Girocens

Girocens (Giroussens en francés) es una comuna lengadociana situada dins lo departament de Tarn e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
La comuna es reputada per sa produccion de tèrra cuècha pintada e vernissada al plomb.

 Geografia 
Lo vilatge es situat sus un puèg en dessús del val d'Agot entre La Vaur, Graulhet e Sant Somplesi dins lo departament francés de Tarn. Girocens se tròba a 40 km al nòrd-èst de Tolosa. Se va dins aquela vila per la rota departamentala 12 que jonh l'A68 al nivèl de l'entrada n°7 (Rabastens).

280px|thumb|left|Ostal de la comuna de Girocens.

 Istòria 

A l'origina, lo vilatge se situava a  de son emplaçament actual. Una villa galloromana se trapava sus la riba d'Agot. De rèstas d'esculturas e de mosaïcas foguèron trobadas en 1899. Foguèt ocupada al sègle V pels visigòts que daissèron una necropòli (actualament als Martèls) que son nom ja èra Girocens, benlèu lo nom d'una persona (visigòt?) non identificada.

A l'Edat Mejana, la populacion se desplacèt dins un castrum sul bauç a 80 m de naut. Se ne parla a partir de 1156. Mai naut al nòrd, un castèl, lo Puèg Masson, es bastit sus la riba d'Agot al sègle XIII. Lo senhor Almaric de Lautrec fa a Girocens una bastida. Alara una vila se desvolopèt e prosperèt, aparada de barris. La glèisa de Sant Salvi tornèt èsser bastida a la fin del sègle XIV.

Entre 1330 e 1356, Gui de Comenge, senhor de la tèrra bassa d'Albigés, demorèt a Girocens. Foguèt al cap d'una banda de brigands e viviá de raubes e pilhatges de la region. En 1381, lo comte de Fois e Bearn, Gaston Febus venquèt aqueles pilhards dins lo plan d'Albi. A la mòrt del comte, Girocens dintrèt dins lo domeni de Carles VI. Puèi la vila passèt a Matieu de Fois e Graillis per Carles VII en 1425. Jos Carles VIII, lo domeni tornèt a la corona reiala. Mas Loís XIV de França balhèt la senhoriá a Francés de Gelas, vescomte de Lautrèc e marqués d'Ambres, en 1695. Demorèt dins sa familha fin a la Revolucion Francesa.

 Las terralhas de Girocens 
Lo vilatge es conegut per sa produccion de tèrra cuècha pintada e vernissada al plomb dempuèi 1538. Al sègle XVI, existissiá una trentena de potièrs a Girocens. En 1618, fondèron una confrariá jol patronatge de santa Rufina. Los potièrs foguèron 50 pendent los sègles XVII e XVIII. De plats de color violeta, verda, jauna e blava son pintats pel rei Loís XIV. Jos la Regéncia, las comandas baissèron a causa de la concurréncia de la vaissèla d'estam e de faiença. Los potièrs produsián alara de vaissèla pus simpla per Loïsiana e Quebèc. Mas, la Guèrra de Sèt Ans e la conquèsta de Canadà pels angleses acaba aquel comèrci. En plen sègle XVIII, la terralha es pas mai de vam e remplaçada par la porcelana e l'argentariá. Los forns son destruits e la produccion cèssa al sègle XIX. Lo Musèu del País Rabastinés vesin consèrva una colleccion de mai de cent pèças. En 1991, la terralha renais mercé a l'associacion Arts e Terralhas de Girocens.

Administracion

Demografia

 Luòcs e monuments 

 Lo castèl primièr, lo Puèg Masson foguèt bastit al sègle XIII. En 1437, lo castèl èra una preson reiala mas foguèt brutlat pels protestants en 1562.
 Lo segond castèl, lo castèl de Bèlvéser, foguèt bastit en 1640 per Joan Flotes, grand mèstre de las aigas e bòsques a Tolosa. Es de dessenh carrat amb quatre torres cobèrtas de teulats en piramida. Foguèt vendut a Jean Dalbi en 1660, avocat al Parlament. A la Revolucion, lo castèl foguèt vendut coma ben nacional.
 La glèisa de Sant Salvi del sègle XIV. es constituida d'una nau de quatre travadas en vòlta d'ogivas e un còr poligonal de cinc costats. I a tres capèlas dins las travadas. En dessús de la faciada i a un campanar-mur. Los mòbles e quadres son dels sègles XVII e XVIII. La capèla al nòrd es dedicada a Santa Rufina, patrona dels tornejaires amb un retaule de 1637. Las parets de la nau son cobèrtas de pinturas muralas de Fernand Augé (1896) e Paul Prouho (1900).

 Eveniments 
 Cada annada, L'associacion Terre et Terres (Tèrra e Teralhas) organiza lo Mercat Europèu de Ceramica Contemporanèa a Girocens pendent tres jorns; en 2011, es lo 23, 24 e 25 d'abril. 

 Nòtas e referéncias 

 Veire tanben 
 Articles connèxes 
 Comunas de Tarn

 Ligams extèrnes 
galariá de fotografias de Girocens
 site de la comunautat de comunas
 Patrimòni de Girocens

Categoria:Comuna de Tarn
Categoria:Comuna de Lengadòc
Categoria:Airal de l'AOC del galhac