Gascon pirenenc

Eth gascon pirenenc qu'ei ua forma de gascon que presenta quauques particularitats qui permeten de'u distinguir deths autes parlars gascons dera plana shens estar vertaderament un sosdialècte. Er aranés, eths bearnés deras vaths d'Aussau, d'Aspa e de Varetons, eth gascon de Bigòrra que son varietats locaus deth gascon pirenenc.

 Er article pirenenc 
Òm pòt arreconéisher eth gascon pirenenc abans tot peth emplec d'un article especiau aperat "article pirenenc", utilizat en totas eras vaths deths Pirenèus gascons (sonque ena Vath d'Aussau), de Coserans dinc ara Vath de Varetons en Biarn, com ena màger partida deths costalats de Manhoac e de Comenge: 

Eth(s) ath lòc de lo(s) / Era(s) ath lòc de la(s)

Aqueste article, ath quau cau botar un "-s" ath plurau ath femenin ed ath masculin (eths / eras) com entath article classic, que coïncideish dab eths pronoms personaus ara tresau persona. Mès ath contrari deth article classic, aqueste no's contracta pas sonque ath masculin mès tanben ath femenin. Que coneish tanben daubuns cas de contraccions diferent respècte ath article

+ Contraccion der article pirenenc  eth (er/eth davant vocau) eths era (er'/era davant vocau) eras a + ath (ar/ath davant vocau) aths ara (ar'/ara davant vocau) aras en + en (ener/en davant vocau) ens ena (en' o ener'/ena davant vocau) enas de + deth (der/deth davant vocau) deths dera (der'/dera davant vocau) deras per + peth (per/peth davant vocau) peths pera (per'/pera davant vocau) peras tà + tath (tar/tath davant vocau) taths tara (tar'/tara davant vocau) taras entà + entath (entar/entath davant vocau) entaths entara (entar'/entara davant vocau) entaras dinc'a (forma Biarnesa, nòrd-Bigordana, nòrd-Comengesa e Manhoaquèsa) dinc'ath dinc'aths dinc'ara dinc'aras (d)entiò (forma sud-Bigordana) (d)entiòth (d)entiòths (d)entiara (d)entiaras enquià (forma sud-Comengesa e Aranesa) enquiath enquiaths enquiara enquiaras

 Lexic 
D'un punt de vista lexicau, eth gascon pirenenc que presenta mes que totis eths autis parlars gascons elements preromanics, notadament ena toponimia e tanben tà nomar bèstias e plantas, que presenta per endret especificitats ibero-ispanicas com per exemple l'emplec d'eth infinitiu ir en vath d'Aspa athlòc d'anar o eth emplec d'un important lexic (com per ex. met per paur), mei que mei en'administracion influenciat peth catalan e peth castelhan en aranés.

Articles connèxes
 gascon
 aranés
 article definit en occitan

categoria:gascon (dialècte)