Mmotoro

Koloi, goba mmotoro, ke koloi yeo e nago le maotwana . Bontši bja ditlhalošo tša dikoloi di bolela gore di sepela kudu ditseleng, di dudiša batho ba 1-8, di na le maotwana a mane, gomme kudu kudu di sepetša batho go e na le merwalo.   Go na le dikoloi tša ka godimo ga dikete tsa diranta tše dikete tše 1,6 tšeo di dirišwago lefaseng ka bophara go tloga ka ngwaga wa 2025.

Mohlomi wa Mofora Nicolas-Joseph Cugnot o ile a aga koloi ya mathomo ya tseleng yeo e šomišago mouwane ka ngwaga 1769, mola mohlami wa Switzerland François Isaac de Rivaz a ile a hlama le go aga koloi ya mathomo yeo e šomišago go tšhuma ka gare ka 1808. Koloi ya mehleng ye koloi e šomago, yeo e rekišwago bakeng sa go dirišwa letšatši le letšatše hlamilwe ka 1886, ge mohlami wa Mojeremane Carl Benz o ile a hwetša tokelo ya go dira Benz Patent-Motorwagen ya gagwe . Dikoloi tša kgwebo di ile tša hwetšagala kudu lekgolong la bo 20 la nywaga. Oldsmobile Curved Dash ya ngwaga wa 1901 le Ford Model T ya 1908, ka bobedi e le dikoloi tša Amerika, di lebelelwa ka bophara e le dikoloi tša mathomo tšeo di tšweleditšwego ka bontši   le tšeo di ka fihlelelwago ka bontši   , ka go latelelana. Dikoloi di ile tša amogelwa ka lebelo kua U.S moo di ilego tša tšeela dikoloyana tšeo di gogwago ke dipere legato.  Kua Yuropa le dikarolong tše dingwe tša lefase, nyakego ya dikoloi ga se ya oketšega go fihlela ka morago ga Ntwa ya II ya Lefase.  Lekgolong la bo 21 la nywaga, go dirišwa ga dikoloi go sa dutše go oketšega ka lebelo, kudu kudu kua China, India le dinageng tše dingwe tšeo di sa tšwago go hlabologa ka diintaseteri.  

Dikoloi di na le ditaolo tša go otlela, go phaka, boiketlo bja banamedi le mabone a fapa fapanego. Go theoša le nywaga-some, dibopego tše oketšegilego le ditaolo di okeditšwe dikoloing, e lego seo se di dirago gore di raragane ganyenyane ganyenyane. Tše di akaretša dikhamera tšeo di bušetšago morago ka morago, didirišwa tša go laola moya, ditshepedišo tša go sepela le boithabišo bja ka gare ga koloi. Bontši bja dikoloi tšeo di šomišwago mathomong ka bo 2020 di sepedišwa ke entšene ya go tšhuma ka gare.Yeo e hlohleletšwago ke go tšhungwa ga dibešwa tša mešaletša. Electric cars, which were invented early in the history of the car, e ile ya hwetšagala ka kgwebo ka bo 2000 gomme ya ata ka bo 2020. Phetogo go tloga go dikoloi tšeo di šomišago makhura a mešaletša go ya go dikoloi tša mohlagase ke sebopego se segolo sa bontši bja maemo a go fokotša phetogo ya boso.

Go na le ditshenyagalelo le mehola ya go diriša dikoloi. Ditshenyagalelo go motho yoo di akaretša go hwetša koloi, ditefelo tša tswalo (ge e ba koloi e thekgwa ka ditšhelete), go lokiša le go hlokomela, makhura, go fokotša boleng, nako ya go otlela, ditefelo tša go phaka, metšhelo le inšuranse .  Ditshenyagalelo setšhabeng di akaretša methopo yeo e dirišetšwago go tšweletša dikoloi le makhura, go hlokomela ditsela, tšhomišo ya naga, pitlagano ya ditsela, tšhilafalo ya moya, tšhilafalo ya lešata, bophelo bjo bobotse bja setšhaba le go lahla koloi mafelelong a bophelo bja yona . Go thulana ga dikoloi ke sebaki se segolo sa mahu ao a tswalanago le dikgobalo lefaseng ka bophara.  Mehola ya motho ka noši e akaretša dinamelwa tšeo di nyakegago, go sepela-sepela, go ikemela le go ba bonolo.  [ <span title="This citation requires a reference to the specific page or range of pages in which the material appears. (October 2025)">letlakala<span typeof="mw:Entity">&nbsp;</span>needed</span> ] Mehola ya setšhaba e akaretša mehola ya tša boiphedišo, e bjalo ka go hlolwa ga mešomo le mahumo go tšwa intasetering ya dikoloi, kabo ya dinamelwa le bophelo bjo bobotse bja setšhaba go tšwa dibaka tša boiketlo le tša maeto. Bokgoni bja batho bja go sepela ka go feto-fetoga le maemo go tloga lefelong le lengwe go ya go le lengwe bo na le ditla-morago tše di fihlago kgole setšhabeng .  

 Ditšhupetšo