Letšoba

Matšoba, a tsebjago gape bjalo ka matšoba le matšoba, ke dibopego tša tswalo tša dibjalo tša matšoba . Ka tlwaelo, di rulagantšwe ka maemo a mane a nkgokolo go dikologa mafelelong a lehlaka. Tše di akaretša: di- sepal, e lego matlakala a fetotšwego ao a thekgago letšoba; mafotwana, gantši a hlametšwe go goketša diphedi tšeo di tšweletšago peu; dito tša botona tša letšoba, moo peu ya go gola e tšweletšwago; le gynoecia ya tshadi, moo peu ya go gola e amogelwago gomme go sepela ga yona go nolofatšwa go ya leeng. Ge matšoba a rulagantšwe ka sehlopha, a tsebja ka kakaretšo e le peakanyo ya matšoba kutung. 

Tlhabollo ya matšoba e hlakahlakanego le karolo ye bohlokwa ka go bophelo bja ya go khukhuša. Go ya ka bontši bja dibjalo, matšoba a kgona go tšweletša tša thobalano ya bobedi bong ke kankere. Modula, yeo e ka tšweletša banna tša thobalano, e išwa magareng ga banna le basadi ka dikarolong tša matšoba le tulafatšo. Re ka diragala magareng ga dibjalo, go swana le ka gare ga cross-pollination, goba a go swana le dibjalo tša go swana le matšoba, bjalo ka self-pollination. Tshepetšo ya modula e ka hlolwago ke diphoofolo, tša go swana le dinonyana le dikhunkhwane, goba non-living dilo tša go swana le phefo le meetse. Mmala le sebopego sa matšoba thuša ka go re ga tshepedišo.

Matšoba a tšweletše la mathomo magareng ga mengwaga ye dimilione tše 150 le 190 ye e fetilego, ka Jurassic . Dibjalo tše di nago le matšoba di tšere legato la dibjalo tšeo di sa thunyago ditshepedišong tše ntši tša tswalano ya diphedi le tikologo ya tšona, ka lebaka la go šoma gabotse ga matšoba ga godimo ga pelego. Thutong ya go hlopha dimela, matšoba ke tšobotsi ya bohlokwa yeo e šomišwago go fapantšha dibjalo. Ka nywaga e dikete batho ba dirišitše matšoba bakeng sa merero e mengwe e fapa-fapanego, go akaretša: go kgabiša, dihlare, dijo le dinkgiša-bose. Ditšong tša batho, matšoba a dirišwa ka tsela ya seswantšhetšo gomme a tšwelela bokgabong, dipukung, mekgwa ya bodumedi, meetlo le menyanyeng. Dikarolo ka moka tša matšoba, go akaretšwa bogolo, sebopego, mmala, le menkgo, di bontšha go fapana mo gogolo go ralala le dibjalo tša matšoba. Di fapana ka bogolo go tloga go    go ya go 1 metre (3.3 ft), gomme ka tsela ye go tloga go go fokotšega kudu le go nyatšega, go ya go go buša sebopego sa sebjalo. Dimela tšeo di nago le matšoba di buša bontši bja ditshepedišo tša tswalano ya diphedi le tikologo ya tšona tša lefase, gomme ka botšona di tloga go di- orchid tše dinyenyane le dimela tše dikgolo tša dibjalo go ya go mehlare e megolo.

Ka go botany, matšoba a hlalošwa bjalo ka dibopego tša pelego tša di-angiosperm (dimela tše di thunyago), [ 1 ] mola dikhone di tšewa bjalo ka tše di lekanago le gymnosperm . [ 2 [ .​​ [ 4 ] Matšoba gape a šomišwa ka tlwaelo go hlaloša ka moka ga sebjalo seo se tšweletšago matšoba. [ 4 ] .

Flower o tsentsitse seisimanane sa magareng, sebakeng sa sefora sa kgale ,flor etswa go selatini, flor le floris pele ga Proto italic [1][6] Mopelelto wa flour o be o tsebega gagolo ka Seisimane go fihla ka ngwaga wa 17th sentshuri, pele e ba dikgobe tsa thlaloso ya go ikgetha .-setlogong sa gona 

ile a kena Senyesemane sa Mahareng ka Old French  go tšwa go  ya pejana ya Selatine,  le pele ga moo Proto-Italic , tšeo ka moka di bego di na le tlhalošo ye e swanago ya ‘palesa’.  [ 6 ] Bupi bja mopeleto bo be bo tlwaelegile kudu ka Seisemane go fihla ngwagakgolong wa bo-17, ge bo thoma go ikgetha go bolela "mabele a šitšwego" — mathomong e be e le mohlala wa letšoba la seswantšhetšo leo le rago gore "karolo ye kaone; ye botse kudu". [ 7 ] Lentšu la Seisemane sa Kgale la letšoba e be e le blossom, [ 8 ] yeo e sa šomišwago lehono, eupša e šupa kudu matšoba a mehlare ya dienywa ye e jegago, e sego sebjalo ka moka seo se thunyago. [ 4 ] Matšoba, thunya le letšoba ka moka ke dilo tšeo di tswalanago le tšona gomme di tšwa lentšung la Proto-Indo-European  ('go thunya'). [ 6 ] Bobedi go thunya le go thunya go šupa matšoba gammogo le boemo bja matšoba; bjalo ka dipolelwana: ka go thunya goba ka go thunya . [ 4 ] .

Se se latelago, mafelelo a phaephe ya peu ya peu a a thuthupa gomme a lokolla disele tše pedi tša peu, tšeo e nngwe ya tšona e dirago tsela ya yona go ya leeng, mola gape e lahlegelwa ke lera la yona la sele le karolo e kgolo ya selo seo se swanago le jeli seo se tlatšago disele tša yona. Ke moka nucleus ya peu e kopana le nucleus ya lee, e lego seo se feleletšago ka go bopša ga zygote; sele ya diploid, yeo e nago le dikopi tše pedi tša chromosome e nngwe le e nngwe . [ 10 ] [ 97 ] Dimela tše di thunyago di feta gabedi, yeo e akaretšago bobedi karyogamy le plasmogamy. Ka go nontšhwa gabedi sele ya bobedi ya peu ka morago ga moo le yona e kopana le di- nucleus tše pedi tša polar tša sele ya bogareng. Ka ge di- nucleus ka moka tše tharo e le haploid, di feleletša ka nucleus ye kgolo ya dinama tša phepo yeo e lego triploid . [ 97 ] .

 Ditšhupetšo 

Setensele:Nature