Joel Mokyr

Joel Michael Mokyr (hebraisk: יואל מיכאל מוקיר; ) er ein amerikansk og israelsk økonomihistorikar. Han er professor i økonomi og historie, og har tittelen Robert H. Strotz-professor i humaniora og samfunnsvitskap ved Northwestern University. Han har òg vore Sackler-professor ved Eitan Berglas School of Economics ved Universitetet i Tel Aviv. I 2025 fekk han ein halv del av Sveriges Riksbanks pris i økonomisk vitskap til minne om Alfred Nobel «for å ha identifisert føresetnadene for vedvarande vekst gjennom teknologisk framgang».

 Tidleg liv og utdanning 
Joel Mokyr vart fødd i Leiden i Nederland i 1946, i ein familie av nederlandske jødar som overlevde Holocaust. Faren hans, Salomon Mok, var embetsmann og døydde av kreft då Joel berre var eitt år gammal. Han utvandra til Israel som barn saman med mora, Gunda Mok (fødd Jakobs), og vaks opp i Haifa.

Mokyr tok bachelorgrad i økonomi og historie ved Det hebraiske universitetet i Jerusalem i 1968. Deretter tok han mastergrad (M.Phil.) i økonomi ved Yale University i 1972, og doktorgrad (Ph.D.) i økonomi ved Yale i 1974. Doktoravhandlinga hans hadde tittelen Industrial Growth and Stagnation in the Low Countries, 1800–1850.

 Karriere 
Mokyr var undervisningsassistent ved Yale University frå 1972 til 1973, og vart tilsett som førsteamanuensis ved Northwestern University i 1974, der han har vore sidan.

Mokyr har vore sjefredaktør for bokserien Princeton Economic History of the Western World (utgjeven av Princeton University Press) og medredaktør for Journal of Economic History. Frå 2002 til 2003 var han president i Economic History Association.

 A Culture of Growth 
Mokyr presenterer forklaringane sine på den industrielle revolusjonen i boka A Culture of Growth: The Origins of the Modern Economy frå 2016. Boka har fått gode meldingar. Deirdre McCloskey omtala boka som ei «briljant bok … Ho er lang, men stadig interessant, til og med vittig. Ho held på interessa heilt fram til side 337 … Boka er ikkje lett underhaldningslesing, men du vil sitje att som eit klokare menneske med ny innsikt i korleis den moderne verda vart til.» I meldinga si skildra McCloskey vidare Mokyr som ein «økonomisk vitskapsmann verdig ein Nobelpris».

I ei melding i Nature meinte Brad DeLong at sjølv om han heldt framleis på andre forklaringar på den industrielle revolusjonen, «ville eg ikkje verte særleg overraska om eg tok feil, og at Mokyr sitt resonnement viste seg å vere den mest treffande analysen … A Culture of Growth får meg heilt klart til å tenkje nytt.»

Den økonomiske historikaren Victoria Bateman ved University of Cambridge skreiv:
«Ved å peike på vekstfremjande faktorar som går utover både staten og marknaden, er Mokyr si bok eit særs velkome bidrag. Ho kan òg vere nyttig i debattar om forskingsmiljøet etter Brexit. Ved å løfte fram kulturen si rolle vil boka likevel vere kontroversiell, særleg blant økonomar.»»

Ein artikkel i The Economist peikte på at boka krev ei nøye skiljelinje mellom «kultur som idear, sosialt lært» og «kultur som arv overført genetisk». Boka har òg fått gode meldingar frå Diane Coyle, Foreign Affairs, The Independent og Journal of Economic Literature. Geoffrey Hodgson har på si side kritisert boka for å leggje «for mykje forklaringsvekt på for få ekstraordinære menneske».

 Heider og prisar 
Mokyr vart vald inn i American Academy of Arts and Sciences i 1996, og vart medlem av Econometric Society i 2011. I 2001 vart han vald inn som utanlandsk medlem av Royal Netherlands Academy of Arts and Sciences, som òg tildelte han den årlege Heineken-prisen i historie i 2006. Han fekk Balzan International Prize for økonomisk historie i 2015. I 2025 vart han tildelt halve Sveriges Riksbanks pris i økonomisk vitskap til minne om Alfred Nobel «for å ha identifisert føresetnadene for vedvarande vekst gjennom teknologisk framgang». Den andre halvparten av prisen gjekk til Philippe Aghion og Peter Howitt.

 Privatliv 
Mokyr er gift med Margalit (fødd Birnbaum), professor i biokjemi og molekylærbiologi ved University of Illinois Chicago. Dei har to døtrer.

 Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Joel Mokyr» frå , den 28. oktober 2025.

Kategori:Økonomar frå USA
Kategori:Israelske økonomar
Kategori:Nobelprisen i økonomi
Kategori:Nobelprisvinnarar frå USA
Kategori:Israelske nobelprisvinnarar