Den gule keisaren

Den gule keisaren eller Huang Di (kinesisk 黃帝, Huáng Dì) er ein legendarisk kinesisk herskar, kulturhelt og stamfar. Han er tidvis rekna som den første keisaren av Kina og ein av «sanhuangwudi», 'dei tre opphøgde og dei fem keisarane'. Keisaren blei særleg viktig under Krigarrika-tida (400- til 200-talet f.Kr.) og det tidlege Han-dynastiet.

Opphav
Ifølgje nokre av sogene heitte den gule keisaren eigentleg Xianyuan. Han blei fødd etter at mor hans, Fubao, fekk kraft frå lynet då ho var ute på tur.

Ifølgje Huangfu Mi (215–282) var keisaren fødd på Shou Qiu ('Langlivsåsen'),, note 6. no like ved byen Qufu i Shandong-provinsen. Han skal først ha budd med stammen sin nordvest for Ji-elva og flytta seinare til Zhuolu i dagens Hebei..  Der byrja han dyrka jorda og temde seks slag dyr: Bjørn, brunbjørn, tiger, pí (貔) og xiū (貅) som seinare gjekk saman til fabeldyret pixiu og chū (貙). 

Kamp
Den gule keisaren og Yandi ('flammekeisaren') var anten leiarar saman. eller leiarar for to stammar nær Huangelva. Dei levde i ei uroleg tid.. På eit tidspunkt tok Den gule keisaren opp kampen for å leggja under seg ulike stridande partar.

Den gule keisaren er særleg kjend for kampen sin mot Chiyou, eit opprørsk monster med ein hær av demonar. Hjelpt av ulike dyr nedkjempa keisaren monsteret. Seinare overvann han også Yandi.

Lærdom
mini|360px|Den gule keisaren søker dao. Silkemåleri frå Ming-dynastiet.
Den gule keisaren er tillagt ei rekkkje ulike forbetringar for folket sitt. Han skal ha lært dei opphavleg nomadiske folka å byggja hus, temja ville dyr og dyrka dei fem kornslaga.  Han fann også mellom anna opp kjerrer, båtar og klede. Keisaren skal ha fått historikaren sin Cangjie til å finna opp det første kinesiske skriftsystemet, orakelskrift. Førstekona hans Leizu skal ha funne opp silkeproduksjon og lært folk å veva og farga stoff av silke.

Den gule keisaren er også knytt til ulike former for lærdom, som astronomi, den kinesiske kalenderen, eit lovverk. og spelet cuju.Liu Xiang (77–6 BC), Bielu 别录："It is said that cuju was invented by Huangdi; others claim that it arose during the Warring States period" (蹴鞠者，传言黄帝所作，或曰起戰國之時); i Book of the Later Han (5th century), chapter 34, p. 1178 of the standard Zhonghua shuju edition.  I ei soge vitjar keisaren havdyret Bai Ze som lærer han alt han treng vita om overnaturleg skapningar.iFeng.com, «The traitor Bai Ze» 背叛者白澤  ; from . Retrieved on 2010-09-04..

Keisaren er viktig for taoismen, og skal sjølv ha «søkt tao». Ei rekkje ulike tekstar er tillagt han, som «dei fire klassikarane til Den gule keisaren» (Huangdi Sijing), «den gøymde talisman-klassikaren til den gule keisaren» (Huangdi Yinfujing) og den grunnleggjande teksten for tradisjonell kinesisk medisin, «Den indre kanonen til keisaren» (Huangdi Neijing).

Udøydeleggjering
mini|Tempel til den gule keisaren i Shanxi.
Den gule keisaren skal ha levd i over hundre år før han møtte fabeldyra fenghuang og qilin og så døydde. 
I nokre soger blei keisaren og hjelparane hans borne opp til himmelen av ein drake.
I Shanxi blei det bygd eit mausoleum med to gravstader for keisaren. Det blei også reist minne til han i Henan, Hebei og Gansu.«Mausoleums of the Yellow Emperor», China.org.cn. Henta 2010-08-29.

Sjå òg
Jadekeisaren
Shangdi

Kjelder

Delar av denne artikkelen bygger på «The Yellow Emperor» frå ,  den 19. april 2015. 
 oppgav desse kjeldene: 
 , 0-8018-6183-7. 

 . 
 .
 .
 .



Bakgrunnsstoff

Kategori:Kinesisk mytologi
Kategori:Tradisjonell kinesisk medisin
Kategori:Taoisme
Kategori:Kinesiske gudar