Agenés

Agenés es una region istorica de Guiana e de Gasconha, que pren sas originas de la tribú galla dels nitiobroges, que venguèt la diocèsi d'Agen. A l'epòca carolingiana, formava tanben un comtat eponim dont l'avesque possedissiá lo títol de comte.

La capitala n'es Agen. Compren los parçans de Marmandés, Naut Agenés, las sèrras d'Agenés, Brulhés e Condomés.

Istòria
La ciutat galloromana dels nitiobroges venguèt al diocèsi d'Agen en teoria al  e Sent Caprasi (Grapasi, etc.) foguèt son primièr avesque.

Lo papa Joan XXII, lo 13 d'agost de 1317, per la bulla Salvator noster, creèt la diocèsi de Condòm sus la partida meridionala de la diocèsi d'Agen. La delimitacion èra Garòna. La partida del nòrd de Garòna foguèt apuèi incorporada a la província de Guiana e la partida del sud a Gasconha. Veire tanben la mapa detalhada de la diocèsi de Condòm

A la diferéncia de Perigòrd, que coneguèt un partiment semblable entre las diocèsis de Periguers e la de Sarlat, la consciéncia agenesa s'es en granda partida amortida. Demòra limitada a l'aira d'atraccion d'Agen, que siá de Gasconha o de Guiana, a la partida demorada diocèsi d'Agen en 1317 (a l'excepcion de la partida exiliada en Gironda a la Revolucion Francesa) o a una barreja de las doas nocions. Vertat es que lo territòri agenés foguèt trocejat a la creacion dels departaments. Una vila e un vilatge situats dins l'anciana diocèsi de Condòm, respectivament Lo Mas d'Agenés e Pug d'Agenés, gardan lo nom d'Agenés dins lor denominacion oficiala, mes aquò s'explica perqué los noms son corts sense aquel apondi.


 Lingüistica 
L'agenés aparten al domeni lingüistic del lengadocian occidental, meridional de transicion cap al gascon per çò qu'es del parlar d'Agen. L'Agenés compren tanben mai que mai lo lengadocian brageiragués, dit perigòrd e de variantas septentrionalas de gascon. Lo gascon traspassa Garòna e èra pus espandit fai quauques sègles, atal coma zo mòstran los noms de las comunas de Sèishas, Pugmiclan e Preishàs.

Geografia
Vilas principalas
Òut e Garona: Agen, Vilanuèva d'Òut, Fumèl, Marmanda, Nerac
Tarn e Garona: Valença d'Agen, Montagut dit actualament de Carcin
Gironda: Senta Fe la Granda, pòrt que balhava a l'Agenés, pel corredor de Duràs, un accès a Dordonha
Gers: Condòm

Comunas
Marmandés: Veire Marmandés#Comunas de Marmandés

Articles connèxes
 Guiana
 Gasconha
 Occitània
 Parçan

 Ligams extèrnes
Agenais.org

 Nòtas e referéncias 

Categoria:Òlt e Garona
categoria:Agenés
categoria:Guiana
categoria:Gasconha