Tè

Lo tè es una bevenda estimulanta, obtenguda per infusion dins l'aiga de fuèlhas de Camellia sinensis, d'en primièr secadas e de vegadas fermentadas.

Lo processus pòt inclure oxidacion, calfatge, secatge, e l'ajust d'autras èrbas, flors, espècias, e fruches.
Los quatre tipes basics de tè vertadièr son :
 tè negre
 tè Oolong
 tè verd
 tè blanc

 Composicion 
Lo tè conten de catechinas, que son d'antioxidants. Dins la fuèlha fresca de tè, las catechinas pòdon representar 30% del pes sec. Las catechinas son presentas en fòrta concentracion dins los tès blancs e verds, mentre que lo tè negre ne'n conten fòrça mens a causa del fenomèn d'oxidacion dins sa preparacion. Lo tè conten de teïna, e de cafeïna per aperaquí 3% del seu pes sec, çò que correspond a 30 mg a 90 mg per tassa (0,25 L) en foncion del tipe, de la marca e del metòde de mesclatge.M. B. Hicks, Y-H. P. Hsieh, L. N. Bell, Tea preparation and its influence on methylxanthine concentration, Food Research International 29(3-4) 325-330 (1996) Lo tè conten tanben de quantitats pichonas de teobromina e teofilina.Graham H. N.; Green tea composition, consumption, and polyphenol chemistry; Preventive Medicine 21(3):334-50 (1992) Conten tanben de fluorid, unes tipes de tès compressats fach amb de fuèlhas vièlhas e las cambas tenon los nivèls pus nauts.

 Istòria 
Segon una legenda populara chinesa, Shennong, lo legendari Emperaire de China, inventor de l'agricultura e de la Medecina chinesa, beviá una bòla d'aiga bolhenta, a l'entorn de 2737 abC. Lo vent bufèt e qualques fuèlhas d'un arbre vesin tombèron dins sa beguda e ne'n faguèron cambiar la color. Lo monarca, sempre curiós, beguèt una golada del liquid e foguèt agradablament susprés, lo tè èra nascut.

 Produccion 
En 2003, la produccion mondiala de tè atenhèt 3,15 milions de tonas per an. Lo principal país productor es Índia seguit de China, Sri Lanka e Kenya. China demòra uèi lo sol país que produtz totas las familhas de tè (tè blanc, tè jaune, tè verd, tè blau-verd, tè roge e tè negre).


Produccion en tonas. Chifras 2004-2005 Donadas de FAOSTAT (FAO) Basa de donadas de la FAO, del 14 de novembre 2006 855 192,0025 %940 500,0027 %850 500,0025 %830 700,0024 %308 090,009 %308 090,009 %295 000,009 %295 000,009 %201 663,006 %202 000,006 %164 817,005 %171 410,005 %108 422,003 %110 000,003 %101 000,003 %100 000,003 %64 000,002 %64 000,002 %58 000,002 %58 000,002 %52 000,002 %52 000,002 %50 090,001 %50 000,001 %36 000,001 %36 000,001 %Autres païses 208 948,706 %215 939,706 % Total3 353 722,70100 %3 433 639,70100 %

Vejatz tanben
Cafè
Mate

 Nòtas 

*