KHIRIKHETE

KHIRIKHETE ke papadi ya go betha le kgwele ya go fošiwa yeo e bapalwago magareng ga dihlopha tše pedi tša batšea-karolo ba lesometee mo lebaleng, bogareng bja lona go na le kgwele ya dimithara tše masomepedi pedi yeo e nago le wikhete mafelelong a mabedi, ye nngwe le ye nngwe e na le dikgwele tše pedi (dithobane tše nnyane) tšhemo di lekalekanego godimo ga dikutu tše tharo. Dibapadi tše pedi go tšwa sehlopheng sa go betha, mogale le yo e sego mogale, ba eme ka pele ga wikhete ye nngwe le ye nngwe ba swere dibetša, mola sebapadi se tee go tšwa sehlopheng sa go betla, mogale, a kgorometša kgwele go ya go wikhete ya mogale go tšwa mafelelong a ka lehlakoreng le lengwe la lepatlelo. Morero wa mosenyi ke go betha kgwele yeo e bethilwego ka molamo gomme ka morago a fetoša mafelo le yo e sego mosenyi, ka sehlopha sa go betha seo se thopago phadišano e tee sebakeng sa ye nngwe le ye nngwe ya dipoelo tše. Dibalwa le tšona di a thopša ge kgwele e fihla mollwane wa lebala goba ge kgwele e fihlelela thapong ya dibalwa  goba ge mofoši a fošitše kgwele ka tsela yeo e sego molaong.

Sehlopha sa go raloka ka lebaleng se ikemišeditše go thibela go kitima ka go rakwa batšea-karolo (ka gona ba "tšwa"). Go ntšha sebapadi go ka direga ka ditsela tše di fapafapanego, go akaretšwa go bethwa (ge kgwele e betha wikhete ya mosenyi gomme ya tloša dikgwele), le ka lehlakoreng la go betha kgwele ka morago ga ge e bethwa ke molamo efela e pele ga ge e wela fase, goba go betha wikhete ka kgwele pele ga ge sebapadi sa go betha kgwele se ka tshela mothaladi wa go pitša ka pele ga wikhete. Ge babethi ba kgwele ba lesome ba rakilwe, dinteng (karolo ya go bapala) di a fela gomme dihlopha di a fetoša dikarolo. Mehuta ya khirikhete e tloga go dipapadi tša teko tša setšo tšeo di bapalwago go feta matšatši a mahlano go ya go sebopego se sefsa Twenty20 (seo gape se tsebjago bjalo ka T20), moo sehlopha se sengwe le se sengwe se bethago ka nako e tee ya go feta masomepedi (e nngwe le e nngwe "ka godimo" e le sehlopha sa go betha se betha) gomme papadi ka kakaretšo e tšea di iri tše tharo go ya go ya go tše nne.

Ka mehla, dibapadi tša khirikhete di bapala ka dikobo tše tšhweu ka moka, eupša ka khirikhete ya go se tšeye nako, di apara mebala ya sehlopha. Go tlaleletša go didirišwa tša motheo, dibapadi tše dingwe di apara didirišwa tše di šireletšago go thibela kgobalo yeo e hlotšego ke kgwele, yeo e lego kgwele yeo e tiilego, yeo e dirilwego ka letlalo le le gateletšwego leo le rokilwego go se nene leo le dikologilego bogare bja khoko yeo e khupeditšwego ka thapo ye e gobaditšwego ka go tia.

Tšhupetšo ya mathomo ye e tsebjago ye e tiilego ya krikete ke ya gore e bapalwa ka Borwa Bohlabela bja Engelane bogareng bja ngwagakgolo wa bo-16. E ile ya phatlalala lefaseng ka bophara ka katoloso ya Mmušo wa Brithania, ka dipapadi tša mathomo tša boditšhabatšhaba seripagare sa bobedi sa ngwagakgolo wa bo-19. Sehlopha sa taolo sa papadi ye ke Lekgotla la Boditšhabatšhaba la Krikete (ICC), leo le nago le maloko a go feta 100, ao a lesomepedi a ona e lego maloko a feletšego ao a bapalago dipapadi tša Diteko. Melawana ya papadi ye, e lego Melao ya Krikete, e hlokometšwe ke Marylebone Cricket Club (MCC) kua London . Papadi ye e bapalwa kudu ka India, Pakistan, Bangladesh, Sri Lanka, Afghanistan, Australia, New Zealand, Engelane le Wales, Afrika Borwa le West Indies . 

Le ge Khirikhete ka mehla e be e ralokwa kudu ke banna, Khirikhete ya basadi e bile le go gola go go golo mo lekgolong la bo masomepedi tee la mengwaga.

Sehlopha se se atlegilego kudu seo se bapalago khirikhete ya boditšhabatšhaba ke Australia, yeo e thopilego difoka tše seswai tša One Day International, go akaretšwa le dikopelo tše tshela tša lefase, go feta naga le ge e le efe ye nngwe, gomme e bile sehlopha sa maemo a godimo sa Test go feta naga ye nngwe le ye nngwe.