Escòcia

Escòcia (en anglés e scòts: Scotland; en escocés: Alba; en occitan medieval: Escot) es un país del nòrd-oèst d'Euròpa, dins lo nòrd de l'illa de Grand Bretanha. Es reconeguda coma una de las  que constituisson oficialament lo Reialme Unit: constituís una region autonòma segon lo sistèma de la . 
La capitala, centre financièr e administratiu n'es Edimborg, mas la pus granda vila es Glasgow, qu'es istoricament la vila pus industriala del país. Las autras grandas vilas son Aberdeen e Dundee, seguidas per Stirling, Perth e Inverness.

La religion pus espandida es lo cristianismeReligion en Écosse. Existís una granda diversitat de « denominacions religiosas »Terme synonyme de « confession religieuse », mas la Glèisa pus importanta es la Glèisa catolica d'Escòcia, una Glèisa reformada presbitarianaGlèisa reformada presbitariana, seguida per la Glèisa catolica ; nombre d'escoceses son atèus. Doas lengas son reconegudas : le gaelic escocés e lo scòtsLangues parlées en Écosse.

 Istòria 
L'istòria d'Escòcia comença fa aperaquí  ans, amb l'arribada de las primièras populacions umanas aprèp la fin de la Glaciacion de Würm. De vestigis nombroses de las Edats del Bronze e del Fèrre son estats trobats, mas pauc de traças d'escritura.
L'istòria escrita d'Escòcia comença amb l'arribada dels romans en Grand Bretanha (Britània). Ocupan e administran los territòris d'Anglatèrra e del País de Galas actuals jol nom de Província de Britània. Los romans nomenan Caledònia la tèrra s'espandissent al nòrd de Britània, e lo pòble qu'i viu los Pictes.

La conquista de la Grand Bretanha per l'Empèri Roman comença en l'an 43. Aprèp una tièra de victòrias militaras dins lo sud de l'illa, las fòrças menadas per Juli Agricòla dintran en Escòcia en 79 ont encontran una resisténcia ferotja. En 82 o 83, Agricòla manda un barcarés de galèras a l'entorn de las còstas d'Escòcia e arriba a las Orcadas. En 83 los romans vençon las tribús caledonianas a la batalha del Mons Graupius.
Los romans marcan la seuna frontièra per una seria de fortificacions defensivas, mai que mai de muralhas continuas. A l'entorn de 120, l'emperaire Adrian ordena la construccion d'una muralha fortificada anant de la ribièra Tyne a Solway Firth e sonada la Paret d'Adrian.

 Geografia 

Edimborg, la capitala de la nacion e la segonda ciutat del país, es un dels mai bèls centres financièrs d'Euròpa. La ciutat pus importanta del país es Glasgow qu'amb sa banlèga amassa a pauc prèp 40% de la populacion d'Escòcia.
Escòcia s'espandís sus un territòri de , çò que fa a pauc près 30 % del Reialme Unit tot. Las còstas de la partida non insulara d'Escòcia cobrisson 9911 km.

La geomorfologia d'Escòcia se formèt per l'accion de las placas tectonicas, puèi per l'erosion deguda a la glaciacion. La principala division d'Escòcia es la linha de falha dels Highlands que separa las Tèrras Nautas o Highlands al nòrd e a l'oèst, de las Tèrras Bassas o Lowlands al sud. Los Highlands son mai que mai montanhoses, e son las pus nautas tèrras del Reialme Unit : son separadas per lo Great Glen entre los Monts Grampian al sud-èst e los Highlands del Nòrd-oèst. Los Lowlands, eles, son partejats entre los Southern Uplands, una espandida de tèrras agricòlas valonadas cobèrtas de brugas, e las tèrras agricòlas de la Central Belt e de l'èst d'Escòcia.

 Politica 
Politicament, Escòcia a un fòrt movement independentiste. Après las eleccions legislativas de 2007, lo Partit Nacional Escocés (SNP) formèt lo primièr govèrn independentist (mas minoritari) de l'istòria d'Escòcia. A las eleccions del 5 de mai de 2011, lo SNP obtenguèt la majoritat absoluda dels sètges (69 de 129Resultat de las eleccions del 5 de mai de 2011) e, lo 15 d'octobre de 2012, lo primièr ministre britanic David Cameron signèt un accòrd portant sus l'organizacion en 2014 d'un referendum sus l'independéncia d'Escòcia. Aqueste se debanèt lo 18 de setembre de 2014 amb una larga participacion e abotiguèt al rejecte de l'independéncia per 55,3 % dels electorsReferendum sus l'independéncia d'Escòcia en 2014..

Descopatge administratiu

Actual (dempuèi 1996)
CONTINENT
Superficia(miles²)
Superficia(km²)
Populacion(2001)
Densitat(per km²)

Aberdeen (ciutat)
70
182
212,125
1164

Aberdeenshire
2439
6317
226,871
36

Angus
843
2184
108,400
50

Argyll e Bute
2712
7023
91,306
13

Clackmannanshire
61
158
48,077
304

Dumfries e Galloway
2489
6446
147,765
23

Dundee City
21
55
145,663
2648

East Ayrshire
492
1275
120,235
94

East Dunbartonshire
68
176
108,243
617

East Lothian
257
666
90,088
135

East Renfrewshire
65
168
89,311
532

Vila d'Edinburgh
100
260
448,624
1725

Falkirk
113
293
145,191
496

Fife
517
1340
349,429
261

Glasgow City
68
175
577,869
3307

Highland
10,085
26,119
208,914
8

Inverclyde
64
167
84,203
503

Midlothian
135
350
80,941
231

Moray
864
2237
86,940
39

North Ayrshire
343
888
135,817
153

North Lanarkshire
184
476
321,067
674

Perth e Kinross
2083
5395
134,949
25

Renfrewshire
102
263
172,867
659

Scottish Borders
1825
4727
106,764
23

South Ayrshire
475
1230
112,097
93

South Lanarkshire
686
1778
302,216
170

Stirling
866
2243
86,212
38

West Dunbartonshire
68
176
93,378
531

West Lothian
165
427
158,714
372

TOTAU CONTINENT
28,260
73,193
4,994,276
68

ISLAS





Na h-Eileanan Siar
1185
3070
26,502
9

Islas Orcadas
396
1025
19,245
19

Islas Shetland
568
1471
21,988
15

TOTAU ISLAS
2149
5566
67,735
12

TOTAU ESCÒCIA
30,409
78,759
5,062,011
64

 Regions d'Escòcia entre 1975 e 1996

  Numerò
  Region
  Mapa 1 Strathclyde 250px 2 Dumfries and Galloway 3Scottish Borders 4Lothian 5Central Scotland 6Fife 7Tayside 8Grampian 9Highland 10Western Isles ShetlandOrkney

 Economia 
De veire: Economia d'Escòcia

 Cultura 

 Nòtas e referéncias 

 Ligams extèrnes 

 *
Categoria:Reialme Unit
Categoria:Mond celtic
Categoria:Ancian país d'Euròpa