Norsk raudliste for artar

Norsk raudliste for artar er eit oversyn over artar innanfor rika plantar, dyr og sopp som er vurderte å ha risiko for å kome bort i Noreg. Raudlisting inneber ei kategorisering av artane basert på eit sett av presise kriterium for å evaluere risiko for å døy ut innanfor omådet for dei norske politiske forvaltingseiningane.

Den norske raudlista stør opp om forvalting i samsvar med naturmangfaldlova og indirekta SN-konvensjonen om biologisk mangfald (CBD), til dømes i kommunal aralplanlegging. 

I 2003 utvikla Verdas naturvernunion, IUCN, eit sett med transparente, kvantitative kriterium for å vurdere vernestatusen til artar på regionalt og nasjonalt nivå. Utarbeiding av den norske lista er basert på metodikken bak IUCN si globale raudliste over truga artar. 
Lista er eit døme på ei regional raudliste med statusen til artar i eit bestemt land eller område. Vurderingane blir gjort saman med vitskaplege institusjonar og andre med faglig spisskompetanse. Til dømes for 2021-utgåva, deltok 19 ekspertkomitéar med 94 medlemmer. 

Frå og med 2006 har Artsdatabanken utarbeidd og publisert den nasjonale raudlista for Noreg. Ho har blitt revidert kvart fjerde til sjette år, siste gang i 2021.
Tidlegare hadde Direktoratet for naturforvalting ansvar for den norske nasjonale raudlista.

Gjeldande norsk nasjonal raudliste er frå 2021. Dei fremste ekspertane i landet har vurdert risikoen for om 23 578 ulike artar i Noreg kan døy ut. Totalt er 2878 artar blitt kategoriserte som truga i den nye raudlista. Tala inkluderer 371 vurderte og av dei 59 truga takson på underart og varietetsnivå av karplantar og mosar.

 Kategoriar for Norsk raudliste 
Raudlistekategoriar
 EX – Utdøydd (extinct)
 EW – Utdøydd i vill tilstand (extinct in the wild)       
 RE – Regionalt utdøydd (regionally extinct)  
 CR – Kritisk truga (critically endangered)
 EN – Sterkt truga (endangered)
 VU – Sårbar (Vulnerable)
 NT – Nær truga (near threatened) 
 DD – Datamangel (data deficient)Kategoriar for ikkje-raudlista
 LC – Livskraftig (least concern)
 NA – Ikkje egna (not applicable) 
 NE – Ikkje vurdert (not evaluated)
Raudlisteartar i kategoriane Kritisk truga (CR), Sterkt truga (EN) og Sårbar (VU) blir rekna som truga artar i norsk natur.Ny raudliste syner at vi må gjere meir for å redda truga artar 24.11.2021 I omgrepet raudlista artar ligg òg artar kategorisert som regionalt utdøydde (RE) og nær truga (NT).

Norsk raudliste 2021 
 Norsk raudliste for artar 2021 vart publisert av Artsdatabanken 24. november 2021.Norsk raudliste 2021 Oversyn over resultata for alle artsgrupper:
 Gruppe  RE  CR  EN  VU  NT  LC  Vurderte  Truga  % truga Algar    3  5  18  24  281  331  26  8 % Amfibium og reptilar    1    1  2  7  11  2  18 % Armfotingar            12  12     Blautdyr  1    3  5  8  666  683  8  1 % Edderkoppdyr      12  32  13  563  620  44  7 % Fiskar    2  6  4  4  188  204  12  6 % Fuglar  3  11  18  33  28  141  234  62  26 % HydrozoaHydroar òg kalla hydrokorallar (Hydrozoa), stormanetar (Scyphozoa), og koralldyr (Anthozoa) er alle nesledyr. Sjå sida om nesledyr hos Artsdatabanken: Tandberg AHS, Buhl-Mortensen P, Martell L (2021). Artsgruppeomtale nesledyr (Cnidaria). Norsk rødliste for arter 2021. Artsdatabanken. https://www.artsdatabanken.no/rodlisteforarter2021/Artsgruppene/Nesledyr  Henta 1. mai 2022          3    3     Insekt  89  103  437  702  647  9045  11023  1242  11 % Karplantar  8  44  122  131  167  901  1373  297  22 % Koralldyr        2  6  66  74  2  3 % Krepsdyr      4  8  18  1006  1036  12  1 % Lavaer    49  97  123  57  1075  1401  269  19 % Leddormar      4  7  1  614  626  11  2 % Mangefotingar      1  3  6  48  58  4  7 % Mosdyr          1  7  8     Mosar    44  75  124  60  777  1080  243  23 % Pattedyr  2  3  8  6  8  44  71  17  24 % Pigghudingar            139  139     Sekkdyr            74  74     Soppar  4  28  161  279  296  2441  3209  468  15 % Spretthalar      7  26  9  258  300  33  11 % Stormanetar            5  5     Svampar          1  90  91     Totalar   107  288  960  1504  1359  18448  22666  2752  12 %
Tala i tabellen gjeld vurderingar på artsnivå og tar ikkje med Svalbard.

Oversyn innanfor gruppene:
 Pattedyr
 Fuglar

 Tidlegare nasjonale raudlister 
 Norsk raudliste frå 2015 inneheldt 4438 artar totalt for Fastlands-Noreg og norske havområde. 16 477 andre artar var blitt vurderte og kategoriserte som  livskraftige.

 Norsk raudliste for artar 2010 listar 4599 artar for Noreg med havområde. Ei liste for Svalbard tar med 71 artar.

 Norsk raudliste 2006 listar 3886 artar for Noreg med havområde og Svalbard.

 Nasjonal Raudliste 1998 inneheld 3062 artar.

 Kjelder 

Notar

Bakgrunnsstoff
 Artsdatabanken (2021) Rødlista - hvem, hva, hvorfor? Norsk rødliste for arter 2021.
 Artsdatabanken, 24. november 2021, Norsk rødliste for arter 2021 Verktøy for søk og utval på ulike typar kriterium, oppslag, grafiske framsyningar av statistikk og nedlasting av liste over alle artar i alle artsgrupper med vurdering
 regjeringa.no, 24. november 2021, Ny raudliste syner at vi må gjere meir for å redda truga artar

Kategori:Miljøvern i Noreg
Kategori:Raudlisting
Kategori:Artsdatabanken