Belau

Belau (o las illas Belau) es un estat e un archipèla del nòrd-èst dOceania. 

Lo nom occitan normal e lo nom autoctòn es Belau, mas tanben se tròban las formas Palaos (ispanizada) e Palau (anglicizada).

Lo gentilici es belauan -a.

 Istòria 
Los primièrs abitants de Belau provenián, probablament, d'Indonesia, Austràlia e Polinesia, los que poblèron las illas devèrs 1000 abC, aperaquí. 

Lo primièr explorator europèu a arribar a larchipèla, foguèt lespanhòl Ruy López de Villalobos en 1543 que lo se va annexar lèu-lèu a lEmpèri Espanhòl. 

Après la conquista de las Filipinas en 1565, las illas passèron a integrar lo territòri de la Capitania Generala de las Filipinas, creada en 1574 e dependenta del Viceregnat de Nòva Espanha, mas l'evangelizacion de l'archipèla comencèt pas fins a 1710 e la siá presa en carga pel missionièr Padilla. 

Malgrat aiçò, los assages europèus per sestablir o comerciar amb las illas comencèron pas abans lo sègle XVIII e larribada dels britanics. 

Espanha las se va tenir colonizadas fins a la fin del sègle XIX e en 1899 las vendèt a Alemanha amassa amb la rèsta de las Carolinas, après la desbranda patida en la guèrra ispano-americana de 1898. 

Japon s'annexèt las illas al començament de la Primièra Guèrra Mondiala, en 1914, e obtenguèt un mandat sus elas après la signatura del Tractat de Versalhas en 1919, que s'estendèt fins a la perfin de la Segonda Guèrra Mondiala. 

Lo 20 de setembre de 1944 las tropas nòrd-americanas ocupan lo territòri. 

Dins la tardor de 1944 las illas foguèron testimònis de la Batalha de Peleliu entre las fòrças de l'Empèri Japonés e los EUA.

La victòria daicestes metèt fin finala al mandat nipon sus l'archipèla.

Dempuèi 1947, Belau e las Carolinas foguèron mesas en  tutèla per l'ONU que, al sieu torn, fisèt la siá administracion als Estats Units d'America coma part del Territòri jos Tutèla de las illas del Pacific, ont foguèt integrada en 1951. 

Los belauans votèron en 1979 per rebutar lunion amb los Estats Federats de Micronesia, e se causiguèron lindependéncia en 1981, en tot elegir coma primièr president Haruo I. Remeliik. 

Belau enfins independent promulguèt, de mai, la siá primièra Constitucion en aquela pontannada. 

En 1986, los govèrns de Belau e dels Estats Units d'America acordèron los tèrmes per una liura Associacion. 

Malgrat aiçò, lo tractat se signèt pas e doncas la Constitucion sobeirana de Belau enebís la preséncia de vaissèls nuclears dins las illas, que los Estats Units accèptan ges aquela clausula.

 Politica 
Belau es una republica, amb associacion liura amb los Estats Units d'America. 

Lo siu president es elegit cada 4 ans.

 Geografia 
Las illas mai pobladas son Angaur, Babeldaob, Koror e Peleliu. Las tres darrièras son dins lo meteis atòl. Angaur es dins locean, mai al sud. Los dos tèrç de la populacion vivon dins Koror. Latòl de Kayangel es al nòrd. Las illas Rock Islands (200 illas inabitadas) son a loèst del grop principal. Un grop dillas mai alonhat, al sud-oèst, caup los estats de Hatohobei e Sonsorol.

Economia

 Cultura 

 Ligams extèrnes