Doasith

Doasit (Doazit en francés) qu'ei ua comuna gascona de Shalòssa, situada dens lo departament de las Lanas e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.
En , que comptavan  Doasits.

 Geografia 
Doasit que's tròba en Gasconha, au mijorn de l'Ador, en Shalòssa o tà miélher díser en plenh còr de Shalòssa Hauta. La comuna qu'es traversada per la Guauga qui's vueita dens lo Los. Las comunas tòcatocantas que son : Horsarriu, Audinhon, Banòs, Montaut, Mailís, Sent Cric de Shalòssa, Sèrraslós e Arribans, e Hagetmau.
vignette|upright=1.6|centre|Comunas a l'entorn.

Perimètre deu territòri

 Quartièrs 
 lo borg
 Aulèrs (de AuleriisPouillé d’Aire ; Bulletin de la Société de Borda 1884, p.202, 212 e 213.)
 Murs (de Murisen 1335 ; Libe roi de l'Avescat d'Aire ; Bulletin de la Société de Borda 1885, p. 280 , e 1886, p. 3 e 8.)

Toponimia
La prononciacion qu'ei [dwa'zit]. Las fòrmas ancianas que son Donagello en latin, en 933 (sic pro 988), G. de Diazid en 1242, de Doazito, en latin, en 1289, Otto de Doaset en 1294, Doasit (mapa de 1638), Doüazit (mapa de 1651), Doazin (mapa deu sègle XVIII), Doasit (mapa de 1714), Doazit (mapa de 1733) Bénédicte Boyrie-Fénié, Dictionnaire toponymique des communes. Landes et Bas-Adour, ed. Institut occitan e CAIRN, Pau, 2005, p. 92.

Per Dauzat, qui's basa sus l'atestacion de 933 (sic pro 988), lo nom que vien de *Donatiellum, derivat rare deu nom latin d'òmi Donatius e deu sufixe -ellum. Lo nom qu'ei religat dab DoasonAlbert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 248.

Negre, citat per Bénédicte Boyrie-Fénié, qu'interprèta lo nom com Donatillus, tractat com *Donadillus [per explicar lo passatge a -z-]; la tombada de n intervocalica e lo passatge de -ll a -t que complètan l'evolucion. Astor, tanben citat per B. Boyrie-Fénié, que dona la medisha explicacion, en precisant que Donatillus deriva de Donatus « donat (a Diu) ».

Bénédicte Boyrie-Fénié qu'accèpta lo nom Donatillus, derivat deu cognomen Donatus. La fòrma de 933 qu'ei devuda a un cambiament d'oclusiva intervocalica  (mès l'autora precisa pas s'ei fonetic o simplament grafic).

 Istòria 
La comuna de Doasit qu’a balhat traças vielhas d’aucupacion umana, com pèirahuec talhadas, deu paleolitic inferior, tà las mei ancianas.
Lo « camp de Murs »J.-F. Massie ; Le "Camp" du Mus, à Doazit ; in Bulletin de la Société de Borda, 1969. (enclaus de terra), lo « Tucòu deu Casterar » (esperon barrat) e lo site deu borgColonel J.-F. Massie ; Les Origines du Bourg de Doazit ; in Bulletin de la Société de Borda, 1975. (esperon barrat), que son tres obratges de mau datar, qui poirén estar autan plan protoistorics com miejancèrs. 
Lo senhor Donat Garcia de « Donazello » (fòrma vielha de « Doasit »), que viscó au sègle Xau. Qu’avó solide, lo son castèth au bèc de la mòta lhevada a l’oèst deu borg actuau. Qu’es au pè d’aqueth « tarrèr » que, de cap a 1300, los poblants e s’amassàn en un castèthnau amainatjat sus l’esperon barrat deu borg.
Bastida au sègle XIIau, la glèisa de Sent Joan d’Aulèrs qu’estó lo sièti de l’arquiprestat de Shalòssa (avescat d’Aira), dinc a 1827Farbos Jean-Paul, Les dates de l'histoire de Saint-Sever, en linha : http://ypf-dico.blogspot.com/2008/10/d-dates-les-grandes-et-petites-de.html, consurtat lo 28-05-2020)..
Los Foish-Candale que crompàn la baronia de Doasit au sègle XVau, e qu’i hasón bastir lo castèth de Candale a la fin deu XVIau.
Dinc au sègle XVIIau, qu'i avè a Doasit ua hòrta preséncia de Cagòts.
Un cronicaire deu vilatge, l’Enric de Labòrda-Pèboèr, qui viscó au sègle XVIIau, que’ns conda los hèits petits o grans d’aquera tempòra destraubiada en Shalòssa, susquetot per la « Fronde » e la revòlta contre la gabèla, miada preu Bernat Daudijòs e los « Invisibles ».

Dinc au mes d'abriu de 2015, la comuna de Doasit qu'èra restacada au canton de Mugron.

Administracion

|-
|colspan="5" align="center" bgcolor="#f3fff3" |

 Economia 
Se la cultura de la vinha e lo colonat a miejas e marcavan d’auts còps l’economia deu vilatge, uei qu’es lo milhòc qui senhoreja.
Per çò deus mestieraus, au sègle XX, Doasit que’s distingueish per mantuas enterpresas de hustatge. Mes la principau, l'enterpresa Soubaigné, qui emplegà dinc a 85 obrèrs, qu'es barrada en 2014http://www.sudouest.fr/2014/10/30/l-entreprise-familiale-soubaigne-liquidee-1720256-3350.php.

 Demografia 

Lòcs e monuments
 Glèisa de Sent Joan d’Aulèrs, classada Monument Istoric (8-11-2004). Absida deu sègle XIIau
 Glèisa de Sent Martin de Murs.
 Glèisa de N.-D. de l’Assompcion (glèisa deu borg)Lhèu fondada preu Rogèr de Vielar lo 28/10/1463 (V. Foix, Dictionnaire des Seigneuries, segon "gen. mss. de Viella par Mme de la Baume-Pluvinel" ; Archius de la Lanas IIF180 f°38)..
 Castèth de Candale.
 Arenas (1976) ; 1200 plaças ; corsas de vacas.
 Estèlas discoïdaus (pèiras de cementèris) : un dotzenat que son estadas recensadas sus la comuna.

 Personalitats ligadas a la comuna 
 Jean Darcet (Doasit 1724 – París 1801) : Quimista.
 Louis Lamaignère (Doasit 1855 – Artassen 1917) ; aliàs "Vin-cent" : autor de textes e poesias en gascon.
 Raphaël Lamaignère (Doasit 1887 – Èrm 1951) ; aliàs "Jan de Junat" : autor de textes e poesias en gascon.
 Olivier Luquet (Bona Guarda 1914 – Lo Poi (Bruglòssa) 2005) ; aliàs "Jan deu Pradèu" ; curat de Doasit (1956-1996) : autor de peçòtas en gascon.

 Bibliografia 
 (fr) Doazit aux trois églises, per l'Abat Raphaël Lamaignère; 1941.
 (fr) Regards sur le passé, per Joseph Ferré; 1940.

Véder tanben

 Comunas de las Lanas

Ligams extèrnes
 Lo parlar de Doasit

 Nòtas e referéncias 

Categoria:Comuna de Shalòssa
Categoria:Comuna de las Lanas
Categoria:Lanas
Categoria:Comuna de Gasconha