Nhaus

Nhaus (Niaux en francés) es una comuna d'Occitània situada dins lo País de Fois e lo Vic de Sòs. Administrativament, se tròba dins lo departament d'Arièja e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.

Geografia

Perimètre del territòri

Toponimia
La prononciacion es [ɲaws]. Las fòrmas ancianas son Anaus en 1177, 1195, Anaus en 1222, Anhaus en 1241, 1244, Anhauso en 1244, Anhaus, Anhaus de Tarascone, (villa de) Anhaus en 1272, Anhauso en 1282, Anhauso (noms de personas) en 1299, Anhaus en 1385-1390, Anihaus en 1401, Anhaus en 1413-36, 1445, Anhaux cap a 1460 (Cronica d'Esquerrier), Nhyaux en 1534 Patrici Poujade, Dictionnaire toponymique de l'Ariège, ed. IEO d'Arièja, 2021, p. 309-311.

Dauzat, que coneissiá pas las atestacions, supausa ambe prudéncia un mot latin nidale, « cròs (coma dins un nis) » Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 496; mes Nhaus es pas gascon e la finala seriá en -*al. Las fòrmas del tipe Anhaus marcan que aprèp se faguèt una aferèsi, que s'explica per la confusion entre l'iniciala e la preposicion a (una frasa coma vau a Anhaus foguèt compresa coma vau a Nhaus).
Segon Felip Carbona, lo nom de Nhaus se pòt explicar pel basc anh, rasic agui, « pastenc, terren reservat (occitan devesa) », que donariá anh en occitan; aus pòt èsser ausa « lavanca, lhavet », (h)autz, « puèg, montanha », o de preferéncia aus, « font », donc « la font del pastenc » . 
Per Inhaus, nom prèp mes diferent, una possibilitat sembla d'èsser lo nom gallic d'òme *Ignos (Enignos, « filh d'ací », > *Ingnos > *Ignos, per dissimilacion) Xavier Delamarre, Noms de lieux celtiques de l'Europe ancienne, ed. Errance, 2012, p. 164, ambe un sufixe tanben gallic que sembla d'èsser -auo- / -avu(m), compatible ambe un nom de persona Xavier Delamarre, Noms de lieux celtiques de l'Europe ancienne, ed. Errance, 2012, p. 15. La dificultat es qu'una iniciala en I- se muda dificilament en A-. Justament, i a un autre nom gallic d'òme Ainos (que pòt aver coma varianta Ainius, fòrma latinizada) Xavier Delamarre, Noms de lieux celtiques de l'Europe ancienne, ed. Errance, 2012, p. 42 e *Ainiauo- pòt menar a Anhaus > Nhaus, en supausant l'absorcion del primièr -i- pel segond, o puslèu una dissimilacion que l'auriá escafat.

Istòria

 Entre 1790-1794, Arbiech (nom francés) e Nhaus d'Aliat son annexats a Nhaus http://cassini.ehess.fr/cassini/fr/html/fiche.php?select_resultat=24980.

Administracion

 Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del canton de Tarascon d'Arièja; es ara del canton de Sabarthès (en francés), donc de Savartés.

Demografia

Lòcs e monuments
 Cauna de Nhaus
 Musèu Pirenenc de Nhaus

Personalitats ligadas amb la comuna

Véser tanben
 Comunas d'Arièja
Ligams extèrnes

Nòtas

Categoria:Comuna del Vic de Sòs
Categoria:Comuna d'Arièja