Slangeørn

Slangeørn (Circaetus gallicus) er ein middels stor medlem av haukefamilien Accipitridae, som også inkluderer mange andre dagrovfuglar som glentar, våkar og haukar. Hekkeområdet er i Nordvest-Afrika, i Sør-Europa, austover gjennom sørvestre Russland og delvis i Sentral-Asia. Overvintringsområdet er i Afrika sør for Sahara. Standfuglar lever på det indiske subkontinentet og på Sundaøyane. Ho er ein av seks artar i slekta Circaetus, dei andre fem har leveområda sine i Afrika.

 Taksonomi 
Slangeørna vart formelt skildra i 1788 av den tyske naturforskaren Johann Friedrich Gmelin som plasserte slangeørna saman med falkar, ørn og slektningar i slekta Falco og skapte det binomiale namnet Falco gallicus. I dag er slangeørna typearten i slekta Circaetus etter Louis Pierre Vieillot, 1816. Slektsnamnet er frå den antikke greske kirkos, ein type «hauk», og aetos, «ørn». Det spesifikke epitetet gallicus er latin for «Gallia», dvs. Frankrike.

To underartar er anerkjende:

 C. g. gallicus (Gmelin, JF, 1788) - Sørvest-Europa til Sentral-Asia, nordvest i Kina og India
 C. g. sacerdotis Ng, NSR, Christidis, Olsen, Norman & Rheindt, 2017 – Aust-Java, Bali og Lombok til Timor (Dei små Sundaøyane)

 Skildring 

Dette er ein relativt stor art i slekta, og større enn til dømes fiskeørn, vaksne er 62 til 70 cm lange med eit 166 til 188 cm vengjespenn, ei gjennomsnittleg vekt for arten er omtrent 1,7 kg. Eit kjenneteikn er den hovudsakleg kvite undersida, oversida er brun. Strupen, halsen og øvre bryst er bleik, jordbrun. Halen har 3 eller 4 tverrstriper. Ytterlegare indikasjonar er eit ugleliknande avrunda hovud, oransje	gule auge og fine, mørke spraglete tverrstriper under den kvite vengen.

Slangeørna bruker meir tid på vengene enn dei fleste andre i slekta. Ho føretrekkjer å krinse over bakkeskråningar og bakketoppar i stigningar, og ho driv mykje av jakta frå denne posisjonen i høgder vanlegvis 20-100 meter over bakken. Når ho held til over ope land, «stiller» ho ofte som ein tårnfalk. Når slangeørna glideflyg, gjer ho det på flate venger.

 Utbreiing og habitat 

Dette er ein art i «den gamle verda» som hekkar i Spania og Sør-Frankrike, heile Middelhavsbassenget, Aust-Europa frå Balkan til Estland, inn i Russland og Midtausten, og deler av Vest-Asia, og i det indiske subkontinentet og også lenger aust på Sundaøyane.

Dei som lever på nordsida av Middelhavet og andre delar av Europa trekker hovudsakleg til Afrika sør for Sahara nord for ekvator, og dreg sørover i september-oktober og returnerer i april-mai. Populasjonen på Sundaøyane er standfuglar. I Europa er slangeørna mest talrik i Spania der ho er ganske vanleg, men andre stader er den sjeldan i mange delar av området. I Noreg er det kun registrert fem godkjente observasjonar i perioden 2000-2024.

Slangeørna finst over opne, dyrka sletter, tørre steinete lauvfellande krattområde og ved utkanten av halvørkenområde. Kravet til habitata er dessutan at der finst eigna tre til å bygge reir i.

 Levevis 
Byttedyr for slangeørn er for det meste reptil, hovudsakleg slangar, men også nokre øgler.  Nokre gonger jaktar dei på små pattedyr opp til storleiken på ein kanin, meir sjeldan fuglar og store insekt.

Denne arten er generelt lite støyande, men nokre gonger gjev slangeørna ei rekkje musikalske plystretonar. 

Kullet er på berre eitt egg. Levealderen kan vere opptil 17 år.

Slangeørna har hatt ein kraftig nedgang både i storleik på populasjon og i utbreiing i Europa og er no sjeldan og stadig minkande i fleire land på grunn av endringar i jordbruk og arealbruk. I den midtre og fjerne austlege delen av utbreiingsområdet er denne arten enno ikkje trua.

 Kjelder 

 Denne artikkelen er basert på ei omsetjing av «Short-toed snake eagle» frå , den 20. april 2024

Referansar

 Bakgrunnsstoff 


Kategori:Haukefamilien