Bandaøyane

Bandaøyane (indonesisk Kepulauan Banda, tidlegare Banda Eilanden) er ei øygruppe i Kabupaten Maluku Tengah i Malukuprovinsen i Indonesia i det vestlege Stillehavet.

 Geografi 
Bandaøyane er ein del av Molukkane og ligg kring 2 000 km nordaust for Jakarta og kring 150 km sør for hovudøya Ambon. Dei geografiske koordinatane er 4°32′ S og 129°50′ E.

Øygruppa er av vulkansk opphav og dekkjer eit område på kring 180 km² med kring 10 større øyar og ei rekkje koralløyar og revområde. Store delar av øyane er dekte av tropisk regnskog.

Området omfattar:

 Banda Besar, den største øya
 Banda Naira, hovudøya
 Gunung Api, med ein aktiv vulkan
 Hatta, aust for hovudøya
 Ay, vest for hovudøya
 Rhun, vest for hovudøya

Bandaøyane har kring 15 000 innbyggjarar. Hovudbyen Bandanaira med kring 7 000 innbyggjarar ligg på sørdelen av hovudøya. Det høgaste punktet er vulkanen Gunung Api på kring 660 moh. 

 Historie 
Bandaøyane blei truleg folkesette av melanesarar allereie rundt 1500 f.Kr. I 1512 kom den portugisiske sjøfararen António de Abreu hit.

Bandaøyane blir rekna som dei opphavlege «Krydderøyane» (Molukkane) og var den einaste staden der muskatnøttreet voks. Kryddøyane var òg eit av måla for Kristoffer Columbus under sine reiser.

1621 blei området overvunne av nederlendarar som under Vereenigde Oostindische Compagnie byrja å anlegga plantasjar for muskatnøttre. Same år blei kanskje 14 000 innbyggjarar som ikkje ville innordna seg som tvangsarbeidarar for VOC drepne. Dei få overlevande flykta eller blei fordrivne. Muskat var eit ettertrakta og svært verdifullt krydder, og kampen om å kontrollera produksjonen førte til regelmessige handelskrigar. Også britane prøvde å etablera seg i området gjennom British East India Company, og i fleire år blei det kjempa om øyane.

Handelskrigen til dei europeiske selskapa kulminerte i det såkalla Amboina-massakren i 1623 på Ambon, då VOC fekk 20 menneske halshogne for påstått forræderi. Halvparten av dei dømde representerte Det britiske austindiakompaniet og dei andre var portugisiske og japanske handelsfolk. Denne hendinga fekk langtrekkande konsekvensar for forholdet mellom britane og nederlendarane. VOC sin handelspost på øya blei øydelagd og det braut ut fleire kampar på naboøyane Ay og Rhun. Ved freden i Breda i 1667 bytte nederlendarane bort den ubetydelege vesle øya Manhattan i Nord-Amerika mot Rhun, og fekk dermed kontroll over heile Bandaøyane, som dei heldt på fram til Indonesia fekk sjølvstende.

I 1942 blei øygruppa okkupert av Japan under andre verdskrigen.

Etter at Indonesia fekk sjølvstende i 1949 voks misnøya over den sentrale styresmakta. 25. april 1950 førte til ei einsidig utlysing av Republik Maluku Selatan (Republikken Sørmolukkane) frå Ambon. Dette forsøket på sjølvstyre blei slått ned av indonesiske troppar i løpet av nokre få veker.

I byrjinga av 1999 braut det ut opprør mellom kristne og muslimar på hovudøya som òg spreidde seg til Bandaøyane.

7. februar 2005 blei øygruppa teken med på den tentative verdsarvlista til Indonesia. 

 Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Bandaöarna» frå ,  den 7. desember 2025.  

Kategori:Melanesia
Kategori:Øyar i Indonesia