Tretten dessertar

mini|Dekt bord med tretten dessertar i rådhuset i Avignon.
mini|Tretten dessertar i Caderousse.
mini|Dei tretten dessertane frå juletradisjonen i Provence.
Tretten dessertar (oksitansk lei tretze dessèrts) er tradisjonelle dessertar knytte til julefeiring i den franske regionen Provence. Den «store middagen» (le gros souper) endar med dei rituelle 13 dessertane, som representerer Jesus og dei 12 læresveinane hans. Tradisjonelt set ein ut maten på julaftan, og han blir ståande på bordet i tre dagar, til 27. desember.

Talet på dessertar er alltid tretten, men kva matslag ein har kan variera etter stad eller familietradisjon. Det er dokumentert over femtifem ulike mattypar som del av dei tretten rettane.

 Tørka frukt og nøtter 
Dei fyrste fire av desse blir kalla «dei fire tiggarane» (les quatre mendiants) og representerer dei fire tiggarmunkordenane: Dominikanarane, fransiskanarane, augustinarane og karmelittane.

 Rosinar (dominikanarane)
 Valnøtt eller hasselnøtt (augustinarane)
 Tørka fiken (fransiskanarane)
 Mandlar (karmelittane)
 Dadlar, står for mat frå regionen Kristus levde og døydde i.
 Svisker frå Brignoles

 Frisk frukt 

 Eple
 Pære
 Appelsin
 Vintermelon
 Drue
 Tangerin

 Søtmat 

 Biscotins (kjeksar) frå Aix
 Calissons d'Aix, marsipan-aktig søtsak laga av mandelmasse og kandisert melon.
 Kandisert sukatsitron
 Casse-dents d'Allauch (kjeks)
 Spisskum- og fennikelfrø-kjeks
 Bugnes (tynne, frityrsteikte småkaker)
 Frukt-tourtes
 Oreillettes, tynne vaflar
 Pain d'epices
 Pompes à l'huile eller fougasse à l'huile d'olive, ei søt kake eller brioche laga med appelsinblomevatn og olivenolje
 Kvede-postei (Pâte de coing)
 Julekubbe
 To typar nougat som står for godt og vondt
 Svart nougat med honning (Nougat noir au miel), ein hard  nougat laga av honning og mandlar
 Kvit nougat (Nougat blanc), ein mjuk nougat laga av sukker, egg, pistasj, honning og mandlar.

Sjå òg
 Sju slag kaker
 Feast of the Seven Fishes

 Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Thirteen desserts» frå ,  den 17. februar 2023.  

Kategori:Julemat
Kategori:Talet 13
Kategori:Fransk mat
Kategori:Kultur i Provence