Beidane

Beidane eller bidān, òg stava baydan eller beydan (: بيضان), er eit arabisk omgrep som blir brukt for å visa til lyshuda eller «kvite» maurarar i Mauritania, Marokko, Algerie og i nokre grenseområde i Mali og Niger. Det står i motsats til ordet haratine, som viser til folk med mørkare hud, eller «svarte maurarar». Beidanefolk, som er av blanda arabisk og berbar-opphav, representerer 30 % av folkesetnaden i Mauritania. Språket deira er hassaniya-arabisk.

Stilling i Mauritania
Beidanefolk utgjer rundt 30 prosent av folkesetnaden i Mauritania, og dei er den største etniske minoriteten. Haratine (svarte maurarar) utgjer rundt 40 prosent av folkesetnaden og dannar den etniske majoriteten. Dei gjenverande 30 prosent er mauritaniarar har avstamming frå Afrika sør for Sahara.

Innan Mauritania har eit mindretal kontroll over landet. Beidane kontrollerer den nasjonale økonomien, og ein betydeleg del av statsapparatet, inkludert men ikkje avgrensa til regjeringa, militæret og politiet.

Mauritanske folketeljingar omfattar ikkje etnisitet, men ifølgje styresmaktene er fleirtalet av innbyggjarane (dei 70 % danna av beidane og haratine) maure, eller maurarar, med tydinga ‘talar av hassaniya-arabisk’. Beidanefolk vil i stor grad identifisera seg med dette omgrepet, medan dei fleste haratinefolk ikkje gjer det, og reknar seg som ei eiga etnisk gruppe.

 Slavehald 

Mauritania har ei lang historie med slavehald innan dei ulike folkegruppene. Historisk har beidanefolk vore slavehaldarar medan haratinefolk historisk har vore slavar. 

Under den franske kolonitida erklærte Frankrike at dei ville bidra til å få slutt på bruken av slaveri i framtida, sett til 1905. Kolonistyresmaktene klarte ikkje å gjennomføra slike dekret, og slaveri blei fyrst offisielt avskaffa i 1981. Mauritania var den siste nasjonen i verda til å innføra ein slik lov.

Trass i avskaffinga av slaveriet er mange mauritaniarar, særleg haratinfolk, blitt haldne fast i eit «limbo» som liknar kontraktstenarskap der dei framleis er sosioøkonomisk avhengige av «herrar» frå beidanefolket på grunn av stillinga deira i det sosiale hierarkiet.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Beidane» frå ,  den 5. mai 2024.  

Kategori:Arabiske ord og uttrykk
Kategori:Mauritaniarar
Kategori:Folkegrupper i Mauritania