Einar Skulason

Einar Skulason  (norrønt: Einarr Skúlason) var en islandsk prest og skald. Han var fødd på slutten av 1000-talet (seinast 1090) og døydde etter 1159. Han er rekna som ein av dei mest framståande norrøne skaldane på 1100-talet.

 Norrøne kjelder 
Han er omtala i den korte forteljinga «Tåtten om Einar Skulason». EINARS ÞÁTTUR SKÚLASONAR frå snerpa.is I Heimskringla er han nemnd i «Soga om Magnussønene»,Soga um Magnus-sønine frå heimskringla.no i soga om Magnus Blinde,Soga um Magnus Blinde frå heimskringla.no i soga om HaraldssøneneSoga um Inge (Soga om Haraldssønene) heimskringla.no og i soga om Håkon Herdebrei.Soga um Haakon Herdebreid frå heimskringla.no

Einar Skulason er òg nemnd i andre av dei norrøne sogene, som Flatøyboka, Morkinskinna, Fagrskinna og Knytlingasoga. Han er nemnd i «Tingsagaen» (Þingasaga) som vart nedskriven omkring 1200.Tingsagaen er ei eiga soge om rettsprosessen omkring 1114, mellom kong Sigurd Jorsalfare og lendmannen Sigurd Ranesson. Mange av dikta hans er tekne med i Skaldskaparmål.Skaldskaparmål Snorre Edda, frå heimskringla.no

I SkaldatalSkáldatal på norrønt, frå is.wikisource er han ført opp som skald hjå kongane Sigurd Jorsalfar, Øystein Magnusson, Harald Gille, Magnus Blinde, Sigurd Slembe, Inge Haraldsson, Sigurd Haraldsson, Øystein Haraldsson, den danske kongen Svend Grade (Grathe), den svenske kongen Sverker KolssonSverker Kolsson: truleg Sverker den eldre, svensk konge i tida 1130-1156 og stormennene Jon (Johan) jarl Sverkersson, Gregorius Dagsson og Eindride unge.

 Liv og lagnad 
Einar Skulason vaks truleg opp i området ved Borgarfjord på Island. Han høyrde til den slekta som blir kalla «Mýramenn» (Kveldulvsslekta) og truleg var skalden Egil Skallagrimsson ein av forfedrane hans. Han var utdanna som prest og han er oppført i ei islandsk presteliste frå året 1143. Om han fekk presteutdanning på Island eller ein annan stad, er ikkje kjent.

Når han kom til Noreg, er ikkje kjent, men omkring 1114 var han hjå kong Sigurd Jorsalfare. Seinare, etter at kong Sigurd døydde i 1130, var han hos kongane Magnus Blinde, Harald Gille og sønene hans. Han hadde eit nært tilhøve til kong Øystein Haraldsson som gjorde han til sin stallare. Etter at kong Øystein døydde i 1157, var han hos kong Inge Krokrygg. Han var såleis i Noreg under den konfliktfylte borgarkrigstida, men skal likevel ha greidd å ha venskapelege tilhøve til dei norske kongane i denne tida. Han var særs kunnskapsrik, rettvis i si framferd og med eit vinnande vesen. Han hadde uvanleg lett for å dikte og vann seg ry som ein stor skald.

I periodar må han ha budd på Island, og han skal ha vore på vitjing til kongane i Sverige og Danmark, men truleg levde han det meste av livet i Noreg. Det er ikkje kjent når, eller kvar helst han døydde, men det siste diktet som ein kjenner til, gjorde han  omkring 1160. Han var då ein gamal mann, kanskje over 70 år.

 Skaldskap 
Einar Skulason var ein særs produktiv skald, men mange av dikta hans er gått tapt og dei fleste av dei ein kjenner til, finst berre i fragmentarisk form. Det einaste som er fullstendig bevart, er diktet «Geisli».Geisli frå Skaldic Project (71 vers - òg kalla «Olavsdråpa»), eit lovkvad (dråpa) til ære for Olav den heilageDiktet heiter i grunnen Olavsdråpa, men har fått namnet Geisli (lys-stråle) etter ordbruken eit par av strofene (Gǫfugt ljós boðar geisli). Det vart gjort etter oppmoding frå kong Øystein Haraldsson og framsagt første gongen i 1153 i Kristkyrkja i Trondheim, der kongane Øystein Haraldsson, Sigurd Munn og Inge Krokrygg var til stades, saman med erkebiskop Jon Birgersson.

Utan om «Geisli», er desse dikta av Einar Skulason kjende:  
«Sigurddråpa I» Sigurðardrápa I frå Skaldic Project (5 vers) om kong Sigurd Jorsalfare, om jorsalferda.
«Haraldsdråpa I»Haraldsdrápa I frå Skaldic Project (2 vers) om kong Harald Gille og krigstoget til Danmark.
«Haraldsdråpa II»Haraldsdrápa II frå Skaldic Project (5 vers) om kong Harald Gille.
«Kvede om Haraldssønene»Haraldssonakvæði frå Skaldic Project (2 vers) om sønene til Harald Gille.
«Sigurdsdråpa II»Sigurðardrápa II frå Skaldic Project (1 vers) om kong Sigurd Jorsalfare.
«Runhenda»Runhenda frå Skaldic Project (10 vers) (ca 1155) om kong Øystein Haraldsson.
«Øysteinsdråpa»Eysteinsdrápa frå Skaldic Project (2 vers) (ca 1158) om kong Øystein Haraldsson, striden mot vikverjene og vesterhavstoget.
«Ingedråpa»Ingadrápa frå Skaldic Project (4 vers) om kong Inge Haraldsson Krokrygg, striden ved Holmen grå.
«Elfarviser»Elfarvísur frå Skaldic Project (2 vers) (1160) om hovdingen Gregorius Dagsson, om striden ved Elv.
«Lausaviser»Lausavísur frå Skaldic Project (6 vers)
«ØkseflokkØxarflokkr frå Skaldic Project (10 vers) som handlar om ei kostesam øks.
«Fragment»Fragment frå Skaldic Project (18 vers)
«Lausaviser»Lausavísur frå Skaldic Project (15 vers)

 Notar 

 Referansar 

 Bakgrunnsstoff 
 Den Norsk-Islandske Skjaldedigtning (B) av Finnur Jónsson
 Den oldnorske og oldislandske litteraturs historie bind II (sidene 62-72), av Finnur Jónsson
 Einar Skulason Norsk biografisk leksikon
 Norrøne kristenkvæde (Geisli) v/Olaf Hanssen, Oslo 1928

Kategori:Islandske skaldar
Kategori:Islendingar frå norrøn tid
Kategori:Folk frå vikingtida
Kategori:Folk i Heimskringla
Kategori:Folk i Skaldatal