Dal stavkyrkje

Dal stavkyrkje var forgjengaren til dagens Dal kyrkje i Dalsgrenda aust for Rjukan by. Det ligg føre motstridande påstandar om lagnaden til kyrkja, men det synest å vere semje om at ho var ei stavkyrkje. Ho er fyrste gong omtala som Dalzh kyrkiune den 3. mars 1401. Vidare er Daalz kirkio nemnd i 1498 og Dalis sokn i 1501. Av sistnemnde omtale går det fram at Dal er anneks til Tinn, det vil seie Atrå. Jens Nilssøn visiterte kyrkja i 1595. Omtala slår ikkje fast kor gamal stavkyrkja er, men Lorentz Dietrichson meiner på grunnlag av bevarte portalplankar at ho må ha vore betydeleg yngre enn stavkyrkjene ved Atrå og Mæl. Vidare hevdar han at det går fram av ein synfaringsrapport frå 1668 at det dreier seg om ei stavkyrkje, og denne skal ha likna på Atrå.

 Kva skjedde med stavkyrkja? 
Ifylgje Jan Brendalsmo vart skipet i stavkyrkja rive og erstatta med eit tømra skip i 1755, medan Herman Henriksveen hevdar at kyrkja vart erstatta med ei ny kyrkje i 1775. Vidare skjedde ei ombygging i 1842–44. Brendalsmo meiner at koret i stavbygg ved det høvet vart rive og kyrkja utvida mot aust. Dietrichson sine kjelder seier litt imot kvarandre, men det synest som om stavkyrkjeportalen vart teken vare på ved kyrkja etter ombygging eller nybygging, og portalen er òg prega av den omhengslinga av dører som fann stad etter brannen i Grue kyrkje i 1823.

 Bevarte gjenstandar frå stavkyrkja 
Den nemnde portalen vart sendt inn til Oldsaksamlinga i 1848, altså ikkje mange år etter ombygginga i 1842–44, og befinn seg framleis der. I Oldsaksamlinga er òg ein treskulptur av Maria og barnet og ein kristusfigur frå eit krusifiks der sjølve krossen vantar.

Galleri

 Kjelder 
 Jan Brendalsmo: Kildegjennomgang: Middelalderske kirkesteder i Telemark (Riksantikvaren, 2016), s. 71–72



Denne artikkelen bygger på «Dal stavkirke» frå ,  den 3. september 2020.  


 Bakgrunnsstoff 


 Fotnotar 
Diplomatarium Norvegicum X:98.
DN VI:624.
DN VI:632.
I Biskop Jens Nilssøns Visitatsbøger og reiseoptegnelser vert Dall omtala som anneks til Tindals hoffuid kircke ( s. 16). Den tredie heder Dalls kirkie ligger fra hoffuit kircken hen ved 2 mijll i synder ( s. 368). Saa therfra i suduest 1 pilskud til Dals kircke annex til Tind och ligger ret vnder Goustafieldet, oc Maanen løber imellum fieldet och kircken. (s. 371).
Dietrichson, s. 413f.
Brendalsmo, s. 71.
Henriksveen, s. 123.
Dietrichson, s. 414.

Kategori:Tapte stavkyrkjer
Kategori:Tidlegare kyrkjer i Noreg
Kategori:Kyrkjer i Tinn
Kategori:Kulturminne i Tinn