Continent

Lo mot continent ven del latin continere per , o continens terra, las . Al sens pròpri, aquel tèrme designa una vasta espandida contunha de tèrra a la superfícia del glòbe. Pasmens, aquela definicion estrictament geografica s'emplega sovent segon de critèris istorics e culturals. Se pòt veire atal de sistèmas de continents que considèran Euròpa e Asia coma dos continents alara qu'Eurasia forma una sola espandida de tèrra.

La definicion pauc clara d'un continent mena a l'existéncia de divèrses modèls de quatre a sèt continents. Mas foguèt pas totjorn lo cas, e aqueles modèls varièron segon l'Istòria e la descobèrta de territòris novèls.

Dins son accepcion comuna, la zona continentala inclutz tanben las pichonas illas a flaca distància de las còstas, mas pas aquelas separadas per de braces de mar significatius. D'un punt de vista scientific, los continents incluson tanben las illas estacadas a las placas continentalas, coma las illas Britanicas al respècte d'Eurasia.

 Istòria del tèrme 
 Las primièras definicions 


La primièra distincion entre los continents se faguèt pels ancians marins grècs que donèron los noms d'Euròpa e d'Asia a las tèrras dels dos costats del cors d'aiga de la mar Egèa, l'estrech dels Dardanèls, la Mar de Marmara, l'estrech del Bosfòr e la mar NegraToynbee, Arnold J. (1954). A Study of History. London: Oxford University Press, v. 8, pp. 711-12.. Los noms foguèron en primièr aplicats solament per designar las tèrras prèp de la còsta e pus tard las espandidas pus alunhadas H. F. Tozer; A History of Ancient Geography; 1897 University Press, Cambridge p. 69.
Los pensaires de la Grècia antica discutiguèron per saber s'Africa (alara nomenada Libia) se deuriá considerar coma fasent partida d'Asia o coma tresena partida del monde. Una division en tres partidas s'impausèt fin finala H. F. Tozer; A History of Ancient Geography; 1897 University Press, Cambridge p. 67. Del punt de vista grèc, la mar Egèa, èra lo centre del monde, amb Asia a l'Èst, Euròpa a l'Oèst e al Nòrd e Africa al Sud Martin W. Lewis e Kären E. Wigen, The Myth of Continents: a Critique of Metageography, University of California Press 1997 ISBN 0-520-20742-4, ISBN 0-520-20743-2 pp. 21-22. 

Los limits entre los continents son pas fixats. Inicialament, la frontièra d'Euròpa amb Asia foguèt traçada dempuèi la mar Negra, lo long de la ribièra Rioni e Georgia. Pus tard, se considerèt coma anant de la mar Negra per l'estrech de Kerch, la mar d'Azov e lo long del flume DonH. F. Tozer A History of Ancient University Press 1897 p. 68.

Nil foguèt generalament considerat coma la frontièra entre Asia e Africa. Erodòt Erodòt. Tradusit per George Rawlinson (2000).The Histories of Herodotus of Halicarnassus. Ames, Iowa: Omphaloskepsis, libre 2, p. 18., al sègle V, pasmens s'opausèt a aquela situacion, que plaçava Egipte sus dos continents. Faguèt doncas coïncidir la rompedura entre Asia e Africa amb la frontièra occidentala d'Egipte, çò que situava aquel país en Asia. Contestèt tanben la division en tres de çò qu'es en fach una sola massaErodòt. Tradusit per George Rawlinson (2000).The Histories of Herodotus of Halicarnassus. Ames, Iowa: Omphaloskepsis, livre 4, p. 38., lo debat continua... 
Eratostènes, al sègle III, notèt que qualques geografs dividissián los continents pels flumes (Nil e Don), los considerant atal coma d'. D'autres dividissián los continents per d'istmes, nomenant alara los continents . Aqueles geografs fixèron la frontièra entre Euròpa e Asia a l'istme entre la mar Negra e la mar Caspiana, e la frontièra entre Asia e Africa a l'istme entre la mar Roja e l'embocadura del lac Bardawil sus la Mediterranèa Estrabon. Tradusit per Horace Leonard Jones (1917). Geography. Harvard University Press, libre 1, ca. 4.. 

Al periòde roman e a l'Edat Mejana, qualques autors prenguèron l'istme de Suèz coma frontièra entre Asia e Africa, mas gaireben totes los autors contunhan de considerar Nil o la frontièra occidentala d'Egipte coma frontièra. A l'Edat Mejana, lo monde èra representat sus la mapa en T-O, amb lo T representant las aigas de la division dels tres continents.

 Arribada dels Europèus a las Americas 

Cristòl Colomb traversèt l'ocean Atlantic per aténher las Antilhas en 1492, dubrissent lo camin a l'exploracion e a la colonizacion europèa de las Americas. Mas malgrat sos quatre viatges cap a l'oèst, Colomb jamai pensèt d'aver atench un novèl continent e contunhèt de pensar qu'aviá atench Asia. En 1501, Amerigo Vespucci foguèt lo pilòt d'una expedicion que navigava lo long de la còsta de Brasil. Los membres de l'expedicion percorriguèron lo long camin cap al sud, lo long de la còsta de l'America del Sud, çò que confirma que las tèrras que perlongavan avián de proporcions continentalasEdmundo O'Gorman, The Invention of America, Indiana University Press 1961 pp. 106-112Amerigo Vespucci : Un nom per lo Novèl Monde. De retorn a Euròpa, Vespucci publiquèt un compte rendut de son viatge Mundus Novus () en 1502 o 1503Formisano, Luciano (Ed.) (1992). Letters from a New World: Amerigo Vespucci's Discovery of America. New York: Marsilio, pp. xx-xxi. ISBN 0-941419-62-2., mas sembla que i auriá d'apondons o de modificacions d'un autre autorZerubavel, Eviatar (2003). Terra Cognita: The Mental Discovery of America. New Brunswick: Transaction Publishers, pp. 77–79. ISBN 0-7658-0987-7.. Quin que siá l'autor d'aquelas paraulas, se pòt legir dins Mundus Novus Formisano, Luciano (Ed.) (1992). Letters from a New World: Amerigo Vespucci's Discovery of America. New York: Marsilio, p. 45. ISBN 0-941419-62-2., primièra identificacion explicita de las Americas, un continent coma los tres autres.


Aprèp qualques annadas, lo nom de  comença d'aparéisser coma un nom per l'America del Sud. Las mapas de l'epòca mòstran clarament l'America del Nòrd coma connectada a l'Asia e l'America del Sud coma una tèrra separadaZerubavel, Eviatar (2003). Terra Cognita: The Mental Discovery of America. New Brunswick: Transaction Publishers, pp. 77–79. ISBN 0-7658-0987-7..

En 1507, Martin Waldseemüller publiquèt una mapa del monde, Cosmographia Universalis, qu'es la primièra a mostrar l'America del Nòrd e l'America del Sud distintas d'Asia e entornejadas d'aiga. Un pichon senhal en dessús de la mapa principala explica pel primièr còp que las Americas son a èst d'Asia e son separadas d'Asia per un ocean, perque las Americas son plaçadas a l'extremitat esquèrra de la mapa e Asia a l'extremitat drecha, çò que poiriá crear una confusion. Dins lo libre d'acompanhament, Cosmographiae Introductio, Waldseemüller nòta que la tèrra se dividís en quatre partidas, Euròpa, Asia, Africa e la quatrena partida que ne bastís lo nom a partir d'Amerigo VespucciZerubavel, Eviatar (2003). Terra Cognita: The Mental Discovery of America. New Brunswick: Transaction Publishers, pp. 80–82. ISBN 0-7658-0987-7.. Sus la mapa, lo mot  se plaça sus una partida de l'America del Sud.

 Lo mot continent 

Dempuèi lo sègle XVI, lo nom anglés continent surgís. Es un derivat del tèrme continent land, çò que significa "continent n." (1989) Oxford English Dictionary, 2nd edition. Oxford University Press. e tradusit del latin terra continens "continent1 n." (2006) The Concise Oxford English Dictionary, 11th edition revised. (Ed.) Catherine Soanes and Angus Stevenson. Oxford University Press.. Lo nom foguèt utilizat per designar Oxford English Dictionary. Lo mot continent s'utiliza dins la traduccion de tèxtes grècs e latins al subjècte de las tres  del monde Martin W. Lewis e Kären, The Myth of Continents: a Critique of Metageography University of California Press 1997 ISBN 0-520-20742-4, ISBN 0-520-20743-2 p. 29 .

Alara que lo mot continent foguèt utilizat per las zonas relativament pichonas de la continuitat de la tèrra, los geografs se tornèron pausar la question d'Erodòt sus las rasons perqué una sola granda massa deuriá èsser dividida en dos continents. A la mitat del sègle XVII, Peter Heylin escriguèt dins sa Cosmografia que . En 1727, Ephraïm Chambers escriguèt dins son Cyclopædia, . E, dins son atlàs de 1752, Emanuel Bowen definís un continent coma  Bowen, Emanuel. (1752). A Complete Atlas, or Distinct View of the Known World. London, p. 3.. Pasmens, la vièlha idèa d'Euròpa, d'Asia et d'Africa coma partidas del monde persistís, e son uèi consideradas coma de continents.

 Al delà dels quatre continents 

A partir de la fin del sègle XVIII, qualques geografs comencèron de considerar l'America del Nòrd e l'America del Sud coma doas partidas del monde, çò que fa en tot cinc partidas. Pasmens, la division en quatre foguèt globalament pus utilizada al sègle XIXMartin W. Lewis e Kären E. Wigen The Myth of Continents: a Critique of Metageography University of California Press 1997 ISBN 0-520-20742-4, ISBN 0-520-20743-2 p. 30. 
Los Europèus descobriguèron Austràlia en 1606, mas per un certan temps, foguèt vista coma una partida d'Asia. A la fin del sègle XVIII, certans geografs considerèron que s'agissiá d'un continent d'esperel, çò que ne fa lo seisen (o lo cinquen per aqueles qu'America es encara un unic continent)Martin W. Lewis e Kären E. Wigen The Myth of Continents: a Critique of Metageography University of California Press 1997 ISBN 0-520-20742-4, ISBN 0-520-20743-2 p. 30. En 1813, Samuel Butler escriguèt sus Austràlia que  e l'Oxford English Dictionary es pas clar de decènnis pus tard "continent n. 5. a." (1989) Oxford English Dictionary, 2nd edition. Oxford University Press. "the great island of Australia is sometimes reckoned as another [continent]".

Antartida foguèt apercebuda en 1820 e foguèt descricha coma un continent par Charles Wilkes en 1838. Mas pauc d'atlàs la senhalan coma continent abans la Segonda Guèrra MondialaMartin W. Lewis e Kären E. WigenThe Myth of Continents: a Critique of Metageography University of California Press 1997 ISBN 0-520-20742-4, ISBN 0-520-20743-2 pp. 32, 220. 

La bandièra olimpica, concebuda en 1913, de cinc anèls representant las cinc tèrras abitadas, amb America coma un sol continent e sens comptar AntartidaThe Olympic symbols. Comitat Internacional Olimpic. 2002. Lausana: Olympic Museum and Studies Centre. Las cinc anèls d'una bandièra olimpica representan los cinc continents (Africa, America, Asia, Europe, and Oceania). Vejatz tanben Association of National Olympic Committees :     .

A partir de la mitat del sègle XIX, los atlàs dels Estats Units d'America an pus sovent tractat l'America del Nòrd e l'America del Sud coma dos continents, çò qu'es compatible amb la compreneson de la geologia e de la tectonica de las placas. Mas es totjorn pas escàs que los atlàs americans los tractan coma un sol continent, pasmens fins a la Segonda Guèrra Mondiala Martin W. Lewis e Kären E. Wigen The Myth of Continents: a Critique of Metageography University of California Press 1997 ISBN 0-520-20742-4, ISBN 0-520-20743-2 p. 32.

Pendent las darrièras annadas, i a una tendéncia per qu'Euròpa e Asia, tradicionalament consideradas coma dos continents, sián consideradas coma un sol continent, nomenat  — compatible amb la compreneson de la geologia e de la tectonica de las placas. Dins aquel modèl, lo monde se dividís en sièis continents (se l'America del Nòrd e l'America del Sud son consideradas coma de continents distints).

 Definicions e aplicacions 

Existís pas de definicion unica d'un continent. Es per aquò que las culturas e las sciéncias an de listas diferentas de continents. En general, un continent deu èsser una granda espandida, compausada de tèrra fèrma amb de limits geologics significatius.

Lo critèri d'origina per designar un continent, lo critèri geografic, daissa lo pas al profit de critèris pus arbitraris, sovent istorics e culturals. Suls sèt continents pus correntament entenduts, sols Antartida e Oceania son separats dels autres continents.

 Frontièras dels continents 

Coma la definicion d'un continent es sovent arbitrària, las separacions entre aqueles son pas totjorn clarament definidas.
L'estrech de Gibartar marca convencionalament lo limit entre Africa e EuròpaEn Africa, frontièras d'Euròpa. La separacion d'America del Nòrd e d'America del Sud correspond a l'istme de Panamà, una benda de tèrra estrecha.

La frontièra entre Asia e Africa generalament se fixa a l'istme de Suèz; aquò exclutz lo Sinai d'Africahttps://web.archive.org/web/20090404202445/http://www.encyclopediefrancaise.com/L'Asie.html L'Asie Encyclopédie Française. Egipte se tròba a caval sus dos continents; qualques geografs prepausan pasmens de desplaçar lo limit entre aqueles dos continents a la frontièra israeloegipciana. 

Per comoditat, la frontièra entre Asia e America se fixa a la frontièra russoamericana, a l'entorn de l'estrech de Bering. Las illas Komandorski son doncas asiaticas alara que las illas Aleutianas son americanas.

La separacion entre Oceania e Asia es encara uèi fòrça discutida. En 1831, l'explorator e geograf Jules Dumont d'Urville copèt Oceania en quatre regions : Polinesia, Micronesia, Melanesia e Insulíndia (alara nomenada Malàisia)Jules Dumont d'Urville, Bulletin de la Société de Géographie de Paris (Tome XVII, n°5, janvier 1832 http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k37615z). Aquela darrièra partida serà apuèi estacada a Asia; aquò explica la frontièra actuala entre Asia e Oceania: l'ensemble de las illas indonesianas es asiatic alevat la Nòva Guinèa e d'illas prèpas. Mas de geografs pensan que seriá pus apropriat d'utilizar la linha WallaceWallacea - a transition zone from Asia to Australia, specially rich in marine life and on land., d'autres volrián inclure tota Indonesia en Asia salvat lo Timòr Èst.
en verd: Euròpa, en blau: Territòri asiatic dels païses europèus, en blau: geograficament en Asia/America, mas considerada en Euròpa per son istòria e sa cultura

La frontièra pus contestada es sens dobte aquela entre Asia e Euròpahttps://web.archive.org/web/20100612153104/http://cafe-geo.net/article.php3?id_article=625 Quelles frontières pour l’Europe ? 2005http://rh19.revues.org/document1062.html Gilles Pécout [dir.], Penser les frontières de l’Europe du XIXe au XXIe siècle. Élargissement et union : approches historiques, Paris, Éditions ENS rue d’Ulm et Presses Universitaires de France, 2004, 378 p. ISBN : 2130543014. 28 euros.]ifri, los limits d'Euròpa foguèron desplaçats segon los sègles e pauc clarament definits. Al sègle XVIII, lo Tsar Pèire I desira de far de Russia una poténcia europèa. Son geograf Vasilii Tatishchev prepausa alara en 1703 que los monts Orals, lo flume d'Oral e Caucàs constituiscan la frontièra entre Euròpa e Asia a la plaça de Don qu'inclusiá alara Russia en Asia.

Amb l'espandiment recent de l'Union Europèa a las pòrtas d'Asia coma dins los Balcans e en Euròpa de l'Èst se pausa encara un còp lo problèma del traçat exacte del limit entre Euròpa e Asia. Qualques geografs, per comoditat, volrián repossar lo limit al delà de Caucàs per inclure Armenia e Georgia en Euròpa. D'autres, al contrari, volrián veire aquela frontièra fixada a la depression de Kouma-Manytch situada al nòrd de Caucàs per inclure los pòbles turcs de Caucàs en AsiaGérard Bacconnier, L'Asie en fiches, Ed Bréal 2007.

 L'estatut de las illas 

Las partidas del monde son de continents al sens larg. D'una part, tota illa es una partida del monde perque las partidas d'un monde contenon totas las tèrras emergidas, mas las illas fan pas partida dels continents (al sens comun, o al sens scientific) perque lor territòri es pas continú amb lo rèsta del continentLos continents e las illasEncarta. Son doncas abitualament consideradas coma apertenent al continent pus prèp. Per exemple, las Illas Canàrias — e mai espanhòlas — son restacadas a Africa, las Illas Balearas fan partida d'Euròpa e las illas del Pacific apartenon a Oceania. Es parièr per l'illa de la Reünion o l'illa Maurici que, malgrat la distància que las separan d'Africa, son consideradas coma d'illas africanas.

 Nombre de continents 

Doas pus grandas oposicions pòrtan sus Euròpa e Asia que poirián èsser unificadas (Eurasia) e sus l'America del Nòrd e l'America del Sud que formarián America. Qualques geografs prepausan de gropar Euròpa, Asia e Africa en lo continent Afroeurasia.

Lo modèl de sèt continents s'utiliza sovent en Euròpa de l'Oèst. Lo modèl de sièis continents (Eurasia) es lo modèl causit per la comunautat scientifica. E lo modèl unissent America s'utiliza en Euròpa de l'Èst, en America del Sud.


7 continentsThe World - Continents, Atlas of Canada"Continent". Encyclopædia Britannica. 2006. Chicago: Encyclopædia Britannica, Inc.World, National Geographic - Xpeditions Atlas. 2006. Washington, DC: National Geographic Society.The New Oxford Dictionary of English. 2001. New York: Oxford University Press."Continent". MSN Encarta Online Encyclopedia 2006."Continent". McArthur, Tom, ed. 1992. The Oxford Companion to the English Language. New York: Oxford University Press; p. 260.      America del Nòrd      America del Sud      Antartida      Asia      Euròpa      Africa      Oceania6 continents"Continent". The Columbia Encyclopedia. 2001. New York: Columbia University Press - Bartleby.     America del Nòrd      America del Sud      Antartida         Eurasia      Africa      Oceania	  6 continentsOcéano Uno, Diccionario Enciclopédico y Atlas Mundial, "Continente", page 392, 1730. ISBN 84-494-0188-7Los Cinco Continentes (The Five Continents), Planeta-De Agostini Editions, 1997. ISBN 84-395-6054-0        America      Antartida      Asia      Euròpa      Africa      Oceania 5 continents"Continent". The Columbia Encyclopedia. 2001. New York: Columbia University Press - Bartleby.Océano Uno, Diccionario Enciclopédico y Atlas Mundial, "Continente", page 392, 1730. ISBN 84-494-0188-7Los Cinco Continentes (The Five Continents), Planeta-De Agostini Editions, 1997. ISBN 84-395-6054-0        America      Antartida         Eurasia      Africa      Oceania	 5 continents         America         Asia      Euròpa      Africa      Oceania Ancian modèl didactic prenent pas en compte l'Antarctic, continent inabitat. 5 continents      America del Nòrd      America del Sud      Antartida            AfroeurasiaAndre Gunder Frank ReORIENT: Global Economy in the Asian Age, University of California, Press1998, ISBN 978-0-520-21474-3     Oceania	  4 continents"Continent". The Columbia Encyclopedia. 2001. New York: Columbia University Press - Bartleby.Océano Uno, Diccionario Enciclopédico y Atlas Mundial, "Continente", page 392, 1730. ISBN 84-494-0188-7Los Cinco Continentes (The Five Continents), Planeta-De Agostini Editions, 1997. ISBN 84-395-6054-0        America      Antartida            Afroeurasia      Oceania

 Denominacion 

 Africa, adoptat dempuèi l'Antiquitat coma nom de la Tunisia actuala.
 America (du latin America), del nom d'Amerigo Vespucci, sus proposicion de Martin Waldseemüllerhttps://web.archive.org/web/20090125174444/http://fr.encarta.msn.com/encyclopedia_761560631/Am%C3%A9rique.html Amérique, Encarta.
 Antartida del latin antarcticus, del grèc ancian antí, « contra », e arktikos (« Artic »), aquel darrièr mot format a partir de arktos (« ors »)  http://logos.muthos.free.fr/etymologie/A.htmweb Étymologie, site Logos & Mûthos. L'Artic foguèt nomenat coma aquò perque es dins la mitat del glòbe del costat de la constellacion de la Granda Orsa.
 Asia, o del nom de l'Oceanida Asia (pus comunament nomenada Climèda), o d'un derivat d'Assuwa, un Estat confederat situat a l'Oèst d'Anatolia e que son nom vendriá de l'Itita que significa .
 Euròpa, composicion dels mots grecs eurýs (εὐρύς, ) e ṓps (ὤψ, )http://fr.encarta.msn.com/encnet/refpages/RefArticle.aspx?refid=761579286 Europe, Encarta.
 Oceania ven del latin oceanus, .

 Comparason 

 Aira e populacion 

Lo tablèu seguent dona la superfícia, la populacion, la densitat de populacion e lo nombre de païses de cada continent, dins lo modèl de sèt continents.

 Continent Superfícia (km²)http://www.worldatlas.com/geoquiz/thelist.htm The List, WorldAtlas.com Populacion aproximada (2006) Percentatge de la populacion totala Densitat de populacion (ab./km²)Valor obtenguda per division de la populacion per la superfícia. Nombre de païses Asia     60 %  87,01  48 Africa     14 %  29,19  53 America del Nòrd     8 %  20,68  23 America del Sud     6 %  21,30  12 Antartida     0,00002 %  0,00007  0 Euròpa     11 %  73,15  43 Oceania     0,5 %  4,16  14

La superfícia totala dels continents es , o gaireben 29% de la superfícia de la Tèrra ().


 Punt culminant 
Lo tablèu seguent balha la lista dels continents en foncion de lor punt culminanthttps://web.archive.org/web/20181123022934/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2020.html The World Factbook, Field Listing – Elevation, CIAhttp://www.liensutiles.org/montagnepc.htm Points culminants du monde.
 Continent  País Punt culminant Altitud (mètres) Asia  China/Nepal  Mont Everest   America del Sud  Argentina  Aconcagua   America del Nòrd  Estats Units d'America  Mont McKinley   Africa  Tanzania  Kilimanjaro   Euròpa  Russia  Mont Elbroz   Antartida  Territòri chilian d'Antartida  Massiu Vinson   Oceania  Indonesia  Puncak Jaya  
Asia a lo pus naut suc del monde, l'Everest, mas regropa de mai l'ensemble dels 10 primièrs sucs del monde, en tèrmes de nautor. Fòrça relèus son constituits en Asia, amb de massís montanhoses coma Tian Shan e Imalaia. Lo relèu sud-american es marcat per la Cordilhièra dels Andes que longa tota sa còsta èst. La disposicion del relèu nòrd-american es longitudinala : la region se descompausa en ensembles diferenciats que se succedisson de l'èst cap a l'oèst. Lo punt culminant d'America del Nòrd, lo mont McKinley, se tròba en Alaska. 

Lo punt culminant d'Africa, Kilimanjaro (un volcan apagat), es partida de la valada del grand rift. Las principalas cadenas de las montanhas en Euròpa son los monts Orals, Caucàs e los Alps, aquelas darrièras abrigan lo mont Blanc, punt culminant d'Euròpa Occidentala. Antartida es, el, copat en doas partidas inegalas pels monts Transantartids, cadena de montanha de  de long, formant una corba en  de la còsta de la mar de Weddell fins a la còsta de l'ocean Antartic. Oceania es un continent gaireben plan, marcat çaquelà amb de zonas montanhosas, coma l'illa de la Nòva Guinèa.

 Esperança de vida 

Lo tablèu seguent dona l'esperança de vida dels abitants de cada continent, seguent un modèl de cinc continents.

 Continent Esperança de vida (annadas) Euròpahttps://web.archive.org/web/20100712105847/http://www.populationdata.net/index2.php?option=continent&cid=5&nom=europe, PopulationData, L'Europe  Oceaniahttps://web.archive.org/web/20100613172507/http://www.populationdata.net/index2.php?option=continent&cid=6&nom=oceanie, PopulationData, L'Océanie  Americahttps://web.archive.org/web/20090617022513/http://www.populationdata.net/index2.php?option=continent&cid=2&nom=ameriques, PopulationData, L'Amérique  Asiahttps://web.archive.org/web/20160323122226/http://www.populationdata.net/index2.php?cid=4&nom=asie&option=continent, PopulationData, L'Asie   Africahttps://web.archive.org/web/20100330071014/http://www.populationdata.net/index2.php?option=continent&cid=1&nom=afrique, PopulationData, L'Afrique 

Africa es marcada per una esperança de vida pro flaca, a causa d'un taus de mortalitat important, malgrat que siá inegal seguent las regions del territòri. Per exemple, Magrèb a un taus de mortalitat de 6 ‰ alara qu'aquel de l'Africa subsahariana arriba a 15 ‰http://books.google.fr/books?id=iqXQKSBrNk4C&printsec=frontcover&dq=l'afrique+par+sylvie+brunel#PPA136,M1 Sylvie Brunel, L'Afrique, Ed Bréal 2003.

Euròpa e Oceania son los continents qu'an la pus nauta esperança de vida, (75 ans). L'esperança de vida del continent american es baissada per aquela d'America del Sud, ont qualques païses en desvolopament an una esperança de vida pro flaca. Per exemple, en Bolívia es de solament 66,2 anshttps://web.archive.org/web/20140528191952/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2102.html The CIA World Factbook 2008 - Life expectancy at birth.. L'esperança de vida del continent asiatic es inegala, amb una esperança de 43,7 ans pels abitants d'Afganistan alara que los Chineses vivon en mejana fins a 72,9 ans.

 Autras divisions 

Qualques partidas de continents son reconegudas coma de soscontinents, en particular aquestas sus las diferentas placas tectonicas que devesisson los continents. Los pus notables son lo soscontinent indian e la peninsula Arabica. Groenlàndia, sus la placa nòrd-americana, es a vegadas considerada coma un soscontinent. Quand America es percebuda coma un sol continent, se devesís en dos soscontinents (America del Nòrd e  America del Sud)Mapa anglesa de 1770 de JongheDPD: AméricaDicionário da língua portuguesa: Contiente o en divèrsas regionsEn America Latina, l'America del Nòrd designa en general una region de las Americas contenent Canadà, los Estats Units d'America e Mexic, e, sovent, Groenlàndia, Sant Pèire e Miquelon, e las Bermudas, lo pont terrèstre qu'es l'America Centrala es generalament considerat coma una sosregion de l'America del Nòrd. Norteamérica (Mexican version)/(Spaniard version). Encarta Online Encyclopedia... 

Qualques zonas de la crosta continentala son largament cobèrtas per la mar, mas pòdon èsser consideradas coma de continents submergits. Es lo cas de Zealandia, emergissent de la mar en Nòva Zelanda e en Nòva Caledònia, o gaireben tot submergit lo replan de Kerguelen, dins lo sud de l'ocean Indian.

Qualques illas se situan sus de seccions de la crosta continentala que se rompèron e derivèron fòra d'un dels principals continents. E que sián pas consideradas coma continents a causa de lor talha relativament pichona, pòdon èsser consideradas coma microcontinents. Madagascar, l'exemple pus tipic, generalament se considèra coma èssent partida d'Africa, mas foguèt ja descrit coma Voix en Provenance du Village.

 En geologia 

 Caracteristicas 

Pels geològs, existís a la superfícia de la Tèrra dos elements estructurals distints : la crosta continentala, formada subretot de granit e de ròcas associadas, e la crosta oceanica, de basalte e de gabbrò. Atal, lo limit entre domeni continental e domeni oceanic se tròba jos la superfícia de la mar : es alara lo  que se prolonga a vegadas a qualques quilomètres al delà de la còsta. Pendent la darrièra epòca glaciala (fa  ans), en Euròpa Occidentala, lo plan continental s'espandissiá a plusors desenas de quilomètres a l'oèst del litoral actual.

lang=fr|thumb|left|450px|Copa fòrça simplificada: los sediments, la Ròca, e lo Mantèl

 Deriva dels continents 
200px|thumb|La deriva dels continents, a partir de la Pangèa.
Al començament del sègle XX, Alfred Wegener remarquèt qu'amb la disposicion dels continents, la còsta èst de l'America del Sud sembla de juntar aquela de l'oèst d'Africa. D'autres ben abans aquel o avián vist, mas foguèt lo primièr a prepausar, dempuèi aquela observacion, la teoria de la deriva dels continents : un supercontinent, la Pangèa, se seriá fragmentada al començament de l'edat segondària e, dempuèi aquela data, las massas continentalas eissidas d'aquela fragmentacion derivarián a la superfícia de la Tèrra.

Al sègle XX, foguèt acceptat pels geològs que los continents limpan sus la superfícia del planeta, a l'escala dels temps geologics. Aquel procèssus es conegut jos lo nom de  e s'explica par la tectonica de las placas.

La superfícia de la Tèrra se constituís de sèt placas tectonicas majoras (e fòrça d'autras menoras). Aquelas derivan, se separan e s'assemblan per formar amb lo temps los continents d'uèihttps://web.archive.org/web/20090207075158/http://www.geopedia.fr/plaques-terre.htm Les plaques océaniques et les plaques continentales, Geopedia.

Per consequéncia, existissiá d'autres continents dins lo passat geologic, los paleocontinents. Se descobriguèt que a qualques epòcas de l'istòria de la Tèrra ont i aviá un sol grand continent sus la superfícia. Lo pus recent, la Pangèa, remonta a 180 milions d'annadas. Lo seguent  deuriá aparéisser dins 250 milions d'annadas amb lo raprochament d'Africa, d'Eurasia e de las Americas.http://www.cidehom.com/apod.php ?_date=070922 La Pangée Ultime site Ciel des Hommes.

 Nòtas e referéncias 

 Vejatz tanben 
 Articles connèxes 
 Supercontinent
 Soscontinent

 Ligams extèrnes 
 Site d'informacion sus los continents
 Animacion 

 Bibliografia 
 Pierre Gentelle, Géopolitique du monde contemporain, Nathan, 2008 
 La Terre - Mers • Continents • Univers, Cerise Bleue, coll. , 2008 
  Hérodote, traduit par George Rawlinson (2000), The Histories of Herodotus of Halicarnassus .
  Martin W. Lewis e Kären E. Wigen, The Myth of Continents: a Critique of Metageography, University of California Press 1997, ISBN 0-520-20742-4
  H. F. Tozer A History of Ancient Geography, University, 1897

*