Pecos Bill

Pecos Bill (uttalt ) er ein oppdikta cowboy og folkehelt i soger som går føre seg under den amerikanske utvidinga vestover inn i Sørvest-Texas, New Mexico, Sør-California og Arizona. Desse sogene blei dikta opp som noveller av Tex O'Reilly tidleg på 1900-talet, og er døme på amerikansk oppdikta tradisjon. Pecos Bill etterfølgde andre overmenneskelege amerikanske sogekarakterar som Paul Bunyan og John Henry.

Opphavssoga til figuren skildrar han som eit vilt barn som blei oppdregen av ein flokk prærieulvar. Fleire år seinare finn broren hans han att og overtyder Bill om han ikkje er ein verkeleg prærieulv. I nokre soger om lagnaden hans endar Pecos og jenta han er interesser i, Slue-Foot Sue, på månen, og det verker som om dei aldri kjem tilbake. I den animerte filmversjonen Melody Time er Sue stranda åleine på månen. Ein motfallen Bill forlet då sivilisasjonen for å samlast med prærieulvane att, og dei byrjar å ula mot månen til ære for Bill si sorg over Sue.

 Historie 
Den fyrste kjende novella om Pecos Bill, med tittelen «The Saga of Pecos Bill», blei skriven av Tex O'Reilly og gjeven ut i The Century Magazine i oktober 1923. O'Reilly hevda at sogea var ein del av ein munnleg tradisjon av historier fortalde av cowboyar under den vestlege ekspansjonen og busetnaden av sørvesten, inkludert Texas, New Mexico og Arizona. Men dei amerikanske folkloristane J. Frank Dobie og Richard M. Dorson har kome fram til at O'Reilly sjølv fann opp historiene som han presenterte som folklore, og at seinare forfattarar anten lånte historier frå O'Reilly eller la sjølvskrivne soger til syklusen."Pecos Bill" at DrLamay.com 

«Pecos Bill» var òg kallenamnet til borgarkrigsgeneralen William Shafter,Arizona, prehistoric, aboriginal, pioneer, modern: the nation's ..., Volume 2 Google Books frå ei tid før O'Reilly skapte legenda. Shafter blei rekna som ein helt i Texas, og hadde til og med nokre legendariske dikt skrive om kor tøff han var.

Før prosadebuten hadde O'Reilly allereie nytta namnet «Pecos Bill» for bandittfigurar i kortfilmer der han verka som både manusforfattar og skodespelar: West of the Rio Grande (1921), der han sjølv spelte Pecos Bill, og On the High Card (1921).

Mellom januar og februar 1935 gav O'Reilly ut historier om Pecos Bill i Adventure Magazine.

Ifølgje sogene er Pecos Bill ansvarleg for å skapa mange landemerke. Mellom anna skal han ha skapt Mexicogolfen. Det var ei tørke i Texas som var så grusam at Bill skunda seg til California og fanga ei regnsky med lasso og tok henne med til Texas. Det regna så mykje at Mexicogolfen blei skapt. Ei anna soge er at han skapte Rio Grande-elva. Pecos Bill og hesten hans blei stranda i øydemarka og trong vatn. Så Bill tok ein stokk og grov ut elvefaret til Rio Grande. Eit anna landemerke han er ansvarleg for er Painted Desert. Han skal ha byrja å skyte mot ein stamme indianarar, og medan dei rømde, fall den rituelle målinga dei hadde på seg av gav fargar til ørkenen.

 Skildring 
Ifølgja soga blei Pecos Bill fødd i Texas på 1830-talet (eller 1845 i nokre versjonar, året då Texas blei ein amerikansk delstat). Familien til Pecos Bill bestemte seg for å flytta vekk fordi byen var blitt for full av folk. Småbarnet Pecos Bill fall ut av vogna deira nær Pecoselva, som han fekk namn etter. Han blei teken var på og oppdregen av ein flokk prærieulvar. Fleire år seinare blei han funnen att av broren sin, som klarte å overtyda han om at han ikkje var ein ulv. 

Han vaks opp til å bli ein cowboy. Bill brukte ein klapperslange som heitte Shake som lasso og ein annan slange som ein liten pisk. Hesten hans, Widow-Maker (også kalla Lightning), hadde dette namnet fordi han var den fyrste og mest berykta seriemordaren i Texas, og etterlét eit spor av døde over heile Texas (dette er ein annan versjon av korleis Rio Grande blei laga). Dynamitt skal ha vore favorittmaten hans. Det blir òg sagt at Bill til tider reid på ein puma i staden for ein hest. På eit av eventyra sine klarte Pecos Bill å fanga ein tornado med lassoen sin. Det blei òg sagt at Pecos Bill ein gong kjempa mot Bear Lake-monsteret i fleire dagar før han klarte å sigra over det.

Pecos Bill hadde ei kjæraste som heitte Slue-Foot Sue og som reid på ein kjempemalle ned Rio Grande. Han var på fiske med flokken sin då han såg henne. Shake, Widow-Maker og Slue-Foot Sue er like idealiserte som Pecos Bill.

Etter ein kurtise der Pecos Bill blant anna skaut ned alle stjernene frå himmelen bortsett frå den eine som er kjend frå flagget til Texas (The Lone Star), fridde Bill til Sue. Ho insisterte på å ri på Widow-Maker før, under eller etter bryllaupet deira (avhengig av variasjonar i soga). Widow-Maker, som var misunneleg over å ikkje lenger ha all merksemda til Bill, byksa så Sue fall av; ho landa på køen og byrja å spretta høgare og høgare. Bill fekk fatt i henne, men blei så trekt med. Bybuarane meinte at både Bill og Sue hadde sprotte så høgt at dei kom til ein annan stad eller tilmed at ein av dei eller begge to enda opp på månen.

I James Cloyd Bowman sin versjon av soga sluttar Sue til slutt å spretta, men er så traumatisert av hendinga at ho aldri snakka med Pecos Bill igjen.

I nokre andre versjonar prøvde Bill forgjeves å fanga Sue med lasso, på grunn av innblanding frå Widow-Maker, som ikkje ville ha henne på ryggen igjen (eller for den saks skuld heller ikkje ville ha henne mellom han sjølv og Pecos Bill), og ho slo til slutt hovudet sitt mot månen. Etter at ho hadde sprotte i dagar, skjøna Pecos Bill at ho til slutt ville svelta ihel, så han fanga henne med lassoslangen Shake og fekk henne ned til jorda att. Widow-Maker skjøna at det han hadde gjort var feil, bad om orsaking og blei tilgjeven.

I andre versjonar kunne Sue ikkje stoppe å spretta, og Bill klarte heller ikkje stoppa henne, så Bill måtte skyta henne for å få slutt på lidinga hennar. Sjølv om det blei sagt at Bill var gift mange gonger, elska han aldri andre så mykje som Sue, og andre forhold gjekk ikkje så bra for han.

I soga «The Death of Pecos Bill» var Pecos Bill i ein bar då ein såkalla bygut kom inn  med klede og sko i alligatorskinn som elles prøvde å presentera seg som ein cowboy. Pecos Bill fann det morosamt at han døydde av latter.

I Melody Time-versjonen av soga var Bill tilsynelatande ansvarleg for gullrushet i California og den kjende utsegna «There's gold in them thar hills», vanlegvis knytt til M.F. Stephenson. Han slo gullfyllingane til ein gjeng røvarar ut då dei prøvde å stela kua hans, og spreidde fyllingane utover landskapet. Bill skapte òg Lone Star lenge før han møtte Sue. I denne versjonen blei Sue også stranda på månen på grunn av innblanding frå Widow-Maker som hindra Bill i å fanga henne med lasso. Etter dette forlet ein vonbroten Bill sivilisasjonen for å koma saman att med prærieulvane, som no ulte mot månen for å æra Bill si sorg over Sue.

I mange populære versjonar av sogene, inkludert i mange barnebøker, kjem Bill og Sue saman att, giftar seg og lever lykkeleg saman.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Pecos Bill» frå ,  den 8. februar 2026.  

 Bakgrunnsstoff 

Kategori:Kultur i Texas
Kategori:Oppdikta cowboyar
Kategori:Skrøner