Jamning

Jamning er eit dialekttrekk som finst i dialektar i Trøndelag og på delar av Austlandet (særleg i Østerdalen,  Gudbrandsdalen og Aust-Telemark). Utviklinga går ut på at endevokalen og rotvokalen i eit ord påverkar kvarandre og vert meir like eller heilt like etter prinsipp for vokalharmoni. Jamning finst i såkalte jamvektsord.

Vi skil mellom utjamning, at vokalane vert heilt like, og tiljamning, at vokalane vert meir like. Jamning har vi til dømes når dei gammalnorske orda vera og vika i dialektar med utjamning er vorte til høvesvis vårrå og vukku (vokalane er heilt like), medan det i dialektar med tiljamning kan heita værra og vækka (vokalane har vorte meir like).

Eit døme på jamning frå trøndersk:Jenstad, Tor Erik og Arnold Dalen (2002). Trønderordboka (2. utgave), s. 17-18. Trondheim: Tapir Akademisk forlag.
nynorskgammalnorskformer med utjamningformer med tiljamningveke (subst., fem.)vikavokko (Indre Namdalen),vukku (frå Rørvik og sørover til Orkdal/Oppdal)vækka (Trondheim, Stjørdalen og Fosen),vekku/vøkku/vækkå/vekko (Nordmøre og Ytre Namdalen)vera (verb, inf.)veravarra (Indre Namdalan),vårrå (frå Rørvik og sørover til Orkdal/Oppdal)værra (Trondheim, Nordmøre og Fosen)
Utjamning finn ein stort sett i inntrøndersk og i jemtsk, medan tiljamning er vanleg i øvrig trøndersk, Trondheim bymål, Nord-Østerdalen og Gudbrandsdalen. Generelt kan det seiast at ein får meir jamning jo lenger nord ein kjem: I dialektane rundt Oslofjorden finst det ikkje spor av jamning, og etter kvart som ein kjem lenger nord i Oppland og Hedmark får ein stadig meir jamning. Det heile kulminerer med det trønderske kjerneområdet for jamning, der ein i indre mål òg har utstrakt bruk av utjamning.

 Sjå òg 

 Jamvekt
 Trøndersk

 Referansar 

Kategori:Norske målføre
Kategori:Fonologi