Sarlat e La Canedat

Sarlat e La Canedat  (Sarlat-la-Canéda en francés) es una comuna occitana, que se tròba en Perigòrd (departament de Dordonha e region de .
Las doas comunas de Sarlat e de La Canedat fusioneron en març de 1965.

Geografia

La vila se tròba dins lo Peiregòrd Negre.

Toponimia
Sarlat
La prononciacion es [ʂɒr’la] https://web.archive.org/web/20160811041008/http://communes-oc.cg24.fr/cantons/sarlat-la-caneda/SARLAT-LA-CANEDA.htm. Las fòrmas ancianas son monasterium Sancti Salvadori quod vocatur Sarlatum, en latin, en 817 (monastèri), Villa Sarlatae e Sarlats en 1130, Sarlat en 1318 Chantal Tanet et Tristan Hordé, Dictionnaire des Noms de Lieux du Périgord, ed. Fanlac, segonda edicion, 2000, p. 387-389. Los autors explican Sarlat d'un biais diferent, mas totjorn emb l'element sèrra/sèrre. 
 Dauzat e Rostaing evòcan un prelatin serra, « montanha alongada », emb los sufixes -ul-ate Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 655, a Serra-.
 lo site de las comunas de Dordonha laissa la causida entre lo preceltic *serrulate (cf. Dauzat e Rostaing), « mont alongat » e lo bas latin *serralatum, « mont larg » .
 Chantal Tanet e Tristan Hordé parton del bas latin serrum, « tuca », emb l'adjectiu latin latum, « larg »; serrum derivariá del latin serra, « ressèga », en latin classic, puèi per analogia de fòrma, lo sens venguèt lo de « montanha », çò qu'explica l'occitan sèrre, sèrra, « autura alongada, linha de crestas »; mas l'etimologia del latin serra es malsegura .

Temniac
Temniac (nom en francés) fuguèt integrat a Sarlat en 1793; èra primitivament un priorat, puèi bastiguèron una glèisa al sègle XII e lo castèl dels avesques. Las fòrmas ancianas son Tempniacum en 1305 e Tempnhacum en 1396; un nom d'òme d'epòca galloromana, malsegur, es associat al sufixe -acum , latinizacion del sufixe celtic -acon.
La Canedat
La prononciacion es [lɒkɒne’da] .
Las fòrmas ancianas son La Canada (o La Cavada) al sègle XIV (Cartulari de l'Òrde de Malta), al moment onte lo priorat veniá d'èsser  transferit a l'Òrdre de Sant Joan de Jerusalèm, Caneta al sègle XV . Chantal Tanet e Tristan Hordé pensan al mot occitan canet, « sanha emb de canaveras », del latin cannetum, derivat de canna, mot que ven del grèc ; mas Albèrt Dauzat constata que la topografia s'i opausa; una autra possibilitat seriá un transferiment del nom de la vila cretesa de La Canèa Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 141, mas de mistèris demòran dins la fonetica del nom.

D’origina preceltica, lo nom de Sarlat remembra la configuracion dels luòcs onte la vila fuguèt bastida. Lo prumièr element es lo preceltic °serr-, volent dire « mont, linha de crestas », tornat prene en bas-latin puèi que donèt l’occitan serra (cf. Sarlanda, Sèrras e Montguiard mai tots los luòcsdichs « (La) Serra »). Lo segond element, pus escur, seriá un determinant preceltic o bas-latin, volent dire «alongat» o «larg». L’origina del nom de La Canedat es mens segura. L'ipotèsi de l’occitan caneda («luòc plantat de canas, molhièra») es sedusenta, mas correspond pas brica a la topografia (lo vilatge es bastit sus un costal sec e sablonós). Dels autors que i a pensèron  que lo toponim veniá de la vila cretesa de La Canèa, lo ligam podent èsser un mostièr estacat a un òrdre de Creta.

 Istòria 

Administracion

 Demografia 
Comuna sola :

Airal urban : (17 comunas)

Luècs e monuments

La vila es classada vila d'art e d'istòria. Es coneguda per aver la pus granda densitat de monuments istorics classats o inscrichs dins lo monde.

 Lantèrna dels mòrts (sègle XII) de gaireben 10 m de naut
 Glèisa de Senta Maria, convertida en mercat crubert e espaci cultural per l'architecte Joan Nouvel
 Catedrala de Sent Sacerdós (sègle XII al sègle XIV)
 Capèla dels Recolets, çò-dicha dels penitents blancs (sègle XVII)
 Jardin dels arcosòlis (sègle XIV al sègle XVI)
 Tor del Borrèl e vestigis parcials dels ancians barris
 Ancian avescat qu'aciala l'Ofici de Torisme e de las salas d'exposicion

Personalitats ligadas emb la comuna
 Aimeric de Sarlat, trobador (fin del sègle XII o debuta del XIII)
 Gabrièl de Tarde (1843-1904), sociològ, psicològ e criminològ.
 Estève de La Boetiá
 André Malraux
 François Fournier-Sarlovèze
 Henry Sanfourche
 Solange Sanfourche es una resistenta francesa de la Segonda Guèrra Mondiala
 Lucien Lacaze
 Marc Delbruèlh (sègle XX), felibre.
 Pèire Rosset, dich lo trobaire Rosset pels Felibres, prèire e poèta del sègle XVII

Veire tanben
 Comunas de Dordonha
 Bessonatge 
 Sarlat es bessonada coma Ashland (Oregon, Estats Units d'America)

 Ligams externes 

 Wikimedia Commons
 www.sarlat.fr/ Site oficial de la vila de Sarlat
 Ofici de torisme
 Informacions toristicas sus Sarlat e lo Perigòrd Negre
 Portal dels comercis de Sarlat
 Festival dels juecs del teatre

Nòtas

Categoria:Comuna de Perigòrd
Categoria:Comuna de Dordonha
Categoria:Comuna del Peiregòrd Negre