Odd Brochmann

Odd Brochmann () var ein norsk arkitekt, professor, illustratør, forfattar, stilhistorikar og statsstipendiat.

 Familie 
Odd Brochmann var fødd i i Kristiania som son av Diderik Brochmann. Han var bror av forfattaren og omsetjaren Zinken Hopp.

mini|venstre|Lunde barneskule i Skien, teikna av Odd og Karen Brochmann og bygde på 1950-talet.

 Arkitektur 
Odd Brochmann var utdanna arkitekt frå Noregs tekniske høgskole (NTH) 1928–1934, og etablerte arkitektkontoret Karen & Odd Brochmann i Oslo i 1937, i lag med den fyrste konasi Karen, f. Berner. Dei dreiv praksis saman til 1965. I perioden 1939-1940 dreiv dei praksisen frå Bergen, elles heldt dei til i Oslo. Eit av byggverka dei teikna saman var Raudekrossen sin «åndssvakeanstalt» for barn og ungdom (Bakkebøanstalten), på Bakkebø utanfor Egersund. Eit anna verk var Lunde barneskule i Skien. Ein del av skuleanlegget, det såkalla S-bygget, har som det første skulebygget frå 1950-talet vorte freda av Riksantikvaren. I 1952 innleidde dei eit samarbeid med arkitekten Dag Rognlien. Dei tre arkitektane dreiv praksisen saman til 1965, då overtok Rognlien firmaet åleine.  Arbeidet omfatta burettslag og sosiale institusjonar.

 Bygningar i utval 
 1939: Bergenshallen
 1946: Eigen bustad, Skådalsveien, Oslo
 1947-1948: Røde Kors' åndssvakeanstalt for barn og ungdom (Bakkebøanstalten) i Egersund
 1950: Astmahjemmet i Kongsberg
 Tidlig på 1950-tallet: Lunde barneskole, Skien
 1953: Rjukan Yrkesskole, Rjukan
 1953: Møglestu husmorskole, Lillesand
 1955: Sogn behandlingshjem
 1956: Hellandheimen, Molde
 1958: Paviljong for Reisetrafikkforeningen i Oslo
 1963-1965: Lohøgda borettslag, Oslo

Under og etter andre verdskrigen deltok Odd Brochmann i Oslo Byes Vel sin store «boligundersøkelse», og var hovudansvarlag for utgjevinga av bøker basert på desse undersøkingane. Han var professor ved NTH 1956–57, og avvikla arkitektpraksisen sin midt på 1960-talet. Han busette seg deretter i København, der han verka som skribent (blant anna i Politiken 1964–66) og som lærar ved Kunstakademiets arkitektskole.

 Forfattarskap 
Brochmann laga nokre hefte med morskapslesning i 1930-åra, skreiv for studentrevyar, og illustrerte barnebøker av Heljar Mjøen og Einar Schibbye. Sjølv debuterte han med Barnas historiebok i 1942, som vart følgt opp av Et eventyr om Norge i tekst og tegninger i to bind (1943–44) der systera Zinken Hopp skreiv, og han teikna. Av forfattarskapen hans for barn er det i dag dei to bøkene tileigna dottera Marianne som vert hugsa: Mariannes brev (1946) og Marianne på sykehus (1948). Mariannes brev er historia om reisa til eit brev frå Marianne i Svolvær til Kristin i Trysil. Boka skildrar dermed postgangen i Noreg på 1940-talet. Oppfølgjaren frå 1948 handlar om då Svolvær-jenta Marianne ved eit uhell svelgde ei brosje og måtte sendast til Rikshospitalet i Oslo for å opererast. I 1948 vart Marianne på sykehus løna med Kirkedepartementets Kultur- og litteraturpris for barne- og ungdomslitteratur (3. premie). Marianne på sykehus vart òg filmatisert i 1950, og filmen fekk same tittel som boka. Begge bøkene om Marianne er prega av ei optimistisk framstilling av høva i det moderne samfunnet.Norsk barnelitteraturhistorie. 2006. s 166 For barnebokforlaget til Åsmund S. Lærdal skreiv og illustrerte han to bøker: Nonnene på Jomfruland : historie om Jomfruland, om nonnene som budde der i gamle dagar og om fyret på øya, som vart utgjeve i 1947, og deretter måleboka Alle tiders malebok, Drakt parade for gutter og jenter. I 1949 gav han ut barneboka Trekløveret, som er interessant, ikkje minst fordi teksta vekslar mellom dansk, norsk og svensk. Dette speglar at boka har tre forteljarstemmer: den danske guten Kaj, som fortel om si reise til Noreg, den norske jenta Kari, som fortel om sitt besøk i Sverige; og den svenske guten Göran, som fortel om sitt opphald i Danmark. Boka er illustrert av forfattaren.

 Bibliografi (utval) 

 Barnebøker 
 1943: Et eventyr om Norge : i tekst og tegninger. Bind 1 – medforfattere: Zinken Hopp og Haakon Shetelig
 1944: Et eventyr om Norge : i tekst og tegninger. Bind 2 – medforfattere: Zinken Hopp og Haakon Shetelig
 1946: Mariannes brev
 1947: Nonnene på Jomfruland : historien om Jomfruland, om nonnene som bodde der i gamle dager og om fyret på øya. Nyutgivelse ved Tårnbrygga kystkultursenter, Jomfruland (2010).
 (ukjent årstall): Alle tiders malebok, Drakt parade for gutter og piker, Lærdal forlag
 1948: Marianne på sykehus
 1949: Trekløveret
 1950: Barnas historiebok

 Vaksenbøker 
 1940: Gjenreisningen og det norske i vår byggeskikk
 1944: Hus i Norge : en første hjelp til forståelse av vår byggeskikk
 1945: Tiden, stilen og vi
 1947: Nonnene på Jomfruland : historien om Jomfruland, om nonnene som bodde der i gamle dager og om fyret på øya
 1947: Oslo katedralskoles gymnasiesamfunn "Kattuglen" 100 år – medforfattere: Odd Refsdal og Carl Fredrik Engelstad
 1948: Mennesker og boliger : familieundersøkelsens resultater. Oslo Byes Vel's Boligundersøkelser bind II
 1952: Livsform og boligform. Oslo Byes Vel's Boligundersøkelser bind IV
 1953: En bok om stygt og pent : som handler om tingenes form, vesen og innhold, og om det inntrykk de gjør på oss
 1956: Om hus og land og menig mann
 1958: By og bolig : en beretning om boligkulturens utvikling i Oslo. Oslo Byes Vel's Boligundersøkelser nr. 1
 1960: Inne : en bok om rom, bohave og mennesker
 1961: Bedret boligbruk – Oslo Byes Vel's Boligundersøkelser nr. 5
 1963: Intellektuelle i alle land : av en sjelevandrers opptegnelser
 1966: Artikkelen Fargane i den nye bustadskulturen (oversatt til nynorsk av Arnt Løftingsmo) i artikkelsamlingen Ei bok om fargane, som var basert på en foredragsserie i NRK Radio i 1961 og 1962
 1966: Kapittelet Oslo i boken Nordiske hovedsteder. (Kapittelet om København var tegnet og illustrert av Ebbe Sadolin; kapittelet om Stockholm av Åke Holmberg, og kapittelet om Helsingfors av Henrik Tikkanen.)
 1966: Glassmaleri i Norden
 1967: Arkitekturens former
 1968: Den nye bok om stygt og pent : om tingenes vesen og innhold og om de inntrykk de gjør
 1969: Hus : en bok om mål og midler, stort og smått i byggekunsten med eksempler fra europeisk nutid og fortid
 1971: Hus i Oslo
 1979: Bygget i Norge : en arkitekturhistorisk beretning. B. 1
 1981: Bygget i Norge : en arkitekturhistorisk beretning. B. 2
 1982: Du verden : en bok om hva som kan hende på mange reiser i fremmede land
 1984: Bendik og den hellige Agatha : kulturvennlig røverroman
 1986: Arkitektur - hva er det? : en sammenfattende fremstilling av mål og midler i arkitekturen
 1986: - disse arkitektene : en historie om deres liv og virke i Norge
 1987: Rent bord : en historie om funksjonalismen og funksjonalistene i Norge
 1989: Stadskonduktøren : om Georg Bull og Christiania i historismens år
 1991: Odd Brochmann – tegninger Nasjonalgalleriet; utstillingskatalog

 Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Odd Brochmann» frå ,  den 21. september 2018.  

Kategori:Norske arkitektar
Kategori:Norske barnebokforfattarar
Kategori:Norske forfattarar av reiseskildringar
Kategori:Norske illustratørar
Kategori:Norske kunsthistorikarar
Kategori:Norske sakprosaforfattarar
Kategori:Norske teiknarar
Kategori:Folk frå Oslo
Kategori:Professorar ved NTH
Kategori:St. Olavs Orden
Kategori:Statsstipendiatar
Kategori:Vinnarar av kulturdepartementet sine barnebokprisar