Nellie Barsness

Nellie Olea Barsness (1873–1966) var ein amerikansk lege og aktivist for kvinne- og fråhaldssak. Ho var norsk-amerikanar, fødd i Minnesota. Barsness reiste til Nord-Frankrike for å hjelpe soldatar råka av . Ho blei heidra av den franske regjeringa for sin innsats.

 Oppvekst og utdanning 
Nellie Olea Barsness vaks opp på ein præriefarm i  i det midtre Minnesota. Ho hadde åtte sysken. Hennar far og onklar var vestlendingar og blant dei fyrste nybyggjarane i dette området, som fekk namnet «Barsness Township» etter dei. Faren Nels hadde kjempa i den amerikanske borgarkrigen og var ein velansett mann i lokalsamfunnet. 

Barsness minte ein barndomsheim prega av pietisme og respekt for både seg sjølv og andre.

Barsness var ein flittig elev og tok som ung vaksen lærarprøven. Nokre år seinare kom ho inn på medisinstudiet ved University of Minnesota og tok sin avslutningseksamen i 1902, som den fyrste kvinna ved denne lærestaden.

 Frivillig lege i fyrste verdskrigen 
Etter at USA kom med i den fyrste verdskrigen i 1917, melde Barsness seg til teneste for saniteten i United States Army. Hæren ønskte ikkje å ta inn kvinnelege legar, så Barsness melde seg i staden for Women’s Oversea Hospitals, U.S.A., som innordna seg den franske hæren. Organisasjonen samarbeidde med Raudekrossen og blei støtta av . Ved sida av reint humanitære omsyn handla det om å hevde rettane til kvinner: Dei ønskte å vise at dei påtok seg dei same pliktene som menn i strid.

Barsness arbeidde på sjukehus i , Nancy og Reims i Nord-Frankrike, dels i leiarroller.

Barsness arbeidde mest med behandling av  hos soldatar som var skadde av giftgass, som regel  eller . Arbeidet føregjekk ofte under risikable forhald for hennar egen helse, og det var vanskeleg å få nok medisinar og utstyr.  i 1918 sammanfall med utbrotet av spanskesjuka. Då krigshandlingane opphøyrde, fortsette ho arbeidet sitt blant lokalbefolkninga.

I september 1919 overlét Women’s Oversea Hospitals ansvaret for sjukehusa til lokale myndigheiter. Før ho reiste heim, etter femten månader, blei Barsness og hennar kollegaar tildelte ein æresmedalje (fransk: Médaille d’honneur pour acte de courage et de dévouement) av  .

 Seinare virke 
Nellie Barsness fortsette som lege i Saint Paul i Minnesota. Ho fullførte spesialiseringa si i både augesjukdommar og {{ikkjeraud|øyre-nase-hals]]. Ho hadde studie- og praksisopphald i Berlin, Wien, New York og Chicago. Ho var en godt likt lege, og hun praktiserte yrket til ho var godt over 80 år gammal.

Avdelinga til  i Minnesota kåra Barsness til årets lege i 1956.

Barsness var også fengselslege ved kvinnefengselet i  i Minnesota, helsedirektør for Det Kvite Band (WCTU) i Minnesota og regiondirektør for den amerikanske legeforeininga for kvinner (AMWA).

Nellie Barsness var aldri gift. Ho budde i Saint Paul saman med systera si, som var enke, og sonen hennar. Då systera døydde, adopterte ho nevøen, som også blei lege. Han testamenterte ei stor pengegåve til University of Minnesota til eit stipend i namnet til sin adoptivmor, Dr. Nellie N. Barsness Scholarship, som blir delt ut til kvinner som søkjer ein karriere innan medisin.

 Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Nellie Barsness» frå , den 12. mars 2025.

Kategori:USA-amerikanske legar
Kategori:USA-amerikanske kvinnesaksfolk
Kategori:USA-amerikanarar frå fyrste verdskrigen
Kategori:Norsk-amerikanarar
Kategori:Folk frå Minnesota