Eiye

Eiye ke (''Allium cepa L. Carl Linnaeus, go tšwa go Latin cepa), yeo gape e tsebegago bjalo ka eiye ya lebone goba eiye ye e tlwaelegilego, ke enywa yeo e bietšwego kudu ya mohuta wa Allium. Letšhwana ke mohuta wa dimela tša dieie tšeo di bego di hlalošwa bjalo ka mehuta ye e aroganego go fihla ka 2011. Di enywa tsa kgauswi le eiye di akaretša konofolo, scallion, leek le chives.

Mohuta wo o na le mehuta ye mengwe e mmalwa yeo e bitšwago dieie gomme e bialwa bakeng sa dijo, go swana le dieiye tša Japane [./<i id= Allium], le dieiye tsa Canada Allium canadense. Leina la dieiye tša naga di šomišwa goya ka mehuta ya Allium, eupša A. cepa e tsebja fela go tšwa go temo. Sebopego sa yona sa mathomo sa lešoka ga se tsebje, le ge e le gore go tšhabela go bialwa go hlomilwe ka dileteng tše dingwe. Eiye gantši ke sebjalo sa ngwaga yo mongwe le yo mongwe goba sebjalo sa go mela ka mehla, eupša gantšhi se tšewa bjalo ka sebjalo sa ngwaga ka ngwaga gomme se bunwa sehleng sa sona sa mathomo sa go gola. 

Sebjalo sa eiye se na le fene ya matlakala a go ba le sekoti, a botala bja leratadima, gomme tleloupu ya yona motheong wa sebjalo e thoma go ruruga ge botelele bjo bo itšego bja letšatši bo fihlelelwa. Dibolo di bopilwe ka dikutu tše di khutsofaditšwego, tše di gateletšwego, tša ka fase ga mmu tše di dikologilwego ke sekala se se fetotšwego sa nama (mahlare) ao a apešago lehlogedi la bogareng ntlheng ya kutu. Ka seruthwane (goba ka selemo, tabeng ya dieie tšeo di fetago marega), matlakala a hwa fase gomme magato a ka ntle a tleloupu a oma kudu, gomme . Sebjalo se a bunwa le go omišwa gomme dieiye di loketše go šomišwa goba go bolokwa. Sebjalo se na le tshekamelo ya go hlaselwa ke palo ya disenyi le malwetši, kudukudu ntsintsi ya eiye, , le difankase tše di fapafapanego tšeo di ka hlolago go bola. Mehuta ye mengwe ya A. cepa'', go swana le shallots le dieiye tša ditapola, e tšweletša dibolo tše ntši.

Dieiye ke di bjalwa tsa go šomišwa lefaseng ka bophara. Bjalo ka selo sa dijo, gantši di fiwa di le tala bjalo ka morogo goba karolo ya sejo se se lokišitšwego sa tatso, eupša di ka jewa di apeilwe goba tša šomišwa go dira dipikiri goba di-chutney . Di bogale ge di segwa gomme di na le dilo tše itšego tša dikhemikhale tšeo di ka tenago mahlo.