Inuittisk kunst

Inuittisk kunst er kunstverk skapt av inuittar frå førhistorisk tid til i dag.

Historie
 Før-dorset og dorsetkulturen
mini|Symjande isbjørn skoren ut i kvalrosstann frå mellomdorsetkulturen, frå Iglulik-regionen i Canada.

Kring 4000 vandra nomadar frå Sibir over Beringsundet til Nord-Amerika og område i Alaska, Nord-Canada, Labrador og Grønland. 
Desse menneske laga omhyggeleg utforma spydspissar i stein. Berre nokre få utskorne gjenstandar i elfenbein som er att etter dei kan reknast som kunst.

Kring 1000–500. f.Kr. oppstod dorsetkulturen i austre Canada. Han var den første som byrja produsera figurativ kunst i noko større omfang; objekt i bein, elfenbein og tre som førestilte andlet, masker, menneskefigurar, fuglar, bjørnar og andre dyr. På overflata til slike dyr var det gjerne skorne linjer som viste skjelettet deira; bjørnar i denne stilen er kjend som «flygande bjørnar».Hessel & Hessel 1998: 12–13 Ein går ut frå at desse gjenstandane, som sjeldan er større enn at dei har plass i ei handflate, hadde magisk tyding og blei nytta som amulettar.

 Thulekulturen 
Thulekulturen utvikla seg frå nordre Alaska til Grønland kring 1000–1200 e.Kr., og dagens inuittar stammar frå denne kulturen. Thulekulturen var samtidig med vikingane som slo seg ned i Nord-Amerika, og kom òg i konflikt med dei. Thulefolket levde av kvalfangst, og bygde bustader av stein og kvalbein. 

Til skilnad frå dei religiøse objekta frå dorsetkulturen er gjenstandane etter thulefolket vanlegvis nyttereiskapar som harpunar, forseggjorte spyd, kammar, knappar, kokekar og nålhaldarar. Dessutan laga dei snøbriller med vakre mønster og dessutan underlege, «symjande» figurar av menneske, fuglar og andre dyr. 

 Historisk tid 
mini|Inupiatkorg frå Alaska voven av kvalbardar med dekorasjon av kvalrosstann som viser ein isbjørn, frå tidleg 1900-tal.

Klimaendringar som medførte kaldare klima og færre kvalar gjorde at thulekulturen gradvis forsvann i perioden 1400–1500, og den europeiske innvandringa førte til at han var heilt forsvunnen på 1700-talet. På 1800-talet fann det stad ei utvikling som medførte at inuittane stadig meir laga gjenstandar meint for europeiske kjøparar. I staden for gjenstandar meint for inuitisik dagleg bruk blei det laga fleire kristne figurar, sigarettetui og liknande. Det inuittiske tilværet gjekk gjennom endå ei omfattande forandring med gullrushet kring 1896.

 Nyare tid 
Etter andre verdskrigen gjekk mange inuittsamfunn vekk frå nomadelivet og blei bufaste med ein meir moderne levemåte. Kontakten med omverda auka påtakeleg. I Canada førte statleg støtte til at inuittisk skulptur kom til å gå gjennom ei rask utvikling som i etterkrigstida har fått større internasjonal merksemd.

Kjende inuittkunstnarar

 Manasie Akpaliapik
 Germaine Arnaktauyok
 Aron of Kangeq
 Karoo Ashevak
 Kenojuak Ashevak
 Pitseolak Ashoona
 Shuvinai Ashoona
 Siasi Atitu
 Alootook Ipellie
 Osuitok Ipeelee
 Josephina Kalleo
 Helen Kalvak
 Simeonie Keenainak
 Siassie Kenneally
 Ruben Komangapik
 Floyd Kuptana
 Andy Miki
 Annie Niviaxie
 Jessie Oonark
 John Pangnark
 Parr
 David Ruben Piqtoukun
 Peter Pitseolak
 Timootee (Tim) Pitsiulak
 Annie Pootoogook
 Kananginak Pootoogook
 Pudlo Pudlat
 Andrew Qappik
 Lissie Saggiak
 Pauta Saila
 Nick Sikkuark
 Joe Talirunili
 Tanya Tagaq
 Ningiukulu Teevee
 Irene Avaalaaqiaq Tiktaalaaq
 John Tiktak
 Bernadette Iguptark Tongelik
 Simon Tookoome
 Ovilu Tunnillie
 Marion Tuu'luq
 Natar Ungalaaq

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Inuitisk konst» frå ,  den 14. juli 2024.  

Denne artikkelen bygger på «Inuit art» frå ,  den 14. juli 2024. 
 oppgav desse kjeldene:  






 Blodgett, Jean (1991). In Cape Dorset We Do It This Way: Three Decades of Inuit Printmaking. Ontario: McMichael.


 Bakgrunnsstoff 

 Timeline of Inuit Art
 Epokar i den inuitiska kunsten (på engelske)

Kunst
Kategori:Kunsthistorie