Aorta abdominalis

Bukaorta (lat. aorta abdominalis) er den delen av hovudpulsåra, aorta, som går gjennom bukhola. Bukaorta utgjer saman med brystaorta den nedstigande delen av aorta: aorta descendens. Arterien er den største i bukregionen; han forsyner alle buk- og bekkenorgan, i tillegg til beina, med oksygenert blod.

 Struktur 
Bukaorta spring ut frå mellomgolvet gjennom hiatus aorticus, på nivå med 12. brystvirvel (T12). Han går ned langs bakre bukvegg, framfor lumbalcolumna (lenderyggen), parallelt med og til venstre for nedre vena cava. Han har ein liten svai framover, liksom lenderyggen, størst på nivå med 3. lendevirvel (L3). Arterien smalnar meir og meir av etter kvart som han sender frå seg greiner og endar til sist i aortabifurkasjonen, der han delar seg i to, på nivå med 4. eller 5. lendevirvel (L4/L5).

Klinisk deler ein bukaorta i to segment:
 Suprarenale bukaorta, aorta abdominalis (pars) suprarenalis, den delen som ligg under mellomgolvet og over nyrearteriane.
 Infrarenale bukaorta, aorta abdominalis (pars) infrarenalis, den delen som ligg under nyrearteriane og over aortabifurkasjonen.

 Greiner 
mini|300px|Illustrasjon av bukaorta ved aortabifurkasjonen, der han delar seg og sender ut to greiner: høgre og venstre arteria iliaca communis.
Greiner frå bukaorta kan delast inn i viscerale greiner (innvolsgreiner), parietale greiner (bukveggsgreiner) og endegreiner:

 Viscerale greiner
 Høgre og venstre arteria phrenica inferior
 Arteria coelica (truncus coeliacus)
 Arteria mesenterica superior
 Arteria mesenterica inferior
 Høgre og venstre arteria suprarenalis media
 Høgre og venstre arteria renalis (og evt. a. renalis accessoria)
 Høgre og venstre arteria testicularis (h. og v. arteria ovarica hos kvinner)

 Parietale greiner
 Arteria sacralis mediana
 Høgre og venstre arteriae lumbales (4 par)

 Endegreiner
 Høgre og venstre arteria iliaca communis

 Relasjonar 
Bukaoarta ligg litt til venstre for midtplanet i kroppen.

Ventralt for arterien, mot buksida, ligg truncus coeliacus, plexus coeliacus, det vesle omentet og magesekken; under han vena splenica, pankreas, venstre vena renalis, nedre del av duodenum, mesenteriet og plexus aorticus.

Dorsalt, mot ryggsida, skilst arterien frå lendevirvlane og mellomvirvelskivene av eit leddband, lig. longitudinale anterius, og av venstregåande lumbalvener, venae lumbales sinistrae.

Oppe og til høgre for arterien ligg vena azygos, cisterna chyli og ductus thoracicus. Her ligg i tillegg høgre crus, som skil arterien frå øvre del av nedre vena cava og frå høgre ganglion coeliacum. Nede og til høgre er han i kontakt med nedre vena cava.

Til venstre for arterien ligg venstre crus, venstre ganglion coeliacum, pars ascendens duodeni og enkelte tynntarmsslynger.

 Relasjon til nedre vena cava 
Parallelt med og til høgre for bukaorta går følgevenen hans, nedre vena cava.

 Klinisk relevans 
Abdominalt aortaaneurisme er ei utposing på bukaorta med aortadiameter ≥3 cm (eller diameterauke på >50 %). Tilstanden gir ofte ingen symptom. Observasjon er vanleg når aneurismet er lite. Ved større aneurisme aukar risikoen for aneurismeruptur, og då kan kirurgi vere nødvendig.

 Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Abdominal aorta» frå ,  den 1. mars 2020.  

Kategori:Arteriar i buken
Kategori:Aorta