Tromsø domkyrkje

Tromsø domkyrkje er ei domkyrkje i Den norske kyrkja som ligg i Tromsø. Domkyrkja er soknekyrkja for Tromsø Domkyrkjes sokn. Ho er òg hovudsete for Tromsø domprosti og Nord-Hålogaland bispedømme. Denne domkyrkja er særleg merksemdsverdig fordi ho er den einaste norske protestantiske domkyrkja som er bygd i tre.

Den gule trekyrkja vart bygd i langkyrkjeformat og i nygotisk stil i 1861 av arkitekten Christian Heinrich Grosch. Kyrkjetårnet og hovudinngangen ligg i vest. Ho er truleg den nordlegaste protestantiske domkyrkja i verda. Med over 600 sitjeplassar er ho ei av dei mest markante trekyrkjene i Noreg. Ho hadde opphavleg om lag 984 sitjeplassar, men mange benkar og stolar er blitt fjerna gjennom åra for å gi plass til bord bakerst i kyrkja.

 Historie 
Byggverket vart fullført i 1861 etter at bispedømet vart oppretta i 1844. Christian Heinrich Grosch var arkitekt. Det vart bygd med lafteteknikk. Kyrkja ligg midt i Tromsø by på ein stad der det truleg har stått ei kyrkje sidan 1200-talet.

Den første kyrkja i Tromsø vart bygd i 1252 av kong Håkon IV som ei kongeleg kapellkyrkje. Ho høyrde difor til kongen, ikkje til den katolske kyrkja. Denne kyrkja er omtala fleire gonger i mellomalderen som «St. Maria nær heidningane» (Sanctae Mariae juxta Pagano).

Lite er kjent om dei tidlegare kyrkjene på staden, men i 1711 vart ei ny kyrkje bygd her. Ho vart erstatta i 1803. Kyrkja frå 1803 vart flytta ut av byen i 1860 for å gi plass til dagens domkyrkje. Ho vart flytta til eit område nokre hundre meter sør for bygrensa, og tidleg på 1970-talet vart ho flytta på nytt til dagens Elverhøy kyrkje oppe i åsen. Denne kyrkja står framleis, og fleire kunstverk frå mellomalderen som tidlegare har pryda kyrkjene i Tromsø, er oppbevarte der, mellom anna ei Madonna-figur, truleg frå 1400-talet.

Dagens domkyrkje vart vigsla 1. desember 1861 av biskop Carl Peter Essendrop. I 1862 vart kyrkjetårnet ferdigstilt og klokka installert. Alt interiør og all utsmykking vart laga på 1880-talet. Domkyrkja kosta om lag 10 000 spesidalar å byggje.
 Interiør 
Interiøret er dominert av altaret med ei kopi av måleriet «Oppstandelsen» av kunstnaren Adolph Tidemand; originalen finst i Bragernes kyrkje i Drammen. Under måleriet står eit sitat frå Johannesevangeliet på norsk som betyr «Eg er oppstoda og livet». Altaroppsatsen vart fullført i 1884 av Christian Brun. Glasmaleria fremst i kyrkja, teikna av Gustav Vigeland, vart installerte i 1960.

Domkyrkja har to orgel. Det nyaste, eit heil-elektrisk orgel, vart bygd i 2017 og vigsla 11. juni 2017. Det er eit Mühleisen-orgel frå Leonberg i Tyskland. Det eldste mekaniske orgelet står på galleriet og vart bygd i 1863 av Claus Jensen, og restaurert i 2013–2014.

Galleri

 Referansar 

 Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Tromsø domkirke» frå ,  den 2. august 2017. 
Denne artikkelen bygger på «Tromsø Cathedral» frå ,  den 26. november 2025.


Kategori:Domkyrkjer i Noreg
Kategori:Kulturminne i Tromsø
Kategori:Kyrkjer i Tromsø
Kategori:Kyrkjer i Tromsø Domprosti
Kategori:Norske kyrkjer frå 1860-åra