1999

Aquesta pagina concernís l'an  del calendièr gregorian.


 Eveniments 

 Occitània 

 França 



 Euròpa 



 Africa 

 Etiopia 

Perseguida de la guèrra còntra Eritrèa que son debanament veguèt una alternància de periòdes de negociacions e de combats. Lei negociacions obtenguèron ges de resultat dins lo corrent de l'annada. Lei combats principaus aguèron luòc en febrier e en mai. Premier, leis Etiopians prenguèron l'avantatge e reconquistèron la vila de Badme, enjòc principau de la guèrra, e intrèron sus lo territòri eritrèu en febrier. En revènge, en mai, una ataca novèla de l'armada etiopiana s'acabèt per una revirada dins lo sector dau vilatge de Velessa.

 Namibia 

Dins lo nòrd-èst dau país, après sa revirada de l'annada precedenta (→ 1998), lo  movement secessionista de la Caprivi Liberation Army organizèt una tiera d'atacas suspresas còntra lei posicions de l'armada namibiana. Pasmens, après de combats malaisats, lei soudats dau govèrn centrau reprenguèron lo contraròtle de la situacion tuats 14 rebèls e capturant 300 presoniers. Aquò marquèt la victòria finala dau govèrn dins la Guèrra de Caprivi.

De son caire, lo president Sam Nujoma (SWAPO) faguèt modificar la constitucion per obtenir lo drech de se presentar un tresen còp a l'eleccion presidenciala. Foguèt reelegit aisament ambé 76,8% dei sufragis exprimits.

 Sodan 

Temptativa d'al-Turabi d'evincir Omar el-Bechir dau poder. Pasmens, lo còp mau capitèt e el-Bechir acomencèt alora de s'alunchar deis islamistas radicaus. Aquò li permetèt de se raprochar pauc a pauc deis Occidentaus e de negociar la fin de la guèrra civila ambé John Garang.

 America 

 Peró 

Arrestacion d'Óscar Ramírez, cap de la guerilha comunista dau Sendier Luminós. Ja afeblida per l'arrestacion de son cap istoric, Abimael Guzmán, en 1992, la guerilha s'afondrèt e foguèt a tòrt considerada coma destrucha en 2000 per leis autoritats perovianas. En realitat, plusors subrevivents se gropèron a l'entorn de Florindo Eleuterio Flores Hala que capitèron de reorganizar sei fòrças dins lo centre dau país (→ 2002).

 Asia 

 Qatar 

Extension dau drech de vòte ai fremas.

 Arts 

 Sciéncias e tecnicas 



 Economia 



 Naissenças 

 Decèsses 

 6 de genièr : Michel Petrucciani, musician de jazz francés
 11 de genièr - Fabrizio De André, cantaire italian (n. 1940)
 5 de febrièr - Wassily Leontief, economista rus, Prèmi Nobel d'Economia (n. 1905)
 7 de febrièr - Rei Hussein de Jordania (n. 1935)
 15 de febrièr - Henry Way Kendall, fisician american, Prèmi Nobel (n. 1926)
 21 de febrièr - Gertrude B. Elion, scientific american, Prèmi Nobel (n. 1918)
 25 de febrièr - Glenn T. Seaborg, quimista american, Prèmi Nobel (n. 1912)
 3 de març - Gerhard Herzberg, quimista alemand, Prèmi Nobel (n. 1904)
 7 de març - Stanley Kubrick, director american de cinèma (n. 1928)
 18 de març - Adolfo Bioy Casares, escrivan argentin (n. 1914)
 28 d'abril - Arthur Leonard Schawlow, fisician american, Prèmi Nobel (n. 1920)
 2 de julhet - Mario Puzo, escrivan american (n. 1920)
 26 de julhet - Trygve Haavelmo, economista noruegués, Prèmi Nobel (n. 1911)
 6 d'octobre - Amália Rodrigues, cantaira portuguesa (n. 1920)
 14 d'octobre - Julius Nyerere, president de Tanzania (n. 1922)
 20 d'octobre - Jack Lynch, primièr ministre d'Irlanda (n. 1917)
 24 de decembre - João Baptista Figueiredo, militar e president de Brasil entre 1979 e 1985. (n.1918)
 26 de decembre - Curtis Mayfield, compositor e cantaire american (n. 1942)
 27 de decembre - Horst Matthai Quelle, filosòf alemand (n. 1912)
 Yuri Knorozov, lingüista sovietic.

 Prèmi Nobel 
 Prèmi Nobel de Fisica : Gerardus 't Hooft e Martinus J.G. Veltman.
 Prèmi Nobel de Quimia : Ahmed H. Zewail
 Prèmi Nobel de Fisiologia o Medecina : Günter Blobel
 Prèmi Nobel de Literatura : Günter Grass
 Prèmi Nobel de la Patz : Mètges Sens Frontièras
 Prèmi Nobel d'Economia : Robert Mundell 


*
Categoria:Ans 1990