Syrisk historie

Syrisk historie omfattar historia til området dekkja av den moderne staten Syria og den større Syria-regionen.
 Forhistorie og antikken 

 Den eldre antikken 
mini|upright|Kvinneleg figur i Syria, 5000 fvt. Det antikke orientmuseet.
mini|upright|Yarim-Lim I av Yamhad var den mektigaste kongen i Levanten.
Frå kring 10 000 fvt. var Syria eit av sentera i kulturen i den yngre steinalderen, før-keramikktida, der jordbruk og kvegdrift dukka opp for første gong i historia. Den neste perioden i den yngre steinalderen  er representert av rektangulære hus i Mureybet-kulturen. Folk nytta då reiskapar av stein, gips og brent kalk. Funn av reiskapar av obsidian frå Anatolia er bevis på tidlege handelssamband. Byane Hamoukar og Emar spelte ei viktig rolle i den seinare yngre steinalderen og bronsealderen. Arkeologar har synt at sivilisasjonen i Syria var ein av dei eldste på jorda, kanskje berre slått av dei i Mesopotamia.

 Eblaittar og amorittar 

Den tidlegare registrerte innfødde sivilisasjonen i regionen var bystaten EblaPettinato, Giovanni. The Archives of Ebla; Gelb, I. J. "Thoughts about Ibla: A Preliminary Evaluation" in Monographic Journals of the Det nære austen, Syro-Mesopotamian Studies 1/1 (May 1977) s. 3-30. nær dagens Idlib, nord i Syria. Ebla vart truleg grunnlagd kring 3000 fvt., og bygde gradvis velstanden sin på handel med dei mesopotamiske statane Sumer, Assyria og Akkad, i tillegg til hurrittar og hattiar i nordvest, i Vesleasia. Gåver frå faraoar som er funne under utgravingar, stadfestar at Ebla hadde kontakt med Egypt. Ein av dei tidlegare nedskrivne tekstane frå Syria er ein handelsavtale mellom vesir Ibrium av Ebla og kong Tudiya av Assyria kring 2250 fvt. Forskarar trur at språket i Ebla er eit av dei eldste kjende nedskrivne semittiske språka etter akkadisk. Nyare klassifiseringar av eblaittisk har synt at det var eit austsemittisk språk, nært knytt til akkadisk, då heile Syria vart ein del av det mesopotamiske Akkadiske riket etter erobringane til Sargon av Akkad som enda den eblaittiske sivilisasjon kring 2330 fvt.

Ebla vart gjenoppretta av kanaanittisktalande amorittar, som dominerte mykje av Syria frå 2000-talet fvt., sjølv om delar av Syria var okkupert av Assyria og Babylonia på 1800- og 1700-talet fvt.. Babylonia vart grunnlagde av amorittar frå Syria og Syria vart kalla Landet til Amurru (amorittar) av naboane sine i Assyria og Babylonia. 

Byen Mari dukka opp i denne tida og vart ein rival til Ebla før han vart erobra av Hammurabi av Babylon. Ugarit vart òg grunnlagd på denne tida, kring 1800 fvt., i nærleiken av dagens Latakia. Ugarittisk var eit semittisk språk som var laust knytt til kanaanittiske språk, og utvika ugarittisk skrift, det første alfabetet i historia. Det ugarittiske kongedømet overlevde fram til det vart øydelagd av plyndrande indoeuropeiske havfolk på 1100-talet fvt.

Yamhad (dagens Aleppo) vart skildra i tavlene frå Mari som den mektigaste staten i det nære austen og skal ha hatt fleire vasallar enn Hammurabi av Babylon. Yamhad dominerte nord i Syria i to hundreår, og tok makta over Alalakh, Qatna og Eufratdalen ned til grensa med Babylon, og hæren til Yamhad drog så langt bort som Dēr ved grensa til Elam (dagens Iran), Yamhad vart erobra og øydelagd i lag med Ebla av indoeuropeiske hettittar frå Vesleasia kring 1600 fvt.Relations between God and Man in the Hurro-Hittite Song of Release, Mary R. Bachvarova, Journal of the American Oriental Society, Jan–Mar SAAD 2005

Frå den tida vart Syria ei slagmark for forskjellige utanlandske rike, hettittar-riket, Mitanni-riket, Det nye riket i Egypt, Det midtassyriske riket, og til ein mindre grad Babylonia. Egyptarane okkuperte i starten mykje i sør, medan hettittane, og Mitanni, okkuperte mykje i nord. Assyria fekk etter kvart overtaket, øydela Mitanni-riket, og annekterte dei enorme områda som hettittane og Babylon tidlegare hadde hatt. Mellom 1365 og 1020 fvt. vart Aust-Syria stort sett ein del av Det midtassyriske riket.Georges Roux, Ancient Irak, 3rd ed., Penguin Books, London, 1991, p.381 medan det vestlege område vart verande ein del av riket til hettittane fram til det vart øydelagd.

 Aramearar og fønikiarar 

mini|Den egyptiske faraoen Rameses II stormar den hittitiske festninga i Dapur, 1269 fvt.
mini|Relieff frå Tel Halaf datert til kongedømet til Bit Bahiani. 
Kring 1300-talet fvt. dukka forskjellige semittiske folk opp i området, som halvnomadiske sutearar som kom i ein konflikt med Babylonia i aust, og vestsemittisk-talande aramearar som tok over etter dei tidlegare amorittane. Dei vart òg underlagt Assyria og hettittane i fleire hundreår. Egyptarane kjempa mot hettittane for å få kontroll over det vestlege Syria, og kampane nådde ein topp i 1274 fvt. med slaget ved Kadesh.

Då hettittane var øydelagd og Assyria vart svakare seint på 1000-talet fvt., tok arameiske folk kontroll over dei indre områda, og danna statar som Bit Bahiani, Aram-Damaskus, Hamath, Aram-Rehob, Aram-Naharaim og Luhuti. Frå den tida vart regionen kalla Aramea eller Aram. Det vart òg ein syntese mellom semittiske aramearar og restane av dei indoeuropeiske hettittane då fleire syrisk-hettitiske statar vart grunnlagde nord i det sentrale Aram (Syria) og sør i det sentrale Vesleasia (dagens Tyrkia) som Karkemisj og Sam'al.

Ei kanaanittisk gruppe kjend som fønikiarar skulle kome til å dominere kystområda av Syria (og Libanon og det sørvestlege Tyrkia) frå 1200-talet fvt., og grunnla bystatar som Amrit, Simyra, Arwad, Paltos, Ramitha og Shuksi. Frå desse kystområda dominerte dei etter kvart store delar av Middelhavet, og bygde koloniar på Malta, Sicilia, Den iberiske halvøya (dagens Spania og Portugal), kysten av Nord-Afrika, og viktigast av alt, grunnla den store bystaten Kartago (i dagens Tunisia) på 800-talet fvt. som seinare vart senter i eit stort rike som kjempa mot Romarriket.

Syria og heile Det nære austen kom så inn under det enorme Nyassyriske riket (911 fvt.-605 fvt.). Assyrarane innførte gammelarameisk som lingua franca i riket sitt. Dette språket vart verande det dominerande i Syria og heile Det nære austen fram til den arabiske islamske erobringa på 600- og 700-talet evt., og var ein reiskap i å spreie kristendom. Assyrarane kalla koloniane sine i Syria og Libanon Eber-Nari. Det assyriske herredømet enda då assyrarane svekka seg sjølv i ei rekkje brutale borgarkrigar etterfølgd av eit samla åtak frå ein koalisjon av dei tidlegare folkegruppene dei rådde over, som medarar, babylonarar, kaldearar, persarar, skytarar og kimmeriarar. Då Assyria fall herja og plyndra skytarane mykje av Syria. Den siste skansen til den assyriske hæren var ved Karkemisj nord i Syria i 605 fvt.

Det assyriske riket vart etterfølgd av Det nybabylonske riket (605 fvt.-539 fvt.), og i denne perioden vart Syria ei slagmark mellom Babylonia og ein annan tidlegare assyrisk koloni, Egypt. Babylonarane sigra, som assyrarane gjorde, over Egypt.

 Antikken 

mini|venstre|Den antikke byen Palmyra.

Akamenide-persarar tok Syria frå Babylonia som ein del av hegemoniet deira over Sørvest-Asia i 539 fvt. Persarane, som i fire hundreår hadde vore under assyrisk styre, heldt på gammelarameisk som språk for Akamenide-riket (539 fvt.- 330 fvt.) og det assyriske namnet, Eber-Nari, på satrapien Aram/Syria.

Syria vart erobra av det greske Makedonske riket styrt av Aleksander den store kring 330 fvt., og vart så provinsen Koilesyria i det greske Selevkideriket (323 fvt. - 64 fvt.).

Det var grekarane som introduserte namnet «Syria» til regionen. Opphavleg var det ei indoeuropeisk forvansking av «Assyria» i det nordlege Mesopotamia, og grekarane nytta ikkje berre dette omgrepet til å skildre sjølve Assyria, men òg landområda i vest, som i hundreår hadde vore under assyrisk herredøme.Rollinger, Robert (2006). «The terms «Assyria» and «Syria» again» (PDF). Journal of Near Eastern Studies 65 (4): 284–287. . Så i den gresk-romerske verda vart både aramearane i Syria og assyrarane i Mesopotamia i aust kalla «syrarar», trass i at dette var forskjellige folk.

Palmyra var eit rikt og stundom mektig arameiske kongedøme som dukka opp nord i Syria på 300-talet fvt., sjølvstendig frå grekarane. Etter kvart vart delar av det sørlege selevkidiske Syria teken av judeiske hasmonarar då det hellenistiske riket sakte vart oppløyst.

Syria kom ei kort stund under armensk kontroll frå 83 fvt., med erobringa til Tigranes den store, som vart teken imot som ein frelsar frå selevkidane og romarane av sitt eige folk. Armenarane heldt kontroll over Syria i to tiår før dei vart driven ut av romarane.

mini|Romersk teater i Bosra i provinsen Arabia, i dagens Syria
Pompeius av Romarriket, som erobra Antiokia i 64 fvt., gjorde Syria om til ein romersk provins. Palmyra vart igjen stort sett sjølvstendig, og seint på 200-talet evt. vart det senteret i det kortvarige Palmyrenske riket, som ei kort stund erobra Egypt, Syria, Palestina, mykje av Vesleasia, Judea og Libanon, før det kom under romersk kontroll i  273 evt.

Det nordlege mesopotamisk-assyriske kongedømet Adiabene kontrollerte områda i det nordaustlege Syria mellom 10 evt. og 117 evt., før det vart erobra av Roma.Hist.» xviii., vii. 1

Syria gjekk etter kvart over frå romersk kontroll til bysantinarane, då Romarriket vart delt.

Den store arameisktalande folkesetnaden i Syria i glansperioden til riket vart truleg ikkje overgått igjen før på 1800-talet. Størstedelen av folkesetnaden var aramearar, men Syria var òg heimstaden til greske og romerske herskarklassar, assyrarane budde i nordaust, fønikarane langs kysten, og eit jødisk samfunn fanst òg, medan nabatearar og førislamske arabarar som lakhmidar gjekk inn i ørkenane sør i Syria. Den store og velståande folkesetnaden i Syria var ein av dei viktigaste i dei romerske provinsane, særleg på 100- og 200-talet evt.

Den romerske keisaren Alexander Severus, som var keisar frå 222 til 235, var ein aramear frå Syria. Syskenbornet hans Heliogabalus, som var keisar frå 218 til 222, var òg frå Syria og familien hans heldt arverettar til ypparstepresteembetet av den arameiske solguden El-Gabal ved Emesa (dagens Homs) i Syria. Ein annan romersk keisar som var syrar var Filip Arabaren (Marcus Julius Philippus), som var keisar frå 244 til 249.

Syria er viktig i historia til kristendommen. Saulus frå Tarsus, betre kjend som apostelen Paulus, vart omvendt på vegen til Damaskus og vart ein viktig person i den kristne kyrkja i Antiokia i det gamle Syria, og det frå her han la ut på dei mange misjonsreisene sine.(Apg 9, 1-43)

 Mellomalderen 

 Islamsk Syria (al-Sham) 

mini|Freske frå Qasr al-Hayr al-Gharbî, bygt tidleg på 600-talet
Ved 640 evt. vart Syria erobra av den arabiske Rashidun-armeen leia av Khalid ibn al-Walid. Midt på 600-talet plasserte Umayyade-kalifatet, som då styrte riket, hovudstaden til heile riket i Damaskus. Riket mista mykje makt mot slutten av Umayyadestyret, hovudsakleg på grunn av diktatur, korrupsjon og opprør frå dei undertrykte. Umayyade-kalifatet vart så styrta i 750 av abbasidane, som flytta hovudstaden i riket til Bagdad.

Arabisk vart offisielt språk under Umayyadestyret og vart det dominerande språket, og erstatta gresk og arameisk i abbaside-tida. I 887 annekterte dei Egypt-baserte tūlūnidane Syria frå abbasidane, og vart seinare erstatta av iḫšididane og seinare av hamdānidane frå Aleppo, som vart grunnlagd av Sayf al-Dawla.

 Krossfararar, ajjubidane og mamelukkane 
mini|venstre|Slaget ved Wadi al-Khazandar i 1299. Mongolane under Ghazan slo mamelukkane.
Delar av Syria vart haldne av franske, engelske, italienske og tyske overherrar mellom 1098 og 1189 evt. under krosstoga, og vart samla sett kalla Krossfararstatane. Den største av desse i Syria var Fyrstedømet Antiokia.

Området var òg trua av sjiaekstremistar kalla assasinar (Hassassin). Etter eit hundreår med seldsjukkar-styret i Syria vart det meste erobra (1175-1185) av den kurdiske krigsherren Saladin, som grunnla Ajjubide-dynastiet i Egypt. Aleppo fall til mongolane med Hulegu i januar 1260, og Damaskus i mars, men så vart Hulegu tvungen til å avbryte åtaket sitt og reise attende til Kina for å ta seg av ein arvefølgjestrid.

Nokre månader seinare kom mamelukkane med ein arme frå Egypt og slo mongolane i slaget ved Ain Jalut i Galilea. Mamlukk-leiaren Baibars gjorde Damaskus til ein provinshovudstad. Då han døydde tok Qalawun over makta. I mellomtida hadde ein emir kalla Sunqur al-Ashqar prøvde å erklære seg sjølv som herskar over Damaskus, men han vart slått av Qalawun den 21. juni 1280, og flykta nord i Syria. Al-Ashqar, som hadde gifta seg med ei mongolsk kvinne, bad om hjelp frå mongolane. Mongolane frå Ilkhanatet tok byen, men Qalawun overtydde Al-Ashqar til å bli med han, og saman kjempa dei mot mongolane den 29. oktober 1281 i det andre slaget ved Homs, som mamelukkane vann.Timeframe s. 59–75.

I 1400 invaderte den muslimske tyrkisk-mongolske erobraren Timur Lenk Syria, plyndra Aleppo og erobra Damaskus etter å ha slått mamelukk-hæren. Innbyggjarane i byen vart massakrerte, utanom handverkarane, som vart deporterte til Samarkand. Timur-Lenk massakrerte òg spesifikt arameiske og assyrisk kristne folkesetnader, og reduserte desse gruppene kraftig. Mot slutten av 1400-talet vart det oppdaga ei sjørute frå Europa til Det fjerne austen og behovet for ein handelsveg over land, som gjekk gjennom Syria, minka.

 Osmanske Syria 

mini|Syrisk kvinne, 1683
I 1516 invaderte Det osmanske riket Mamlukk-sultanatet til Egypt, erobra Syria, og innlemma det i riket sitt. Det osmanske systemet var ikkje tyngande for syrarane fordi tyrkarane respekterte arabisk som språk i Koranen og aksepterte trua deira. Damaskus vart ein viktig by på veg til Mekka, og fekk slik ein heilag karakter for muslimane, på grunn av alle fordelane som følgde då tallause pilegrimar passerte gjennom byen under hajj, pilegrimsreisa til Mekka.

Den osmanske administrasjonen følgde eit unikt system som førte til ei fredful tid. Dei etnoreligiøse minoritetane — arabiske sjiamuslimar, arabiske sunnimuslimar, arameisk-gammalsyrisk ortodokse, gresk ortodokse, maronittisk kristne, assyrisk kristne, armenarar, kurdarar og jødar — utgjorde ein millet.a b Stanford J. Shaw, «Dynamics of Ottomanian Society and administration", in «History of the Ottoman Empire and Modern Turkey" Dei religiøse overhovuda i kvart samfunn administrerte alle personlege statuslover og utførte visse sivile funksjonar i tillegg. I 1831 braut Ibrahim pasja av Egypt med riket og gjekk inn i Osmansk Syria og erobra Damaskus. Det kortvarige styret hans i området prøvde å endre dei demografiske og samfunnsmessige strukturane. Han førte inn tusenvis av egyptarar for å busetje slettene i Sør-Syria, bygde opp att Jaffa og busette byen med egyptiske soldat-veteranar i eit forsøk på å gjere byen til ein regionshovudstad. Han slo ned opprør frå bøndene og drusarane og deporterte ikkje-lojale stammemedlemmar. I 1840 måtte han likevel gje området attende til osmanarane.

Frå 1864 vart reformene til Tanzimat påført i Osmansk Syria, og provinsane (vilayetane) Aleppo, Zor, Beirut og Damaskus vilayet vart oppretta. Mutasarrifatet Libanon vart òg oppretta og kort tid etter fekk mutasarrifatet Jerusalem ein eigen status.

Under fyrste verdskrigen gjekk Det osmanske riket inn i krigen på Tyskland og Austerrike-Ungarn si side. Då dei tapte krigen mista osmanarane kontroll over heile Det nære austen til Det britiske og Det franske imperiet. I løpet av krigen utførte osmanarane og deira allierte det armenske og det assyriske folkemordet. Deir ez-Zor i Osmansk Syria var den siste staden dette vart utført.Pouring a People into the Desert: The «Definitive Solution» of the Unionists to the Armenian Question, Fuat Dundar, A Question of Genocide, ed. Ronald Grigor Suny, Fatma Muge Gocek and Norman M. Naimark, (Oxford University Press, 2011), 280-281. Midt under fyrste verdskrigen danna to allierte diplomatar (franskmannen François Georges-Picot og briten Mark Sykes) i løyndom ein avtale om å dele Det osmanske riket i to soner etter krigen, ein avtale frå 1916 kalla Sykes-Picot-avtalen. I starten var dei to territoria delte av ei grense som gjekk nesten i ei rett linje frå Jordan til Iran. Men då det vart oppdaga olje i regionen Mosul like før krigen var over, førte dette til ei ny forhandling med Frankrike i 1918 om å avstå denne regionen til 'Sone B', eller den britiske sonen. Denne grensa vart seinare internasjonalt anerkjend då Syria vart eit mandat i Folkeforbundet i 1920 og har den dag i dag ikkje endra seg.

 Fransk mandat 

venstre|mini|Innviinga av president Hashim al-Atassi i 1936.
I 1920 vart det kortvarige, sjølvstendige kongedømet Syria oppretta under Faisal I frå hasjemitt-familien. Styret hans over Syria enda etter berre få månader, etter slaget ved Maysalun. Franske soldatar okkuperte Syria seinare det året etter at San Remo-konferansen foreslo at Folkeforbundet skulle setje Syria under eit fransk mandat.

I 1925 leia sultan al-Atrash eit opprør som braut ut i Jabal al-Druze og spreidde seg til heile Syria og delar av Libanon. Al-Atrash vann fleire slag mot franskmennene, mellom anna slaget ved al-Kafr den 21. juli 1925, slaget ved al-Mazraa den 2–3. august 1925, og slaga ved Salkhad, al-Musayfirah og Suwayda. Frankrike sendte tusenvis av soldatar frå Marokko og Senegal, og franskmennene tok attende mange byar, men motstanden varte fram til våren 1927. Franskmennene dømde sultan al-Atrash til døden, men han klarte å røme med opprørarane til Transjordan og vart sidan benåda. Han kom attende til Syria i 1937 etter at den syrisk-franske avtalen vart underskriven.

Syria og Frankrike forhandla ein sjølvstendeavtale i september 1936, og Hashim al-Atassi vart den første presidenten som vart vald under den første inkarnasjonen av den moderne republikken Syria. Avtalen tredde likevel aldri i kraft fordi dei franske styresmaktene nekta å ratifisere avtalen. Då Frankrike fall i 1940 under andre verdskrigen kom Syria under Vichy-Frankrike sin kontroll fram til britane og frie franskmenn okkuperte landet i det syrisk-libanesiske felttoget i juli 1941. Stadig press frå syriske nasjonalistar og og britane, tvang franskmennene til å evakuere soldatane sine i april 1946, og landet vart overgjeve til eit republikansk styre som hadde oppstått under mandatet.

 Den sjølvstendige republikken Syria 

mini|Aleppo i 1961
Uro dominerte syrisk politikk frå sjølvstendet til seint i 1960-åra. I 1948 var Syria involvert i den arabisk-israelske krigen, og stilte seg på sida av andre lokale arabiske statar i forsøket på å hindre opprettinga av staten Israel. Nederlaget i denne krigen var ein av fleire faktorar som førte til det syriske statskuppet mars 1949 av oberst Husni al-Za'im, som er kalla det første militærkuppet i den arabiske verda sidan starten på den andre verdskrigen. Dette vart raskt etterfølgd av eit nytt militærkupp av oberst Sami al-Hinnawi, som igjen vart raskt avsett av oberst Adib Shishakli, alle i løpet av det same året.

Shishakli avskaffa etter kvart fleirpartipolitikken heilt, men vart sjølv styrta i 1954-kuppet og det parlamentariske systemet vart innført på ny. På denne tida vart makta i stadig aukande grad konsentrert i militær- og tryggingsverksemder. Svekkinga av parlamentariske institusjonar og misstyring av økonomien førte til uro og påverknad frå nasserisme og andre ideologiar. Det var grobotn for forskjellige arabiske nasjonalistar, syriske nasjonalistar og samfunnsrørsler som representerte misnøgde element i samfunnet. Av desse fann ein religiøse minoritetar som kravde radikale reformer.

Som eit direkte resultat av Suezkrisa signerte Syria i november 1956 ein avtale med Sovjetunionen. Dette gav eit fotfeste for kommunisme i statsmakta i byte mot militært utstyr. Tyrkia vart så uroa over den aukande militærteknologien til Syria, sidan det no var mogeleg for Syria å prøve og ta attende İskenderun. Berre hissige debattar i Dei sameinte nasjonane la ein dempar på krigstrugselen.

Den 1. februar 1958 annonserte den syriske presidenten Shukri al-Quwatli og president Nasser i Egypt at dei to nasjonane Egypt og Syria vart slått saman, og danna Den sameinte arabiske republikken, og alle syriske politiske parti, mellom anna det kommunistiske, stoppa med synlege aktivitetar. Samstundes var ei gruppe av syriske Ba'athist-offiserar uroa over den dårlege stillinga til partiet, og den stadig meir skrøpelege unionen, og valde å danna ein hemmeleg militær komite. Dei første medlemmane var oberstløytnant Muhammad Umran, major Salah Jadid og kaptein Hafez al-Assad. Då Syria vart fråskild Egypt den 28. september 1961 førte den påfølgjande ustabiliteten til kuppet 8. mars 1963. Overtakinga vart styrt av medlemmar av Det syriske Ba'ath-partiet, leia av Michel Aflaq og Salah al-Din al-Bitar. Det nye kabinettet var dominert av Ba'ath-medlemmar.

 Ba'athist-Syria 
mini|venstre|Hafez al-Assad helsar på Richard Nixon då han landa i Damaskus i 1974.
Den 23. februar 1966 styrta militærkomiteen partiet sitt, fengsla president Amin Hafiz og sette inn ei regionalistisk, sivil Ba'ath-regjering den 1. mars. Sjølv om Nureddin al-Atassi vart den formelle statsleiaren, var Salah Jadid i røynda herskar frå 1966 til 1970. Kuppet førte til ei splitting mellom det opphavlege pan-arabiske Ba'ath-partiet: ei irakisk-leia ba'ath-rørsle (styrte Irak frå 1968 til 2003) og ei syrisk-leia ba'ath-rørsle vart oppretta.

I starten av 1967 var det ein lågmælt krigstilstand mellom Syria og Israel. Terroristar gjorde dusenvis av forsøk på å inflitrere Israel, og den syriske hæren bombarderte israelske landsbyar ved fleire høve, og framprovoserte gjengjeldande eld frå Israel. Då Israel starta å dyrke av land i den demilitariserte sonen førte dette til flysamanstøytar den 7. april mellom Israel og Syria. Etter at Israel gjekk til eit førebyggande åtak mot Egypt og starta seksdagarskrigen i juni 1967, vart Syria med i striden mot Israel. Dei siste dagane av krigen vendte Israel seg mot Syria, og erobra to tredjedelar av Golanhøgdene på under 48 timar. Nederlaget førte til at Jadid og Assad vart usamde om kva dei skulle gjere no.
mini|Landsbyen Quneitra var stort sett øydelagd før israelarane trekte seg attende i juni 1974.

Usemja utvikla seg mellom Jadid, som kontrollerte partiapparatet, og Assad, som kontrollerte militæret. Då syriske styrkar som vart sendt for å hjelpe PLO under «Svart september»-striden med Jordan, vart trekt attende i 1970 var det eit teikn på denne usemja. Maktkampen kulminerte i november 1970 med korrekturrørsla, eit blodlaust militærkupp som sette Hafez al-Assad inn som tyrann i regjeringa.

Den 6. oktober 1973 starta Syria og Egypt Yom Kippur-krigen mot Israel. Det israelske forsvaret slo tilbake det syriske åtaket og pressa dei djupt inn i syrisk område.

Tidleg i 1976 gjekk Syria inn i Libanon og starta ein tretti år lang syrisk okkupasjon. Dei neste 15 år med borgarkrig, kjempa Syria om kontroll over Libanon, og forsøkte å stoppe Israel frå å ta over i det sørlige Libanon ved hjelp av omfattande bruk av militsar. Syria hadde kontroll over Libanon fram til 2005.

Seint i 1970-åra oppstod det eit islamistopprør frå det muslimske brorskapet retta mot regjeringa. Islamistane gjekk til åtak på sivile og militære som ikkje var i teneste, noko som fekk leiande tryggingsstyrkar til å drepe sivile i eit hemnåtak. Opprøret nådde eit høgdepunkt i 1982 med Hama-massakren, då kring 10 000–40 000 menneske vart drepne av den syriske hæren.

I ei stor endring i forholdet med både andre arabiske statar og den vestlege verda, deltok Syria i den USA-leia Golfkrigen mot Saddam Hussein. Syria deltok i den multilaterale Madridkonferansen i 1991, og i 1990-åra gjekk Syria inn i forhandlingar med Israel. Desse forhandlingane var mislukka og det har ikkje vore fleire direkte samtalar mellom Syria og Israel sidan president Hafez al-Assad møtte den dåverande presidenten Bill Clinton i Geneve i mars 2000. 
mini|right|300px|Den noverande militærsituasjonen i Syria.

Hafez al-Assad døydde den 10. juni 2000. Sonen hans, Bashar al-Assad, vart vald til president i eit val der han stilte utan motstandarar. Presidentvalet var starten på Damaskusvåren og håp om reformer, men hausten 2001 undertrykte styresmaktene rørsla og fengsla fleire av dei leiande intellektuelle. I staden vart reformene avgrensa til somme marknadsreformer.

Den 5. oktober 2003 bomba Israel ein stad nær Damaskus, og hevda det var eit treningsanlegg for terroristar for medlemmar av Islamsk jihad. I mars 2004 støytte syriske kurdarar og arabarar saman i den nordaustlege byen al-Qamishli. Teikn på opprør fanst òg i byane Qameshli og Hassakeh. I 2005 enda Syria okkupasjonen av Libanon. Den 6. september 2007 utførte israelske kampfly operasjon Orchard mot det dei meinte var ein atomreaktor under bygging av nordkoreanske ingeniørar.

Den syriske borgarkrigen braut ut inspirert av den arabiske våren. Han byrja i 2011 som ei rekkje fredelege protestar, etterfølgd av eit hardt åtak frå den syriske hæren. I juli 2011 erklærte avhopparar frå hæren at dei hadde danna den frie syriske hæren og byrja å danna kampeiningar. Oppsosisjonen var dominert av sunnimuslimar, medan dei leiande personane i regjeringa var alawittar. For å sleppe unna valdshandlingane flykta over 4,9 millionar syrarar til nabolanda Jordan, Irak, Libanon og Tyrkia.Syria Regional Refugee Response – Demographic Data of Registered Population . UNHCR. Ein estimerte at 450 000 syriske kristne flykta frå heimane sine.

Styre
mini|Folkerådet i Syria midt på 1900-talet.
Syria under baathstyret var ein einingsrepublikk. Presidenten var statsleiaren og statsministeren var regjeringssjef. Folkerådet er ansvarleg for å vedta lover, godkjenne statsbudsjett og debattere politikk. Om det skulle oppstå eit mistillitsvotum av eit simpelt fleirtal, måtte statsministeren tilby å tre av før presidenten.

Den utøvande makta bestod av presidenten, to visepresidentar, statsministeren, og Ministerrådet (kabinettet). Grunnlova kravde at presidenten var muslim, men gjorde ikkje islam til statsreligion.

Grunnlova gav presidenten rett til å utpeike ministrar, erklære krig og unntakstilstand, utstede lover (utanom når det er unntakstilstand då dette krev ei ratifisering frå Folkerådet), erklære amnesti, endre grunnlova, og utpeike embetsmenn og militærpersonell. I følgje grunnlova frå 2012 kunne presidenten veljast av syriske borgarar i eit direkte val.

Den lovgjevande makta i Syria var det eittkamra Folkerådet. Under den tidlegare grunnlova hadde ikkje Syria fleirpartival for lovgjevingsmakta, med to tredjedelar av seta automatisk avsett til den styrande koalisjonen. Den 7. mai 2012 heldt Syria dei første vala sine der parti utanfor den styrande koalisjonen kunne delta. Sju nye politiske parti tok del i valet, der Folkefronten for endring og frigjering var det største opposisjonspartiet. Dei armerte regjeringsfiendtlege opprørarane valde å ikkje stille med kandidatar og bad støttespelarane sine om å boikotte valet.

Presidenten var generalsekretær i partiet, og leiaren for Nasjonal progressiv front som var den styrande koalisjonen. Utanfor koalisjonen var det 14 ulovlege kurdiske politiske parti.

På grunn av den pågåande borgarkrigen vart forskjellige alternative regjeringar danna, mellom anna den syriske interimregjeringa, Det demokratiske unionpartiet og lokale regionar styrte av sjarialov. Representantar frå den syriske interimregjeringa vart inviterte til å ta plassen til Styria i Den arabiske ligaen den 28. mars 2013 og vart respektert som den «den einaste representanten for det syriske folket» av fleire nasjonar, inkludert USA, Storbritannia og Frankrike.

 Menneskerettar 
mini|Skadde sivile ved eit sjukehus i Aleppo i oktober 2012
Sjølvstendige organisasjonar som Human Rights Watch var i lang tid uroa for situasjonen for menneskerettar i Syria. I 2010 omtalte Human Rights Watch situasjonen i Syria som «ein av dei verste i verda». Freedom House rangerte Syria «Ikkje fritt» i den årlege Freedom in the World-undersøkinga.

Styresmaktene var skulda for å arrestere demokratiske aktivitstar og menneskerettsaktivistar, sensur av nettstader, arrestasjon av bloggarar og pålegging av reiseforbod. Tilfeldig arrestasjon, tortur og forsvinningar var utbreidde. Sjølv om grunnlova til Syria garanterte likskap mellom kjønna, sa kritikarar at personalstatuttlover og straffelova diskriminerte kvinner. I tillegg var lova mild mot såkalla «æresdrap». I november 2011, under opprøret mot president Bashar al-Assad, rapporterte SN at av dei over 3500 dødsfalla, var over 250 barn så unge som to år gamle, og at gutar så unge som 11 år hadde blitt gjengvoldtatt av politiet.
Folket mot styret til president Assad hevda at meir enn 200, hovudsakleg sivile, vart massakrerte og kring 300 skadde i Hama då statlege styrkar bombarderte området den 12. juli 2012.

I august 2013 var regjeringa mistenkt for å ha nytta kjemiske våpen mot sivile. Den amerikanske utanriksministeren John Kerry sa det var «utan tvil» at kjemiske våpen var blitt nytta i landet og at styrkane til president Bashar al-Assad hadde drive «moralsk utukt» mott sitt eige folk. «Ta ikkje feil der,» sa Kerry. «President Obama meiner at dei som nyttar dei mest avskyelege våpena i verda mot det mest sårbare folket i verda, må stillast til ansvar. Ingenting i dag er meir alvorleg, og ingenting vert granska meir alvorleg.».

Naudretten sette ein effektiv stoppar for dei fleste lovfesta borgarvern, og var i bruk frå 1963 til 21. april 2011. Bruken av retten vart rettferdiggjort av regjeringa i samband med den pågåande krigen med Israel over Golanhøgdene.

 Forsvaret 
mini|venstre|Syriske soldatar går med ei sovjetisk vernemaske og eit kinesisk Type-56 automatgevær.

Presidenten av Syria var øvstkommanderande for det syriske militæret, som bestod av 400 000 soldatar når det var mobilisert. Militæret var vernepliktig og menn måtte tene i militæret når dei vart 18. Den obligatoriske militærtenestetida minka med med tida. I 2005 vart tida minka frå 2,5 år til 2 år, i 2008 til 21 månader og i 2011 til 1,5 år. Kring 20 000 syriske soldatar vart sett i stilling i Libanon fram til 27. april 2005, då dei siste syriske soldatane forlet landet etter tre tiår med okkupasjon.

Sovjetunionen gav i lang tid trening, materiell og midlar til det syriske militæret, og då landet braut saman hadde ikkje Syria lenger den same tilgangen til moderne militærutstyr. Landet hadde eit arsenal av bakke-til-bakke-missil. Tidleg i 1990-åra fekk landet Scud-C-rakettar med ei rekkjevidd på 500 kilometer frå Nord-Korea, og Scud-D, med ei rekkjvidd på opp til 700 km, vert visstnok utvikla av Syria med hjelp frå Nord-Korea og Iran, i følgje Zisser.«Syria's embrace of WMD" av Eyal Zisser, Globe and Mail, 28. september 2004.

Syria fekk mykje økonomisk støtte frå statane kring Persiabukta etter å ha delteke i Golfkrigen, og ein god del av desse midlane var øyremerka for militæret.

 Utanrikspolitikk 
mini|Diplomatiske oppdrag i Syria.
Hovudmåla med utanrikspolitikken til president Bashar al-Assad var å sikre nasjonal tryggleik, få aukande påverknad hos dei arabiske naboane og sikre seg attende Golanhøgdene. Mange gonger gjennom historia har Syria vore i bitter strid med sine geografiske, kulturelle naboar, som Tyrkia, Israel, Irak og Libanon. Syria betra tilhøvet til fleire av statane i regionen på 2000-talet, før den arabiske våren og den syriske borgarkrigen.

Etter at den syriske borgarkrigen starta i 2011 med dei mange drapa og menneskrettsbrota, vart Syria i aukande grad isolert frå dei andre landa i regionen, og det større internasjonale samfunnet. Syria har hatt diplomatiske forhold med fleire land, som Storbritannia, Canada, Frankrike, Italia, Tyskland, Tunisia, Egypt, Libya, USA, Belgia, Spania, og Golf-statane.

Frå Den arabiske ligaen heldt Syria diplomatiske forhold med Algerie, Egypt, Irak, Libanon, Sudan og Jemen. På grunn av valden mot dei sivile vart Syria suspendert frå Den arabiske ligaen og Organisasjonen for islamsk samarbeid i 2012. Syria hadde framleis gode forhold med sine tradisjonelle allierte, Iran, Kina, Venezuela og Russland, som var av dei få landa som støtta den syriske regjeringa i borgarkrigen.

Syria rekna provinsen Hatay i Tyrkia som ein del av sitt eige territorium.

Israel annekterte Golanhøgdene i 1981, medan Syria held på kravet om å få attende dette territoriet.

Den syriske okkupasjonen av Libanon byrja i 1976 som følgje borgarkrigen der og enda i april 2006 etter indre og internasjonalt press etter drapet på den tidlegare libanesiske statsministeren Rafik Hariri.

Kjelder


Historie
Kategori:Historie etter land