Nelson Mandela

Nelson Rolihlahla Mandela ( /m æ n ˈ d ɛ l ə / man-DEL -ə,   ; o belegwe e le Rolihlahla Mandela ka di 18 Phupu 1918 – 5  Dibatsela 2013) e be e le molwela -kgethollo wa Afrika Borwa le monna wa mmušo yo e bilego mopresidente wa mathomo wa Afrika Borwa go tloga ka 1994 go fihla ka ngwaga wa1999. E be e le mopresidente wa  mathomo wa Mothomoso wa  naga ya Africa borwa  le yo a kgethilwego wa mathomo dikgethong tša temokrasi tšeo di nago le boemedi ka botlalo . Taolo ya gagwe e be e lebeletše kudu go phošolla bohwa bja kgethologanyo ka go godiša poelano ya semorafe,tumelelano ya khutšo ya setšhaba gomme mafelelong temokrasi ya merafe ye mentšhi . Ka dikgopolo e le African nationalist and socialist. o šomile bjalo ka mopresidente wa mokgatlo wa African National Congress (ANC) go tloga ka ngwaga wa1991 go fihla ka ngwaga wa 1997.

Mandela o belegwe ka lapeng la bogoši la Thembu kua Mvezo nageng ya Afrika Borwa. O ithutile tsa molao Yunibesithing ya Fort Hare le Yunibesithing ya Witwatersrand pele a šoma bjalo ka ramolao kua Johannesburg . Moo a  ilego a tsenela dipolotiki tša go lwantšha bokoloniale le tša botšhaba tša Afrika. A tsenela ANC ka ngwaga wa 1943 le go hloma mmogo ga yona ya Youth League ka ngwaga wa1944. Ka morago ga gore mmušo wa National Party wa bašweu fela o hlome kgethollo tshepedišo ya go aroganya semorafe yeo e bego e efa bašweu tokelo, Mandela le ANC ba ile ba itlama go e menola. O ile a kgethwa go ba mopresidente wa lekala la ANC la Transvaal a hlatlogela maemong a godimo ka lebaka la go kgatha tema ya gagwe ka Lesolo la go Kgethwa ka  ngwaga wa1952 le Congress of the People ya 1955 . O ile a swarwa leboelela ka lebaka la mediro ya go tsoša mmušo gomme a sekišwa ka go se atlege Tshekong ya Bofetogedi ya 1956 . Ka go tutuetšwa ke Marxism, O ile a tsenela ka sephiring mokgatlo wa Makomonisi wa Afrika Borwa (SACP) wo o thibetšwego. Le ge mathomong a be a ikemišeditše go ipelaetša ka go se be le dikgaruru ka go dirišana le SACP o ile a hloma mmogo le sehlopha sa bahlabani sa uMkhonto we Sizwe ka ngwaga wa 1961 seo se ilego sa etelela pele lesolo la go senya kgahlanong le mmušo wa kgethologanyo. O ile a swarwa gomme a golegwa ka ngwaga wa 1962 gomme ka morago ga Tsheko ya Rivoniao ile a ahlolelwa go golegwa bophelo ka moka ka baka la go loga maanomabe a go menola mmušo.