Katarina Taikon

Katarina Taikon, folkebokført Katharina Maria Taikon, ei tid Taikon Langhammer () var ein svensk forfattar av rom-opphav. 

Katarina Taikon debuterte som forfattar i 1963 med den sjølvbiografiske boka Zigenerska. Ho blei mest kjend for barne- og ungdomsbøkene sine i Katitzi-serien, som byrja koma ut 1969. Som rom var ho òg aktiv i samfunnsdebatten om rettane til svenske romfolk.

 Biografi 
Katarina Taikon var dotter av sylvsmeden og tivolieigaren Johan Taikon og Agda Karlsson. Johan kom til Sverige frå Russland på byrjinga av 1900-talet og møtte servitrisa Agda Karlsson nokre år seinare, då han spelte fiolin på ein restaurant i Göteborg. Katarina var ei yngre syster av Rosa Taikon, som også blei sylvsmed. Musikaren og forfattaren Hans Caldaras og forfattaren og læraren Monica Caldaras var syskenbarna hennar. Mor hennar døydde då ho var ni månader gammal. Etter at faren gifta seg opp at, kom Katarina Taikon i fosterheim hjå paret Kreüter på Sörböle i Skellefteå.Sörböle. (2005). [Skellefteå: Studieförbundet Vuxenskolan]Skelleftebygdens historia: Kulturlivet i Skellefteå: med lust och glädje stor-. (1988). Skellefteå: Skellefteå kommun [Clausén, red]. Paret Kreüter dreiv eit tivoli og ønskte å adoptera fosterbarnet sitt, men faren motsette seg dette. Mohtadi, Lawen (2015). Den dag jag blir fri: en bok om Katarina Taikon. 1. pocketutg. Stockholm: Natur & kultur 

Sommaren 1939 blei ho skriven inn som Ketty Karlsson (mora sitt etternamn) på barneheimen Umebygdens barnhem på Öbacka i Umeå. Begge dei første bøkene om Katitzi utspelar seg i sørlege Västerbotten,Katitzi. Tyresö: 1969. Libris 8211689Katitzi och Swing. Stockholm: Gidlund. 1970. Katitzi och Swing. Stockholm: Gidlund. 1970.  og i den siste vender ho attende til jenterommet i Skellefteå.Uppbrott. Nacka: Tai-Lang. 1980. Libris 8379566 Då Katarina Taikon var 16 år, i 1948, spelte ho ei hovudrolle i Arne Sucksdorff sin kortfilm Uppbrott. Hobudde mellom anna på Henriksdalsberget i Nacka. 

Som dei fleste kalderash-romar i sin generasjon hadde Taiko ikkje gått på skule som barn, og lærte seg å lesa og skriva først i tenåra. Ho studerte seinare på Birkagårdens folkehøgskole og ved Brørne Påhlmans handelsinstitutt.Taikon-Langhammer, Katarina M, författare, Värmdö i Vem är det : Svensk biografisk handbok / 1993 / s 1085.

Katarina Taikon var ei tid trulova med skodespelaren Ove Tjernberg (1928–2001) og fekk dottera Angelica Ström (fødd 1953) med han. Med kunstnaren Svenolov Ehrén (1927–2004) fekk ho sonen Michael Langhammer (fødd 1957). Åra 1962–1981 var ho gift med fotografen Björn Langhammer (1933–1986), som ho fekk sonen Niki Langhammer (1961–1999) med.

I 1982 blei Katarina Taikon ramma av hjartestans berre 50 år gammal. Ho blei gjenoppliva av ambulansepersonell, men hadde då fått store hjerneskadar den langvarig oksygenmangel. Ho låg 13 år i koma, før ho gjekk bort 1995 uten å ha fått tilbake medvitet.

Katarina Taikon blei gravlagd på Skogskyrkogården i Stockholm i same grav som broren Paul Taikon.

Ettermæle
Hausten 2012 blei ein biografi om henne, Den dag jag blir fri, av Lawen Mohtadi, gjeven ut.Mohtadi, Lawen (2015). Den dag jag blir fri: en bok om Katarina Taikon. 1. pocketutg. Stockholm: Natur & kultur  Ein dokumentarfilm om livet til Katariana Taikons liv, Taikon, hadde kinopremiere i oktober 2015 med manuskript og regi av Gellert Tamas og Lawen Mohtadi.

I Skellefteå blei Katitzis gata kalla opp etter henne i 2015.

 Bibliografi 





Serien om Katitzi















Katitzi-bøkene på norsk












Biletbøker om Katitzi med illustrationer av Lisbeth Holmberg-Thor









 Filmmanus 

 1979 –  Katitzi

 Priser og utmerkingar 

 1964 – ABF:s litteratur- & konststipendium
 1969 – Litteraturfrämjandets stipendiat
 1971 – Litteraturfrämjandets stipendiat

 Kjelder 

Skogskyrkogården, kvarter 19K, gravnummer 25778 på Hittagraven.se. Vitja 14. august 2015.
Denne artikkelen bygger på «Katarina Taikon» frå ,  den 25. november 2019.  

 Bakgrunnsstoff

Bøker





Nettstader
 Bild av Katarina Taikon, troligen tagen av Björn Langhammer 


Kategori:Svenskspråklege forfattarar
Kategori:Svenske forfattarar
Kategori:Svenske romfolk