Prèmi Nobel de Fisica

Lo Prèmi Nobel de Fisica es un prèmi atribuit per la Fondacion Nobel dins lo domeni de la fisica.

Aquò es la lista dels laureats del Prèmi Nobel de Fisica dempuèi sa creacion.

 An Laureat(s) País Trabalhs premiats 1901 Wilhelm Conrad Röntgen 24px| Empèri Alemand Descobèrta dels rais X 1902 Hendrik Antoon LorentzPieter Zeeman   Prevision de la descomposicion de las raias espectralas per un camp magnetic 1903 Antoine Henri BecquerelPierre CurieMarie Curie  Descobèrta de la radioactivitat e isolament de dos elements radioactius : lo radi e lo poloni  1904 Lord John Rayleigh  Descobèrta de l’argon 1905  Philipp Lenard  24px| Empèri Alemand Mesura del repòrt carga/massa de l’electron 1906  Sir Joseph John Thomson  Recèrcas sus la conduccion dins los gases. Primièr modèl de l’atòm. 1907  Albert A. Michelson  Mesura de la velocitat de la lutz per interferometria, experiéncia fondamentala condusent a remetre en question la nocion d’etèr 1908  Gabriel Lippmann   Metòde de fotografia en colors per fixacion de las interferéncias luminosas. Aqueste metòde demòra uèi (2005) la sola qu'aja permés la reconstitucion integrala de l’ensemble de las longors d’onda reflectadas per un objècte. Es la fotografia interferenciala de Lippmann. 1909 Guglielmo MarconiKarl Ferdinand Braun 24px| Itàlia24px| Empèri Alemand Invencion del telegraf sens fil per ondas ertzianas e de l'oscilloscòpi catodic (tube de Braun) 1910 Johannes Diderik van der Waals  Eqüacion d’estat dels gases perfièches (lei de Van der Waals) 1911  Wilhelm Wien  24px| Empèri Alemand Descobèrtas sus las leis de la radiacion termica (Lei de Wien)  1912  Gustaf Dalén   Invencion del regulator automatic pel contraròtle de gavitèls luminoses e de fars. Vejatz autoregulacion 1913  Heike Kamerlingh Onnes  Comportament dels conductors electrics de temperaturas fòrça bassas(supraconductivitat). Liquefaccion de l’èli. 1914  Max von Laue  24px| Empèri Alemand Metòde de determinacion de las estructuras cristallinas gràcias a la difraccion dels rais X 1915 William Henry BraggWilliam Lawrence Bragg  Fondaments de la radiocristallografia modèrna 1916 Non decernit 1917  Charles Glover Barkla  Propagacion de las ondas ràdio e los rais X 1918  Max Planck  24px| Alemanha Lei espectrala de la radiacion dins lo void d’un còrs negre, elaboracion de la teoria dels quanta. 1919  Johannes Stark  24px| Alemanha L’efièch Stark : descomposicion de las raias espectralas per un camp electric. 1920  Charles Edouard Guillaume  Invencion de l’invar, de l’elinvar e de la platinita 1921  Albert Einstein  24px| Alemanha Explicacion de l’efièch fotoelectric. Aquò serà lo sol prèmi Nobel d’Einstein (vejatz teoria de la relativitat). 1922  Niels Bohr   Estructura de l’atòm, melhorament del modèl de Rutherford. 1923  Robert Andrews Millikan  Mesura de la carga elementària de l’electron : e 1924  Karl Manne Georg Siegbahn   Espectroscopia dels rais X 1925 James FranckGustav Ludwig Hertz 24px| Alemanha Fenomèn de la luminescéncia, mesa en evidéncia dels nivèls d’energia de l’atòm de mercuri (Hg) per de collisions amb d'electrons d’energia variabla. 1926  Jean Baptiste Perrin   Estudi del movement brownian molecular. 1927 Arthur Holly ComptonCharles Thomson Rees Wilson 24px| Alemanha Descobèrta de l’efièch Compton : difusion dels rais X. Invencion de la cambra de brumas. 1928  Sir Owen Willans Richardson  Emission termoionica e espèctre molecular de l'idrogèn, leis de l'efièch termoelectronic. 1929  Louis de Broglie   Natura ondulatòria de l’electron, mecanica ondulatòria. 1930 Sir Chandrashekhara Venkata Raman  e   Efièch Raman : difusion Raman de la lutz. 1931 Non decernit 1932  Werner Heisenberg  24px| Alemanha « La creacion de la mecanica quantica e de sas aplicacions qu'an permés la descobèrta de las formas allotropicas de l’idrogèn (l’ortoidrogèn e lo paraidrogèn) » 1933 Paul Adrien Maurice DiracErwin Schrödinger  Version novèla de la mecanica quantica relativista : aplicacion de la mecanica ondulatòria a l’electron, trabalhs de mecanica ondulatòria, eqüacion d’onda. 1934 Non decernit 1935  James Chadwick   Descobèrta del neutron 1936 Carl David AndersonVictor Franz Hess  Mesa en evidéncia del positron e dels rais cosmics. 1937 Clinton Joseph DavissonSir George Paget Thomson  Confirmacion de la teoria ondulatòria de Louis de Broglie per difraccion sus un cristal. 1938  Enrico Fermi  24px| Itàlia Reaccions nuclearas amb de neutrons lents 1939  Ernest Orlando Lawrence  Invencion del ciclotron 1940 Non decernit 1941 Non decernit 1942 Non decernit 1943  Otto Stern  Quantificacion del moment magnetic del proton 1944  Isidor Isaac Rabi  Triada dels atòms segon lor estat quantic 1945  Wolfgang Ernst Pauli  Principi d'exclusion segon lo qual doas particulas de spin mièg entièr (fermions) pòdon pas èsser dins lo meteis estat 1946  Percy Williams Bridgman  Estudi de las fòrça nautas pressions, influéncia suls estats de la matèria 1947  Edward Victor Appleton   Descobèrta del segond jaç de l’ionosfèra 1948  Patrick Blackett  Trabalhs sus las radiacions cosmicas, melhorament de la cambra de brumas. 1949  Hideki Yukawa  Prediccion de l’existéncia dels mesons 1950  Cecil Frank Powell   Observacion dels mesons ? 1951 Sir John Douglas CockcroftErnest Thomas Sinton Walton  Transmutacions nuclearas de nuclèus pesucs provocadas per bombardament amb de particulas acceleradas amb l'ajuda d'un generator de nauta tension electroestatica 1952 Felix BlochEdward Mills Purcell  Metòdes novèls de mesura de la resonància magnetica de l’electron 1953  Frits (Frederik) Zernike   Invencion del microscòpi de contrast de fasa 1954 Max BornWalther Wilhelm Georg Bothe  Interpretacion estatistica de la mecanica quantica. Invencion del metòde de las coïncidéncias. 1955 Willis Eugene LambPolykarp Kusch  Descobèrta relativa a l'estructura fina de l'espèctre de l’idrogèn. Determinacion experimentala del moment magnetic de l’electron 1956 William Bradford ShockleyWalter Houser BrattainJohn Bardeen  Invencion del transistor (contraccion de l’anglés transfer resistor, "resisténcia de transferiment") a punt de contacte (uèch ans pus lèu) 1957 Chen Ning Yang (???)Tsung-Dao Lee (???)  Prediccion pel calcul de la violacion de la paritat dins las desintegracions ß (interaccions feblas) 1958 Pavel Cherenkov (????? ????????)Ilia Frank (???? ?????)Igor Tamm (????? ????)  Descobèrta de l’efièch Cherenkov, emission de lutz quand de particulas se presentan dins un mitan mai rapidament que la velocitat de la lutz dins aqueste mitan 1959 Emilio Gino SegrèOwen Chamberlain  Descobèrta de l’antiproton (parelhs proton-antiproton alprèp de l’accelerator de Berkeley). 1960  Donald Arthur Glaser  Invencion de la cambra de bullas permetent d’observar las trajectòrias de las particulas 1961 Robert HofstadterRudolf Ludwig Mössbauer  Difusion d’electrons de nauta energia. Efièch Mössbauer 1962 Lev Davidovich Landau (??? ????????? ??????)   Efièch Landau. Teoria sus l’èli liquid (superfluiditat). 1963 Eugene Paul WignerMaria Goeppert-MayerHans Daniel Jensen  Teoria del nuclèu atomic. Modèl del nuclèu en jaces. 1964 Charles TownesNicolai Gennadiievich Basov (??????? ??????????? ?????)Aleksandr Mikhailovich Prokhorov (????????? ?????????? ????????)  Estudi de l’optica non lineara, realizacion del maser (Microwave Amplifier by Simulated Emission of Radiation), oscillator de feble bruch. 1965 Julian SchwingerRichard P. FeynmanSin-Itiro Tomonaga  Desvolopament de l’electrodinamica quantica 1966  Alfred Kastler   Mesa al punt de la tecnica del pompatge optic (vejatz lasèr) 1967  Hans Bethe  Cicle del carbòni dins lo procediment energetic del Solelh 1968  Luis Walter Álvarez  Estudi de las proprietats de las particulas elementàrias e dels rais cosmics 1969  Murray Gell-Mann  Classificacion dels adrons e ipotèsi del quark 1970  Hannes AlfvénLouis Néel  Desplaçament de las particulas electrizadas e propagacion de las ondas dins lo plasma de la magnetosfèra. Descobèrtas en fisica del solid concernent lo magnetisme. 1971  Dennis Gabor   Trabalhs sus la convergéncia dels faisses d’electrons (vejatz olografia) 1972 John BardeenLeon N. CooperJohn Robert Schrieffer  Teoria explicant la supraconductivitat (parelhs de Cooper) 1973 Leo EsakiIvar GiaeverBrian David Josephson  Descobèrta dels semiconductors d'efièch tunèl. Estudi de l’Efièch tunèl dins los supraconductors. Prevision de l’efièch Josephson. 1974 Sir Martin RyleAntony Hewish   Descobèrta dels pulsars (pulsating stars) en astronomia 1975 James RainwaterAage N. BohrBen Roy Mottelson  Modèl collectiu del nuclèu atomic, perfeccionament dels modèls en jaç e de la gota liquida. 1976 Burton RichterSamuel Chao Chung Ting  Descobèrta del meson psi. 1977 Philip Warren AndersonSir Neville MottJohn Hasbrouck van Vleck  Teoria de l'estructura electronica dels sistèmas magnetics e desordenats 1978 Piotr Leonidovich KapitzaArno Allan PenziasRobert Woodrow Wilson Trabalhs sus la fisica de las temperaturas bassas (Kapitza), descobèrta de la radiacion microonda de l’Univèrs (radiacion fossila Penzias e Wilson) 1979 Sheldon Lee GlashowAbdus SalamSteven Weinberg  Teoria unificada de l’interaccion febla e de la fòrça electromagnetica 1980 James Watson CroninVal Logsdon Fitch  Trabalhs sus las simetrias fondamentalas 1981 Nicolaas BloembergenArthur Leonard SchawlowKai Siegbahn  Desvolopament de l'espectroscopia electronica de nauta resolucion 1982  Kenneth Geddes Wilson  Estudi de transicion de las fasas 1983 Subrahmanyan ChandrasekharWilliam A. Fowler  Estudis suls procediments fisics regissent l'estructura e l’evolucion de las estelas 1984 Carlo RubbiaSimon van der Meer  Per lor contribucion decisiva al grand projècte que menèt a la descobèrta de las particules W e Z, vectors de l'interaccion febla 1985  Klaus von Klitzing   Descobèrta de l'efièch Hall quantic 1986 Gerd BinnigHeinrich RohrerErnst August Friedrich Ruska  Invencion del microscòpi d'efièch tunèl 1987 Johannes Georg BednorzKarl Alexander Müller  Mesa en evidéncia de supraconductors de nauta temperatura (azòt liquid) 1988 Leon LedermanMelvin SchwartzJack Steinberger  Trabalhs suls neutrinos  1989 Hans Georg DehmeltWolfgang PaulNorman Foster Ramsey  Isolacion de las particulas atomicasPer l'invencion del metòde dels camps alternatius separats e son aplicacion al maser d'idrogèn e autres relòtges atomics 1990 Jerome Isaac FriedmanHenry Way KendallRichard E. Taylor  Pròva de l’existéncia dels quarks 1991  Pierre-Gilles de Gennes  Descobèrta de la matèria mòla 1992  Georges Charpak   Per sa contribucion als detectors de particulas e en particular per l’invencion de la cambra de fils 1993 Russell Alan HulseJoseph Hooton Taylor  Descobèrta dels pulsars binaris 1994 Bertram N. BrockhouseClifford G. Shull  Estudi de l'estructura e de las proprietats dels cristals 1995 Martin Lewis PerlFrederick Reines  Descobèrta del lepton ?Per la deteccion del neutrino 1996 Douglas D. OsheroffDavid Morris LeeRobert C. Richardson  Descobèrta de la superfluiditat de l’èli-3 (la de l’èli-4 èra coneguda dempuèi mantun decenni) 1997 Claude Cohen-TannoudjiSteven ChuWilliam D. Phillips  Metòde permetent d'alentir e d’isolar d'atòms 1998 Robert B. LaughlinHorst L. StörmerDaniel C. Tsui  Mesa en evidéncia de l'efièch Hall quantic fraccionari 1999 Gerard 't HooftMartinus J.G. Veltman  Per la descobèrta de l'estructura quantica de l'interaccion electrofebla, unificacion de la fòrça electromagnetica e de l'interaccion febla 2000 Jores AlferovHerbert KroemerJack S. Kilby  « Desvolopament d’eteroestructuras semiconductrises per l’electronica rapida e l’optoelectronica » 2001 Eric A. CornellWolfgang KetterleCarl E. Wieman  « Per la realizacion de la condensacion Bose-Einstein dins de nòvuls gasoses d’atòms alcalins, e mai per d'estudis pionièrs fondamentals sus las proprietats del condensat » 2002 Masatoshi KoshibaRaymond DavisRiccardo Giacconi  Per lors contribucions dins lo domeni de l’astrofisica e principalament per la deteccion dels neutrinos (Koshiba e Davis), e la descobèrta de las fonts astrofisicas de rais X (Giacconi) 2003 Aleksei Alekseievich Abrikosov Vitalii Lazarevich GinzburgAnthony J. Leggett  Atribuit per de trabalhs pionièrs dins lo domeni teoric dels supraconductors e dels superfluids 2004  David J. Gross, H. David Politzer e Frank Wilczek  Per lors trabalhs sus las particulas fondamentalas quarks e la descobèrta d'una proprietat de l'interaccion fòrta, la libertat asimptotica 2005  Roy J. Glauber de l'Universitat Harvard  Per sa descripcion teorica del compòrtament de las particulas de lutz. John L. Hall collaborator de l'Universitat de Colorado Per lor desvolopament de l'espectroscopia basada sus la precision del lasèr, es a dire la determinacion de la color de la lutz dels atòms e moleculas amb una precision extrèma. Theodor W. Hänsch de l'Universitat Ludwig-Maximilien de Munich  2006  George Fitzgerald Smoot e John C. Mather  Per lor descobèrta de la natura del còrs negre del fons difús cosmologic e de sas anisotròpias2007 Albert Fert Per lor descobèrta de la magnetorresisténcia giganta Peter Andreas Grünberg  2008 Yoichiro Nambu "for the discovery of the mechanism of spontaneous broken symmetry in subatomic physics" 2008 Makoto Kobayashi e Toshihide Maskawa  "for the discovery of the origin of the broken symmetry which predicts the existence of at least three families of quarks in nature" 2009 Charles K. Kao  "for groundbreaking achievements concerning the transmission of light in fibers for optical communication"2009 Willard S. Boyle  "for the invention of an imaging semiconductor circuit – the CCD sensor" George E. Smith  2010 Andre Geim, Konstantin Novoselov  "for groundbreaking experiments regarding the two-dimensional material graphene" 2011 Saul Perlmutter, Brian P. Schmidt, Adam G. Riess  "for the discovery of the accelerating expansion of the Universe through observations of distant supernovae"2012 Serge Haroche "for ground-breaking experimental methods that enable measuring and manipulation of individual quantum systems" David J. Wineland  

 Literatura 

 The politics of excellence, beyond the nobel prize; R. Friedman ; 2002

 Nobel Century: a biographical analysis of physics laureates, in Interdisciplinary Science Reviews, by Claus D. Hillebrand ; June 2002; No 2. p.87-93

 Ligams extèrnes 
 Nobel e-Museum en anglés


Fisica