Piaras Feiritéar

Piaras Feiritéar eller Pierce Ferriter (), var ein irsk klanhøvding og diktar. Sjølv om Feiritéar er best kjend for mange verk av irsk skaldedikting, er han òg ein vel folkehelt på Dingle-halvøya for rolla si som leiar for den gryande irske konføderasjonen, som førte til den summariske avrettinga hans i Killarney i 1653 for å ha motstått erobringa av Irland under Cromwell.

 Bakgrunn 
høgre|mini|Ruinane av Castle Sybil ved Ferriters Cove, der Piaras Feiritéar var fødd.
Feiritéar var den siste Chief of the Name, eller formelle høvdingen til den fullstendig gæliserte normanniske Feiritéar-klanen og lord av Ballyferriter i Corca Dhuibhne.

Feiritéar var også ein harpespelar og ein dyktig fleirspråkleg diktar. Han var kjend for samanføringa si av klagesong, lovtaler og satirar i den irske skaldetradisjonen og for å skriva kjærleiksdikt med mykje vidare europeisk innverknad.Colum, Pádraic. A Treasury of Irish Folklore. Kilkenny Press, New York, 1989. Det best kjende verket hans er Leig díot t’airm, a mhacoimh mná (‘Legg vekk våpna dine, jomfru’). 

 Krigar 
Feiritéar blei såra under eit åtak av Oliver Cromwell sine roundhead-styrkar på Feiritéar-klanen si festning Tralee Castle i 1641. Feiritéar og klansfolka hans heldt slottet heilt til Ross Castle i Killarney fall til Cromwell-styrkane i juni 1653. Feiritéar fekk fri passasje av Cromwellian-kommandanten brigadier Nelson og reiste for å ordna vilkår for overgjeving. I staden blei han gripen i Castlemaine og hengd saman med andre, inkludert svigerbroren sin, dominikanarmunken Tadhg Ó Muircheartaigh, på Cnocán na gCaorach i Killarney den 15. oktober 1653.

 Ettermæle 
mini|Minnesmerke til «Four Kerry Poets» (Piaras Feiritéar, Seafradh Ó Donnchadha, Aogán Ó Rathaille og Eoghan Rua Ó Súilleabháin) i Muckross Abbey i Killarney.
Piaras Feiritéar er blitt verande ein folkehelt for irskspråklege folk på Dingle-halvøya, særleg på heimstaden Ard na Caithne, der ein framleis kan sjå ruinane av slottet til familien. Poesien hans lever framleis som munnleg litteratur.

I 1926 skreiv Daniel Corkery om at avrettinga av Piaras Feiritéar i 1653 bidrog til å skapa aisling-tradisjonen i irsk poesi, der ein spéirbhean (ei vakker og dronningaktig kvinne frå Aos Si, huldreverda, som symboliserer Irland) klagar over tilstanden sin og, i seinare versjonar, spår om ei betre framtid.Daniel Corkery (1926), The Hidden Ireland: A Study of Gaelic Munster in the Eighteenth Century, s. 126-129. I 1653 komponerte ein anonym skald frå County Kerry ein klagesong på vers over døden til Feiritéar. Diktet, som byrjar med Do chonnac aisling are maidin an lar ghil (‘Eg såg eit syn om morgonen på den lyse dagen’). Visjonen var den førkristne gudinna Erin, som sørga over døden til ein mann som hadde styrta hundrevis av folk.Daniel Corkery (1926), The Hidden Ireland: A Study of Gaelic Munster in the Eighteenth Century, s. 128-129.

I The Western Island gjenfortel Robin Flower ei soge fortalt av Seanchai Tomás Ó Criomhthain, som hevda at Piaras hadde ei festning på Great Blasket Island som han brukte for å koma seg unna engelskmennene.

I 1934 redigerte Pádraig Ó Duinnín ei bok med tittelen Dánta Phiarais Feiritéir: maille le pré-rádh agus nótaí som inneheldte 23 av dei overlevande dikta til Piaras. I boka vigde Ó Duinnín eit kapittel til innverknaden frå livet og diktinga til Feiritéar på folkloren i området. 

I 2001 gav den irske diktaren og skribenten Máire Mhac an tSaoi ut ein prisløna roman, A Bhean Óg Ón..., om tilhøvet mellom Piaras og Meg Russell, som han skreiv mykje av den irske kjærleikspoesien sin til.

I Killarney er det reist eit minnesmerke til Piaras Feiritéar og tre andre Kerry-diktarar frå tidleg moderne tid, Séafraidh Ó Donnchadha an Ghleanna,Dictionary of Irish Biography https://www.dib.ie/index.php/biography/o-donnchadha-ghleanna-seafraidh-odonoghue-glens-geoffrey-a6348 Aodhagan Ó Rathaille og Eoghan Rua Ó Súilleabháin. Det har form som ein skulptur av ein spéirbhean (ei drømmekvinne, eit symbol på Irland) med namna til alle dei fire diktarane hogde inn.

Merknadar

 Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Piaras Feiritéar» frå ,  den 18. juli 2025.  

 Bakgrunnsstoff 

 Musical instruments in Ireland 9th 14th centuries: A review of the organological evidence, Ann Buckley, pp. 13–57, Irish Musical Studies i, Blackrock, County Dublin, 1990
 Music and musicians in medieval Irish society, Ann Buckley, s. 165–190, Early Music xxviii, no.2, May 2000
 Music in Prehistoric and Medieval Ireland, Ann Buckley,  s. 744–813, in A New History of Ireland, volume one, Oxford, 2005

 (130) - Matheson Collection > Gleanings from Irish manuscripts - Early Gaelic Book Collections - National Library of Scotland

Kategori:Irskspråklege forfattarar
Kategori:Fødde i 1600-åra