Rius (Volvèstre)

Rius (Rieux-Volvestre en francés) es ua comuna lengadociana de Volvèstre, probablament lingüisticament gascona, situada dens le departament de la Hauta Garona e la region administrativa d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus. 

Geografia
Es una comuna de l'Airal urban de Tolosa.
vignette|upright=1.6|centre|Comunas a l'entorn.
Perimètre deu territòri

Toponimia
300px|center|thumb|Panèl de Rius.
Las fòrmas ancianas que son Rivis en 1231, 1257, 1454, Rivorum, shens data Émile Connac, Dictionnaire topographique du département de la Haute-Garonne, manuscrit, 1882, Vol. 4, p. 2376 e 2399, cercar sus Gallica, de Rivis en 1268 Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, reedicion Librairie Guénégaud, 1984, p. 567. 
Rius que ven deu latin rivus, « arriu » Jacques Astor, Dictionnaire des Noms de Familles et Noms de Lieux du Midi de la France, ed. du Beffroi, 2002, p. 671. 
Segon Negre, Rius que ven de l'occitan riu, au plurau. La vila qu'es situada dens ua vòuta d'Arisa e a la punta d'un petit afluent. Le nom qu'es un arcaïsme pr'amor le nom comun sus plaça es arriu Ernest Nègre, Toponymie générale de la France, volume II, n° 20 776. Se le nom es le de l'epòca de sa fixacion, aqueth airau èra moderadament gascon.

Istòria
Pendent l'Ancian Regime, Rius qu'èra (de segur) de la diocèsi civila de Rius, doncas de la província de Lengadòc, de la generalitat de Tolosa, de la diocèsi de Rius, de la senescaucia de Tolosa. En 1790, Rius qu'èra caplòc de districte e de canton, en 1801 lo canton qu'estoc, çò sembla, suprimit e la comuna de Rius estacada au canton de Montesquiu de Volvèstre; en l'an XII (1804-1805), que restabliguèron le canton. En 1790, le nom de la comuna qu'èra Rieux et Saint-Hilaire. La glèisa qu'es devath le patronatge de Nòstra Dòna (d'après l' Ordo) Dictionnaire des localités de la Haute-Garonne, p. 38 e 1. La parròquia de Saint-Hilaire-[sur-Arize] qu'èra de la diocèsi de Rius e de la senescaucia de Tolosa Dictionnaire des localités de la Haute-Garonne, p. 41 https://docplayer.fr/14783413-Dictionnaire-des-localites.html https://docplayer.fr/14783413-Dictionnaire-des-localites.html. Le lòc, a l'èst-nòrd-èst de Rius, sembla desparegut. 
Le nom francés oficial, tradicionalament Rieux, que vengoc Rieux-Volvestre en 2009. "Décret n° 2009-755 du 22 juin 2009 portant changement de nom de communes", Journal officiel de la République française, n°0144 deu 24 de junh de 2009, pagina 10289, tèxte n° 14. 

L'Epòca Contemporanèa qu'estoc la d'un declin demografic e probablament economic. En 1793, ambe un territòri de talha en gròs comparable a Carbona, les duas comunas qu'avian ua populacion comparable. Que creishèn d'un biais comparabla dinc au recensament de 1861. Brutalament, Rius que comencèc a baishar, mentre Carbona que's mantengoc. En 1911, Rius qu'èra a 1605 abitants e Carbona a 2393, quitament 50% de mèi. E la diferéncia que contunhèc de créisher. Recentament, Carbona que profitèc mèi de la rurbanizacion que Rius, estant que's mèi près de Tolosa. L'explicacion qu'es probablament devuda a la reorganizacion de las comunicacions. Que i a la linha de camin de hèr Tolosa-Baiona qui passa a Carbona e pas a Rius, mesa en servici dens las annadas 1860, mès que cau tanben gaitar las rotas en utilizant - ambe prudéncia ! - las mapas istoricas. En mèi de la rota de Volvèstre Carbona-Rius-Montesquiu, que i avia un axe de Lesat a la region de Casèras en passant per Rius. Entre Carbona e Lesat per La Caunha, que creèn ua rota navèra qu'escala les pois a l'èst de la vila. Que data de l'epòca entre la mapa d'Estat-Major e la mapa de las annadas 50. D'aqueth temps ua partida de la rota de Rius a Casèras, qui devia aver tròp de contorns, qu'estoc copada. Per anar de Lesat a Casèras, que cau ara passar per Carbona. E Rius qu'es a 6 km de Carbona, la concurréncia qu'es inevitabla. Que i a 673 emplecs a Rius e 2230 a Carbona. Carbona, proporcionalament, qu'es mei comerciala e industriala que Rius .

Administracion

 Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del canton de Rius (caplòc); es ara del canton d'Autariba.

Demografia

 En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

Lòcs e monuments

Personalitats ligadas ambe la comuna

Véser tanben
 Comunas de la Nauta Garona

Ligams extèrnes

Nòtas

Categoria:Comuna de la Nauta Garona
Categoria:Comuna de Volvèstre