Tzolk'in

Tzolk'in (mayanuttale[t͡sol ˈkʼin]) er namnet gjeve av mayaforskarar på den 260 dagar lange mesoamerikanske kalenderen som stammar frå mayasivilisasjonen under det førkolumbiske Mesoamerika.

Tzolk'in, grunnsyklusen til mayakalenderen, er ein framståande komponent i samfunnet og rituala til dei gamle og moderne mayaene. Tzolk'in er framleis brukt av flere mayasamfunn i det guatemalanske høglandet. Medan bruken har spreidd seg i denne regionen, er denne praksisen motarbeidd av evangeliske kristne konvertittar i nokre mayasamfunn.

Ordet tzolkʼin, som tyder «inndeling av dagar», er ein vestleg neologisme frå språket yukatansk maya. Moderne mayagrupper som har oppretthalde ei uavbroten teljing i over 500 år i tzolk'in, nyttar andre omgrep i språka sine. Til dømes nyttar kʼiche-folket omgrepet Aj Ilabal Qʼij [aχ ilaɓal ʠiχ] eller Rajilabal Kʼij [ɾaχ ilaɓal ʠiχ], 'sansen for dagen' eller 'omgangen av dagane' og kaqchikel-folket nyttar omgrepet Chol Qʼij [tʃol ʠiχ], 'organiseringa av tid'. Namna på denne kalenderen hjå dei førkolumbiske mayaene er ikkje allment kjende. Den tilsvarande postklassiske aztekarkalenderen vart kalla tonalpohualli på nahuatl.

+Tzolkʼin-kalender: namngitte dagar og tilhøyrande glyffNummerDag-namnGlyff-døme1500-talsyucatanskK'iche'Rekonstruert klassisk mayaNummerDag-namnGlyff-døme1500-talsyucatanskK'iche'Rekonstruert klassisk maya01Imix50x50pkImixImoxImix (?) / Haʼ (?) 11Chuwen50x50pkChuenB'atz' (ukjend) 02Ikʼ50x50pkIkIqʼIkʼ12Ebʼ50x50pkEbE ' (ukjend) 03Akʼbʼal50x50pkAkbalAqʼabʼalAkʼbʼal (?) 13Bʼen50x50pkBenAjC'klab 04Kʼan50x50pkKanKʼatKʼan (?) 14Iks50x50pkIksIʼx, BalamHix (?) 05Chikchan50x50pkChicchanKan (ukjendt) 15Menn50x50pkMenTzikinMen (?) 06Kimi50x50pkCimiKomCham (?) 16Kʼibʼ50x50pkCibAjmaq (ukjend) 07Manikʼ50x50pkManikKejManichʼ (?) 17Kabʼan50x50pkCabanNo 'jChabʼ (?) 08Lamat50x50pkLamatQʼanilEkʼ (?) 18Etz'nab'50x50pkEtznabTijax (ukjend) 09Muluk50x50pkMulucToj (ukjend) 19Kawak50x50pkCauacKawoq (ukjend) 10Ok50x50pkL.a.Tzʼiʼ (ukjend) 20Ajaw50x50pkAhauAjpuAjaw
 Merknadar 

 Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Tzolkʼin» frå ,  den 30. desember 2022.  

Kategori:Mayakalendrar
Kategori:Mayaer