Aspèth

Aspèth (Aspet en francés) qu'ei ua comuna gascoa de Comenge situada en eth departament dera Hauta Garona e en region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.

Geografia
Situada ath pè deths Pirenèus en Comenge, Aspèth qu'ei plaçada a 15 km ath sud-èst de Sent-Gaudenç e ath pè deth pic de Cagiri qui senhoreja sus era vath a 1 912 m.

vignette|upright=1.6|centre|Comunas a l'entorn.
Perimètre deth territòri

Toponimia
Eth nom qu'es atestat Aspello, shens data Émile Connac Dictionnaire topographique du département de la Haute-Garonne, manuscrit, 1882, Vol. 1, p. 74, cercar sus Gallica. Negre que horneish Espet ara fin deth sègle XIIau, Aspeg en 1203, Aspel en 1231 Ernest Nègre, Toponymie générale de la France, volume II, n° 19 203. 
Segon Dauzat, Aspèth que ven d'un tèma prelatin *asp-, de sens escur, e deth sufixe -ētum o -ĭttum. Dauzat que plaça Aspin dens eth medish articleAlbert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, reedicion Librairie Guénégaud, 1984, p. 32, lòc on Miquèu Grosclaude vei eth « basco-aquitan » as-pe, « devath eth ròc ». 
Segon Negre, Aspèth que ven deth basco, lenga de substrat, ezpel, « boish » . 

Istòria
Pendent eth Ancian Regime, Aspèth qu'èra dera eleccion de Comenge, doncas dera província de Gasconha, dera generalitat d'Aush, dera diocèsi de Comenge e dera senescaucia de Pàmias. Eth vocable dera glèisa qu'es Sent Martin. Tanlèu 1790, Aspèth qu'èra caplòc de canton. Eras duas comunas de Milhars e de Senguanhet qu'estón separadas d'Aspèth per l'ordenança deth 22 de març de 1835 Dictionnaire des localités de la Haute-Garonne, p. 2 e 1 https://docplayer.fr/14783413-Dictionnaire-des-localites.html https://docplayer.fr/14783413-Dictionnaire-des-localites.html.

Administracion

 Abans era refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, era comuna qu'èra caplòc deth canton d'Aspèth; qu'ei ara deth canton de Banhèras de Luishon.

Demografia

 En  era populacion qu'èra de  abitants e era densitat qu'èra de  ab/km².

Cultura locau e patrimòni

Lòcs e monuments
 Glèisa Sant-Martin.
 Capèra de Miejacòsta, dedicada ara Verge Maria.
En Aspèth, las tralhas d'aquera temporada que son escassas. Au sègle XIVau probable, la vila qu'estó embarralhada dab clausuras e tanben tres pòrtas, de las quaus la dita Pòrta Sant-Martin. Lo campanar de la glèisa qu'ei en suspart de la Pòrta qu'endosta un carrilhon famós de 16 campanas. Au darrèr deu capcèr actuau de la glèisa, que vedem engüèra uei la capèra senhorau, d'estile gotic, que la clau de vòuta ei emberogida de las armas de la familha de Coarrasa.

Uns saberuts locaus qu'assolidan engüèra uei, la tor deth Shucau, qu'ei en suspart de la vila, e seré ua « tor de senhalizacion ». A pròva de la lor tèsi, que s'emparan sus ua seria d'articles vielhs de Maurici Gourdon, publicats en 1910, 1911 e 1912 a la Revista de Comenge. Pasmens, l'ipotèsi aquesta, emetuda per Maurici Gourdon, que'n ei l'encausa, qu'ei beròi injustificada : aquera teoria ne s'empara pas sus arren. Ailàs, cada brocadura toristica que la torna condar. Segon Mondon e Gourdon, que seré estada edificada enter lo sègle XIIau e lo sègle XIVau. Adonc que l'atribuishen a l'Edat Mejana centrau o autanplan a l'Edat Mejana baisha shens que sia segura la causa. D'aquí endavant, la question de la soa datacion n'ei pas reglada e las Cartas d'Aspèth que son mudas cap e tot aquiu dessus. Que l'aperan tanben — dab tòrt — « tor sarrasina ».

Personalitats ligadas damb la comuna
Véder tanben
 Comunas de la Nauta Garona

Ligams extèrnes

Nòtas

Categoria:Comuna de Comenge
Categoria:Comuna de la Nauta Garona