Guilhèm de Montanhagòl

Guilhèm de Montanhagòl, var. Montanhagòu (MountagnagolLo Tresaur dau Felibritge [l.] o Guihèn MountagnagòuArmana prouvençau, 1900 [prov.] en nòrma mistralenca; Guilhem de Montanhagol en occitan ancian), es un trobador occitan del sègle XIII. Foguèt probablament mai actiu a Tolosa, mas foguèt tanben actiu a las corts de Tolosa, de Provença, de Castelha, e d'AragonGaunt and Kay, appendix.Paden "Guilhem de Montanhagol".. Guilhèm nos daissa sèt cansos,  sieis sirventeses e  una tenso (pus precisament un partiment) amb Sordèl (benlèu faguèt un brèu sojorn en Lombardia). Li subrevisquèt donc, en tot, catòrze pèças.

La significacion del nom de Guilhèm es estada debatuda. "Montanhagol" significa "de Montanhac", mas se sap pas lo qual de nombroses luòcs nommats Montanhac poiriá èsser.Egan, 57. S'a longtemps pensat que la forma corrècta del nom del trobador èra simplament "Guilhem Montanhagol", perque lo "de" (de) seriá redondant.Riquer. Los documents contemporanèus utilizan pasmens clarament "de".

Èra de naissença modèsta. Segon sa vida, èra originari de Provença, malgrat que d'unes erudits modèrns (inclusent Frederic Mistral) suspècten qu'èra tolosan. Sa vida rapòrta qu'èra "un bon inventor (trobaire) de poesia e un amorós grand". Sa galanta èra una dòna nommada Jauseranda de Lunèl, dont Guilhèm coneissiá probablament lo senhor del castèl, Raimon Gaucèlm V.

Sas cançons son torpes/estranhs, e emulan los primièrs trobadors, lausant la mesuraLa grafia en occitan ancian èra mezura. (moderacion) demest totas las vertuts. Afirmèt que "de l'amor deriva la castetat" (d'amor mou castitatz), benlèu significant que pas mai que l'amor es necessari per la fidelitat.Topsfield, 127. Es vist, fòrça apassionadament per Cesare de Lollis, coma un precursor del Dolce stil novo e coma un punt important de ligam entre la literatura occitana e italiana a travèrs son trabalh amb Sordèl.Boase, 33, crei que Montanhagol inventèt l'expression dolce stil novo. Es creditat coma aquel que foguèt capable de donar un quadre innovador de l'amor cortés en lo mesclant amb la moralitat crestiana, e de fach se referís a un noel dig de maestria ("novèl dich de la mestresa"), e mai se aquò es probablament pas previst coma una indicacion de reforma conscienta.Spiers, "Vita Nuova and Dolce Stil Nuovo", 39.

Los sirventeses politics de Guilhèm concernisson la politica tolosana e espanhòla. Dins d'escriches del periòde seguent la Crosada dels Albigeses que devastèt Lengadòc, Guilhèm se mostrèt coma un opausant de l'Inquisicion papala, e mai se pas de la Glèisa per se. Encoratjèt una correccion "doça" dels Catars, mas pas lor violenta supression per mejans de guèrra.

Per la mòrt de Guilhem, son conhat Ponç Santòlh compausèt un planh.

Òbras
A Lunel lutz una luna luzens
Ar ab lo coinde pascor
Del tot vey remaner valor
Bel m'es quan d'armatz aug refrim
Ges, per malvastat qu'er veya
Leu chansoneta m'er a far
No sap per que va son joy pus tarzan
Non an tan dig li primier trobador
Non estarai, per ome qe-m casti
Nulhs hom no val ni deu esser prezatz
On mais a hom de valensa
Per lo mon fan li un dels autres rancura  
Qui vol esser agradans e plazens
Senh'En Sordel, mandamen

Tèxte de Ar ab lo coinde pascor
Ar ab lo coinde pascor,
Qan vei de bella color
Flors per vergiers e per pratz,
E aug chantar daus totz latz
Los auzeletz per doussor,
Vueilh far ab coindia
Chanso tal qe sia
Plazens als enamoratz,
E a midons majormen
Qe-m don'en trobar engenh.

Ben devon li amador
De bon cor servir amor,
Qar amors non es peccatz,
Anz es vertutz qe-ls malvatz
Fai bons, e-ll bo-n son meillor,
E met hom'en via
De ben far tot dia!
E d'amor mou castitatz,
Qar qi-n amor ben s'enten
Non pot far qe pueis mal renh.

E pos tant a de valor
Amors, ben fan gran follor
Las donnas on es beutatz,
Qar non amon los prezatz
Pos o conoisson en lor!
Qar pueis lor plairia
Jois e cortezia
E chans e totz bels solatz!
Mas greu faran tan de sen
S'amors no las i empenh.

Amors, de vos fatz lauzor,
Q'amar mi fatz la gensor,
Don mi son tan aut pujatz
Qe-l morirs neis m'es onratz,
Tan es de nobla ricor!
E s'ieu joi n'avia,
Sai qe non morria,
Anz viuria gen pagatz.
Si non l'ai, morrai breumen,
Q'ieu l'am tan, qe-l cor m'estenh.

Qi ve la fresca color
De vos, bella, cui ador,
E-ls uelhs vairs e-ls cilhs delgatz
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
De nautral resplandor,
Totz hom pert feunia,
Qi-us esgar', amia.
E ieu, las, a cui mais platz,
Mueir, qan vei vostre cors gen,
D'enveia, tan mi destrenh.

Fis pretz deschairia,
Si no-l sostenia
Le reis Castellans onratz,
Qe fai totz sos faitz tan gen,
Q'en ren non cal q'om l'ensenh.

Nòtas e referéncias
Nòtas

Referéncias

Veire tanben
Articles connèxes
Lista de trobadors e trobairises
Lecturas complementàrias
Boase, Roger. The Origin and Meaning of Courtly Love: A Critical Study of European Scholarship. Manchester: Manchester University Press, 1977. .
Egan, Margarita, ed. The Vidas of the Troubadours. New York: Garland, 1984. .
Gaunt, Simon, and Kay, Sarah. "Appendix I: Major Troubadours" (pp. 279–291). The Troubadours: An Introduction. Simon Gaunt and Sarah Kay, edd. Cambridge: Cambridge University Press, 1999. . 
Paden, William D. "Guilhem de Montanhagol" (p. 425). Medieval France: An Encyclopedia, ed. William W. Kibler. New Jersey: Routledge University Press, 1995. .
Ricketts, Peter T. Les poésies de Guilhem de Montanhagol: troubadour provençal du XIIIe siècle. Pontifical Institute for Medieval Studies, 2000.
Riquer, Martín de. Los trovadores: historia literaria y textos. 3 vol. Barcelona: Planeta, 1975. 
Spiers, A. G. H. "Vita Nuova and Dolce Stil Nuovo." Modern Language Notes, 25:2 (Feb., 1910), pp. 37–39. 
Spiers, A. G. H. "Dolce Stil Nuovo—The Case of the Opposition." Periodical of the Modern Language Association, 25:4 (1910), pp. 657–675. 
Topsfield, L. T. "The Theme of Courtly Love in the Poems of Guilhem de Montanhagol." French Studies, 11 (1957), 127–34. 
Ligams extèrnes
Òbras completas 

Categoria:Trobador occitan del sègle XIII