John M. Martinis

John Matthew Martinis () er ein amerikansk fysikar og professor i fysikk ved . Han leia eit forskingsteam som utvikla ein superleiande kvantedatamaskin ved Google Quantum AI Lab – eit samarbeid mellom UC Santa Barbara og Google. Med prosessoren Sycamore hevda dei i 2019 å ha oppnådd det første beviset på kvanteoverlegenheit (quantum supremacy).

Martinis delte Nobelprisen i fysikk i 2025 med John Clarke og Michel Devoret for det felles arbeidet deira med makroskopiske kvantefenomen i superleiarar.

 Tidleg liv og utdanning 
John Matthew Martinis vart fødd i 1958 og voks opp i San Pedro, California. Han seier sjølv at han har kroatisk bakgrunn – mora var frå USA, medan faren var etnisk kroat frå Komiža på øya Vis, nær Split i Kroatia. Faren immigrerte til USA frå det tidlegare Jugoslavia for å rømme frå det kommunistiske regimet.

Etter å ha studert ved , tok Martinis ein Bachelor of Science i fysikk i 1980 og ein doktorgrad (Ph.D.) i fysikk i 1987.

Under doktorgradsstudia utforska han den kvantemekaniske åtferda til ein makroskopisk variabel – faseforskjellen over ein Josephson-tunnelovergang.  Rettleiar hans var John Clarke, og han samarbeidde med Michel Devoret, som då var postdoktor.
I 1985 presenterte Clarke, Devoret og Martinis ein analyse av mikrobølgjepulsar som viste dei kvantiserte energinivåa i ein Josephson-overgang. Dette arbeidet vart seinare eit fundament for superleiande kvantedatamaskinar.
 Karriere 
Martinis arbeidde først ved Commissariat à l'Énergie Atomique i Saclay, Frankrike, og deretter ved Electromagnetic Technology Division ved National Institute of Standards and Technology (NIST) i Boulder, der han arbeidde med forsterkarar basert på SQUID-ar (superleiande kvanteinterferensapparat).

Sidan 2004 har Martinis vore tilsett ved . Han hadde i fleire år tittelen Susan and Bruce Worster Chair in Experimental Physics. Kvanteinnretninga han utvikla saman med kollegaer ved UCSB vart kåra til Årets gjennombrot av Science-magasinet i 2010.
I 2014 kunngjorde Google Quantum AI Lab – eit samarbeid mellom UCSB og Google – at dei hadde tilsett Martinis og teamet hans i ein multimillion-dollar-avtale for å byggje ein kvantedatamaskin basert på superleiande qubit-ar. I 2019 publiserte Martinis og teamet ein artikkel i Nature, der dei presenterte korleis dei for første gong oppnådde kvanteoverlegenheit med Sycamore-prosessoren – ein kvantedatamaskin med 53 qubit-ar.
Martinis trekte seg frå Google i april 2020 etter å ha blitt omplassert til ein rådgjevarrolle.
I 2020 byrja Martinis å jobbe for Silicon Quantum Computing, eit oppstartsselskap skipa i Australia av professor Michelle Simmons. I 2022 grunnla han selskapet Qolab, ei privat verksemd innan kvantedatabehandling, basert på produksjon av halvleiarbrikker.

 Pris og utmerkingar 
I 2014 delte Martinis Fritz London Memorial Prize med Michel Devoret og .

I 2021 fekk han John Stewart Bell-prisen for forsking på grunnleggande spørsmål i kvantemekanikk og bruken deira.

I 2025 mottok han Nobelprisen i fysikk saman med doktorrettleiaren sin John Clarke og Michel Devoret, for oppdaginga av makroskopisk kvantemekanisk tunnelering og energikvantisering i ein elektrisk krins.
 Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «John M. Martinis» frå , den 22. oktober 2025.

Kategori:USA-amerikanske professorar
Kategori:Nobelprisvinnarar frå USA
Kategori:Nobelprisen i fysikk