Onessa e Laharí

Onessa e LaharíSit Toponimia occitanahttp://mertyl.free.fr/Onessa%20e%20Lahari.pdf (Onesse-Laharie en francés) qu'ei ua comuna gascona situada hens lo parçan de la Lana Gran. Qu'ei administrada peu departament de las Lanas e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

Geografia
Perimètre deu territòri

Toponimia
Onessa
Las fòrmas ancianas que son : Ones (milicia d' ~), en 1276, Onnes (par. d' ~), en 1276, Oneisse (par. Sancti Johannis d' ~), en 1334, Aunesse (mapa deu sègle XVII), Honesse, en 1714, Aunesse (mapa de 1733). La prononciacion citada per Bénédicte Boyrie-Fénié qu'ei [u'nœsə] Bénédicte Boyrie-Fénié, Dictionnaire toponymique des communes, Landes et Bas-Adour, ed. Institut occitan e CAIRN, Pau, 2005, p. 171-172 e com ei deu país que's pòt esperar qui sii la prononciacion vertadèra (e donc non pas [aw'nœsə], varianta devuda a l'aglutinacion de la preposicion a). Dauzat qu'interprèta Onessa com un nom d'arriu Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 508, mei o mensh seguit per Astor (citat per B. Boyrie-Fénié), qui i ved lo gallés onno, sinonime deu gallés flumen, utilizat a prepaus de l'arriu locau; mès en realitat -onna que seré meileu un sufixe qu'un mot, maugrat un glossari antic qui en hè lo sinonime de flumen Xavier Delamarre, Dictionnaire de la Langue gauloise, ed. Errance, 2na edicion, 2008, p. 241. Ernèst Negre que dona com origina possibla lo nom de persona Unicius. B. Boyrie-Fénié, qui lo cita, que considèra que [u] latin qu'auré miat a [y] e non pas a [o] > [u]. Bénédicte Boyrie-Fénié que's vira meileu cap a l'exemple d'Oneis o d'Avensa, qui's ditz Onize en basco. Que serén a associar, segon Jean-Baptiste Orpustan, especialista deu basco, damb un radicau escur on(a), de valor probablament oronimica .

Laharí
Las fòrmas ancianas que son : Farune (castrum de la ~), en 1254, Farina (villa de ~), en 1274, Farine (castrum ~ terram Marencini), en 1305, Ffarine (La ~), en 1305, Farina (de ~), en 1334, Farina (cimeterium ecclesie capelle Sancti Nicholay de ~), en 1334, Farina (terra et locus de ~), en 1334, Harie (mapa deu sègle XVII), Harie (La ~) (mapas de 1630, 1638 e 1647), Harrie (La ~) (carte de 1651), Harie (mapa deu començament deu sègle XVIII), Harie (La ~) (mapas de 1714 e 1733). La prononciacion citada per Bénédicte Boyrie-Fénié qu'ei [ləha'ri] .

Ernèst Negre, citat per Bénédicte Boyrie-Fénié, qu'explica lo nom per haria e que supausa la preséncia d'un molin. Mès un castèth es pas un molin, çò qui arroeina l'explicacion. Las solucions que serén benlhèu un cognomen Farin* o una basa aquitanica laharr-, « arromèc », puish un sufixe locatiu -un. *Laharrun, damb h grafiat f e lo faus article la separat, qu'explicaré l'atestacion de 1254 la Farune. Après, l'atraccion de haria qu'auré jogat .

Istòria
 En 1833, Laharí que fusionè damb Onessa. En 1863, la comuna de Solferino que's creè, deu territòri d'Onessa e Laharí, Morcens, La Bohèira, Comensac, Escorce, Lua, e Sabres http://cassini.ehess.fr/cassini/fr/html/fiche.php?select_resultat=25605

Administracion

 Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna qu'èra deu canton de Morcens; qu'es adara deu canton du Pays morcenais tarusate (en francés).

Demografia

Demografia Laharí

 Lo n° INSEE qu'ei estat cambiat per rasons practicas.

Lòcs e monuments

Personalitats ligadas dab la comuna

Véder tanben

Ligams extèrnes

Nòtas

?

Categoria:Comuna de Gasconha
Categoria:Comuna de las Lanas
Categoria:Comuna de Bòrn