Eulalia-sekvensen

Eulalia-sekvensen () er det eldste overlevande stykket fransk hagiografi og ein av dei eldste tekstane som framleis finst på folkemålet langues d'oïl (gammalfransk). Han stammar frå rundt 880.

Eulalia av Mérida var ein tidleg kristen martyr frå Mérida i Spania som blei drepen under forfølgingane til Diokletian rundt 304. Sekvensen fortel soga hennar i 29 vers,  der ho står imot trugsmål frå heidningar, forsøk på bestikking og tortur frå den heidenske keisaren Maximianus. Ho overlever ved eit mirakel å bli brunnen på bålet, men blir til slutt halshoggen. Då stig ho opp til himmelen i form av ei due.

Sekvensen blei skriven på vers ein gong kring 880, like etter at relikviane til ein helgen med det same namnet, Eulalia av Barcelona, blei oppdaga i 878.

Manuskriptet som inneheld sekvensen er ei samling preiker av Gregor av Nazianz. Det er fyrst omtalt i ein katalog frå 1100-talet i biblioteket i Saint-Amand kloster, sjølv om ein har datert sjølve manuskriptet til byrjinga av 800-talet. Det er ikkje kjent sikkert kvar det blei laga. B. Bischoff har føreslått at det kom frå ei skrivarstove i (Låge) Lothringen, men ikkje frå Saint-Amand sjølv, gitt stilen til oppbygginga og handskrift, som ikkje matchar andre manuskript som blei laga der i same periode.Cited by Berger & Brasseur (2004, p. 58f) and by Simeray (1990, p. 54).

Manuskriptet er likevel mindre viktig for det opphavleg innhaldet sitt enn for dei tomme sidene som seinare skriftlærde fylte med fleire tekster. Desse inkluderer:

 den øvre halvdelen av f141: eit latinsk dikt på 14 radar om heilage Eulalia () 
 den øvre halvdelen av f141v: Eulalia-sekvensen i folkeleg romansk
 frå botnen av f141v til toppen av f143:  (), skriven på ein variant av det gamle høgtyske språket.

Då Jean Mabillon vitja Saint-Amand i 1672, laga han ein kjapp kopi av , men verken han eller dei som var med han verker som å ha forstått tydinga av sekvensen som stod før denne. Då Mabillon og historikaren Johannes Schilter prøvde å få ei betre transkripsjon av  i 1693, kunne ikkje munkane i klosteret finna manuskriptet. Det var tapt gjennom heile 1700-taket, til heile innhaldet i klosterbiblioteket blei konfiskert og overført til Valenciennes i 1792, etter ordre frå revolusjonsregjeringa . I september 1837 vitja Hoffmann von Fallersleben til biblioteket i Valenciennes for å prøva å finna att den tapte teksten til . Han fortel at det berre tok han ein ettermiddag å finna manuskriptet og skjøna at det inneheldt ein annan viktig tekst, Eulalia-sekvensen.Hoffmann & Willems (1837, p. 3); Simeray (1990, p. 56ff)

 Tekst 
Eulalia-teksten er ein sekvens eller «prose» som består av 14 assonante kuplettar, kvar skriven på ei linje og skilt av eit punktus, etterfølgd av eit siste coda-vers utan eit versepar. Sekvensen følgjer ikkje ein streng metrikk. Dei fleste kuplettane består av to vers på ti stavingar, men nokre har 11, 12 eller 13 stavingar.

Ein transkripsjon av den opphavlege teksten er under (med forkorta ord utvida og nokre ordgrenser innført)For a closer transcription, see e.g. Foerster and Koschwitz (1902, cols. 48–51). The first published transcription of the Sequence can be found in Hoffmann & Willems (1837, p. 6). For images of the manuscript, see the website  of the Bibliothèque de Valenciennes., saman med ein rekonstruert fonetisk transkripsjon og ei engelsk omsetjing.The first half of the translation is taken from Ayres-Bennett (1996, p. 32). The second half is taken from Bauer & Slocum (Old French Online).
TekstRekonstruert uttaleEngelsk omsetjingbwᴐnə pyltsɛlə fyθ əylaljəbɛl avrəθ kᴐrps bɛlədzou̯r anəməvᴐldrənt la vei̯ntrə li dɛə enəmivᴐldrənt la fai̯rə diavlə sɛrvirelə nᴐnt ɛskoltəθ les mals konseʎɛrskelə dɛə rənei̯əθ ki mæ̃nt sys en tsjɛlnə pᴐr ᴐr nəð ardʒɛnt nə parəmɛntspᴐr mənatsə rei̯jɛl nə prei̯əmɛntnylə kᴐzə non la pᴐu̯rəθ omkə plei̯ɛrla polə sɛmprə non amast lə dɛə mənɛstjɛrɛ pᴐrᴐ fyθ prəzɛntɛðə maksimjɛnki rei̯s ɛrəθ a tsels dis sovrə pai̯jɛnsel li ənᴐrtəθ dont lei̯ nonkə tʃjɛltkeð elə fɥiəθ lə nom krestjɛnelent aðynəθ lə swᴐn elemɛntmjɛls sostɛndrei̯əθ les ɛmpɛðəmɛntskelə pɛrdesə sa virdʒinitɛθpᴐrᴐs fyrəθ mᴐrtə a ɡrand ᴐnɛstɛθents enl fᴐu̯ la dʒətɛrənt kom ardə tᴐstelə kolpəs non avrəθ pᴐrᴐ nos kᴐi̯sta tsə nos vᴐldrəθ konkrei̯ðrə li rei̯s pai̯jɛnsað ynə spɛðə li rᴐvɛrəθ tᴐlir lə tʃjɛfla dᴐmnidzɛlə tselə kᴐzə non kontrədistvᴐlt lə səylə laɕjɛr si rwᴐvəθ kristen fiɡyrə də kᴐlom vᴐləθ a tsjɛltɥiθ oram kə pᴐr nos deɲəθ prei̯jɛrkeð avɥisəθ də nos kristəs mɛrtsiθpᴐst la mᴐrt ɛð a lɥi nos lai̯st vənirpar sou̯və kləmɛntsəEulalia was a good girl,She had a beautiful body, a soul more beautiful still.The enemies of God wanted to overcome her,they wanted to make her serve the devil.She does not listen to the evil counsellors,(who want her) to deny God, who lives up in heaven.Not for gold, nor silver, nor jewels,not for the king's threats or entreaties,nothing could ever persuade the girlnot to love continually the service of God.And for this reason she was brought before Maximian,who was king in those days over the pagans.He exhorts her — but she does not care —to abandon the Christian name;She gathers up her strength." / "And subsequently worship his god.She would rather undergo persecutionThan lose her spiritual purity.For these reasons she died in great honor.They threw her into the fire so that she would burn quickly.She had no sins, for this reason she did not burn.The pagan king did not want to give in to this;He ordered her head to be cut off with a sword.The girl did not oppose that idea:She wants to abandon earthly life, and she calls upon Christ.In the form of a dove she flew to heaven.Let us all pray that she will deign to pray for usThat Christ may have mercy on usAnd may allow us to come to Him after deathThrough His grace.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Sequence of Saint Eulalia» frå ,  den 16. oktober 2023.  

 Bibliografi 

















Kategori:Fransk litteratur
Kategori:Mellomalderlitteratur