Siaosi Sovaleni

Siaosi ‘Ofakivahafolau Sovaleni () er ein tongansk politikar som har vore statsminister på Tonga sidan 27. desember 2021. Han har tidlegare vore statsråd og han var visestatsminister i regjeringa til ʻAkilisi Pōhiva frå 2014 til 2017.

 Biografi 
Sovaleni er fødd i hovudstaden Nukuʻalofa og er son av den tidlegare visestatsministeren i landet, Langi Kavaliku. Han har bachelorgrad i informatikk frå University of Auckland på New Zealand, og han er siviløkonom (Master of business administration) frå University of the South Pacific i Suva på Fiji. Frå 1996 til 2010 arbeidde han i det tonganske finansdepartementet, og etter det i Pacific Community og Den asiatiske utviklingsbanken før han i 2013 kom tilbake til Tonga og blei leiar for næringsdepartementet.

 Politisk karriere 
Sovaleni blei vald inn i nasjonalforsamlinga på Tonga for fyrste gong i 2014 som partipolitisk uavhengig kandidat, og han blei visestatsminister og utviklings- og kommunikasjonsminister i regjeringa til ʻAkilisi Pōhiva. Som kommunikasjonsminister fekk han vedteke to lovforslag om internettsensur i 2015. I september 2017 blei han avsett etter å ha støtta kong Tupou VI si avgjerd om å avsetje statsministeren, løyse opp parlamentet og skrive ut nyval. Han stilte til val på ny i 2017, framleis som uavhengig kandidat, og blei vald inn til parlamentet, men partiet Democratic Party of the Friendly Islands, leia av statsminister Pōhiva, gjekk fram og fekk fleirtal åleine. Ved valet av statsminister fekk Pōhiva sitt parti 14 røyster, mens Sovaleni fekk dei resterande 12 røystene.

Då statsminister ʻAkilisi Pōhiva døydde (av lungebetennelse) i september 2019, støtta Sovaleni kandidaturet til Pōhiva Tuʻiʻonetoa, som, etter at Pōhiva døydde, hadde gått ut av Democratic Party of the Friendly Islands og danna partiet Tonga People's Party saman med to andre parlamentsmedlemmar. Dette partiet slutta seg til opposisjonen og danna regjering der Sovaleni blei utdanningsminister.

I januar 2021 blei Sovaleni tildelt ærestittelen hu’akavameiliku, som faren hans også hadde hatt.

Ved parlamentsvalet i 2021 blei Sovaleni attvald og var den representanten som fekk flest røyster.

 Statsminister 
Etter valet var Sovaleni ein av to statsministerkandidatar. Den andre var den uavhengige representanten ʻAisake Eke etter at Pōhiva Tuʻiʻonetoa trekte sitt kandidatur og støtta Sovaleni. Ved avrøystinga 15. desember fekk Sovaleni 16 røyster (av totalt 26) og blei vald til statsminister. Motkandidaten Eke har kunngjord at han vil be om rettsleg prøving av valresultatet. Han blei formelt innsett som statsminister 27. desember 2021. Regjeringa hans blei godkjend 29. desember. Sovaleni fortsette som leiar for utdanningsdepartementet og tok også sjølv over ansvaret for politiet og forsvaret.

 Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Siaosi Sovaleni» frå ,  den 12. oktober 2023.  

Kategori:Tonganske politikarar
Kategori:Tonganske siviløkonomar
Kategori:Tonganske statsministrar