Lesjaverk stasjon

Lesjaverk stasjon er ein jernbanestasjon på Raumabana. Stasjonen opna då Raumabana si strekning til Bjorli sto ferdig i 1921. Lesjaverk er ei lita bygd i Lesja kommune, 35 kilometer nordvest for Dombås. Stasjonsbygninga er verna. 

 Trafikale høve 
Lesjaverk var ein fullverdig stasjon med betening som ekspederte tog, selde billettar og handterte postsendingar inntil beteninga vart inndregen i 1970. Fram til 1983 var stasjonen betent viss det var behov. Stasjonen var underlagt stasjonsmeisteren på Bjorli stasjon. Frå 1983 har stasjonen vore haldeplass. Vognlaster kunne sendas til eller frå stasjonen til ut på 1980-talet. 

Om lag 1900 passasjerar reiste til eller frå Lesjaverk i 2011, og Jernbaneverket vurderte å leggja ned stasjonen i sitt Stasjonsstrukturprosjekt i 2012.

Stasjonen hadde eit 315 meter langt kryssingsspor og eit 75 meter langt gjennomgåande lastespor med godsrampe. Kryssingssporet vart fjerna etter 1990, medan lastesporet vart fjerna etter 2013. 

 Betening 
Lesjaverk var i periodar ein "kjerringstasjon", betent av personale utan sikkerheitsteneste.

 Ingeborg Johansen, f. 1892, ekspeditrise frå 15.11.1921
 Thor T. Lindvig, f. 1878, frå 1.7.1924
 Axel Marius Marsten, f. 1895, bestyrar frå 21.11.1929
 Leif Øverby, f. 1900, bestyrar frå 1.7.1937, stasjonsmeister frå 10.2.1949
 Ola Jarle Haugen, f. 1921, frå 31.8.1962
 Stein Revhaug, f. 1930, bestyrar frå 1.11.1966-16.6.1970

 Stasjonsbygninga 
Stasjonsbygninga var teikna av Jernbanens Arkitektkontor ved Gudmund Hoel og Bjarne Friis Baastad. Bygningstypen kaltes "Type for Raumabanen" og var likeins som fleire andre på bana, mellom anna Bottheim, Verma og Marstein.  

Bygninga vart reist mellom 1918 og 1921, kravde  arbeidstimar og kosta  kroner. Kostnadane for heile stasjonsanlegget var  kroner. 

Stasjonsbygninga har to etasjar og kjellar. Ho er lafta og kledd med liggjande trepanel og ståande vekselpanel i gavlane. Saltaket er tekt med skifer. Gavlvindauga og døropninga frå plattforma til venterommet er ramma inn med ornament i nyrokokko. Fyrste etasje inneheldt ekspedisjonskontor, telegrafistkontor og venterom, seinare postkontor og kvilerom. Ekspedisjonsrommet har eit karnapp mot plattforma med plass for innvendig stillverk. Andre etasje hadde ein tenestebustad med inngang frå baksida. I kjellaren var det eit bryggarhus for klesvask og rom for lagring av mat og brensel. Godshuset er i ein einetasjes sidefløy til stasjonsbygninga. 

Bygningsmassen på Lesjaverk omfatta òg ei privétbygning med tre utedassar (riven på 1990-talet), kvilebu (1953), vedskjul og ein dobbel vakterbustad med to uthus.

 Kulturminne 
NSB si bygningsregistrering omtala i 1981 stasjonsbygninga og privéten som i god stand og av høg verneverdi. Den doble vaktarbustaden hadde middels verneverdi. Nokre år seinare vart privétbygninga riven.

Høyringsutkast til verneplanen (1993)
Då registreringa skulle omsetjast i eit høyringsutkast til verneplanen i 1993, vart stasjonsmiljøet inkludert vaktarbustaden foreslege verna.  Eigaren NSB Eiendom sette seg i mot og føreslo istaden å verna Lesja stasjon. Stasjonsbygninga vart difor teken ut av verneplanen, medan vakterbustaden vart verna.

 Verneplan for jernbanebygningar (1997)
Då planen vart vedteken i 1997, vart vaktarbustaden på Lesjaverk vald som representant for doble vaktarbustader av typen «Dovrebanen nord». Busatden var teikna av Gudmund Hoel og R. Werenskiold, og uthusa med utedass, fjos og vedbu av Erik Glosimodt, Dovrebanen sin hovudarkitekt. 

 Nasjonal verneplan (2004) 
"Nasjonal verneplan for kulturminner i jernbanen" (2004) slo fast at stasjonane på Lesja og Lesjaverk var viktige lokale kulturminne.  

Som fylgje av dette er Lesjaverk stasjon administrativt verna. Vernet omfattar båe stasjonsbygninga og den doble vaktarbustaden. 

 Lesjaverk postkontor 
Frå 8. juni 1946 var det postopneri på stasjonen.. I 1973 vart postopneriet oppgradert til underpostkontor og i 1977 til postkontor C. I 1978 vart postkontoret bygd om med nye skrankar og kundetoalett. Delar av venterommet vart bygd om til personalrom med toalett og dusj, og i andre etasje vart det bygd baderom. Billettlukane vart tetta att og togekspedisjonen flytta ut i godshuset. Postkontoret på Lesjaverk stasjon vart lagt ned 1. desember 1998. 

 Kjeldar 

 Bibliografi 












Denne artikkelen bygger på «Lesjaverk stasjon» frå , den 25. mai 2024.  

 Bakgrunnstoff 

 BaneNOR Network Statement 2025. Informasjon om stasjonen.
 Innlandet fylkesarkiv Bilete frå Lesjaverk

Kategori:Jarnbanestasjonar på Raumabanen
Kategori:Jarnbanestasjonar i Innlandet
Kategori:Samferdsel i Lesja
Kategori:Jarnbanestasjonar opna i 1921
Kategori:1921 i Noreg
Kategori:Gudmund Hoel
Kategori:Bjarne Friis Baastad
Kategori:Byggverk i Lesja