Lanamesa

(Era) LanamesaTop'Òc Diccionari toponimic occitan del Congrès permanent de la lenga occitana. o  Lanamesan/Lanamedanhttps://toponimiaoc.webs.com/65hautspirenus.htm (Lannemezan en francés) qu'ei ua comuna d'Occitània, en Gasconha, situada dens eth departament deths Hauts Pirenèus dera region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.

 Geografia 
Era vila qu'ei situada sus eth Plan de Lanamesa, ath pè deths Pirenèus e ath bèth miei d'aquesta cadena de montanhas, entre era Mar Grana e era Mar Mediterranèa e entre Tarba e Tolosa. Eth plan de Lanamesa qu'ei era hont de 18 arrius e lanamesa qu'ei era traucada pera Petita Baïsa.

vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn. 

Eths principaus quartièrs dera vila
200px|left|Eths quartièrs dera vila
- Eth centre : bastit ath torn dera maison comuna e dera glèisa de Sent Joan Baptista, qu'ei eth còr istoric dera vila e qu'estó arrenavat hè un detzenat d'annadas. Atau, era nava plaça deths Dreits deth Òmi e deth Ciutadans on òm tròba eth ofici deth torisme e que hè fàcia ath quiòsc qu'ei un lòc màger deras animacions e deras manifestacions dera vila. Era carrèra Tièrs (Thiers), carrèra centrau, qu'ei era mes comerçanta dera comuna e presenta era entrada dera galaria comerciau Paul Bert. Quitament, qu'avem era plaça dera Pòsta, tanben arrehèta qu'ei hornida de duas honts e d'un monument aths morts deras granas guèrras

- Eths Bortolets, ath torn deth baloard deths Tilhs e près dera gara S.N.C.F., que's plaça en haut d'un cantau que domina eth centre e se desplega ath torn d'un large boloard bordat d'arbos.

- Eth Gueriçà, quartièr pro recent ath sud dera ciutat, que's plaça en bòrd deth bòsc dera Plantada e deth canau dera Nèsta. Qu'ei sustot bastit d'ostaus individuaus bordant nombrós espacis verds.

- Las Moliàs. Ath nòrd, eth quartièr "deths molins" ath torn dera "cité des bans", deth collègi, qu'ei en mutacion gràcias ara construccion de navas parcèlas e d'un centre medicosociau.

- Eths Barraquets qu'ei un bordalat ancian situat ath extrèm nòrd dera comuna.

- Eth Horquet, arrebatiat en francés "la Demi-Lune" tara partida bastida quan eth complèxe espitalèr de Lanamesa i estó implantat, qu'ei un bèth bordalat arrecent estremat dera vila situat ath èst d'aquesta sus era arrota de Tolosa, eth espitau d'amiè era sua urbanizacion e era construccion d'un Parc de léser eth Gòlf e un ipodròm.

- Pèirahita. Adès tèrra de lana ath extrèm sud dera comuna, qu'ei uei ua zòna industriau e comerciau en plen desvolopament.

Toponimia
Era prononciacion qu'ei [('éra) lana'méza] o [lanamé'za] (grafia fonetica deths autors). Eras fòrmas ancianas que son : Ramundus de Lanamezano, en latin, en 1210, Ramundus de Lanamezan en 1213-1214, de Lanamezano, en latin, en 1300 e 1342, Lantermensa ! en 1429, Lanamesan en 1667, Lannemezan (mapa de Cassini, ara fin deth sègle XVIII)Michel Grosclaude et Jean-François Le Nail, Dictionnaire toponymique des communes des Hautes-Pyrénées intégrant les travaux de Jacques Boisgontier, Conseil Général des Hautes-Pyrénées, 2000 https://www.archivesenligne65.fr/article.php?laref=1084&titre=lannemezan.

Segon Dauzat, Lanamesa que vien de landa, mot d'origina gallica, dab eth latin medianum, « situat ath miei »Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 379, a Lalande.
Segon Negre, Lanamesa que vien deth gascon lana e meja(n)a, meda(n)a, meza(n)a, « mediana ».

Segon Miquèu Grosclaude, que i a duas prononciacions gasconas, ua, [('éra) lana'méza], dab un arreculament de l'accent tonic. L'etimologia latina qu'ei landa mediana > lana mesana, mes que i a dus sens possibles : « lana deu miei » o « lòc situat au miei de la lana.

 Istòria 
Eth Plan de Lanamesa qu'ei ric en restas de preséncia umana preïstorica ; eths permèrs abitants que caçavan era arrica fauna sauvatge d'aquesta tempsadas : mamot, rinocèros lanós.

A partir dera conquesta romana, que vengó ua region d'establiment de tèrmes.

En 1274, per carta de franquesa, Géraud Ièr d'Aure-Larboust que fondè era bastida de Lanamesa sus un terrenh eslhevat provesit d'ua tor. Sus un lòc conegut alavetz coma era Lana del Boc.

En 1345, eth vescomte de Foish-Bearn que crompèr lo territòri de Lanamesa amassa dab Escala, Tuzaguet e Pinars a Geraud II d'Aure-Larboust e Gaston Febus qu'eth restaquè a sa possession de Nebosan.

Durant las Guèrras de religion era vila (e sustot era glèisa de Sent Joan Baptista) que estón sacamadejats per Gabriel Ièr de Montgomery, mandat pera regina joana de Labrit.

 Administracion 

 Demografia 
 Demografia 

Dab 5 940 abitants, Lanamesa qu'ei era 5au vila (en nombre d'abitants) deths Hauts Pirenèus, darrèr Tarba, Lorda, Banhèras de Bigòrra e Aurelhan.
 En  era populacion qu'èra de  abitants e era densitat qu'èra de  ab/km².

 Cultura locala, patrimòni e torisme 
 Glèisa de Sant Joan : classada Monument istoric, d'estil gotic, dab un portau deth sègle XIII e un capanar deth sègle XIXthumb|200px|left|Estacion de Piau-Engaly

 A proximitat 
 Tumulus preïstoricT1 e T2
 Castèth de Mauvesin
 Abadiá d'Escaladiu
 Estacion d'esquí : Sent Lari e Sola, Piau-Engaly, Peiraguda, Nistòs

 Personalitats ligadas dab era comuna 
 Paul-Henri de Le Rue : snowboarder - Medalha de Bronze aths Jòcs Olimpics d'ivèrn de 2006 a Turin ;
 Feliç Lacrampa : jogador de rugbi de XV ;
 Philippe Rougé-Thomas : jogador de rugbi de XV;
 Pierre Berbizier : jogador de rugbi de XV - 11 vegadas capitani der' equipa de França 
 Renat Horquet : arbitre internacionau rugbi de XV;
Antoine Dupont : jogador de rugbi de XV.

 Ligams extèrnes 
 Sit oficiau

 Nòtas e referéncias 

Categoria:Comuna de Gasconha
Categoria:Bastida medievala
Categoria:Comuna deths Hauts Pirenèus