Delphinidae

Los Delphinidae son de mamifèrs marins odontocèts nomenats dalfins e òrcas.

Coma totes los mamifèrs, son d'animals omeotèrmes (de sang caud) (35 a 36 °C). Son carnivòrs e manjan de peisses costièrs, de sardinas e d'arengs, de sépias, de gabaròts, de pofres e de còps, quitament, d'autres mamifèrs marins (òrcas).

 Descripcion 
 Morfologia 
Lo dalfin a una pel lissa e sopla. Amb son fuselage idrodinamic, es un animal dotat per la velocitat que pòt aténher 45 km/h.
Sa longor es d'environ 1,7 m a 4 m per un pes que varia de 70 a 400 kg.
Son ròstre (lo bèc del dalfin), pro long, es provesit de dents nombrosas, pichonas e ponchudas, que servisson a agafar sas predas, mas non pas a las mastegar. 
A la diferéncia dels peisses, sa coa propulsa lo dalfin en bolegant de naut en bas. L'esqueleta del dalfin mòstra que las nadarèlas son los vestigis de mans e de patas de quadrupède. 
Los uèlhs del dalfin, espaçats, li permeton de veire tant plan suls costats coma en naut, en bas o en arrièr, e aquò, tant plan jos l'aiga coma al dessús, gràcias a sa capacitat de deformar sa cornèa. En revenge, sa vision de fàcia es marrida, e utiliza alara l'ecolocacion per se localizar. Es lo melon, la partida grassosa sul front de l'animal, que li permet d'emetre e de recebre los ultrasons que permeton al dalfin de localizar la posicion de sa preda e sa velocitat. 
Lo « nas » del dalfin, apelat event, es situat al som del rostre e li servís a alenar e se dobrís pas que quand l'animal es al dessús de l'aiga. Amb una respiracion, lo dalfin renovèla 90 % d'aire de sos polmons. Los dalfins pòdon cabussar fins a 260 m de pregondor e demorar atal sens alenar pendent prèp d'un quart d'ora mas demòran pas en general jos l'aiga que pendent qualques minutas abans de reprendre lor respiracion. La respiracion del dalfin es un acte volontari.
Coma a pas de glandas sudoriparas, lo dalfin evacua la calor a travèrs sas nadarèlas, largament irrigadas de sang. 

Quand dormís, lo dalfin demòra a 50 centimètres al dejós de la superfícia e, automaticament, tòrna pujar cada mièjorada per prendre d'aire. Se vei de còps flotar prèp de la superfícia amb una nadarèla que despassa de l'aiga. Coma la màger part dels mamifèrs, lo dalfin somia pendent son sòmi. 
Lo dalfin, que siá en absolut o en comparason amb sa maissa, a un cervèl plan mai gròs que lo de l'òme. Se poiriá doncas pensar que lo dalfin es lo mai intelligent dels animals. Çaquelà, aquesta conclusion es fòrt rapida e simplista. La question de l'intelligéncia dels dalfins es encara subjècta a de debats. 

 Reproduccion 
Los mamifèrs coma lo dalfin pòrtan de mamèlas (dins de silhons sul costat del ventre) e son vivipars.
Lo jove dalfin atenh sa maturetat vèrs l'atge d'1 o 2 ans. Lo coble de dalfin es permanent 
La gestacion es de 52 setmanas environ, al tèrme de laquala un sol pichon es mes al mond. 
Lo pichon sortís per la coa (per evitar de nadar immediatament) e sap nadar sul pic. 
La maire e sas « tantas » menan alara immediatament lo pichon alenar a la superfícia. Serà alachat pendent 2 a 8 meses, mas a partir d'1 setmana s'anirà aventurar ja solet.

 Corologia 
Lo dalfin pòt viure fins a 50 ans.
 Reparticion 
Lo dalfin es un animal que viu dins las aigas saladas de totas las mars temperadas del glòbe, a l'entorn de las còstas, e que migra per seguir los gropes de peisses. 
Es un animal social que viu en tropèls de centenats d'individús ont coabitan los joves, las femèlas e los mascles, mas sens estructura ierarquica. Lo dalfin coopèra amb los autres membres del tropèl a travèrs de sas activitats de caça e de jòc en comunicant amb eles per ultrasons. Abandonan pas lors ferits e luchan pas entre eles.

 Predators 
Lo sol predator natural del dalfin es l'òrca, qu'es tanben un delfinid mas fòrça mai grand e poderós que lo dalfin.

 Sistematica 
 Denominacion e taxonomia 
Lo nom del dalfin ven del grèc delphis que significa esperit de la mar e es ligat al nom de Delphes, quitament s'èra l'emblèma de Corinta. Ja, dins l'Antiquitat, los pòbles marins lor prestavan de valentitges multiples coma de guidar los vaissèls perduts dins la tempèsta o salvar los naufragièrs...
Lo mot cetacèu significa mòstre marin en grèc e lo mot odontocèt significa cetacèu de dents.

 Classificacion 
Los delfinids comptan 32 espècias diferentas. Los noms vernaculars indicats çaijós son los noms pus sovent utilizats mas çaquelà, existisson de variacions nombrosas.

 Sosfamilha Cephalorhynchinae (o Cephalorhynchidae) — Cefalorinquids
 Genre Cephalorhynchus
 Cephalorhynchus commersonii — Cefalorinc de Comarson
 Cephalorhynchus heavisidii — Cefalorinc de Heaviside
 Cephalorhynchus hectori — Cefalorinc d'Hector
 Cephalorhynchus eutropia — Cefalorinc negre
 Genre Sotalia
 Sotalia fluviatilis — Sotalia
 Genre Sousa
 Sousa teuszii
 Sousa plumbea — Dalfin de bòssa de l'Atlantic
 Sousa chinensis — Dalfin de bòssa del Pacific

 Sosfamilha Delphininae — Delfinins
 Genre Delphinus
 Delphinus delphis — Dalfin comun del bèc cort
 Delphinus capensis — Dalfin comun del bèc long
 Genre Lagenodelphis
 Lagenodelphis hosei — Dalfin de Fraser
 Genre Lagenorhynchus
 Lagenorhynchus albirostris — Lagenorinc del bèc blanc
 Lagenorhynchus acutus — Lagenorinc dels costats blancs de l'Atlantic
 Lagenorhynchus obliquidens — Lagenorinc dels costats blancs del Pacific
 Lagenorhynchus obscurus — Lagenorinc escur
 Lagenorhynchus australis — Lagenorinc de Peale
 Lagenorhynchus cruciger — Lagenorinc sablièr
 Genre Lissodelphis
 Lissodelphis peronii — Lissodelphis austral
 Lissodelphis borealis — Lissodelphis boreal
 Genre Stenella
 Stenella coeruleoalba — Dalfin blau e blanc
 Stenella clymene — Dalfin climèn
 Stenella longirostris — Dalfin del long bèc
 Stenella frontalis — Dalfin pigalhat de l'Atlantic
 Stenella attenuata — Dalfin pigalhat pantropical
 Genre Steno
 Steno bredanensis — Stèno
 Genre Tursiops
 Tursiops aduncus (Ehrenberg, 1833) -- Grand dalfin de l'ocean Indian
 Tursiops truncatus — Grand dalfin

 Sosfamilha Globicephalinae — Globicefalins
 Genre Feresa
 Feresa attenuata — Òrca pigmèa
 Genre Globicephala
 Globicephala melas — Globicefal negre
 Globicephala macrorhynchus — Globicefal tropical
 Genre Grampus
 Grampus griseus — Dalfin de Risso
 Genre Peponocephala
 Peponocephala electra — Peponocefal

 Sosfamilha Orcaellinae — Orcellins
 Genre Orcaella
 Orcaella brevirostris — Dalfin d'Irrawaddy
 Orcaella heinsohni - Dalfin d'alaron retrossat d'Austràlia
 Sosfamilha Orcininae — Orcinins
 Genre Orcinus
 Orcinus orca — Òrca
 Genre Pseudorca
 Pseudorca crassidens — Faussa òrca

 Vejatz tanben 
 Articles connèxes 
Referéncias extèrnas




 Ligams extèrnes 
 Delphinidae dins Systema Naturae 2000 
 Un sit per la proteccion e la conneissença dels dalfins marins 
 Un sit qu'explica l'anatomia e la fisiologia dels delfinids 

 Nòtas 

Categoria:Delfinid
Categoria:Mamifèr
Categoria:Odontocèt