Grafia classica

La grafia classica es lo sistèma d'escritura de l'occitan qu'es lo mai ancian, lo mai tradicional e lo mai utilizat dins l'ensems d'Occitània, uèi lo jorn. La grafia classica, qu'a mai de mila ans, servís de basa a la nòrma classica apareguda en 1935.

 Tèrmes 
La nocion de grafia classica se distinguís d'autras "grafias" concurrentas que tanben servisson a notar l'occitan, coma la grafia mistralenca, la grafia de l'Escòla dau Pò e la grafia bonaudiana. Las autras grafias reprenon sovent las règlas graficas del francés, mentre que la grafia classica es autonòma e autoctòna.

La grafia classica englòba un ensems de practicas d'escritura que son relativament convergentas dins lo temps. Dins aquela nebulosa dels usatges de la grafia classica, i cal distinguir:
 La grafia istorica, tradicionala e autoctòna de l'occitan, dempuèi los primièrs escriches de la lenga (vèrs l'an Mila) e abans la codificacion de 1935.
 La forma codificada de la grafia, o ortografia, apareguda dempuèi 1935 amb la Gramatica occitana segon los parlars lengadocians de Loís Alibèrt, puèi gerida per l'Institut d'Estudis Occitans (de 1945 enlà) e enfin pel Conselh de la Lenga Occitana (dempuèi 1996-1997). 
 Remarca - Aquela ortografia classica es una partida de la nòrma classica (l'autra partida de es la nòrma orala).
 Divèrsas formas non codificadas, o cacografias, distintas de l'ortografia. Las cacografias pòdon venir siá de las errors involontàrias dels usatgièrs (terrenh* en luòc de terren), siá de certanas practicas en rompedura volontària amb l'ortografia (càntan* o cànton* en luòc de cantan), siá de formas ortograficas abandonadas (realizar, passat a realisar* puèi tornarmai a realizar, consí* passat uèi a cossí).

Per designar la grafia classica, s'es prepausat d'autres sinonims, que son mens exactes ça que la:
 Grafia alibertina se referís a l'òbra de codificacion d'Alibèrt, mas la grafia classica existissiá longtemps abans Alibèrt.
 Grafia occitana implica que la grafia classica seriá mai "occitana" que d'autras grafias de l'occitan, pasmens las autras grafias tanben servisson per notar l'occitan e doncas son tanben, en absolut, de "grafias occitanas".
 Grafia normalizada es un tèrme plan inadeqüat, ja que la grafia classica, a costat de l'usança normalizada (l'ortografia), coneis tanben d'usanças non normalizadas (non codificadas). En mai d'aquò, las grafias concurrentas (mistralenca, bonaudiana, de l'Escòla dau Pò) tot parièr coneisson d'usanças normalizadas e non normalizadas.

 A l'origina, la grafia de l'edat mejana 

 Los primièrs ensages: Onorat e Ros 

 La grafia Perbòsc/ Estieu 
Antonin Perbòsc e Prospèr Estieu prepausèron de restaurar la grafia trobadorenca e comencèron un trabalh d'epuracion de la lenga.

 Alibèrt e l'espandiment de la grafia classica 
Lo lingüista Loís Alibèrt contunhèt lo trabalh de normalizacion que se concretizèt per la publicacion en 1935-1937 de la Gramatica occitana segon los parlars lengadocians.
L'Institut d'Estudis Occitans, fondat a Tolosa en 1945 perseguís son òbra aprèp sa mòrt.

 Debat e practicas 

Vejatz tanben
 Occitan
 Nòrma classica
 Alfabet occitan
 Pronóncia de l'occitan
 Gidilòc
 Conselh de la Lenga Occitana
 Congrès Permanent de la Lenga Occitana
 Institut d'Estudis Occitans
 Loís Alibèrt
 Gramatica occitana segon los parlars lengadocians
 Lingüistica

Categoria:Occitana
Occitana