Mugron

Mugron (Mugron en francés) qu'ei ua comuna gascona de Shalòssa, situada dens lo departament de las Lanas e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

Geografia

Comuna situada en Shalòssa, sus Ador.
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.

Perimètre deu territòri

Toponimia
La prononciacion qu'ei [my'gruŋ]. Las fòrmas ancianas que son Mugrone, Mugrono, Mugronensis, en latin, aus sègles XI-XII, Egremundo en 1243, Mugeron en 1407, Meillan en 1279, Mugrõ (mapa de 1638), Mugron (mapas de 1651, deu sègle XVII, shens data, deu començament deu sègle XVIII, de 1714 e de 1733) Bénédicte Boyrie-Fénié, Dictionnaire toponymique des communes. Landes et Bas-Adour, ed. Institut occitan e CAIRN, Pau, 2005, p. 164-165.

Dauzat e Rostaing qu'explican Mugron per un nom latin d'òmi, Mucro, -onis Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 486.

Negre, citat per Bénédicte Boyrie-Fénié, qu'explica Mugron per lo gascon mugroû, « popa de hemna »; qu'interprèta la fòrma Egremundo de 1243, per ua latinizacion *acrem montem, perqué Mugron èra comprés com lo latin mucro(n), « punta » (?) .

Per Bénédicte Boyrie-Fénié, Mugron qu'ei un oronime preceltic. L'aglomeracion d'origina qu'ei un mus qui portava un castèth de husta. J.B. Orpustan que senhala un tèrme aquitanic, deu tipe *mocoron, present tau que dens la toponimia de Baiona, dab lo sens de « lòc de tarròcs o de ròc ».

Istòria

Eraldica
100pxLas armas de Mugron que's blasonan atau : D'azur au castèth d'aur.

Administracion

Demografia

 Lòcs e monuments 
Lo castèth de Bocòssa, caveria deu sègle XVI. 
La capèra deu Casaliu, consacrada en 1541 a Nosta Dauna de Gràcia.
Lo portau de Pèr de Peiran, bastit en 1588.
Lo chai d'Antin, bastit de cap a 1750.
Mugron qu'a la particularitat d'estar damorat lo pòrt navigable lo mei a capsús de l'Ador, e pr'amor d'aquò, qu'a comptat dens lo passat, mantuns enterpaus preu vin e autas produccions locaus hòrt presadas dens los país deu nòrd de l'Euròpa.

L'ancian chai d'Antin, deu sègle XVIII dab la soa carpenta de casso monumentau dab los sons 3 taulats de mei de 800 m² cadun, que s'es conservat dans un estat exceptionau.
En 2016, lo chai qu'apriga ua botiga d'objectes de decoracion e ua galeria d'art contemporanèuRouge Garance. 
La capère sepulcrau deu cemitèri de Mugron, bastida dab ua soscripcion crubada en 1813.
La glèisa de sent Laurenç, consacrada en 1866.
Las arenas de Condreta, inauguradas en 1911.

Personalitats ligadas dab la comuna
 Frédéric Bastiat, (1801-1850), economista, òmi politic e polemista liberau. Que passà ua gran part de la soa vida a Mugron, on avè la soca de familha.
 Robert Degos, (1904-1987), vadut a Mugron, dermatològa. Qu'a descrivut mantua dermatòsi e especiaument la "malaudia de Degos".
 Henri Emmanuelli, (1945-2017), deputat de las , permèr secretari deu Partit Socialista.
 Léon Fauret, (1863-1955), vadut a Mugron, pintre, dessinator.

Espòrt
 Union espòrtiva Mugronesa (Rugbi) 
 Espèr Mugronés (Gimnastica)

Embessonatges


Bibliografia
Meyranx (Abbé L.-B.); Histoire de Mugron; 1911; éd. Res Universis; Paris; 1992; 320 pp; ISBN 2-87760-148-X.
Laporte (Pierre); Mugron village chalossais, des origines jusqu'en 1911; A.H.C.C.M.; 2007; 360 pp.; ISBN 978-2-35519-010-0.
Besselère (Jean-Pierre); 1000 ans d'histoire de Mugron, essai historique; A.H.C.C.M.; s.d.; 74 pp.; ISBN 978-2-7466-0812-2.

Véder tanben

 Comunas de las Lanas

Nòtas

 Ligams extèrnes 
 Mugron sus lo sit de l'Institut Geografic Nacionau

Categoria:Comuna de Shalòssa
Categoria:Comuna de las Lanas
Categoria:Comuna de Gasconha