Gullalder

Gullalder var i antikken ein idé om ein tapt urtilstand som var karakterisert av lukke og harmoni. Sidan er omgrepet blitt nytta i historieskrivinga om ulike nasjonale og kulturelle stordomstider, som «den nederlandske gullalderen» eller «gullalderen i Hollywood». 

Antikke idear
I Hellas i antikken var historia til menneskja delt i fire tidsaldrar, der gullalderen var den fyrste og beste. Etter gullalderen følgde sølvalderen, bronsealderen og til slutt jernalderen, som tilsvarte samtida.  Konseptet opptrer for fyrste gong hjå Hesiod frå rundt 700 f.Kr., der han deler inn verda i dei fire aldrane pluss ein heroisk alder mellom bronsealderen og jernalderen. Firdelinga av tiden slik ho er best kjend i dag stammer frå Ovid.Hesiod: Arbeid og dager, Theogonien, engelsk utgåve ved Stanley Lombardo, innleiing ved Robert Lamberton, Hackett Publishing Company, Indianapolis/Cambridge, 1993, s. 2-7.

I Arbeid og dager skildrar Hesiod gullalderen som ei tid av fred og harmoni. Tidsguden Kronos herska i verda. Det «gylne folket» blei forma frå jord av Promethevs, levde blant gudane og hadde fri omgang med dei. Menneska trengte ikkje arbeida eller dyrka jorda for å brødfø seg sjølv, og levde av det som voks på bakken og i trea. Dei blei svært gamle, og heldt på eit ungdommeleg ytre til dei døydde, noko som skjedde fredeleg i søvne utan smerter.

Ifølgje Plutark endte gullalderen då skogguden Pan døydde. I seinare kristne tradisjonar skal døden til Pan, og dermed også slutten på gullalderen, falla saman med Jesu fødsel eller krossfestinga hans.Milton, John (1629): On the Morning of Christ's Nativity, XIX, XX

Norrøn gullalder
 blir brukt i Gylfaginning om tida etter at verda blei skapt, før tre kvinner kom ut av Jotunheim som er blitt tolka som nornene.

Den danske gullalderen

I dansk samanheng blei omgrepet fyrst brukt innan litteraturen som samnemning for perioden frå Adam Gottlob Oehlenschläger til Georg Brandes blei fødd, ca. 1800 til 1850.

Etter andre verdskrigen har gullalderen meir blitt knytt til den kulturelle blomstringstida frå statsbankerotten og freden i Kiel i 1813-1814 til eineveldet opphøyrde i 1848. Særleg innan biletkunst slo omgrepet gjennom, og er i dag synonymt med kunstnarane som blei utdanna ved Det Kongelige Danske Kunstakademi på 1820-, 1830- og 1840-talet under særleg C.W. Eckersberg.

Sjå òg
Arkadia
Edens hage
Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Guldalder» frå , «Gullalderen» frå  og «Golden Age» frå ,  den 9. oktober 2022.  

Kategori:Kulturhistorie
Kategori:Metaforar