Moya wo Mokgethwa

Moya wo Mokgethwa, wo gape o tsebjago bjalo ka Moya wo Mokgethwa, ke kgopolo ka gare ga Badumedi Ba Aborahamika. Ka Sejudeng, Moya wo Mokgethwa o kwešišwa bjalo ka seka sa Modimo goba matla a Modimo ao a iponagatšago lefaseng, kudukudu ditirong tša boporofeta, tlholo le tlhahlo. Ka Bokeriste bja Nicaea, kgopolo ye e katološitšwe ka tlhaloso go emela motho wa boraro wa Boraro botee, yo a lekanago le yo a sa felego le Modimo Tate le Modimo Morwa. Ka Bomoseleme, Moya wo Mokgethwa o šoma bjalo ka moemedi wa tiro ya Modimo goba poledišano. Ka tumelong ya Bahá'i Faith, Moya wo Mokgethwa o bonwa bjalo ka mmoelanyi magareng ga Modimo le motho le "kgaugelo ya Modimo le mahlasedi ao a tšwago go Ponagatšo ya Gagwe".

Beibele ya Sehebere e na le lereo "moya wa Modimo" (ruach elohim) leo ka Bajuda le hlathollwago ka kgopolo ya maatla a Modimo wa botee . [ <span title="This claim needs references to reliable sources. (February 2022)">citation needed</span> ] Tlhathollo ye e fapane le kgopolo ya Bokriste ya Nicene ya Moya o Mokgethwa bjalo ka motho o tee wa Boraro botee. 

Kgopolo ya Bokeriste e na le tshekamelo ya go gatelela lehlakore la boitshwaro wa Moya wo Mokgethwa bjalo ka polelo ye e tlwaelegilego Testamenteng ye Mpsha.  Ka mohlala, puku ya Ditiro e gatelela matla a bodiredi lehlakore la Moya wo Mokgethwa. 

Ka botlalo, Bajuda ba gana kgopolo le ge e le efe ya bo modimo; bjo bo lekanago, bja batho ba bantši; selo le ge e le sefe ge e se borapedi bja Modimo o tee ka mo gofeletšego se thulana le Shema. Ga ba tšee lentšu la Sehebere bakeng sa "o tee" (Seheberu: אחד, ekhad ) e le leo le bolelago selo le ge e le sefe ntle le la dipalo tše bonolo .   Kwešišo ya bo rabi ya Moya wo Mokgethwa e na le tekanyo ye e itšego ya mothofatšo, eupša e sa dutše e le, "seka seo e lego sa Modimo, se sengwe sa dika tša gagwe".  Kgopolo ya Modimo bjalo ka bobedi goba boraro botee e tšewa e le shituf (goba "e sego ya Modimo o tee ka mo gofeletšego").

Go ya ka rathutatumelo Rudolf Bultmann, go na le ditsela tše pedi tša go nagana ka Moya wo Mokgethwa: "animistic" le "dynamistic". Ka kgopolong ya animistic, ke "moemedi yo  a ikemetšego, maatla a motho ka noši ao (...) a ka welago godimo ga monna gomme a mo tšea, a mo kgontšha goba a mo gapeletša go dira dipontšho tša maatla" mola ka kgopolong ya dynamistic e "tšwelela bjalo ka maatla ao a se nago botho ao a tlatšago motho bjalo ka seela". [8] Mehuta ye ka bobedi ya kgopolo e tšwelela mangwalong a Sejuda le a Bokeriste, eupša animistic e tlwaelegile kudu go Testamente ya Kgale mola dynamistic e tlwaelegile kudu Testamenteng ye Mpsha. [ 9] Phapano e sepelelana le Moya wo Mokgethwa bjalo ka mpho ya nakwana goba ya sa ruri. Testamenteng ya Kgale le kgopolong ya Sejuda, kudukudu ke ya nakwana go nagannwe ka seemo se se itšego goba mošomo, mola kgopolong ya Bokeriste mpho e dula bathong sa ruri[10].

Ge re lebelela ka ntle, go bonagala Moya wo Mokgethwa wo e-na le selo se se lekanago le sona madumeding a sephiri a Segerika ao e sego a Aborahamika. Madumedi a, a be aakaretša phapano magareng ga moya le monagano, yeo gape e bonwago diepistoleng tša Paulo. Go ya ka bathekgi  ya History of religions school, kgopolo ya Bokeriste ya Moya wo Mokgethwa e ka se hlalošwe go tšwa dikgopolong tša Sejuda, feela ka ntle le go šupa madumedi a Bogerika. [ 11].

Eupša go ya ka rathutatumelo Erik Konsmo, dipono "ga di swane kudu moo e lego gore kgokagano e nnoši ye e kwagalago yeo motho a ka e dirago ke le lereo la Segerika πνεῦμα [ pneuma, Moya] ka bolona". [ 12 ] .

Kgokagano ye nngwe le kgopolo ya bogologolo ya Segerika ke kgopolo ya Sestoiki ya moya bjalo ka anima mundi – goba moya wa lefase – wo o kopanyago batho ka moka. [ 12]. Ba bangwe  ba dumela gore se se ka bonwa tlhamong ya Paulo ya kgopolo ya Moya wo Mokgethwa wo o kopanyago Bakeriste go Jesu Keriste le go ratana, eupša Konsmo gape o nagana gore maemo a thata go a boloka. [ 13]. Ka pukung ya gagwe ya matseno go 1964 Meditations, moruti wa Anglican Maxwell Staniforth o ngwadile gore:Kgopolo ye nngwe ya Sestoiki yeo e bego e fa tlhohleletšo go Kereke e be e le ya "Moya wa Modimo". Tlhweko, a rata gofa tlhalošo ye e lego molaleng kudu go "mollo wa tlholo" wa Zeno, e be e bile wa mathomo go otla lereo pneuma, goba "moya", go le hlaloša. Go swana le mollo, "moya" wo o bohlale o be o naganwa bjalo ka selo se se fokolago seo se swanago le moela wa moya goba mohemo, eupša gabotse o na le boleng bja borutho; e be e le gona legohleng e le Modimo, gomme mothong e le moya le molao wa motheo wo o neago bophelo. Go molaleng gore ga se kgato ye telele go tloga go sego ya go "Moya wo Mokgethwa" wa thutatumelo ya Bokeriste, "Morena le Moabi wa bophelo", wo o bonagaditšwego ka mo gobonagalago bjalo ka maleme a mollo ka Pentekoste gomme ga e sa le go tloga fao o tswalanywa – ka goMokeriste bjalo ka monaganong wa Sestoiki – le dikgopolo tša mollo wo bohlokwa le borutho bjo bo holago. 

 Ditšhupetšo