Runesteinar frå Isle of Man

Runesteinar frå Isle of Man omfattar runesteinar laga av den norrøne befolkninga på Man i løpet av den tida som blir kalla for vikingtida, eller mellomalderen, hovudsakleg i tida mellom 900- og 1000-talet, og til dels inn på 1100-talet. Trass i den relativt vesle storleiken til Man utmerker øya seg med mange runesteinar. Ifølgje ei oppteljing frå 1983 var det bevart så mange som 26 steinar på Man. Til samanlikning er det funne 33 i heile Noreg.Page, R. I. (1983): «The Manx Rune-stones», i Parsons, D. (red). (1995): Runes and Runic Inscriptions. The Boydell Press, Woodbridge. Side 227 Ei årsak til forskjellen kan vera at den norske tradisjonen var å gjera utskjeringar og skulpturar i tre, noko stavkyrkjene vitnar om, medan dei norrøne innflyttarane på Man kom i kontakt med og blei påverka av den eksisterande lokale keltiske tradisjonen med å reisa utskorne høgkrossar.Page, R. I. (1983): «The Manx Rune-stones», i Parsons, D. (red). (1995): Runes and Runic Inscriptions. The Boydell Press, Woodbridge. Side 227 Denne tradisjonen går tilbake til 500-talet og har innverknad frå Irland.Manx National Heritage: The Manx Stone Cross Collection

På Man har høgkrossar tent som gravmarkeringar og minnesteinar. Til no har ein funne 204 dekorerte steinar frå tidleg mellomalder på Man, noko som representerer den største konsentrasjonen av slike steinar frå denne perioden. Det store fleirtalet av desse har vore bevarte i kyrkjer og på kyrkjegardar, «cross shelters», i soknet der dei opphavleg blei sett opp. Det er avstøypingskopiar av alle steinane ved Manx Museum, der dei dannar ei uvurderleg referansesamling. Kvar enn steinane blir oppbevarte blir dei behandla som oldtidsmonument og er som det under vern og administrert av Manx National Heritage.

For steinar og steinkrossar av norrønt opphav har kyrkja på Man ikkje fordømt desse som heidenske, men har i staden oppmuntra nedteikningar av folk for kristne intensjonar. Den mest vanlege formelen som går igjen på heile 16 steinar er følgjande «N ... sette opp denne krossen til minne om M», men det er også ein stein som blei reist til gagn for den som rissa runene.

Manske runesteinar er følgjeleg tilsvarande med dei som er funne i Noreg,Side 1983:228 men der ein norsk runestein blir kalla for ein «stein» med inskripsjonar, sjølv om dei også har form som ein kross, har runesteinar som er reiste på Dei britiske øyane blitt kalla for «krossar».Page 1983:229 Det finst også to steinplater med angelsaksiske runer ved Maughold.Side 1983:225 I lista under er det gitt ei omsetjing der det er mogleg, og norrøne namn er gjengitt med tilsvarande moderne norske der dette også er mogleg.

 Soknet Andreas 

 Br Olsen;183 (Andreas (I), MM 99) 
høgre|mini|204x204pk|Br Olsen;183
Denne runesteinen er ein steinkross som no er i kyrkja Andreas. Innskrifta er på den yngre futharken i såkalla kortkvistruner, og dei minnest ein far.

Latinsk translitterasjon:

 ka-

Norrøn translitterasjon:

 ... þenna ept Ófeig, fôður sinn, en Gautr gerði, sonr Bjarnar frá Kolli.

Norsk omsetjing:

 «... dette [kors] i minne av Ófeigr, hans far, men Gaute gjorde (det), sønn av Bjørn fra Kolle.»

 Br Olsen;184 (Andreas (II), MM 131) 
høgre|mini|161x161pk|Br Olsen;184
Denne runesteinen er ein steinkross i kyrkja Andreas. Innskrifta er i den yngre futharken i kortkvistruner, og er datert til ca. år 940. Han blei reist i minnet av ei kone.

Latinsk translitterasjon:

 sont:ulf : hin : suarti : raisti : krus : þona : aftir : arin:biaurk * kuinu : sina (u) [*] k : au [*]: (o)ks/(b)ks

Norrøn translitterasjon:

 ... reisti kross þenna eptir ..

Norsk omsetjing:

 «Sandulv Svarte reiste dette korset i minne av Arinbjørg, hans hustru. ...»Inngangsdata Br Olsen;184 i Runedata 2.0

 Thorwald's Cross: Br Olsen;185A (Andreas (III), MM 128) 
høgre|mini|181x181pk|Br Olsen;185A
Referert til på engelsk som Thorwald's Cross, – «Torvaldskrossen». Denne steinkrossen blei funnen i sjølve kyrkja Andreas. Berre tilskrivinga til den som reiste krossen, Torvald, er igjen av innskrifta.Inngangsdata Br Olsen;185A i Runedata 2.0 Steinen er blitt svært øydelagd sidan innskrifta blei laga.Page 1983:226 Krossen viser ein mann med skjegg som held eit spyd retta nedover mot ein ulv, ulven glefsar om høgrefoten til mannen medan ein stor fugl sit på skuldra hans.Pluskowski (2004:158). Runedata daterer steinen til år 940,Inngangsdata Br Olsen;185A i Runedata 2.0 medan Pluskowski daterer han til noko seinare på 1000-talet.Pluskowski (2004:158).

Avbildinga er blitt tolka som norrøne heidenske guden Odin, som med helst ein ramn (men kanskje også ei ørn) på skuldra blir eten av ulven Fenris under endetida Ragnarok.Pluskowski (2004:158) & Jansson (1987:152) Ved sida av bildet er det ei avbilding av ein stor kross og eit anna bilde ved sida av som er blitt tolka som Kristus sin triumf over Satan.Hunter, Ralston (1999:200). Desse kombinerte elementa har ført til at steinen er blitt omtalt som «synkretisk kunst»; ei blanding av heidenske og kristne motiv.Pluskowski (2004:158). Andy Orchard har som mange andre hevda at fuglen på skuldra kan ha vore anten Hugin eller Munin, dei kjende ramnane som er ein del av mytologien rundt Odin.Orchard (1997:115).

Latinsk translitterasjon:

 þurualtr ÷ (r)[aisti] (k)(r)(u)(s) ÷ (þ)[...]

Norrøn avskrift:

 Þorvaldr reisti kross þe[nna].

Norsk omsetjing:

 «Torvald reiste (dette) kors.»Inngangsdata Br Olsen;185A i Runedata 2.0

 Br Olsen;185B (Andreas (IV), MM 113) 
Denne steinkrossen er i kyrkja Andreas. Han er gravert med den yngre futharken i kortkvistruner, datert til 900-talet. Det som står att av beskjeden fortel berre at det er reist i minnet av nokon, namna frå begge partar er gått tapt.

Latinsk translitterasjon:

 [... ...ai]s[t]i : [k]rus : þaina : aftiR ...

Norrøn avskrift:

 Sandulfr hinn Svarti reisti kross þenna eptir Arinbjôrgu, konu sína. ... ... ... ...

Norsk omsetjing:

 «... reiste dette kors i minnet av ...»Inngangsdata Br Olsen;185B in Runedata 2.0

 Br Olsen;185C (Andreas (V), MM 111) 
høgre|mini|160x160pk|Br Olsen;185C
Berre fragment er igjen av denne steinkrossen, og dei er i kyrkja Andreas. Innskrifta er ikkje blitt tolka, men er oppsiktsvekkjande ved at ho består av uvanlege kortkvistruner, og binderuner.Inngangsdata Br Olsen;185C i Runedata 2.0

Latinsk translitterasjon:

 ... (þ)[an](a) : [aft] (u)(f)(a)ik : fauþur : sin : in : kautr : kar[þ]i : sunr : biarnar f(r)(a) : (k)(u)(l)(i) [:]

Norrøn avskrift:

 oulaibr ÷ liu(t)ulbs| |sunr : r[ai](s)[ti k]rs * þ-na : ai(f)(t)ir * ...-b : sun [s]in

Norsk omsetjing:

 Br Page1998;9 (Andreas (VI), MM 121) 
Berre eit fragment er att av denne steinplata som ein gong var ein del av ei grav. Ho er datert til vikingtida, truleg til tida rundt 1000-talet, og er i kyrkja Andreas. Altfor lite står att av inskripsjonen til at han kan tolkast.

Latinsk translitterasjon:

Norrøn avskrift:

 Áleifr/Óleifr Ljótulfs sonr reisti kross þ[e]nna eptir [Ul]f, son sinn.

Norsk omsetjing:

 Br NOR1992;6B (Andreas (VII), MM 193) 
Dette fragmentet blei oppdaga ved Larivane Cottage. Det er ei steinplate som ein gong var ein del av ei grav. Innskrifta blei gjort som relieff, og er i dag bevart på Manx Museum. Det som er igjen av innskrifta kan ikkje bli lest eller tolka.

Latinsk translitterasjon:

 «Olav, Jotulvs sønn, reiste dette korset i minnet av Ulv, sin sønn.»Inngangsdata Br Olsen;189 i Runedata 2.0

Norrøn avskrift:

 (þ)(u)(r)... : raisti : krus : þono : ift : ufaak : sun : krinais

Norsk oversettelse:

 Soknet Ballaugh 

 Br Olsen;189 (Ballaugh, MM 106) 
høgre|mini|154x154pk|Br Olsen;189, Ballaug
Dette steinkrossen er i Ballaugh. Innskrifta er utført med den yngre futharken i kortkvistruner, og blei gjort ein gong på den andre halvdelen av 900-talet. Steinen blei reist til minne om ein son.

 Soknet Lezayre 

 Br Olsen;190A (Balleigh) 
Desse fragmenta av ein steinkross er funne ved Balleigh. Dei er daterte til vikingalderen, ein gong mellom 900-talet og 1000-talet. Berre spor av runer er igjen, og dei kan ikkje lenger bli lesne.

 Þorsteinn reisti kross þenna ept Ófeig, son Krínáns.

 «Torstein reiste dette korset i minnet av Ófeigr, sønn av Krínán.»Inngangsdata Br Olsen;190B i Runedata 2.0

 Soknet Braddan 

 Br Olsen;190B (Braddan (I), MM 112) 
Denne steinen er i kyrkja Braddan. Innskrifta består av kortkvistruner og er datert til mellom 930 og 950. Krossen blei reist til minne om ein mann.

Latinsk translitterasjon:

 (þ)(u)(r)... : raisti : krus : þono : ift : ufaak : sun : krinais

Norrøn avskrift:

 Þorsteinn reisti kross þenna ept Ófeig, son Krínáns.

Norsk omsetjing:

 «Torstein reiste dette korset i minnet av Ófeigr, sønn av Krínán.»Inngangsdata Br Olsen;190B i Runedata 2.0

 Br Olsen;191A (Braddan (II), MM 138) 
høgre|mini|98x98pk|Br Olsen;191A
Denne steinen er i kyrkja Braddan. Innskrifta består av kortkvistruner og er datert til andre halvdel av 900-talet. Ho fortel om forræderi om einkvan som ein stolte på.

Latinsk translitterasjon:

 ... ...(n) roskitil : uilti : i : triku : aiþsoara : siin

 ... [e]n Hrossketill vélti í tryggu eiðsvara sinn.

 «... men Roskjetil forrådte troen til sin edsvorne forbundsfelle.»Inngangsdata Br Olsen;191A i Runedata 2.0

 Br Olsen;191B (Braddan (III), MM 136) 
høgre|mini|250x250pk|Br Olsen;191B
Denne steinen er i kyrkja Braddan. Innskrifta består av kortkvistruner og er datert til 980-talet. Runemeisteren er identifisert som Torbjørn, som også gjorde Br Olsen; 193A, under.Inngangsdata Br Olsen;191B i Runedata 2.0 Steinen er blitt svært øydelagd sidan han blei skriven ned.Page 1983:226

Latinsk translitterasjon:

 utr : risti : krus : þono : aft : fro(k)(a) [: f](a)(þ)[ur sin : in :] (þ)[urbiaurn : ...]

Norrøn avskrift:

 Oddr reisti kross þenna ept Frakka, fôður sinn, en Þorbjôrn ...

Norsk omsetjing:

 «Odd reiste dette korset til minne av Frakk, sin far, men... ...»Inngangsdata Br Olsen;191B i Runedata 2.0

 Br Olsen;193A (Braddan (IV), MM 135) 
høgre|mini|200x200pk|Br Olsen;193A
Denne runesteinen er datert til 980-talet, og er i kyrkja Braddan. Inskripsjonen består av kortkvistruner og er gjort av runemeisteren Torbjørn, som også gjorde Br Olsen; 191B, over. Han blei reist til minne om ein son.

Latinsk translitterasjon:

 þurlibr : nhaki : risti : krus : þono : aft [:] fiak : s(u)[n] (s)in : (b)ruþur:sun : habrs × {IHSVS}

Norrøn avskrift:

 Þorleifr Hnakki reisti kross þenna ept Fiak, son sinn, bróðurson Hafrs. {<ihsvs>}

Norsk omsetjing:

 «Torleiv Nakke reiste dette korset i minnet av Fiak, sin sønn, Havs brorsønn. {<ihsvs>}»Inngangsdata Br Olsen;193A i Runedata 2.0 Denne inskripsjonen er betydningsfull som kulturhistorisk monument da farens navn, Torleiv, er norrønt, mens sønnens navn er keltisk, Fiak, noe som er bevis på fredelig samgifte mellom to folk på Man.

 Br Page1998;20 (Braddan (V), MM 176) 
Dette fragmentet av ein runestein er i dag i Manx Museum. Han er truleg frå vikingtida og gjort av nordbuarar, men var per 2006 ikkje blitt analysert.

 Br NOR1992;6A (Braddan (VI), MM 200) 
Denne runesteinen består av eit fragment av ei skiferhelle. Han er datert til vikingtida og er i dag oppbevart ved Manx Museum. Den einaste beskjeden som er igjen består av ordet «gjort».

Latinsk translitterasjon:

 ...---r--nr * kirþi * ..

Norrøn avskrift:

 ... gerði ..

Norsk omsetjing:

 «... gjorde ...»Inngangsdata Br NOR1992;6A in Rundata 2.0
 gerði  vil bli omsett til moderne norsk som «gjorde». Tydinga av dette ordet er avhengig av resten av setninga, som har gått tapt, men viser truleg til at stein er gjord, det vil seia reist.

 Soknet Bride 

 Br Olsen;193B (MM 118) 
Denne steinkrossen er i kyrkja Bride. Inskripsjonen består av kortkvistruner og er datert til mellom 930-950. Han bleireist til minne om ei kone. Denne norrøne runesteinen nemner personar med keltiske namn.

Latinsk translitterasjon:

 [t]ruian : sur [t]u(f)kals : raisti krs þina : a(f)[t] aþmiu... : kunu si[n...]

Norrøn avskrift:

 Druian, sonr Dufgals, reisti kross þenna ept Aþmiu[l], konu sín[a].

Norsk omsetjing:

 «Druian, Dufgals sønn reiste dette korset til minne om Aþmiu[l], sin hustru.»Inngangsdata Br Olsen;193B i Runedata 2.0

 Soknet Onchan 

 Br Olsen;194 (MM 141) 
høgre|mini|200x200pk|Br Olsen;194
Denne runesteinen består av ein inskripsjon med kortkvistruner på ein gammal irsk steinkross. Inskripsjonene A, B og C er datert til vikingalderen, medan D er seinare. A og B er gjort av same runemeister, C og D er gjort av ein annan og ein tredje, medan ein fjerde skrivar gjorde E, F og G. Ho har identifisert seg sjølv som Turid. Det er eit bevis for at runekunsten ikkje utelukkande var ein kunstart for menn.

Latinsk translitterasjon:

 A ...(a) sunr × raisti × if(t) [k](u)[i](n)(u) (s)(i)(n)(a) ×
 B murkialu × m...
 C × uk ik at × auk raþ ik r...t ×
 D a=læns
 E kru...
 F isu krist
 G þuriþ × raist × rune... ×

Norrøn avskrift

 A ... sonr reisti ept konu sína
 B Myrgjôl ...
 C Hygg ek at ok ræð ek r[é]tt.
 D Alleins.
 E Kro[ss]
 F Jésu Krist
 G Þúríð reist rúna[r].

Norsk omsetjing:

 A «...s sønn reiste (dette) i minne av sin hustru»
 B «Myrgjôl ...»
 C «Jeg undersøkte (runene) og jeg leste (dem) riktig.(?)»
 D «i enighet(?)»
 E «Kors»
 F «Jesus Kristus»
 G «Turid risset runene.»Inngangsdata Br Olsen;194 i Runedata 2.0

 Soknet German 

 Br Olsen;199 (German (I), MM 107) 
høgre|mini|209x209pk|Br Olsen;199
Denne steinkrossen er utanfor kapellet til sankt Johannes. Inskripsjonen er i kortkvistruner og er datert til mellom 930 og 950. Inskripsjonen er sekundær og er dårleg bevart. Berre nokre få runer synlege.

Latinsk translitterasjon:

 ... in o(s)(r)(u)(þ)(r) : raist : runar : þsar ×  ----- -

Norrøn avskrift:

 ... En Ásrøðr reist rúnar þessar. ... ...

Norsk omsetjing:

 «... og Åsrød skar disse runene. ... ...»Inngangsdata Br Olsen;199 i Runedata 2.0

 Br Olsen;200A (German (II), MM 140) 
høgre|mini|208x208pk|Br Olsen;200A
Denne steinkrossen er i dag ved på Manx Museum. Inskripsjonen er kortkvistruner, men kan vera frå seinare enn vikingalderen og ein gong etter 1050-talet. Runene blei rissa inn til minne om ei kone.

Latinsk translitterasjon:

 ... ... ...(u)s * þense * efter * asriþi * kunu sina * (t)(u)(t)ur * ut... ...-

Norrøn avskrift:

 ... ... [kr]oss þenna eptir Ástríði, konu sína, dóttur Odd[s]. ...

Norsk omsetjing:

 «... ... dette kors i minnet av Asrid, hans hustru, Odds datter...»Inngangsdata Br Olsen;200A i Runedata 2.0

 Soknet Jurby 

 Br Olsen;200B (MM 127) 
høgre|mini|222x222pk|Br Olsen;200B
Denne steinkrossen er i Jurby og kortkvistrunene på han er daterte til andre halvpart av 900-talet.Inngangsdata Br Olsen;200B in Rundata 2.0. Her forutsettes det at þurb- er en forkortelse for Þorbjǫrg = Torbjørg. Slike forkortelser var ikke uvanlige. Dei er blitt mykje øydelagde sidan dei blei rissa.Page 1983:226 Ein av figurane som er avbilda på krossen held eit lite sverd i høgrehanda og eit gjallarhorn i den venstre, medan ein ramn flyg over. Det er blitt foreslått at denne figuren representerer den norrøne heidenske guddommen Heimdall som held Gjallarhornet som blei brukt for proklamera at Ragnarokk kjem.Kermode (2005 [1907]:188).

Latinsk translitterasjon:

 [... ... ...un * si]n : in : onon : raiti  --- * aftir þurb-...

Norrøn avskrift:

 ... ... [s]on sinn, en annan reisti/rétti [hann](?) eptir Þor...

Norsk omsetjing:

 «... ... hans sønn og fostret (?) en annen ... i minne av Torbjørg...»

 Soknet Marown 

 Br Olsen;201 (MM 139) 
Denne steinen er i kapellet til sankt Trinian. Kortkvistrunene er daterte til vikingtida.

Latinsk translitterasjon:

 þurbiaurn : risti : krus : þ(o)-...

Norrøn avskrift:

 Þorbjôrn reisti kross þe[nna].

Norsk omsetjing:

 «Torbjørn reiste dette korset.»Inngangsdata Br Olsen;201 i Runedata 2.0

 Soknet Maughold 

 Br Olsen;202A (Maughold (I), MM 145) 
Denne runeinskripsjonen står på ei steinplate som blei brukt i ei grav. Han er no plassert i nærleiken av kyrkja Maughold. Innskrifta er datert til andre halvparten av 1100-talet, og blei gjort av same runemeister som Br Olsen; 202B. På ein stein kan ein også sjå den fyrste halvparten av det irske alfabetet ogham.

Latinsk translitterasjon:

 (i)(u)an + brist + raisti + þasir + runur + [f]uþor(k)(h)niastbml +

Norrøn avskrift:

 Jóan prestr reisti þessar rúnar. <fuþorkhniastbml>

Norsk omsetjing:

 «Jóan prest skar disse runene.  Fuþorkhniastbml»Inngangsdata Br Olsen;202A i Runedata 2.0

 Br Olsen;202B (Maughold (II), MM 144) 
Denne innsrkifta er frå ei steinplate som blei brukt på ei grav. Ho blei oppdaga i den øvre enden av dalen Corna, men er i dag ved kyrkja Maughold. Kortkvistrunene er daterte til andre halvpart av 1100-talet og blei gjort av den same runemeisteren som Br Olsen; 202A.

Latinsk translitterasjon:

 + krisþ : malaki : ok baþr(i)k : (a)þ(a)(n)man (×)  ÷ [...nal] * sauþ * a... * iuan * brist * i kurnaþal *

Norrøn avskrift:

 Kristr, Malaki ok Patrik. Adamnán ... ... ... Jóan prestr í Kornadal.

Norsk omsetjing:

 «Kristus, Malaki, og Patrik. Adamnán ... Joán prest i Kornadal.»Inngangsdata Br Olsen;202B i Runedata 2.0

 Br Olsen;205A (Maughold (III), MM 133) 
Dette fragmentet av ein steinkross blei funne i Ballagilley. Det er for tida i kyrkja Maughold. Steinkrosen er datert til vikingtida, men berre fire runer er igjen av den opphavlege inskripsjonen.

 Br Olsen;205B (Maughold (IV), MM 142) 
Denne inskripsjonen er datert til rundt år 1000 og står på ei steinplate som hadde blitt brukt på ei grav. Han er no i kyrkja Maughold. Inskripsjonen er i kortkvistruner, bortsett frå S-runa, og det er derfor grunn til å tru at ho blei gjort av ein besøkjande på øya Man.

Latinsk translitterasjon:

 A heþin : seti : krus : þino : eftir : tutur : sino  lif...  lifilt
 B arni : risti : runar : þisar
 C sikuþr

Norrøn avskrift:

 A Heðinn setti kross þenna eptir dóttur sína Hlíf[hildi]. Hlífhildi.
 B Árni risti rúnar þessar.
 C Sigurðr.

Norsk omsetjing:

 A «Heðinn satte dette korset i minne av sin datter Liv(hilde). Livhilde.»
 B «Arne risset disse runene.»
 C «Sigur.»Inngangsdata Br Olsen;205B i Runedata 2.0

 Br Page1998;21 (Maughold (V), MM 175) 
Denne inskripsjonen står på ei steinplate som var brukt på ei grav. Han er i dag i Manx Museum. Innskrifta er gjord med kortkvistruner og er datert til vikingtida. Ho blei rissa til minne om ei kone.

Latinsk translitterasjon:

 kuan sunr × mailb---ak... + kirþi + lik+tinn i(f)tir +  + kuina sina +

Norrøn avskrift:

 <kuan>, sonr <mailb---ak...> gerði líkstein(?) eptir kona sína.

Norsk omsetjing:

 «<kuan>, sønn av <mailb---ak...> gjorde gravsteinen(?) i minne av sin hustru.»

 Soknet Michael 

 Br Olsen;208A (Kirk Michael (I), MM 102) 
høgre|mini|200x200pk|Br Olsen;208A
Dette fragmentet av ein steinkross er i kyrkja Kirk Michael. Inskripsjonen er i kortkvistruner og er datert til vikingtida.

Latinsk translitterasjon:

 ... [kru](s) : þna : af[tir : ...]

Norrøn avskrift:

 ... kross þenna eptir ...

Norsk omsetjing:

 «... dette korset i minnet av...»Inngang Br Olsen;208A i Runedata 2.0

 Br Olsen;208B (Kirk Michael (II), MM 101) 
høgre|mini|222x222pk|Br Olsen;208B
Denne steinkrossen er i kyrkja Kirk Michael, og er datert til vikingtida. Inskripsjonen er gjord i kortkvistruner og er dedikert til ein mann medan han framleis levde. Namna verker å vera både keltiske og norrøne.

Latinsk translitterasjon:

 × mail:brikti : sunr : aþakans : smiþ : raisti : krus : þano : fur : salu : sina : sin:bruku in : kaut × kirþi : þano : auk  ala : i maun ×

Norrøn avskrift:

 Melbrigði, sonr Aðakáns Smiðs, reisti kross þenna fyr sálu sína synd...(?), en Gautr gerði þenna ok alla í Môn.

Norsk omsetjing:

 «Melbrigði, sønn av Aðakán smeden, reiste dette korset for hans synder ... sjel, men Gaute gjorde dette (korset) og alle på Man.»Inngang Br Olsen;208B i Runedata 2.0

 Br Olsen;215 (Kirk Michael (III), MM 130) 
høgre|mini|200x200pk|Br Olsen;215
Dette er ein gammal irsk stein som har fått ein inskripsjon i langkvistruner, og var sannsynlegvis gjort av ein dansk besøkjande ein gong på 1000-talet. Det er også inskripsjonar med ogham på begge sider. Innskrifta er oppsiktsvekkjande med betraktninga om at god fosterson er betre enn ein dårleg biologisk son.

Latinsk translitterasjon:

 mal:lymkun : raisti : krus : þena : efter : mal:mury : fustra : si(n)e : tot(o)r : tufkals : kona : is : aþisl : ati +  ...etra : es : laifa : fustra : kuþan : þan : son : ilan +

Norrøn avskrift:

 <mallymkun> reisti kross þenna eptir <malmury> fóstra sín, dóttir Dufgals, kona er Aðísl átti. Betra er leifa fóstra góðan en son illan.

Norsk omsetjing:

 «<Mallymkun> reiste dette korset i minnet av <Malmury>, sin foster(-mor?), Dufgals datter, kona som Adils eide (= var gift med). (Det) er bedre å ha en god fostersønn enn en dårlig sønn.»Inngang Br Olsen;215 i Runedata 2.0

 Br Olsen;217A (Kirk Michael (IV), MM 126) 
høgre|mini|167x167pk|Br Olsen;217A
Dette er ein steinkors som no er i kyrkja Michael. Inskripsjonen er med kortkvistruner og blei gjort på andre halvpart av 1000-talet.

Latinsk translitterasjon:

 [k](r)i(m) : risti : krus : þna : ift : rum(u)... ...

Norrøn avskrift:

 Grímr reisti kross þenna ept Hróðmu[nd] ...

Norsk omsetjing:

 «Grim reiste dette korset i minnet av Rødmunn ... hans ...»Inngang Br Olsen;217A i Runedata 2.0

 Br Olsen;217B (Kirk Michael (V), MM 132) 
høgre|mini|194x194pk|Br Olsen;217A
Denne steinkrossen er i kyrkja Michael. Inskripsjonen er med kortkvistruner, gjort ein gong på 980-talet av ein runemeister som heitte Torbjørn.

Latinsk translitterasjon:

 + iualfir : sunr : þurulfs : hins : rauþa : ris(t)i : krus : þono : aft : friþu : muþur : sino +

Norrøn avskrift:

 <iualfir>, sonr Þórulfs hins Rauða, reisti kross þenna ept Fríðu, móður sína.

Norsk omsetjing:

 «<iualfir>, sønn av Torulv Raude, reiste dette korset i minnet av Frida, hans mor.»Inngang Br Olsen;217B i Runedata 2.0

 Br Olsen;218A (Kirk Michael (VI), MM 129) 
høgre|mini|238x238pk|Br Olsen;218A
Denne steinkrossen er i kyrkja Michael. Han blei rissa inn med kortkvistruner på den andre halvparten av 900-talet.

Latinsk translitterasjon:

 ... (k)rims : ins : suarta ×

Norrøn avskrift:

 ... Gríms/...gríms hins Svarta.

Norsk omsetjing:

 «... (av) Grim/-Grim Svarte.»Inngang Br Olsen;218A i Runedata 2.0

 Br Olsen;218B (Kirk Michael (VII), MM 110) 
Dette fragmentet av ein steinkross er i kyrkja Kirk Michael. Inskripsjonen blei gjord med kortkvistruner mellom 930 og 950

Latinsk translitterasjon:

 ... runar ..

Norrøn avskrift:

 ... rúnar ..

Norsk omsetjing:

 «... runer ...»Inngang Br Olsen;218B i Runedata 2.0

 Br Olsen;219 (Kirk Michael (VIII), MM 123) 
Dette fragmentet av ein steinkross er i Kirk Michael. Inskripsjonen blei gjord i løpet av vikingtida med kortkvistruner.

Latinsk translitterasjon:

 ... : [ai](f)(t)(i)(r) * (m)(u)... * (u)...

Norrøn avskrift:

 ... eptir <mu- > ..

Norsk omsetjing:

 «... i minne av <mu- > ...»Inngang Br Olsen;219 i Runedata 2.0

 Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Manske runesteiner» frå ,  den 21. juli 2025.  

 Litteratur 

 Cumming, J. G. (1857): The Runic and Other Monumental Remains of the Isle of Man
 Hunter, John. Ralston, Ian (1999): The Archaeology of Britain: An Introduction. Routledge. ISBN 0415135877
 Kermode, Philip Moore C. (1892): Catalogue of the Manx Crosses with the Runic Inscriptions and Various Readings and Renderings
 Kermode, Philip Moore C. (2005 opptrykk av 1907 Bemrose red.): Manx Crosses or The Inscribed and Sculptured Monuments of the Isle of Man From About the End of the Fifth to the Beginning of the Thirteenth Century. Elibron Classics. ss. 188. ISBN 1-4212-9706-X.
 Page, R. I. (1983): "The Manx Rune-stones", in Parsons, D. (red). (1995). Runes and Runic Inscriptions. The Boydell Press, Woodbridge.
 Pluskowski, Aleks: «Apocalyptic Monsters: Animal Inspirations for the Iconography of Medieval Northern Devourers» i: Bildhauer, Bettina. Mills, Robert (2004): The Monstrous Middle Ages. University of Toronto Press. ISBN 0802086675
 Orchard, Andy (1997): Dictionary of Norse Myth and Legend. Orion Publishing Group (Cassell). ISBN 0 304 34520 2
 Runedata 2.0 (Samnordisk runetekstdatabase)

 Rune Hauge: Vesterhavsøyenes runer
 Viking Crosses Photo Gallery, billedgalleri og med beskrivelser i sitater fra The Art of the Manx Crosses av A. M. Cubbon

Kategori:Runesteinar
Kategori:Sider utan gjennomgåtte omsetjingar