Arnor jarlaskald

Arnor Tordsson jarlaskald (norrønt Arnórr Þórðarson jarlaskáld) var ein islandsk skald som var fødd omkring 1012 og truleg døydde han ein gong i 1070-åra. 

 Bakgrunn 
Han kom fra Hitarnes på Vest-Island og var son av bonde og skald Tord Kolbeinsson (fødd 974) og Oddny «øy-ljos» (eykyndill) Torkjellsdotter. Mellom Tord og Bjørn Arngeirsson var det ein langvarig strid, som er omtala i islendingasoga om Bjørn Hitdølakjempe (Bjǫrn Hítdœlakappi)Bjarnar saga Hítdælakappa norrøn tekst, frå snerpa.is. Arnor er nemnd både i denne soga og i «Soga om Grette Åsmundsson»Soga um Grette Aasmundsson omsett av Olav Røkke (1912). Han skal ha vore gift med ein slektning av orknøyjarlen Ragnvald jarl, slik han sjølv nemner i ei strofe i arvekvadet «Ragnvaldsdråpa» (sjå ref.), der han seier:
styrk lét oss of orkat	
jarls mægð af því frægðar		det sterke mågskap med jarlen
gjorde meg namngjeten
Han skal òg ha hatt nokre born som vi ikkje kjenner namnet på.

I SkaldatalSkáldatal på norrønt, frå is.wikisource er han ført opp som skald hos kongane Magnus den gode, Harald Hardråde, Olav Kyrre, og Knut den store. Mange av dikta hans er sitert i SkaldskaparmålSkaldskaparmål frå heimskringla.no (norrøn tekst).

Arnor reiste som handelsmann og farmann mellom Island og fastlandet. Han var ofte på Orknøyane der han gjorde dikt til orknøyjarlane Torfinn Sigurdsson og Ragnvald BrusessonRagnvald Brusesson jarl (ca 1000-1046) var brorson til Torfinn Sigurdsson jarl (ca. 1000-1065). Dei var samjarlar på Orknøyane til Torfinn drap Ragnvald i 1046. og difor fekk han tilnamnet «jarlaskald».

Omkring år 1046 kom han til Noreg og var hos kongane Magnus den gode og Harald Hardråde. Før denne tida, omkring 1030, var han truleg òg ei tid hos kong Knut den store i England.

 Skaldskap 
Arnor Jarlaskald høyrer til mellom dei kristne skaldane og han er rekna mellom dei fremste av dei norrøne skaldane i det ellevte hundreåret. Mange av dikta hans er sitert i kongesogene, særleg i soga om Magnus den gode. Han skal ha skapt eit nytt versemål, HrynhendaHrynhenda kjem av ordet hrynja som tyder: klinge. Eks.: riða vid hrynhenda – ride med ringlande beksel, som han nytta i ei dråpa til kong Magnus den gode.

I dei to dikta til kong Magnus finn vi for første gong i norrøne skaldekvad, namnet «joms» (jomi), som er knytt til Jomsborg. 

Desse dikta av Arnor Jarlaskald er kjende:
 RagnvaldsdråpaRǫgnvaldsdrápa  av Arnor Jarlaskald (Skaldic Project) - truleg ei arvedråpa, om orknøyjarlen Ragnvald Brusason. 
 HrynhendaHrynhenda, Magnússdrápa  av Arnor Jarlaskald (Skaldic Project) - dråpa til kong Magnus den gode. Diktet fekk namn etter det nye versemålet, «Hrynhenda», som Arnor skapte. 
 MagnusdråpaMagnússdrápa  av Arnor Jarlaskald (Skaldic Project)
 TorfinnsdråpaÞorfinnsdrápa  av Arnor Jarlaskald (Skaldic Project) - eit dikt til orknøyjarlen Torfinn Sigurdsson
 HaraldsdråpaHaraldsdrápa  av Arnor Jarlaskald (Skaldic Project) - ei arvedråpa om kong Harald Hardråde – dikta omkr. 1067
 LausaviseLausaviser  av Arnor Jarlaskald (Skaldic Project) - eitt vers.
 FragmentFragment   av Arnor Jarlaskald (Skaldic Project) - åtte vers/strofer.
 Dikt om HermundDikt om Hermund  av Arnor Jarlaskald (Skaldic Project) - eit dikt om islendingen Hermund Illugason.

Ei eiga, lita forteljing om Arnor er kjend som «Tåtten om Arnor jarlaskald»Arnórs þáttr jarlaskálds (norrøn tekst) frå snerpa.is. Forteljinga er òg sitert i sogeverket Morkinskinna.

 Notar 

 Referansar 

 Bakgrunnsstoff 
 Arnor Jarleskald Store norske leksikon
 Det norrøne fyrstediktet av Bjarne Fidjestøl (1982)
 Den Norsk-Islandske Skjaldedigtning Finnur Jonsson
 The poetry of Arnórr jarlaskáld av Diana Whaley

Kategori:Islandske skaldar
Kategori:Fødde i 1010-åra
Kategori:Folk frå vikingtida
Kategori:Islendingar frå norrøn tid
Kategori:Folk i Skaldatal
Kategori:Orknøyane