Kolobe

`Kolobe ( Sus domesticus yeo gape e bitšwago dikolobe goba (pL kolobe, ke seamusi sa go ja tšohle, se se ruiwa, sa menwana ya maoto ye e lekanago, ya ditlhako . E bitswa  kolobe ya ka gae ge e e fapantšha le maloko a mangwe a mohuta wa Sus . Balaodi ba bangwe ba e tšea e le mohuta wa ka fasana wa Sus scrofa ( kolobe ya naga goba kolobe ya Eurasian); balaodi ba bangwe ba e tšea e le mohuta o fapanego . Dikolobe di ile tša ruiwa ka go ikemela gabedi nakong ya Neolithic, ka bohlabela bja kgauswi go dikologa Tigris Basin, le ka China . Ge dikolobe tse di ruilwego di fihla Europe go tswa bohlabela bja kgauswi ,diile tsa twadisa kudu le dikolobe tsa naga ka Europe eupsa di boloka diponagalo tsa tsona tsa go ruiwa.

Dikolobe di foreimetswe  kudu-kudu bakeng sa nama,  e bitšwago nama ya kolobe . Letlalo la diphoofolo goba letlalo le somiswa go dira letlalo . China ke motšweletši yo mogolo wa nama ya kolobe lefaseng, gomme ya latelwa ke kopano ya Yuropa  gomme ka morago ya latelwa ke United States. Dikolobe tše di ka bago dimilione tše dikete tše 1,5 di  godišwa ngwaga o mongwe le o mongwe, di tšweletša ditone tše ka bago dimilione tše 120 tša nama, tšeo gantši di fodišwago e le bacon . Tše dingwe di bolokwa e le diphoofolo tša ka gae .

Dikolobe di tsweletse ka setšong sa batho go tloga mehleng ya Neolithic, di tšwelela ka bokgabong le dingwalong tša bana le batho ba bagolo, gomme di ketekwa metseng ya go swana le Bologna ka ditšweletšwa tša tšona tša nama.