Linça

Linça (Linxe en francés) qu'ei ua comuna gascona de Marensin o Maransin situada dens lo departament de las Lanas e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

 Geografia 
La comuna de Linça qu’es situada en Maransin, a 10 km de la Mar Grana. Lo vilatge qu’es bastit suu bòrd deu Binau, petit arriu qui’s gita dens l’estanh de Lon.
Las comunas vesias que son : Castèths, L'Esperon, Lo Binhac, Lit e Micse, Vièla-Sent Gironç, Sent Miquèu-Escalús.

vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.

Perimètre deu territòri=

 Gentilici 
Los abitants de Linça que son los Lincés.
Toponimia
La prononciacion qu'es ['linsə]. Las fòrmas ancianas que son Sanctus Martinus de Linsa, en latin, aus sègles XI-XII, Lince (mapa de 1630), Linxe (mapas de 1638, 1647 e 1651), Lince (mapas de 1714 e de 1733) Bénédicte Boyrie-Fénié, Dictionnaire toponymique des communes. Landes et Bas-Adour, ed. Institut occitan e CAIRN, Pau, 2005, p. 135-136.

Dauzat (qui probable ne coneishè pas la prononciacion) qu'arreliga Linça au gascon linche, « lesca, correja, listra, benda de terrenh estreta e longa » (Palai, p. 619). Negre, citat per Bénédicte Boyrie-Fénié, qu'adòpta la medisha solucion Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 405.

L'origina n'es pas tanpauc fines, com ac creden sovent, mès l'eretèr de *lintea (terra) : lòc on creish lo lin

 Istòria 
L’eglisa de Sent Martin de Linça qu’es mentavuda au sègle XIIau (Sanctus Martinus de Linsa)Cartulaire de la Cathédrale de Dax, Liber Rubeus ; ed. CEHAG ; 2004 ; acte 174.. Qu’es estada fortificada deu temps de la Guèrra de Cent AnsLes églises fortifiées des Landes littorales Eglise Saint-Martin de Linxe ; Rémi Désalbres ; in Bulletin de l’Association Mémoire en Marensin, n°15, 2004, p.149.. Lo campanèr qu’èra reputat lo mei haut deu parçan, e las campanas que s’entenèn, ce dísen, dinc au pont de Dacs (27 km). Despitat en 1868 pr’amor que miaçava de càder, n’es pas jamei estat arrebastit.

Hèitas e hèits :
 Lo 3 de frimari de l’an 11 (24 de noveme de 1802), un lop enòrme qu’a atacat e malament blaçat 3 aulhèrs ; dens la neit deu 3 au 4 de frimari,  en çò deu Calhabe, quate domestics qu’an ut ahar dab lo medish lop enrabiat : dus que son estats nhacats a mòrt, e los dus auts blaçats. L’endoman qu’a enqüèra nhacat un aut òmi (Andrieux) qui s’i es escadut deu tuar, dab l’ajuda d’un vesin (Robert)Lo Journal des Landes, 11 frimaire an XI, pp. 2 e 3 ; (citat per Marie-Claire Duviella ; Au loup ! ; in bulletin de l’Association Mémoire en Marensin, n°14, 2003, p.65)..
 De cap a 1928, l'emperaire Bảo Đại, rei d'Annam, que passà per Linça, dab lo son preceptor Eugène Charles (ancian governador generau d'Indochina per interim, e "resident superior"). Aqueste que visitava au son hrair, lo coronèu Louis-Antoine Charles qui damorava en l'ostau Darricau.

 Economia 
Las tèrras bojaderas n'i son pas sonque 2,6%Agreste; Recensament Agricòla 2000. La comuna qu’es cobèrta de pins aus 88%. Lo tractament e la transformacion deu bòi que horneishen la màger part deus emplecs.

Administracion

|-
|colspan="5" align="center" bgcolor="#f3fff3" |

Demografia

 Personalitats ligadas dab la comuna 
 Charles Boulart (Linça 1828 – Linça 1891) : Mèste de hargas a Castèths, qu’èra un deus mei rics proprietaris deu departament. Maire de Linça (1860-1871) ; Conselhèr Generau e Deputat de las Lanas (1876-1881).
 Armand-Victor Jacquey (Linça 15/11/1834 - Lo Mont 01/12/1921), generau de brigada (1892); elegit deputat de las Lanas en 1898, 1902 e 1906Biografia..
 Alfred Fragues (Linça 3/10/1856 – Lisboa 5/10/1910), superior deus Lazaristas de Lisboa ; con·hessador d’Amélia d’Orleans reina de PortugauR.P. Dom H. LECLERCQ, Les martyrs : recueils de pièces authentiques sur les martyrs depuis les origines du christianisme jusqu’au XXe siècle (1921), Tours, 1924, T. XV, pp. 279-284 (consulté le 29/09/2022).Exposicion « Passe, Cidadão! », a Caparica, julhet de 2010. ; tuat lo jorn de la proclamacion de la Republica portuguesa.

Lòcs e monuments
 La glèisa de Sent Martin de Linça
 Que tròban sus la comuna mantruas maisons borgesas, qualificadas comunaument de « castèths » :
 Monplaisir (Boulart) ; començament deu sègle XIXauJérôme Boulart ; Les avatars de l’oustaou de Monplaisir ; in bulletin de l’Association Mémoire en Marensin, n°14, 2003, p.56..
 Gramont-Cavalier
 Belair (Boré)
 Coyola
 Joandèu (Darracq)
 Darricau (mairia actuau)
 La "sala de las hèstas" de Linça, dab la soa façada Art-Decò, inaugurada en 1934, qu'es devuda a l'arquitecte Prunetti.

Véder tanben

Ligams extèrnes

Nòtas

Maransin
Categoria:Comuna de las Lanas