Arjusan

ArjusanTop'Òc Diccionari toponimic occitan del Congrès permanent de la lenga occitana. (Arjuzanx en francés) qu'ei ua anciana comuna occitana de Gasconha situada dens lo departament de las Lanas e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània. Lo 1èr de genèr de 2019, que fusionè dens la comuna navèra de Morcens la Navèra.

 Geografia 
Comuna situada dens la Lana Gran en l'ahorèst de las Lanas suu Bes.
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.

Perimètre deu territòri

 Toponimia 
Las fòrmas ancianas que son : Juzan (Sanctus Johannes de As ~), aus sègles XI-XII, Asjusan (boni homines d'~), en 1246, Asjuzan (apud ~), en 1255, Astiusan (apud ~in Bracengo), en 1276, Aas Juzan (casale vocatum Boerria castri prope ~), en 1289, Arjusan (ville et territori d'~), dens la prumèra meitat deu sègle XIV), Ariusã, en 1638 (mapa), Arusen, en 1647 (mapa), Ariusan, en 1651 (mapa), Arjusan, en 1714 (mapa), Arrio uzean, en 1733 (mapa) Bénédicte Boyrie-Fénié, Dictionnaire toponymique des communes, Landes et Bas-Adour, ed. Institut occitan e CAIRN, Pau, 2005, p. 39-40.
Tots los toponimistas (Dauzat, Negre, Astor, etc) qu'explican lo segon element deu nom per l'adjectiu gascon jusan, de deorsu + anu, « inferior, en devath ». Mès Bénédicte Boyrie-Fénié qu'indica qu'aqueth mot qu'a pres lo sens de « au nòrd » (en oposicion aus Pirenèus). La question qu'ei donc la deu prumèr element. Jean-Baptiste Orpustan, citat per B. Boyrie-Fénié, qu'explica As- per ua varianta deu basco aitz, « ròc », çò qui supausa ua fòrma mixta damb lo gascon jusan. Arjusan que seré au nòrd d'un lòc As. B. Boyrie-Fénié qu'i ved meileu arcs jusan, « au nòrd deu pont » de l'arriu Bes, com Susan, qui seré « au sud deu pont ». La preséncia d'un camin de tropèths e d'un lòc Careyre ( = Carrèira) sus la mapa de Cassini que justificarén la d'un pont. Dens Arcs, r que's seré assimilada a s. Negre, citat per B. Boyrie-Fénié, explicava As- per aigàs, agàsAlbert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 27, mès la tombada de -g- intervocalic que hè pensar mèi au lengadocian qu'au gascon. L'explica per arcs que sembla un chic suggerida per la fòrma modèrna (Ar- apareish pas abans lo sègle XIV), mès qu'es possibla pr'aquò.

 Istòria 
 Arjusan qu'ei lo caplòc istoric de la baronia deu Brassencs.
 Anciana centrala termica EDF e mina de lignit.
 Arjusan qu'estó caplòc de son canton de la Revolucion Francesa a 1888 http://cassini.ehess.fr/cassini/fr/html/fiche.php?select_resultat=1249. Après, lo canton qu'anè a Morcens.

 Administracion 

 Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna qu'èra deu canton de Morcens; qu'es adara deu canton de Pays morcenais tarusate (en francés).

 Demografia 

Lòcs e monuments

Personalitats ligadas dab la comuna
 Ferdinand Bernède

Véder tanben
 Comunas de las Lanas

Ligams extèrnes
 Comunautat de comunas deu Pais morcencs

Nòtas

Categoria:Comuna de Lana Gran
Categoria:Comuna de las Lanas
Categoria:Lanas
Categoria:Comuna d'Aquitània (Occitània)
Categoria:Comuna de Gasconha