Indoeuropèu

Las lengas indoeuropèas que forman ua familha de lengas qui deriva d'ua lenga soca ipotetica, non-atestada dirèctament, lo protoindoeuropèu, qui's parlava au Neolitic, lhèu au nòrd de la mar Caspiana. Las lengas d'origina indoeuropèa, fòrça nombrosas, que s'espandín durant lo Neolitic e l'Antiquitat dens la màger part d'Euròpa e ua part d'Asia; puish, a partir de l'Edat Modèrna, uas quantas que s'espandín tanben dens d'autes continents. L'occitan qu'apartien a aquesta familha.
 Gaireben dos sègles d'estudis indoeuropèus 

Pasmens, la descobèrta pels europèus del sanscrit a la fin del sègle XVIII permetèt de pausar l'ipotèsi d'una origina comuna al latin, al grèc, al gotic, a las lengas celticas, al persan e al sanscrit.
En 1813, l'anglés Thomas Young creava lo mot indoeuropèu que serviguèt a designar a l'encòp aquel grop de lengas e la lenga comuna que ne derivan totas.

Lo deschiframent del pèrsa ancian (1846), de l'itita (entre 1880 e 1915), del tokharian (1908) e mai recentament del micenian foguèron tant de grandas etapas que per la comparason totjorn pus afinada permetèron de reconstruire lo protoindoeuropèu ; se parla de reconstruccion extèrna.

De la lenga los sabents an passat als indoeuropèus coma poblacion, cercant a establir lor fogal original, las diferentas epòcas de lors migracions, lor organizacion sociala, lor religion, etc.

 Ancianetat 
Derivan dirèctament de l'indoeuropèu de lengas ancianas coma lo latin, lo grèc, lo celtic o lo sanscrit. De caduna d'aquelas lengas es eissit un grop de lengas.

 Classificacion 

 Lengas indoeuropèas
 Lengas romanicas
 Grop iberoromanic
 mossarabi (desparegut)
 galègoportugués: galèc e portugués
 asturleonés (asturian, leonés e mirandés)
 espanhòl o castelhan
 aragonés
 Grop occitanoromanic o occitanocatalan (entre iberoromanic e galloromanic)
 occitan o lenga d'òc
 catalan
 Grop galloromanic
 francoprovençal o arpitan
 francés o lenga d'oïl
 Grop retoromanic (entre galloromanic e italoromanic)
 romanch
 ladin
 friolan
 Grop italoromanic
 italian
 nòrditalian o italian septentrional o idiòma padan (entre galloromanic e italoromanic)
 italian centromeridional
 còrs
 Sarde
 Grop balcanoromanic
 dalmata (desparegut)
 romanés (inclusent lo aromanés, lo meglenoromanés e l'istroromanés)
 Lengas germanicas
 Grop oriental 
 gotic (desparegut)
 Grop septentrional
 noroèc
 suedés
 danés
 norvegian
 feroés
 islandés
 Grop occidental
 anglés
 Scots
 frison
 Grop bas-alemand
 bas-saxon
 neerlandés
 afrikaans
 alemand o naut alemand
 yiddish
 Lengas eslavas
 Grop oriental
 bielorús
 rus
 ucraïnés
 rusyn o rutèn de còps considerat a despart
 Grop occidental
 polabe (desparegut)
 pomeranian
 cashob
 eslovinç (desparegut)
 chèc
 eslovac
 polonés
 silesian de còps considerat a despart
 sorabe bas
 sorabe naut
 Grop meridional
 eslovèn
 diasistèma eslau del centre sud
 bosnian
 croat
 montenegrin
 sèrbe
 Bulgar al sens larg
 eslavon (desparegut)
 bulgar
 macedonian
 Lengas balticas
 lituanian
 leton
 prussian ancian (n'i aguèt d'autras coma lo que nos'n demòran de tèxtes)
 Lengas indoiranianas
 indi
 bengalin 
 romaní
 Lengas ellenicas
 grèc
 tsaconic
 grico
 Lengas iranianas
 persan
 curd
 Lengas tokharianas (desparegut)
 Albanés
 Armèni

*