Pedagués

Pedagués, ancianament PodaguésPodaguès en catalan. Veire El Somni d'Occitània, 1996., es un parçan d'OccitàniaSegon la classificacion de Frederic Zégierman. situat en Lengadòc (País de Fois), entre las vals de Lesa, d'Arisa e d'Arièja, en riba esquèrra d'aquesta darrièra..

Exemple d'una tèrrafòrt, en francés l'apellacion Podaguès o Pedaguès es remplaçada al sègle XXI per la denominacion geografica de Terrefort ariégeois (Tèrrafòrt ariegenca).Lo Rapport de présentation, plan local d'urbanisme: Commune de Saint-Ybars (09) d'UrbaDoc, fach en 2015, descriu aquesta tèrrafòrt coma "l'ancian Podagués". malgrat que los vejaires divergiscan sus la localizacion precisa de las doas entitats. e que lo tèrme tèrrafòrt qualifica tanben las sèrras mollassicas se perlongant al nòrd dins lo departament de Nauta Garona, quitament las de la riba drecha d'Arièja (sèrras del país de Mirapeis sustot),. e mantes autres luòcs en Occitània.

Sa vila principala actuala es Lo Mas, mas son nuclèu ancian es probablament un Puèg—uèi desparegut—a Unzent.

Geografia
Aquesta region d'aperaquí 450 km² s'opausant atal pel relèu a l'Agarnagués, espaci de plana a l'entorn de Pàmias.

Los sòls de la region son de "costals argilocalcaris accidentats", "terrassas ancianas", e—al sud—de "monts calcaris".

Segon l'Atlàs dels païsatges d'Arièja-Pirenèus, Pedagués fa partida d'una centura de costals que s'esten d'èst en oèst a travèrs lo departament. Aquelas regions de costals son de "sòls pesants", ocupats per de "culturas cerealièras, oleaginosas, pradariás artificialas", e d'elevatge bovin e ovin que constituís l'essencial de la produccion lachièra dins Arièja.

Clima
Tota la region ten una precipitacion annadièra de mens de 1000 mm, mas mens de 800 mm al nòrd.

Comunas de Pedagués
Wikipèdia francesa
La Wikipèdia francesa inclús dins Pedagués de territòris de Daumasanés e de partidas de Siuranés e Asiliense [Asilhés? Asilhenc?] defòra la region medievala de Pedagués...
Segon la Wikipèdia francesa:
Artigat
La Bastida de Besplàs
Bonac
Las Bòrdas d'Arisa
Bria
Camarada
Campanha d'Arisa
Le Carlar de Baile
Castèths
Casteràs
Durfòrt
EscòçaEsplàs
Le Fossat
Gabre
Hornèths
Justinhac
Lanós
Lescoça
Lobaut
Madièra
Lo Mas d'Asilh
Meràs
MonespleMontfan
Palhèrs
Savarat
Sent Amanç (anciana comuna)
Sent Ibarç
Sent Martin d'Òidas
Sent Miquèl
Siuràs
Toars
Unzent
Vesac e Sent Amanç
Inclús probablament tanben Senta Susana, Vilanava del Laton e Daumasan.

Istòria
Podagués èra, a l'Edat Mejana, una region qu'èra lo ressòrt d'una vigariá del meteis nom, situada dins la partida meridionala del Tolosan, compresa entre Arièja e Lesa, als pès dels Pirenèus. Anciana territòri dels comtes de Carcassona, auriá agut per senhor una familha del Puèg, del latin Podio (puèg, podium, elevacion).Nicolas Viton de Saint-Allais, Nobiliaire universel de France, ou Recueil général des généalogies historiques des maisons nobles de ce royaume.

Senhors de Podagués
Entre los senhors coneguts i a:En francés, los cosenhors son: Amélius-Simplicius, Raymond-Guillaume, Amélius-Raymond, Raymond-Amélius, Pierre-Raymond, Raymond, Hugues.
Amiel Simplici
Raimon Guilhèm
Amiel Raimon
Raimon Amiel, filh ainat del precedentSegon Joan Francés Blanc, Raimon Amiel maridèt amb una Guile de Lautrèc, dama de Rochefort. Veire Los Aujòls de Joan Baptista Blanc, vol. V, 2018.
Pèire Raimon, filh del precedent
Raimon
Ugues

Noblesa de Pedagués
Familha del Puèg
L'ostal de Durfòrt, plan espandida en Occitània e França, es originari de PedaguésNapoléon Peyrat. Histoire des Albigeois: La civilisation romane, Volume 1

Evolucion: de Potamianense a Podagués
Toponimia
Segon d'unes, Puèg e l'eponim Podagués son lo meteis que lo Poig/Pog Manasse (uèi part d'Unzent) e Potamianense (latin) / Potamianés (romanic) atestat a l'Edat Mejana. Un autre nom latin medieval es Podiensis Pagus [sègle XI o XII?].Claude de Vic. Histoire générale de Languedoc, Part 77, Volume 10

Las atestacions ancianas son doncas ("ministerium" e "terminium" son abreujat en "m." e "t." per lectura rapida):

M. Potamianense mantescòps als sègles X-XI;mièg del sègle X, en 955-86 (dos còps), 950-1000, fin del sègle X, vèrs 1000, en 1000-10 e en 1010-20
t. Potagenense probablament al sègle X;
t. Potamianiense en 950-1000;
m. Podaganense vèrs 980;
m. Potamianense en 996-1011;
m. Podamianense, m. Potaginense vèrs 1000;
t. PodagenesProbablament Podagenés en grafia classica. en 1030-40;
m. Potamiensi en 1071-4;
territorio ubi vocant Potamianense en 1075.Es possible que la transformacion en lenga vulgara es similar a: Podamianés/Podagenés -> Podamiés/Podagués

Limits istorics
Potamianés confronta:

Cortinense (Cortinés), Lezatense/Lesadense (Lesadés), e Licianense (Liçanés)Licianès en francés. Veire http://lissac.09.free.fr/Lissac.09/Les_origines.html Les Origines, fach per Alain Pessant. al nòrd;
Garnagense e lo ministerium centrat sus Fredelàs a l'èst, per la selva de Bolbona; 
Fuxense ("Foissenc", nuclèu del País de Fois) puèi Ciurenense (Siuranés o benlèu Siurassés) puèi la senhoriá de Palhèrs al sud, per la crèsta de Plantaurèl; 
Dalmacianense (Daumasanés, var. Dalmasanés) a l'oèst.

Possessions permanentas
Potamianés, Podagués o Podagués inclús totjorn aquestes territòris:
Bonac
Durfòrt (levat son corredor nòrd)
Escòça
Esplàs
Lescoçacorredor nòrd de Pàmias
extrèm sud-oèst de Savardun
Sent Martin d'Òidas
Sent Miquèl
Senta Susana (levat son corredor oèst)Es a dire, Potamianés inclús los territòris de la comuna a l'èst de l'aiga Marens o Canalès (noms fr).Unzent
Vesac e Sent Amanç
Vilanava del Laton
extrèm oèst de Vilanòva del Pariatge

Pèrtas a Lesadés
En 944, la glèisa de Sent Ibarç e son alòdi (totes dos part de la villa de Laton, en Potamianés) son donadas al monastèri e ministerium de Lesat (Lesadés) pel comte Arnaud de Carcassona e sa femna Arsenda.

Vèrs 1010,Après 1000 e abans 1020 qualques villae a l'entorn de la glèisa de Sent Medard (territòris comunals actuals de Le Fossat e Le Carlar de Baile) forman una enclava de Lesadés en Potamianés.

944: Partida sud-orientala de la comuna de Sent Ibarç, entre las aigas de Lesa e Peybarre (ancianament lAvalola).
ca. 1010: Le Fossat e franjas nòrd-èst del Cailar de Baile fins a l'aiga Canalès o Merens (noms fr).
Pèrtas a l'abadiá de Fredelàs

L'abadiá de Fredelas es probablament estada fondada per la donacion d'una partida de Potamianés e de sos abòrds vacants, pel comte de Carcassona (Arnaud o son filh Rogièr), alara titular, al qual lo comte de Tolosa apondèt Le Carlaret (amb una pichòta corredor de La Bastida de Lordat).
Artics
Benagas

Lobens
Ludièrs
Pàmias defòra sos corredors nòrd-oèstRius de Pelapòrc
Sant Amador
Sent Bauselh
Sant Joan del FalgarSent Victor e Rosaud
La Tor del Criu
mitat nòrd-oèst de Varilhas
Vernhòla

Pèrtas a Siuranés
Al sègle XI apareissèt lo Ciurenense (Siuranés) a las frontièras sud-oèst de Potamianés, encambant a l'encòp sus aqueste e sus Daumasanés.
Artigat
Casals
Casteràsfranja sud-sud-oèst d'Escòça
Lanós
MadièraMonesple
Montagut de Plantaurèl
Palhèrs

Desplaçament puèi la "Tèrrafòrt Ariegenca"
Al corrent d'istòria, sembla que la definicion culturala e territoriala de Podagués se siá desplaçada cap a l'oèst, mantenent la pèrta del país de Fredelàs e de la val d'Arièja, mas s'espandissent per inclure una partida granda de Daumasanés e Lesadés fins a la termièra del departament: las tèrrafòrts de l'oèst d'Arièja defòra Volvèstre.

Galariá
Païsatges

Arquitectura

Nòtas e referéncias
Nòtas

Referéncias

Veire tanben

Categoria:Pedagués
Categoria:Parçan del País de Fois
Categoria:Parçan occitan