Mailís

Mailíshttp://www.institutoccitan.com/index.php?option=com_content&task=view&id=167&Itemid=0 (en francés: Maylis) qu'ei ua comuna gascona de Shalòssa, situada dens lo departament de las Lanas e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

 Geografia 
La comuna de Mailís que's tròba dens la Hauta Shalòssa, sus l'arribèra dreta deu Los. Que tòca a las comunas de Doasit, Montaut, Sent Aubin, Larbei, Caupena, Vergüei, e Sent Cric de Shalòssa. Lo nòrd de la comuna qu'es traucat per l'arriu de la Guauga.

vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.

Perimètre deu territòri

Toponimia
La prononciacion qu'ei [mɛj'lis]. Las fòrmas ancianas que son Maylis en 1280, Mailis, Mailie, Maye en 1335 Bénédicte Boyrie-Fénié, Dictionnaire toponymique des communes. Landes et Bas-Adour, ed. Institut occitan e CAIRN, Pau, 2005, p. 149.

Lo nom que vien benlhèu de Magilicius, tirat deu cognomen Magilius o deu nomen Magilius, dab l'evolucion prepausada per Bénédicte Boyrie-Fénié : *Magilicius> *Mayilício> *May(i)lis> Maylís; [aj] que passa a [ɛj] com dens a bona partida deu gascon.

Istòria
Mailís que pareish peu permèr còp dens los textes en 1273 o 1274Recogniciones Feodorum in Aquitania ; Bémont, p.42, n°107..

L’istòria civila de Mailís que’s con·hon dab la de Doasit. En efèit, avant la Revolucion, tot lo territòri deu Mailís actuau, qu’èra de la baronia de Doasit, e la màger part d’aqueth territòri, suu nom de « Sauvon » o « Bòsc-Sauvon » que formava l’ua de las 4 mandas (quartièrs) de la comunautat de Doasit, qui elegèn sengles jurats.
Lo nom de « Mailíes », que sembla d’aver designat meilèu la parròpia, qui èra annèxe de Larbei, e despenè deu diocèsi d’Aira.
Tà formar la manda de "Bòsc-Sauvon", Mailís (o Sauvon), qu'èra aplegat dab lo vielèr de Bòsc. Aqueth quartièr de Bòsc qu’èra cobedejat dens las annadas 1950 preu maire de Caupena, qui’u volè restacar a la soa comunaL’ahar qu’es evocat dens los libes de las deliberacions deus conselhs municipaus de Mailís e Caupena enter genèr de 1947 e abriu de 1957.. 

Dab la creacion de la comuna en 1790, en mei deu vielèr de Bòsc, Mailís que s’agraní d’un troçòt de la parròpia de Sent Joan d’Aulèrs (Doasit), dont la maison de Crabessat, anciana caveriaArnaut Guilhem de Crebassac, cavèr (miles), mentavut in Recogniciones feodorum in Aquitania, n°68 ; 22 octobre 1273 ou 1274 ; publicat per Charles Bémont ; p.33..
Puish, que son los quartièrs de Tomina, sus l’arriba dreta de la Guauga, e los de La Veiria e deu Teulèr, gahats sus Sent Aubin, qui’s vienen ajustar a la comunaEn 1843, segon David Chabas ; Villes et Villages des Landes ; tome II ; p.260.. La maison « La Veiria » (uei aperada Sent Germain), qu’èra l’ostau de la familha nòbla d’Abadia de Sent German, dempuish au mensh 1612, dinc a la RevolucionLa Paroisse de Saint-Aubin ; Raphaël Lamaignère ; imprimerie Bonne Presse du Midi, Vaison-la-Romaine (Vaucluse) ; 1938 ; chapitre IV..

 Economia 

Administracion

|-
|colspan="5" align="center" bgcolor="#f3fff3" |

Demografia

Lòcs e monuments
 La capèra de Nosta Dauna de Mailís. Sègles XII e XIIIau ; Inscriuta Monument Istoric lo 2 de noveme de 1976Base Mérimée : Maylis. Renovada de cap a 1980.
 La glèisa nava de Nosta Dauna de Mailís : purmèra pèira en 1868 ; acabada en 1875.
 L'abadia : Monges olivetans, dempuish lo 30 d'aost de 1948.

 Pelegrinatge 
Cartas de 1548 o 1554Abat V.Foix ; Vieux clochers, vieilles ruines ; Tome IX (370 bis, Maylis). A. d. Lanas II F 912., que pòrtan testimòni de çò que la gent hasèn paréisher ua devocion tà Nosta Dauna de Mailís, mes finalament briga mei que tà las autas glèisas vesias.
La mencion mei anciana d'ua devocion especiau a Nosta Dauna, dab desplaçament de monde, qu'es de 1640 : "Daubuns lòcs que son hòrt visitats de las gents deus parçans vesins, Mailies, Godòssa, & Sent Genh, per la devocion a Nosta Dauna, lo Mas, per senta Quitèira, Bascons pr'amor de Sent Aman, & quauques auts, on se cuelhen mant bonas aumoinas."Descripcion de l'abescat d'Aira per Pierre Duval ; 1651, segon ua visita hèita en 1640 e 1641.
Aquesta descripcion que deisha pensar en practicas espontanèas. Lo vertadèr peregrinatge organizat, eth, que serà aviat en 1658. Enric de Laborde, cronicaire deu sègle XVIIau e purmèr vesin (que damora a mensh de  de la capèra de Mailís), qu'ac ditz clarament : "Ce fut pour lors qu'on commença à parler de tout de bon de faire avec la grâce de Dieu une fort belle dévotion à l'église de Noustre-Dame de Meylis"Relation veritable... ; Henry de Laborde. Lo màger mestierau que n'estó l'abat Hugues Dufaur vienut de Gondrin au diocèsi d'Aush, aperat tad aquera mission per l'avesque d'Aira Monsenhor Bernard de Sariac.

 Lo prenom "Mailís" 
Lo nom de batiòu femenin Mailís, qu'estó balhat peu purmèr còp oficiaument en 1932. Mes qu'èra dejà emplegat com petit nom dens los mitans de la noblessa o borgesia deu parçanMailís qu'èra lo petit nom usuau de Mailís de Gorostarzu, deu castèth de Candale a Doasit, vaduda Antoinette Gabrielle Marie Personnaz (Baiona 1908 - Sent Sever 1997) ; o enqüèra, de Mailís de Cardaillac, vaduda au castèth de Fauron a Monthòrt de Shalòssa, e enregistrada com Marie de Cardaillac (Monthòrt 1924 - París 1978)..
En 2006 en França, que vienè en 194 posicion, dab 339 atribucionsRNIPP, INSEE. dab ua tropa de variantas ortograficas com Maylis, Maïlis, Maïlys, Mailys, Maÿlis,....

L'escaduda d'aqueth prenom que vien màgerment deu jòc de mots suu nom Mailís descompausat en "mair"+"lys"(mot francés), e interpretat com "mair deus liris" qui designaré la Verge Maria. Mes ne cau pas con·hóner un jòc de mots dab ua etimologia.

Que's cau tanben avisar de ne'u pas mesclar dab lo petit nom breton Maelys.
 Hèsta 
Pr'amor deu ligam popular hèit dab Senta Maria, las Mailís que son hestejadas lo 15 d'aost.
La hèsta de Nosta Dauna de Mailís qu'es lo 25 de marçLa Croix de la Drôme, 29 mars 1896, p.9..

 Honts 
 (fr) Notre Dame de Maylis, Histoire et Pélerinage ; per Cesari Daugèr ; Laffitau et Labonne, Impr. Centrale, Aire-sur-l’Adour ; 1936 ; 190p.
 (fr) Histoire de N. D. de Maylis ; per A. Labarrère; Bordeaux ; 1864. 

Véder tanben
 Comunas de las Lanas
Ligams extèrnes 
 (fr) Site de l'abadia de Mailís.

Nòtas

Categoria:Comuna de Shalòssa
Categoria:Comuna de las Lanas
Categoria:Comuna de Gasconha