Lo Cos e Bigaròca

Lo Cos e Bigaròca (Coux-et-Bigaroque en francés) es una anciana comuna d'Occitània, dins la region istorica de Perigòrd, administrada per lo departament de Dordonha e la region de Novèla Aquitània,  ancianament d'Aquitània.

La creacion de la comuna novèla del Cos, Bigaròca e Mosens, ratificada par l'arrestat del 21 de decembre de 2015url=https://web.archive.org/web/20210613143845/https://www.dordogne.gouv.fr/content/download/18042/140254/file/RAA%20d%C3%A9cembre%202015%20n%C2%B0%203.pdf%7Ctitre%3DArr%C3%AAt%C3%A9 Arrêté n° PREF/DDL/2015/0229 portant création de la commune nouvelle de Coux et Bigaroque-Mouzens, Recueil des actes administratifs de la Dordogne, 21 de décembre 2015, pp. 136-139, fuguèt efectiva lo 1èr de genièr de 2016, e transformèt las doás ancianas comunas, Lo Cos e Bigaròca e Mosens, en comunas delegadas. Lo 1èr de genièr de 2020, las comunas delegadas fuguèron suprimidas.

Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.

Toponimia
 Lo Cos. Las fòrmas ancianas son tròp tardièras per èsser vertadièrament utilas : Al Cos e Alcos, en 1365. Lo nom es plaçat per Dauzat e Rostaing dins un ensemble de noms escrits Coux, Lacoux, o Coulx en francés, que vendrián benlèu del latin cotes, al sens de « luècs peiroses » Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 217, a Coulx, explicacion represa per Chantal Tanet e Tristan HordéChantal Tanet et Tristan Hordé, Dictionnaire des Noms de Lieux du Périgord, ed. Fanlac, segonda edicion, 2000, p. 123-124, atal coma per los Féniés. Pr'aquò, a prepaus de Cors de Vertuèlh, en francés Coulx, escrit Cols al sègle XVI, Bénédicte Boyrie-Fénié constata que i a pas d'atestacion emb -t- e que l'acusatiu plural de collis, colles, convendriá milhor Bénédicte Boyrie-Fénié, Dictionnaire toponymique des communes, Lot-et-Garonne, ed. CAIRN e Institut Occitan, Pau, 2012, p. 98-99, emb un sens oronimic (en relacion emb lo relèu). Cal notar que son de noms que se fixèron probablament al segond millenari, pr'amor de la preséncia de l'article, coma aicí al Cos, e que la referéncia al latin val solament per donar l'origina del nom que servèt a nommar los noms. Es pas impossible que l'origina siá pas la meteissa per totes aquels noms, estant que quand i a un article, masculin o femenin segon los cases; lo sens pòt tanben èsser diferent, « luèc peirós » o de tipe oronimic. Coma Lo Cos domina la ribièra de la Dordonha, los dos son possibles. Pel Cos, lo site de las comunas de Dordonha supausa l'ancian occitan cos, varianta de cors (viá, camin), del latin cursum https://web.archive.org/web/20160303220924/http://communes-oc.cg24.fr/cantons/st-cyprien/COUX-ET-BIGAROQUE.htm, çò qu'explicariá lo vocalisme en [-u-], e pas en [-ɔ-] (la prononciacion es [lu’ku] ), que seriá normal per un eretièr de collis. La question de l'origina del nom es pas reglada.
 Bigaròca es atestat coma Castrum de Begaroca, puèi en 1206 coma Biga Roca e en 1207 Biga Rocha, enfin coma Bigarroque en 1760 (r sembla simpla dins la prononciacion modèrna). Lo segond element es ròca, que prenguèt sovent lo sens de « castèl, fortalesa »; pel primièr, Chantal Tanet e Tristan Hordé supausan lo mot occitan viga(n) (coma Lo Vigan (Cevenas) o Lo Vigan (Carcin)), adjectiu derivat del latin vicus, « vilatge » e s'apièjan sus la preséncia, a 400 m de Bigaròca, d'un luèc nommat Vic-Bas ; mas la prononciacion [b] de v al començament del sègle XIII, tan luènh de Gasconha, es una dificultat. Lo site de las comunas de Dordonha fornís una autra possibilitat, biga ròca, « ròca dobla ». La prononciacion es [bigɒ’rɔkɒ] .

Istòria

Administracion

 Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del canton de Sent Cibra; es adara del canton de Vallée Dordogne (en francés), donc Val Dordonha.
 L'intercomunalitat es la Communauté de communes Vallée de la Dordogne et Forêt Bessède, donc la Comunautat de Comunas de Val de la Dordonha e (Forèst) Beceda.

Demografia

 annexion de Bigaròca en 1825
 darrèra populacion legala (probablament) : 987
Demografia Bigaròca (abans 1825)
 1793 : 108
 1800 : 100
 1806 : 109
 1821 : 117

Luòcs e monuments

Personalitats ligadas emb la comuna

Veire tanben
 Comunas de Dordonha

Ligams extèrnes

Nòtas

Categoria:Comuna de Dordonha
Categoria:Comuna de Perigòrd