Sent Rostesi

Sent Rostesi (Saint-Rustice en francés) es una comuna lengadociana de Frontonés, situada dins lo departament de la Nauta Garona e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.

Geografia
Comuna de l'airal urban de Tolosa situada a 26 km al Nòrd de Tolosa al tèrme del vinhal de Frontonh.
Los tèrmes municipals son al Nòrd la commune de Pompinhan dins lo departament de Tarn e Garona; a l'Èst al Miègjorn e a l'Oèst la comuna Castèlnau d'Estretasfonts.
vignette|upright=1.7|left|Mapa de la comuna e de las comunas vesinas.  

Accès per la RN20 nomenada « rota de París ».

 Topografia 
La topografia de la comuna se compausa de tres partidas: 
una sul plan de Frontonés, lo vilatge sul penjal, e la plana ont i a lo Canal lateral a Garona e lo passatge del tren.

Perimètre del territòri

Toponimia
Lo nom es atestat en 1428, Sant Rustizi segon NegreErnest Nègre, Toponymie générale de la France, volume III, n° 28539, mes Ramon Corrasa escriu Sant Rustezi Raymond Corraze, Le diocèse civil de Toulouse en 1428 : géographie et onomastique, in Annales du Midi, 1953, p. 125 . 
Segon Dauzat, les Féniés, Sent Rostesi representa le latin Rusticus, nom de mai d'un sent, dont un avesque de Narbona al sègle V Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, reedicion Librairie Guénégaud, 1984, p. 627Bénédicte Boyrie-Fénié, Jean-Jacques Fénié, Toponymie des Pays Occitans, edicions Sud-Ouest, 2007, p. 290. Astor cita un avesque de Narbona e un de Clarmont. 
Segon Negre, Sent Rostesi correspond a Rusticus, un dels 21 de l'Acta Sanctorum, tractat coma *Rusticius .

Istòria
 Antiquitat del sègle IV a V 
Sant Rostesi es conegut mercé a d'escavaments arqueologicsGeorges Baccrabère, L'habitat gallo-romain dans le Toulousain, 1983 que revelèron en 1834 una granda vilà galloromana. Foguèt citada coma praedium roman: las mosaïcas reveladas dins la vilà representan l'Ocean, la Font Aretusa, Tètis, las Ninfas oceanicas. Uèi depausadas al Musèu de Sant Raimond de Tolosa<ref>Daniel Cazes conservateur du musée Saint-Raymond, LE MUSEE SAINT-RAYMOND. Musée des Antiques de Toulouse</ref>. Aquela vilà foguèt compausada de 10 salas destinadas als banhs d'usatge frequent pels Romans utilizant las aigas superioras d'una font situada al delà del vilatge.

Via romana
L'ancian vilatge de Sent Rostesi, es a dire lo primièr masatge d'ostal del lòc bordava la via romana de Tolosa a Aginnum (Agen).

L'estacion galloromana de Maurin foguèt descobèrta en 1981 per l'abat Georges BraccrabèreGeorges Baccrabère, L’habitat gallo-romain dans le Toulousain, chronique N° 1-2, 1983, Institut catolic, Tolosa. Georges Braccrabère es un capelan, arqueològ e istorian tolosan contemporanèu. Fòrça materials de construccion coma de tròces de mortièr ròse, de placa de marbre, de terralha blancas, grisas o brunas, de rèstas de veiral, e de ceramica.

Nauta Edat Mejana
Lo nom del vilatge ven del sant martir Rusticus, evesque de Caors, assassinat en 630. L'anciana glèisa, qu'es prèp del cimentèri d'uèi, diocèsi de Tolosa, foguèt dedicada a Sant Pèire de Silva Agra e abrigava los rèstas.

Glèisa de Sant Pèire de Silva Agra (sègle VIII)
En 783 l'evesque de Caors daissa al monastèri de Moissac la glèisa de Sant Rostesi; ulteriorament, una carta de 817 auriá balhat lo lòc a l'abadiá del Mas d'asilh, e en 1107 aquel fèu catolic torna a l'abadiá de Moissac.
Aquela glèisa tornèt èsser bastida mai d'un còp aprèp l'an mil quand foguèron bastidas fòrça glèisas per mercejar Dieu per aver retardar la catastròfa de la fin del monde segon las prediccions d'ancians escrichs. Monografia de Sant Rostesi 1935 per Adrien Escudier, Imprimerie Fournier, Tolosa.  

Guèrras de religion
Lo 18 d'octobre de 1567, los senhors calvinistas a l'entorn de Montalban se presentèron amb lor armada davant los barris de Frontonh. Destruiguèron una partida de las muralhas de la ciutat, encendièron lo castèl e massacrèron una partida dels abitants, las decoracion e joièls de la glèisa de Sant Rostesi foguèron pilhats, e l'edifici cremat.
Aprèp aquelas guèrras, Lo Parlament de Tolosa ordenèt d'enquèstas conservadas, e reprodusidas en 1920 per M. l'abat Lestrade dins la Revue historique de Toulouse.

En 1615 la glèisa foguèt bastida sus tres costats amb de pèiras e de brica, e de l'autre ont èra la dintrada èran mescladas tàpia e fusta.
Èra compausada de quatre bacins Sant Sacrament, Nòstra Dama, Sant Rostesi, lo Purgatòri. En 1643 lo recit de la visita del curat de Frontonh descriu lo campanar en forma de pansièra amb doas campanas, la glèisa mesurava 7 canas de long e 3 canas de larg.

La font venerada de Sant Rostesi

La font que se disiá miraculosa èra situada jos l'altar de la glèisa, dins una cròta. Los abitants anavan posar d'aiga d'aquela font. Pendent sa visita, l'arquevesque Colbert en 1680 ordenèt al curat de ne tapar la dubertura e de far una sacristia en luòc de la font.
Pendent de sègles, foguèt pas abandonada per la populacion. S'utilizava fòrça sas aigas per alimentar lo vilatge, foguèt canalizada en doas direccions amb tèrme, un potz restana e dos bacins bastits: un dins lo vilatge davant lo convent (lavadors) e l'autre al bas del cementèri.

Administracion als Tempses Modèrnes
Pendent l'Ancian Regime, Sent Rostesi èra de la diocèsi civila de Tolosa, doncas de la província de Lengadòc, de la generalitat de Tolosa, de l'archidiocèsi de Tolosa, de la senescauciá de Tolosa. Le vocable de la glèisa es Sent Rustic Dictionnaire des localités de la Haute-Garonne, p. 45 e 1 https://docplayer.fr/14783413-Dictionnaire-des-localites.html https://docplayer.fr/14783413-Dictionnaire-des-localites.html. 

Administracion a l'Epòca Contemporanèa
En 1790, Sent Rostesi èra del canton de Castèlnau d'Estretasfonts, en l'an IX, del canton de FrontonhDictionnaire des localités de la Haute-Garonne, p. 45 e 1 https://docplayer.fr/14783413-Dictionnaire-des-localites.html https://docplayer.fr/14783413-Dictionnaire-des-localites.html.

 L'abat Prunet (1838-1907) 
En 1868, foguèt nomenat curat a Sent Rostesi que comptava 350 abitants, contribuissiá a salvar de la roïna la glèisa de la parròquia .
Aquel òme de glèisa, fòrt naut, doç de caractèr, d'anament suau mas determinat, ganhèt totes los còrs del vilatge. Professor de latin, presicava en lenga vulgara. Comprèt amb los sèus sòus un terren e bastiguèt d'esperel amb los parroquians un presbitèri. Aprèp qu'agencèt l'òrt ont plantèt un verdièr e vinhal, vendèt son ben a la comuna un prètz pichon a la fin de sa  construccion. 

Intellectual e manual, èra passionat pel monde de las abelhas, fabriquèt mai de 300 bornhons. Enviava sas merças dins tota Euròpa fins en America, e amb aqueles revenguts, posquèt elevar d'enfants al seminari e enviar fòrça secors.  
L'abat Prunet es lo fondador del mai important agropament d’apicultors tolosans, que vendrà apuèi lo Sindicat d’Apicultura MiegjornalaS.A.M : syndicat d'apiculture méridionale. François Prunet nasquèt lo 9 de febrièr de 1838 a Montjòire, e mòrt lo 28 de febrièr de 1907 a Sent Rostesi. Repausa dins lo cementèri de Sent Rostesi. (A&J B.)

 Lo centenari 1907-2007 
Los abitants del vilatge li volguèron far omenatge pel centenari de sa mòrt. Lo 3 de març de 2007, un ofici religiós foguèt celebrat per Monsenhor Robert Le Gall archevesque de Tolosa en companhiá dels representants municipals e dels Sent Rostesians que poguèron veire de manuscrits objèctes e fotografias sus sa persona e una exposicion fotografica relatant lo vilatge al sègle XIX
Archiu privat de M e Mma Alain e Jeannine Bertrand (A&J B) - Sent Rostesi.

 Instruccion publica a Sent Rostesi 1883-20xx 
L'ensenhament public continua d'èsser donat dins la comuna dempuèi 1883.
Lo conselh municipal en conformitat amb la lei en vigor decidiguèt que la comuna entretendriá per sos fonses una escòla primària.

L'escòla de Sent Rostesi

La primièra pèira de l'escòla foguèt pausada en 1882, dins aquel bastiment destinat a l'escòla coabitèron l'escòla e l'ostal de vila pendent un sègle. L'ostal de vila demorèt a l'estatge pendent 70 ans. Descendèt al debàs dins los ans 1950 e l'estatge venguèt lo lotjament dels ensenhants. En 1985 l'ostal de vila s'installèt dins lo presbitèri de l'abat Prunet (Passejada dels Ametlièrs)
 Cronicas istoricas de Mariano Otal ancian Cònsol Major 
Dins los ans 1990, los abitants parents dels escolans defendèron amb energia lor escòla, per evitar la tancadura d'una classa planificada per l'acadèmia de Tolosa.

 Canal lateral a Garona e passatge del tren 
A Sent Rostesi lo canal e lo passatge del tren son parallèls e separats d'aperaquí dètz mètres.

Una primièra mesa en aiga permet dempuèi 1845 a de barcas d'anar cap al pòrt novèl de Moissac. 
En 1848, Agen foguèt religat a Tolosa.
Lo trafec de merças representava  en 1897 e  en 1903.
Subretot de merças fins als ans 1970, la navegacion sul Canal lateral a Garona es uèi de lesir, coma sul Canal del Miègjorn.

La construccion de la linha de camin de fèrre entre Bordèu e Seta, via Tolosa comencèt aprèp 1850. 
La mesa en servici s'efectuèt entre 1855 e 1858http://www.canaldegaronne2.com/.

Administracion

Demografia

 En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

 Economia 
 L'agricultura es totjorn presenta a Sent Rostesi, viticultura (Frontonh (vin)); produccion de cerealas, virasolelh... ; ortalissas.
 Los lacs artificials son un testimòni de l'activitat de l'industria d'excavacion dels sables, una impausanta usina de produccion es plan vesibla al tèrme de la comuna mas localizada sus la comuna de Castèlnau d'Estretasfonts camin d'En Caulet.
 Dins la plana de la comuna, d'una linha electrica THT'' (Fòrça Nauta  Tension) venent de la centrala nucleara de Golfuèg e permetent de provesir en energia electrica l'aglomeracion de Tolosa.

Lòcs e monuments

La glèisa de Sent Rostesi (sègle XII e XIX) 
Dicha « glèisa novèla » bastida al centre del vilatge, es la reproduccion de l'anciana glèisa de Sant Pèire, levats los campanars.
En 1863 los dessenhs de l'arquitècte diocesan de Tolosa, M Fitte, foguèron aprovats pel conselh municipal. Lo conselh acceptèt las donas generosas dels abitants mas pas sufisentas per finançar las òbras. Una novèla campanha de dona capitèt.

Le 18 de mai de 1865, se pausèt la primièra pèira. L'abat Prunet faguèt apondre la vòlta, plastre al murs e 17 veirals (ostal Chalos peintre veirièr de Tolosa). E foguèron bastidas doas flèchas.
L'abat Prunet, mercé als beneficis de sas ruchas, poguèt decorar lo santuari
Es una glèisa d'estil neoromanic.
(vejatz  Mariano Otal e la Monografia de Sent Rostesi d'Adrien Escudier - Imprimerie Fournié Tolosa)

 Lo convent de Sent Rostesi (sègle XIX) 
Convent bastit jos lo desir de l'abat Prunet e finançat per un parroquian generós per abrigar la vertut de las joventas, e de lor donar una instruccion crestiana. De 1879 a 1905 totas las filhas sens excepcion anèron a l'escòla dirigida per doas religiosas de l'Òrdre de Sant Josèp.

 Lo Presbitèri uèi Ostal de vila (sègle XIX) 
lo presbitèri bastit per l'abat Prunet venguèt l'ostal de vila de Sent Rostesi en 1985.

 Los Pichons Trens del canal  
Prèp de la resclausa d'Embalens de Sent Rostesi sul canal, en cò de Philippe Perrier se pòt descobrir sos trens miniaturashttps://web.archive.org/web/20160303172929/http://trainducanal.skyrock.com/2.html e lo filh Laurent fa de miniaturas de camions" https://web.archive.org/web/20160304001956/http://scaniaminiature.skyrock.com/2.html.

 Santat 

Personas ligadas a la comuna
 Abat Prunet

Véser tanben
 Comunas de la Nauta Garona

Nòtas e referéncias

Categoria:Comuna de la Nauta Garona
Categoria:Comuna de Frontonés