Valbelluna

Valbelluna (eller Val Belluna, i antikk tid òg kjent som Val Serpentina) er den midtre Piave-dalen mellom Bellunesi-foralpane og dei sørlege Dolomittane. Dalen strekkjer seg frå nordaust til sørvest i ca. 50 km, frå Ponte nelle Alpi til Quero i Setteville i provinsen Belluno.

 Geografi 
mini|venstre|Utsyn over dalen frå San Mauro-kyrkja i Santa Giustina.
Strukturen til dalen fell saman med ein brei synklinal som er blitt morfologisk endra av Piavebreen. Dalen er avgrensa i nord av dolomititgruppa Schiara, Monte Serva, Monti del Sole og Vette Feltrine og i sør av Alpago, Prealpi Bellunesi og Massiccio del Grappa. Den langstrekte dalen er delt inn i fire geografiske område:

 Bellunese: Omfattar byområdet og det kringliggjande området til hovudbyen; samsvarar òg med byrjinga til Piavedalen som, etter å ha kome ned frå Cadore, no vender mot sørvest. Administrativt er område delt inn i kommunane Belluno og Ponte nelle Alpi.
 Destra Piave: strekkjer seg langs nordsida av dalen, frå Piave til dei sørlege bakkane og toppane av Dolomittane. Området omfattar kommunane Sedico, Cesiomaggiore, Sospirolo, Santa Giustina og San Gregorio nelle Alpi.
 Venstre Piave: Sørsida av dalen mellom elva Piave og Belluno-foralpane (berre området sør for byen) til Vas som også omfattar kommunane Limana og Borgo Valbelluna.
 Feltrino: omfattar byen Feltre og kommunane Seren del Grappa (berre delvis), Pedavena og Setteville.

 Hydrografi 
venstre|mini|Samløpet til Piave og Cordevole.
mini|Ardo-dalen.
Elva Piave renn gjennom heile dalen. Nær byen Ponte nelli Alpi bøyer ho av mot søraust og deretter, ved Busche, bøyer ho av mot sør.

Dalen har ei rekkje andre elver og bekkar som alle renn ut i Piave. Dei viktigaste er Terche, Cicogna, Limana og Rimonta i Sinistra Piave og Cordevole, Caorame og Veses i Destra Piave. Ved byen Belluno renn Ardo, medan Sonna renn gjennom byen Feltre. I nærleiken av Busche dannar ein demning på Piave den kunstige innsjøen av same namn som produserer straum til det hydroelektriske systemet i lågare Piave. Nær Certosa di Vedana ligg Vedana-sjøen.

Piave skjer gjennom dalen på langs, og i løpet av dei 50 kilometrane hennar er breiddene knytte saman av seks urer i Soverzene, Ponte nelli Alpi, Belluno, San Felice i Trichiana, Busche og Vas.

 Historie 
Valbelluna blei folkesett i forhistoria. Lokal keltiske, retiske og venetiske folkeslag blei assimilerte av romarane frå slutten av det 2. hundreåret f.Kr., då dei fyrste handelssambanda deira byrja. Belluno og Feltre blei municipium, eller byar med sjølvstyre. Regionen blei truleg kryssa av Claudia Augusta Altinate-vegen frå Altino til Danubium (Donau); denne vegen var opphavleg bygd som ein militærveg og blei seinare ein handelsveg. Langs denne ruta oppstod dei fyrste befesta forstadane, som blei omdanna frå enkle tårn til skikkelege borger i mellomalderen. Det blei bygt fleire andre borger i heile dalen. Den viktigaste av dei, og den einaste som er intakt i dag, er Castello di Zumelle.

Under fyrste verdskrigen låg Valbelluna langs fronten ved Piave. Denne situasjonen førte til mange sivile tap og øydelegginga og plyndring av mange busetnader. Også i andre verdskrigen var Valbelluna i sentrum av ein kamp mellom tyskarar og partisanar som fann tilflukt i dei mange landsbyane oppi fjella. Folketalet i desse landsbyane blei halvert gjennom massakrar og raseringar. Mange landsbyar blei øydelagde eller brende. Det fann òg stad fleire bomberaid som hovudsakleg råka byen Belluno og dei viktigaste kommunikasjonsvegane.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Valbelluna» frå ,  den 6. februar 2026.  

 Bakgrunnsstoff 

Kategori:Dalar i Italia