Dombås stasjon

Dombås stasjon er ein jernbanestasjon på Dovrebanen og endestasjon for Raumabana frå Åndalsnes i Møre og Romsdal. Stasjonen ligg ved tettstaden Dombås i Dovre kommune i Innlandet fylke og vart opna i 1913 då Dovrebanen si strekning frå Otta sto ferdig. I 1921 opna Raumabana til Bjorli og Dovrebanen opna til Trondheim. Stasjonen ligg 659 meter over havet. Frå Dombås stasjon til Oslo S er det 343,04 km. Til Trondheim S er det 209 km.

 Stasjonsbygningar 
Fyrste stasjonsbygning (1913) 
Den opphavlege bygninga då Dombås stasjon opna var teikna av arkitekt Arnstein Arneberg. Bygninga var ei toetasjes bygning i tre i same nasjonalromantiske stil som fleire andre av Arneberg sine stasjonar langs strekninga Otta-Dombås, til dømes Brennhaug stasjon. 
På stasjonstomta var det eit stillverkstårn, eit frittståande godshus og eit stort vanntårn i mur. Sør for stasjonsbygninga sto eit stort privétbygg og ein kiosk teikna av Erik Glosimodt. Bygninga hadde restaurant driven av AS Norsk Spisevognselskap. Stasjonen brann ned då Dombås vart bomba i april 1940. Medan kampane gjekk føre seg, vart det innreidd eit provisorisk kontor i jernbanetunnelen. Godshuset, to funksjonærbustader og fleire jernbanevogner vart øydelagde i bombinga.

 Andre stasjonsbygning (1941) 
Etter at den opphavlege bygninga brann ned, var det snart reist ei ny bygning som sto klar i 1941. Arkitektar var Gudmund Hoel og Bjarne Friis Baastad. Bygninga hadde to etasjar, kjellar og ei sidebygning med godsrom i nordre enden. I fyrste etasje var det ekspedisjonskontor, stasjonsmeisterkontor, telegrafistkontor, venterom og restaurant med kjøken. Bygninga hadde òg ein kiosk. I andre etasje var det stasjonsmeisterbustad og overnattingsrom for personalet med inngang frå baksida. I 1956 vart bygninga forlengja med eit tilbygg for jernbanerestauranten.

Bygninga var reist i teglstein og blokkar av siporex (lettbetong). Yttermuren var dekka av puss. Taket var valma og tekt med skifer og sinkplater.

I 1956 vart stasjonen forlengja i sør med eit tilbygg for restauranten, venterommet vart utvida og det vart bygd nye trapper til toaletta i kjellaren. Arkitekt for ombygginga var Arvid Sundby. Seinare vart det innreidd eit rom for sikringsanlegget i andre etasje over restauranten. Kiosken og restauranten vart lagt ned før 1980-talet, og tilbygget sto tomt fram til det vart bygd om til lokalar for baneavdelinga rundt 2008.

NSB Bygningsregistring omtala i 1981 stasjonsbygninga som av middels verneverdi, og ho er ikkje verna eller freda.

 Lokstallen (1912) 
Lokstallen var den einaste bygninga på stasjonsområdet som ikkje vart råka av bombinga i 1940.

Lokstallen var teikna av Harald Kaas og reist i betongmur med grå puss i 1912. Han hadde fire spor i sjølve stallen og to spor i banemeisterens verkstad og lager. Seinare tilbygg var kvilerom for personalet (1932) og garderobar, spiserom og tre overnattingsrom (1948). Same år vart det bygd ein traktorstall inntil lokstallen. Utvidingane var teikna av Gudmund Hoel og Jens Flor. 
Lokstallen vart riven i 2019.

 Stasjonsbyen Dombås 
På stasjonen vart det bygd ei stor mengde mindre bygningar, mellom anna smie (1936), overnattingsbustad og banemeisterkontor (1950), elektrokontor (1947), to velferdshus (1942 og 1943 (riven 1981) og elektrolager og verkstad (1968). Utanom stasjonsområdet var det reist ei rekkje vaktarbustader (1920-talet) og seks funksjonærbustader (1960-talet).

Kjelder

 Bibliografi 















Denne artikkelen bygger på «Dombås stasjon» frå ,  den 26. mai 2024.  

 Bakgrunnstoff 

Kategori:Jarnbanestasjonar på Dovrebanen
Kategori:Jarnbanestasjonar på Raumabanen
Kategori:Jarnbanestasjonar i Innlandet
Kategori:Dombås
Kategori:Jarnbanestasjonar opna i 1913
Kategori:1913 i Noreg
Kategori:Jarnbanebyggverk i Dovre
Kategori:Byggverk tegnet av Arnstein Arneberg
Kategori:Gudmund Hoel
Kategori:Bjarne Friis Baastad
Kategori:Arvid Sundby