths (Cox en francés), vilatge situat sus ua hautor au cap de barrancs, es un còs(t), masculin gascon de còsta Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, reedicion Librairie Guénégaud, 1984, p. 214, a Cos. Es sostengut per Astor a prepaus deu patronime Cox Jacques Astor, Dictionnaire des Noms de Familles et Noms de Lieux du Midi de la France, ed. du Beffroi, 2002, p. 260. Es ua error. 
Negre horneish fòrmas ancianas (Cotibus, latinizacion abusiva, en 1373, Cotz a la fin deu sègle XIV, Cots au sègle XVI) e ua solucion un pauc mei acceptabla. Còths, sus ua hautor, ven de coll-, deu latin collem, « tuca, poi », dambe ua evolucion comparabla a castellum > castèth, francés castets Ernest Nègre, Toponymie générale de la France, volume II, n° 21 595. En realitat, Negre, capable çaquelà d'explicar le diminutiu Coreth, ha ua confusion dambe la bona solucion còth, latin collum, « pòrt, passatge », omonima en gascon. Sus l'axe Tolosa-Leitora, Còths es a la cima e l'altitud baisha leugèrament a l'èst com a l'oèst. Es atau, e pus netament sus la RD 41, axe sud-sud-oèst nòrd-nòrd-èst. Còths es sinonime de *Pòrts, au plurau per'mor n'i a dus; pòrt es un mot pus ancian que còth dens le sens de « passatge de montanha » e le toponime, le vilatge benlèu tanben, deu èsser deu segond millenari, çò qu'es pas contradictòri dambe le cas d'un vilatge de terralhèrs, activitat que pòt estar pus recenta que la d'ua villa o d'un vicus.

 Istòria 
Pendent l'Ancian Regime, Còths èra de l'eleccion de Lomanha, doncas de la província de Gasconha, de la generalitat d'Aush, de la diocèsi de Lombèrs, de la senescaucia de Tolosa. Le vocable de la glèisa, annèxa de L'Agraulet, es Sent Pèir. Tanlèu 1790, Còths èra deu canton de Cadors Dictionnaire des localités de la Haute-Garonne, p. 13 e 1 https://docplayer.fr/14783413-Dictionnaire-des-localites.html https://docplayer.fr/14783413-Dictionnaire-des-localites.html. En 2015, suprimiscón le canton de Cadors e Còths passèc au canton de Legavin, largament espandit.

Còths es un ancian vilatge de topièrs. Compte tengut de la febla superficia e de la populacion de la comuna, le vilatge de Còths devè estar la principala aglomeracion deu canton quan le creèn dens las annadas 1790, mei importanta que Cadors, le caplòc. Aquera importància èra probablament recenta : Còths èra ua simpla parròpia annèxa, signe d'ua pauca importància istorica. Le principau fenomèn recent es la baishada anormala de la populacion entre la fin deu sègle XIX e la segonda mitat deu sègle XX. La causa pòt estar le declin de l'activitat de  la terralha e, benlèu, l'impossibilitat de desvolopar ua activitat comerciala en rason de la concurréncia de Cadors (5,5 km). Çaquelà, la populacion tòrna créisher dempèi las annadas nonanta, com dens tot l'ancian canton (relativa proximitat de Tolosa).

Administracion

Demografia

 En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

Lòcs e monuments
 Musèu del topièrhttps://web.archive.org/web/20210506210750/http://www.museecox.com/

Véser tanben
 Comunas de la Nauta Garona

 Ligams extèrnes 

Nòtas e referéncias

Categoria:Comuna de Gasconha
Categoria:Comuna de la Nauta Garona