Max Roqueta

Max Roqueta (Argelièrs, 8 de decembre de 1908 - Montpelhièr, 22 de junh de 2005) foguèt un escrivan occitan originari de Montpelhierenc, en Lengadòc. Amb mantunas figuras emblematicas del movement occitanista coma Joan Bodon, Bernat Manciet, Marcela Delpastre e Robèrt Lafont, foguèt un dels autors mai prolifics de la literatura occitana del sègle XX. A l'encòp poeta, contaire e autor dramatic, una granda part de son òbra narrativa es recampada dins las garbas de sos Verd Paradís. Son activisme social e cultural foguèt considerable que presidiguèt l'Institut d'Estudis Occitans de 1952 a 1957 e aguèt un ròtle màger dins la recuperacion e l'espandiment del jòc del tambornet en crear en genièr de 1939 la Federacion Francesa del Jòc de Tambornet. 

 Biografia 
Max Roqueta nasquèt lo 8 de decembre de 1908 a Argelièrs, vilatjòt del Montpelhierenc, dins la val mejana d’Erau. Son paire, Constantin Roqueta, qu'èra viticultor li faguèt descobrir l'escritura occitana mentre que sa maire Adèla Altairac li ensenhèt l'amor de la poesia. Faguèt sos primièrs estudis a l'escòla de son vilatge. La vida de l'enfant se vegèt trebolada quand, a mand d'arribar als 10 ans, una epidemia de gripa espanhòla devastèt lo país e emportèt sa maire. L'an seguent partiguèt per la capitala, Montpelhièr, far sos estudis al Pichon Licèu de la carrièra Lakanal.
Aprèp d’estudis segondaris al Licèu de Montpelhièr, seguiguèt d’estudis medicals dins la Facultat que s’i formèt Rabelais e que i ensenhèt Rondelet. Sa vocacion d’escrivan espeliguèt fòrça d'ora e durant aqueles estudis superiors, fondèt, en 1928, Le Nouveau Languedoc, associacion dels estudiants lengadocians e gropament d’accion regionalista que presidís Joan Lesaffre e que el ne venguèt vicepresident amb Rogièr Barta. Assegurèt tanben las foncions de secretari de la Seccion Corporativa, la Corpo de Medecina e las de delegat dels estudiants en medecina a l’Associacion Generala dels Estudiants de Montpelhièr.

De genièr de 1928 a novembre de 1930, se nòta, dins Lou libre d’Aur dels Dissabtièrs, sa participacion als acamps e popianadas d’aquela gaia societat montpelhierenca, de cotria amb d'autres escrivans e intellectuals d'aquela epòca coma Renat Tulet, Josep Sebastià Pons e lo mèstre d’òbra L’Escotaire- Francés Deseuse.

L’internat de medecina, seguit de tira pel servici militar, totes dos efectuats a Tolon, marquèron una cèrta rompedura dins son activitat occitanista entre 1933 e 1935. Membre de la Societat d’Estudis Occitans (S.E.O), n'assegurèt las foncions de cap-redactor de la revista Occitania, organ mesadièr de la joventut occitanista de 1936 a la guèrra (dirigit per Carles Camprós e Marcel Carrières). De 1936 a 1946, exerciguèt la medecina a Aniana (Erau), puèi perseguíguèt sa carrièira fins a 1974 coma mètge d’igièna escolara (1946-47) e mètge-conselh de la Seguretat Sociala a Montpelhièr.

Amb lo Doctor Ismaèl Girard e Camilha Solan, fondèt en 1945 l’Institut d’Estudis Occitans (I. E. O.) e succediguèt a Joan Casso a sa presidéncia. A partir de setembre de 1954, assegurèt la direccion de la novèla revista trimestriala occitana e catalana Vida Nova. En 1962 a Avinhon, pendent un congrès e en preséncia de Miguel Angel Asturias, Pablo Neruda, Henry Miller e André Chamson, fonda, amb l’ajuda de Joan Camp e Jòrgi Rebol, lo PEN club de Lenga d’òc que presidís puèi. De 1978 a 1983, dirigís tanben la revista literària Oc. A los que precedisson, cal apondre qualques noms que Max Roqueta revendica lor fòrta influéncia intellectuala e una longa amistat: l’escrivan rosselhonés Josep Sebastià Pons (1886-1962), l’escultor rosselhonés Enric Frère (1908-1986), lo pintor montpelhierenc Jòrdi Deseuse.

 L'òbra de Max Roqueta 
L'òbra de Roqueta se debana sus 72 annadas ininterrompudas e non acabadas d’escritura e de publicacion. Son primièr escrich publicat foguèt aculhit en 1927 per la revista La Campana de Magalona. Cap a la fin dels ans 30 comencèt d'escriure una pèça de teatre que se deviá sonar Cogolin o la rason d'estat mas abandonèt aquela idèa e ensagèt de destruire çò qu'aviá escrich. Una proporcion importanta de poèmas e de tèxtes en pròsa pareguèt primièr dins de revistas abans d’èsser publicada dins de recuèlhs poetics o volums. Max Roqueta collaborèt aital, cronologicament, e per las mai importantas d’entre elas, a las revistas seguentas: La Campana de Magalona (1927-30), Le Nouveau Languedoc (1931-32), Calendau (1933-1942), Trencavel (1937), Occitania (1936-1939, 1948), Tèrra d’Òc (1941-1945 e cronica Dins la boca del poble d’Òc), L’Ase negre (1946-1947), L’Avant-scène (1955, 1957), Cahiers du Sud (1942), Letras d'òc (1965-1966), Òc (1931-1998), Connaissance du pays d’oc (1981), Folklore (1944, 1980, 1985), Obradors (1971-72), Vida nòva (1955-1962, 1974). 

L'escritura e l'imaginari de Roqueta prenguèron son inspiracion dins mantun element provenent de culturas divèrsas coma per exemple l'òbra de l'escrivan espanhòl Federico García Lorca que ne publiquèt dins la revista Òc en 1941 qualques reviradas o mai Volpone de l'escrivan anglés Ben Jonson.

Manquèt mantun còp d'aver lo Prèmi Nobel de Literatura.

 L'eiretatge de Max Roqueta 
Max Roqueta èra benlèu l'autor mai grand de l'Occitània del sègle XX. Traduch dins divèrsas lengas (catalan, francés, alemand,...), estudiat en universitat als Estats Units d'America, èra un multitalent en pròsa, poesia e teatre. Una de las facietas mens conegudas de l'autor èra son interès pel dessenh. Aviá una observacion fina de la natura e tanben, gràcias a sa formacion de mètge, de la condicion umana. Lo poèta d'Argelièrs laissèt tanben fòrça tèxtes e documents inedits que probablament seràn publicats lèu per l'Associacion Max Roqueta, capitanejada per l'escrivan Joan Frederic Brun e gràcias tanben a Joan Guilhèm Roqueta que faguèt de recercas e d'escanerizacions dins lo patrimòni inexplorat de l'autor. Sas pèças de teatre an conegut una capitada considerabla e d'unas coma Medèa son estadas reviradas a d'autras lengas coma l'italian e interpretadas en Itàlia.

"Las paraulas son de lutz en camin, que sabon pas se quauqu'un las espèra".

 Òbra literaria 

Pròsa
Secret de l'èrba - Tolosa - Edi. SEO - 1934
Verd Paradís I -  IEO, Tolosa,1962-75, C.R.D., Montpelhièr, 1993.
Verd Paradís II - Edi. IEO - Col. A tots - 1974
Verd Paradís III : Lo grand teatre de Dieu - Edi. IEO - Col. A tots - 1986
Verd Paradís IV : L'uòlh dau cat - Edi. IEO - Col. A tots - 1987
Goteta. C.D.D.P.  Losera, 1987.
Verd Paradís V : Las canas de Midàs. IEO, 1990.
Le hautbois de neige, extrach de V. P. 1. Folio-junior, Gallimard.
Un mas… quatre istòrias. lycée de Camargue, Nimes.
Los dona-d'er : Le prince des sosies - Edi. Espaces Sud - 1992 (bilingüe occitan-francés, traduccion de l'autor)
La cerca de Pendariés - Edi. Traducaire - Col. Pròsa occitana - 1996
Tota la sabla de la mar - Edi. Traducaire - Col. Pròsa occitana - 1997
Lo corbatàs rotge - Edi. Traducaire - Col. Pròsa occitana - 2003
Verd Paradís 6, Lo libre de Sara - Edi. Trabucaire - Col. Pròsa occitana - 2008
Mièja-gauta - Edi. Traducaire - Col. Pròsa occitana - 2010

Teatre
Le médecin de Cucugnan, trad. de l'occitan - L'avant scène, n°111 - 1995
La comédie du miroir, trad. de l'occitan - L'avant scène, n°164 - 1995
Lo miralhet, lo pater als ases - Tolosa - Edi. IEO - 1985
Podra d'embornha - Montpelhièr - Edi. C.R.D.P - 1985
Lo glossari - Montpelhièr - Edi. C.R.D.P - 1985
Lo jòc de la cabra - Montpelhièr - Edi. C.R.D.P - 1985
Medelha, drame, en occitan - Edi. Fédérop - 1987
Médée, drame (trad. de l'occitan) - Edi. Espace 34 - 1992
Le glossaire (trad. del glossari) - Edi. Espace 34 - 1995
Teatre : La pastorala dels volurs, La podra d'embòrnia, Canta-loba, La Ròsa bengalina, La Gruma e la sau - Letras d'òc - 2020

Poesia
Sòmis dau matin - Tolosa - Edi. SEO - Col. Frederic Mistral - 1937
Sòmis de la nuòch - Tolosa - Edi. SEO - Col. Messatges - 1942
La pietat dau matin - Tolosa - Edi. IEO - Col. Messatges - 1963
Los saumes de la nuòch / Les psaumes de la nuit - París - Edi. Obsidiane - 1984
Lo maucòr de l'unicorn / Le tourment de la licorne  - Marselha - Edi. SUD - 1987. Reedicion Edi. Domens - 2000                                               Poèmas meses en musica per A. Stallaert e cantats per G. Zuchetto amb lo trio Sonata Concert. Disc - CD e Caisseta - Ed. Gallo - Lauzanne - 1992

Déserts - Edi. L'arrière pays - 1995
D'aicí mil ans de lutz / A mille années lumière - Montpeirós - Edi. Jorn - 1995
Bestiari / Bestiaire - Baiona - Edi. Atlantica - 2000
Bestiari 2 / Bestiaire 2 - Edi. Fédérop - 2005
Poèmas de pròsa / Poèmes en prose - Fédérop - 2008
Los saumes de la nuòch / Les psaumes de la nuit - Canéjan - Edi. Fédérop - 2019
Ligams extèrnes
Site oficial
Site de la revista OC que Max Roqueta bailegèt e qu'i publiquèt la màger part de sos escrits
çò de l'Universitat de Montpelhièr
article d' EsperantÒC

Categoria:Escrivan del país de Montpelhièr
Categoria:Escrivan occitan del sègle XX
Categoria:Naissença en 1908
Categoria:Decès en 2005
Categoria:President de l'IEO
Categoria:Esportiu Occitan
Categoria:Decès a Montpelhièr
Categoria:Esportiu Occitanofòne