Gasconha

Gasconha (AFI: (occ.)  , (or.)  ) qu'ei una region istoria deu sud-oèst d'Occitània, partegada enter França e Espanha, situada a l'oèst per l'ocean Atlantic ─comunament nomenat mar Grana─, au sud per Aragon, Bascoat e Catalonha, au nòrd per Guiana e a l'èst per Lengadòc. Gasconha qu'ei un vaste territòri delimitat per Garona e l'ocean Atlantic d'oèst en èst, per l'estuari de Gironda au nòrd atau com per la cadena deus Pirenèus formant lo limit meridionau dab la peninsula Iberica. 

Gasconha qu'ei un toponim gessit deu latin tardiu Gasconia, Wasconia qu'ei citat d'en primèr còp peus Visigòts per referir-se a l'antic pòble deus Vascons ─aujòus deus Gascons e deus Bascs actuaus. Durant la Hauta Edat Mejana, qu'estó un reiaume germanic qu'englobava dab d'autas províncias de Mieidia. Mentre que lo Ducat de Gasconha e s’aprima a partir de 1032 entà desaparéisher com entitat politica, una identitat culturau gascona que subsisteish a truvèrs lo Regim Ancian e dinc aus nòstes dias. Dens la particion administrativa actuau, Gasconha que se tròba dividida entre las regions de Nòva Aquitània e d’, e las comunautats autonòmas de Bascoat, Catalonha e Navarra. Los caplòcs istorics de Gasconha que son Lo Mont e Aush.

Geografia
 Limits de Gasconha 
Gasconha que compren los departaments francés seguints:

 en totalitat: Gers, Hauts Pirenèus, Lanas;
 en partida: Arièja, Gironda, Hauta Garona, Òlt e Garona, Pirenèus Atlantics, Tarn e Garona.
La Val d'Aran, enqüèra que sia en Catalonha, que hè part lingüisticament de Gasconha.

Quauques lòcs deu Bascoat espanhòu, en Guipuscoa e de Navarra que son tanben istoricament gascons.

 Ciutats 
Las ciutats principaus que son:
 Aush, lo son caplòc istoric
 Banhèras de Bigòrra
 Banhèras de Luishon
 Baiona-Anglet-Biàrritz (conurbacion deu Baish Ador)
 Bordèu
 Dacs
 Lorda
 La Tèsta
 Lo Mont
 Tarba
 Pau
 Vielha, lo caplòc de la Val d'Aran
 Sent Sebastian

 Istòria 

 Figura emblematica 
 Lo gascon mei conegut a travèrs deu mond ei lo celèbre d'Artanhan, deu son nom vertadèr Carles de Batz Castèlmoro.

 Eraudica e bandèra 

Segon la legenda, la soa bandèra (basada sus una crotz de sant Andriu) qu'estó balhada peu papa au parat de la Tresau Crosada. 

Recentament, una bandèra totaument nava, dita bandèra de la Dauna, qu'estó prepausada com simbòl modèrne deus País Gascons (la Gran Gasconha lingüistica). La bandèra de la Dauna qu'ei compausada de dus triangles complementaris roge e blanc qui son las duas colors deus carrats deus hestaires. Lo triangle roge qu'evòca lo triangle aquitan de la Gasconha lingüistica. La bandèra qu'amuisha tanben un cap de dauna de perhiu, la de la Dauna de Brassempoi, una escultura gravetiana de  ans d'atge, haut o baish, trobada a Brassempoi en Shalòssa. La Dauna simboliza l'estacament eternau a la tèrra e a la lenga de la Gran Gasconha. Lo drapèu de la Dauna qu'estó adoptat per una majoritat en un sondatge organizat per Aquitaineonline e 

Lo blason arborant leons e espigas de blat qu'ei tanben utilizat oficiaument (sus las façadas deus ostaus de comunas, com a Baiona).

 Ligams intèrnes 
 Gascon, lenga vernaculara
 Basset blau de Gasconha, raça canina
 Ophrys de Gasconha, varietat d'orquidèa

 Bibliografia 




 Nòtas e referéncias 

*