Vic de Sòs (comuna)

Vic de Sòs (Vicdessos en francés) es una anciana comuna occitana del Comtat de Foish e del Vic de Sòs, situada dins lo departament d'Arièja e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus. Es la capitala del parçan del Vic de Sòs. Lo 1èr de genièr de 2019, fusionèc dins la comuna novèla de Val de Sòs que ne venguèc caplòc e una comuna delegada.

 Geografia 

vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.

 Perimètre del territòri 

Toponimia
Vic de Sòs
La prononciacion es [bidde'sɔs]. Las fòrmas ancianas son (per la val e per la glèisa de Sant Martin) Saos/Seos al sègle XI, Saos (per la val) en 1106-1117, Sahos en 1119, (glèisas de) Saos en 1119-1141, Sahos en 1141, Saos, cap a 1159-1181, Saos en 1162, (castello de) Saos en 1163, (glèisas de) Saos, Saos (val), Saos en 1192, Sos en 1216, Saos en 1243 e 1246, Sos ? en 1247, Saos en 1260, vallis de Sos, vallis Dessos, Vicho en 1272, Dessos (mai d'un còp), Vico Dessos en 1293, Vic de Sos en 1302, Sos (val) en 1304, Vicum de Sos, (vallis) Dessos en 1332 e 1349, Vic de Sos en 1370, Vic de Sos, Vico de Sos en 1385, Vicdessos en 1390, Vic dessos, Vic dassos en 1391, Vid de Sos en 1393, loc de Vicdessos, la valh de Sos en 1445-1446, Vicdessos cap a 1460 (Cronica d'Esquerrièr), etc Patrici Poujade, Dictionnaire toponymique de l'Ariège, ed. IEO d'Arièja, 2021, p. 455-458.

Segon Dauzat e Rostaing, Vic ven del latin vicus, vila o vilatge sense estatut oficial dins l'Empèri Roman, a la diferéncia del municipium e de la colonia. Dauzat e Rostaing, seguits (mens prudentament) per les Féniés, creson, sense certitud, explicar lo determinant per de-subtus « dejós »Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 711-712. Segon Negre, citat per Patrici Pojada, le nom es benlèu format del latin vicus « vilatge », ambe benlèu un idronime preceltic *sab- « liquide, chuc, saba » e lo sufixe preceltic -os. Segon Astor, citat per Patrici Pojada, le nom es format de vic e del nom del riu que prenguèt après lo nom de Vicdessòs. Coromines, citat per Patrici Pojada, religa lo nom en relacion ambe'l determinant Sos de Castilló de Sos dins la val de Benasc, ambe Sos del Rey Católico en Naut Aragon, Sòs en Gasconha, benlèu lo nom del riu bearnés Sosset (que sembla un diminutiu) e probablament Sessué (val de Benasc). Seriá probablament una basa iberobascoaquitana sosŏi o sossŏi.
Segon Pierre Henri Billy, citat per Patrici Pojada, a prepaus del Sòs d'Òut e Garona, le nom de la vila Sottium explica lo nom dels abitants, ambe'l sufixe locatiu gallic -ate. Sottium vendriá d'una rasic preindoeuropèa tsotto « clòt dins le sòl ». Bénédicte Boyrie-Fénié (qu'escriu Sòç) pensa tanben que le nom dels Sotiates ven del nom de la vila (e non al revèrs); Sòç seriá un oronime prelatin o quitament precelticBénédicte Boyrie-Fénié, Dictionnaire toponymique des communes. Lot-et-Garonne, ed. CAIRN e Institut Occitan, Pau, 2012, p. 276-277. Per la meteissa vila, l'explicacion de Xavier Delamarre es sotiate, la proprietat dels sotiates o de *Sotiatis (inatestat)Xavier Delamarre, Noms de lieux celtiques de l'Europe ancienne, ed. Errance, 2012, p. 241, 307 e 366. Segon Felip Carbona, citat per Patrici Pojada, (Vic de) Sòs pòt venir del basc (?) sos, en relacion ambe la lenha menuda o de bosquets.
Patrici Pojada explica que vicus, a l'origina de Vic es a la nauta Edat Mejana un borg important, sovent près d'un grand camin. Vic èra atal le borg principal de la val de Saos. Le segond element sembla designar tota la val a l'origina. Las fòrmas ancianas en Saos separan Vic de Sòs de la vila dels sotiates. Lo sufixe aquitan -òs seriá present ? Le nom demòra escur.
Los autors citan pas Lo Sos Devath  (question de vocalisme ?). 
Arconac
La prononciacion es [aɾku'nak]. Las fòrmas ancianas son Orconac, sense data, Orconac en 1182, villa de Aornaco en 1272, Orconac en 1390 e 1445, Arconac en 1445 e cap a 1460 (Cronica d'Esquerrièr). 
Segon Xavier Delamarre, l'etime es lo cèltic arconācon, la proprietat d'Arcū o d'Arcō, atestat en Espanha (cf. Ariconium en Granda Bretanha). Segon Lemoine, citat per Patrici Pojada, Arconac ven del nom galloroman d'òme Arcanus, ambe'l sufixe -acum. 
Segon Patrici Pojada, les autors coneissián pas las fòrmas ancianas en Orco-. Benlèu per dissimilacion, lo començament passèt a Arco-. Arconac èra pr'aquò un nom de proprietat ambe'l sufixe galloroman -acum, mes P. Pojada dona pas de solucionPatrici Poujade, Dictionnaire toponymique de l'Ariège, ed. IEO d'Arièja, 2021, p. 60-61Xavier Delamarre, Noms de lieux celtiques de l'Europe ancienne, ed. Errance, 2012, p. 56, 285 e 324.
Sausèlh
La prononciacion es [saw'zɛʎ]. Las fòrmas ancianas son villa de Sauzello, Sauzel, en 1272, Sauzel en 1370, Sausel en 1445. Le nom ven de l'occitan sausèlh, compausat del nom sause, ambe'l sufixe diminutiu -èlh, fòrma locala de -èl. Es un nom equivalent a Les Sausilhs, près de Quilhan, ont lo diminutiu es de valor collectivaPatrici Poujade, Dictionnaire toponymique de l'Ariège, ed. IEO d'Arièja, 2021, p. 393

 Istòria 
Entre 1790 e 1794, Arconac e Sausèlh foguèron annexats a Vic de Sòs http://cassini.ehess.fr/cassini/fr/html/fiche.php?select_resultat=39743.

 Administracion 

 Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del canton de Vic de Sòs; es ara del canton de Sabarthès (en francés), donc de Savartés.

 Demografia 

Lòcs e monuments

 Personalitats ligadas amb la comuna 

Véser tanben
 Comunas d'Arièja
 Ligams extèrnes 

Nòtas

Categoria:Comuna d'Arièja
Categoria:Comuna del Vic de Sòs