Noregs dokumentarv

Noregs dokumentarv er eit register over ein del av dei viktigaste dokumenta i norsk historie, næringsliv, kulturliv og anna samfunnsverksemd. Registeret er ei nasjonal utgåve av UNESCO sitt Verdsminne-program (Memory of the World), som skal bidrage til å verna og tilgjengeleggjere verda si dokumentarv og framstå som menneskja sitt kollektive minne.

Dokumenta er valde ut av den norske komiteen for verda si dokumentarv på grunnlag av nominasjonar i hovudsak frå arkiv, museum og bibliotek. Registeret vart opna 8. februar 2012 med eit innhald på seksti dokument og dokumentgrupper/arkivsamlinger. Det meste er tradisjonelle papirdokument, men registeret omfattar òg andre medium som runestein, fagforeiningsfane, filmnegativ, radioopptak og digitalfilm. Tidsspennet er på rundt tusen år.

 Kriterium 
Ved val av dokument til Noregs dokumentarv tek ein utgangspunkt i internasjonale kriterium, som er skildra i General Guidelines to Safeguard Documentary Heritage frå verdsprogramme. Ein vurderer aktuelle dokument ut frå hovudkriteria autentisitet (dei må - i hovudsak - vere originale) og at dei er unike.Dei nasjonale kriteria finst på nettstaden til Norsk kulturråd: pdf 
Dei internasjonale kriteria finst på nettstaden til Unesco: General Guidelines for the Safeguarding of the Documentary Heritage Det siste inneber mellom anna at dokumenta må vere uerstattelege, og at dei må ha hatt (eller ha) vesentleg samfunnsmessig tyding eller representere hendingar eller fenomen som har hatt slik tyding.

Den nasjonale tydinga kan speglast i eit eller fleire av følgjande kriterium:
 Tid: Dokumentet er ein viktig tidsmarkør for til dømes ei sosial, politisk eller kulturell endring. Dokumentet representerer ei ny oppdaging eller er i seg sjølv det første i sitt slag.
 Stad: Den geografiske eller institusjonelle tilknytinga til dokumentet er viktig. Staden (og informasjonen det gjev om staden) er viktig for Noreg. Kanskje gjev det opplysningar om stader som ikkje lenger finst.
 Menneskjer: Dokumentet og konteksten det er i viser viktige sider ved menneskelege handlingar eller ved politisk, sosial, industriell eller kunstnarisk utvikling. 
 Emne/tema: Dokumentet representerer tematisk viktige utviklingstrekk innan historie, vitskap, politikk, idrett eller kunst.
 Form/stil: Dokumentet har ein særleg estetisk, stilistisk eller språkleg verdi, kanskje særleg om form og format er i ferd med å forsvinne.
 Kulturell, åndeleg eller religiøs verd: Her krevst det at dokumentet har denne verdien i dag.

 Dokumenta 
Den norske komiteen for verdas dokumentarv vurderer dei framlegga som kjem inn og avgjer kva for dokument som skal med i registeret. Arne Skivenes, frå Bergen byarkiv, var leiar for komiteen i 2012.

Tabellen under syner dei dokumenta og dokumentsamlingane som utgjer Noregs dokumentarv. Registeret blei skipa i 2012. Det har vore ny nominasjonsrunde i 2014 og 47 dokument vart nominerte. Avgjerda om kva for dokument som kjem på lista vart publisert 2. desember 2014.
I 2016 vart det gjennomført ein ny nominasjonsrunde, 12 nye registreringar vart førte inn i registeret 9. desember 2016.Svartebok, Statoil og Sigrid Undset tatt opp i Noregs dokumentarv, www.kulturrådet.no, 09.12.2016 Endå ein ny nominasjonsrunde fann stad i 2018. Av 24 nominasjonar vart 7 innførte i registeret 7. desember 2018.Barsel, brennevin og evakuering blir del av Norges dokumentarv, www.kulturrådet.no, 07.12.2018  

I kolonnen «Referanse» er lenkjer til skildringar frå dei som har gjort framlegg om dei respektive dokumenta med grunngjeving for kvifor dei bør med. Fire av dokumenta blei automatisk vald inn i kraft av at dei allereie tilhøyrde registeret over Verdas dokumentarv. Det gjeld Lepraarkiva i Bergen, arkivet til Thor Heyerdahl, Henrik Ibsen sitt Et dukkehjem og filmen Roald Amundsens sydpolsferd. Sophus Tromholt sitt fotoarkiv vart ein del av verdas dokumentarv i 2013.

 Dokument  Skildring  Ca. årstal  Arkivstad  Innvalsår Illustrasjon  Referanse Brosjyresamlinga til Arbeidarpartiet  Stort sett komplett samling av brosjyrer og løpesedler produsert i samband med valg fra partiets stiftelse  1896–1997  Arbeiderbevegelsens arkiv og bibliotek  2012    Hovudavtalen av 1935  Grunnavtalen mellom Landsorganisasjonen og Norsk Arbeidsgiverforening om samarbeidet mellom partane i arbeidslivet; signert eksemplar av den første avtalen  1935  Arbeiderbevegelsens arkiv og bibliotek  2012    Stiftelsesprotokollen til LO Handskriven protokoll frå stiftingsforhandlingane  1899  Arbeiderbevegelsens arkiv og bibliotek  2012    Nordlandshandelarkiva på Bryggen  Ei rekkje arkiv etter nordlandshandlere, etter gardar på Bryggen, samt nokre privat- og organisasjonsarkiv 1702–1942  Bergen byarkivUniversitetsbiblioteket i Bergen  2012    Borgarbok for Bergen  Den einaste originale borgarboka i landet, og ein av få arkivkjelder som overlevde bybrannen i Bergen i 1702  1550–1751  Bergen byarkiv  2012   Grunnleigebøker for Bergen  Seks protokoller som beskriver byens eiendomsstruktur og tomteinndeling  1686–1854  Bergen byarkiv  2012    Griegsamlinga  Testamentert materiale etter Edvard Grieg: notemanuskript, dagbøker, brev, konsertprogram m.v. Omfattar også originalmanuskriptet til Klaverkonsert i a-moll, opus 16, som er seg i Nasjonalbiblioteket.  1843–2007  Bergen offentlige bibliotek  2012    Lepraarkiva i Bergen  Dokumentasjon av det vitskapelege gjennombrotet i forståelsen av lepra (spedalskhet); arkivet er eit Verdsminne   Fleire arkiv i Bergen  2012    Arkivet etter Det Kongelige Norske Videnskabers Selskab  Protokollar, brev, premiesøknadar m.m. frå Noregs første vitskaplege institusjon  1760–1860  NTNU Universitetsbiblioteket  2012   Bjørnstjerne Bjørnson: Ja, vi elsker  Diktarens handskrive original  1859  NTNU Universitetsbiblioteket  2012   Privatarkivet til Sverre Pedersen  Ei stor mengde teikningar, planar, artiklar, tidsskrifter m.v etter ein av Noregs fremste arkitektar og byplanleggarar  1900–1970  NTNU Universitetsbiblioteket  2012   Arkivet til Thor Heyerdahl  Fotografi, film, dokumentar og manuskript frå forskinga og ekspedisjonane til Heyerdahl); arkivet er eit Verdsminne    Kon-Tiki Museet og Nasjonalbiblioteket  2012   Arkivet etter Festspillene i Bergen  Arkiv, inkludert foto og ljodopptak, frå Noregd eldste festival for klassisk musikk og teater  1953–2003  Lokalhistorisk arkiv i Bergen  2012   Norsk folkeminnesamling  Dei opphavlege samlingane etter Peter Chr. Asbjørnsen, Jørgen Moe, Moltke Moe, Sophus Bugge og Magnus Brostrup Landstad  1830–1904  Institutt for kulturstudier og orientalske språk, Universitetet i Oslo  2012   Arkiv etter Kristiania og Aker fattigvesen   Mellom anna 234 protokollar med opp mot  personforhøyr og 52 protokollar med register over umyndige, pleietrengande og sinnssjuke  1832–1930  Oslo byarkiv  2012   Missale Nidrosiense og Breviarium Nidrosiense  Den katolske kyrkjas liturgi i Noreg fram til reformasjonen; dei to første trykksaker i Noreg  1519  Nasjonalbiblioteket, Deichmanske bibliotek  2012    Roald Amundsen: Brev til kong Haakon  «Sydpolbrevet», etterlatt i ekspedisjonens telt ved polpunktet, funne av Robert Scott og seinare av mellom anna Tryggve Gran  1911  Nasjonalbiblioteket  2012    Arkiv etter Ivar Aasen  Manuskript til Det norske Folkesprogs Grammatik og til Sunnmørs-gramatikken  1813–96  Nasjonalbiblioteket  2012       Ludvig Mathias Lindeman: Oppteikningar frå Valdres, Gudbrandsdalen, Meldalen  Et utvalg av materialet fra Lindemans første reise for innsamling av folketoner, sommeren 1848: 82 sider noter og 319 sider tekstmanuskript  1848  Nasjonalbiblioteket  2012   Natzweiler- og Dachau-albumet  Et album med 40 teikningar og akvarellar av Rudolf Næss, som var fange i dei to konsentrasjonsleirane  1945–47  Nasjonalbiblioteket  2012   Filmavisen  950 ukerevyer på film  1941–63  Nasjonalbiblioteket  2012   Henrik Ibsen: Et dukkehjem Manuskript i fleire utgåver og anna materiale fram til utgivelsen); manuskripta er eit Verdsminne  1878–1879  Nasjonalbiblioteket  2012   Bjørge Lillelien: Norge–England 2–1  Legendarisk radioreportasje fra landskamp i fotball (VM-kvalifisering)  1981  NasjonalbiblioteketNominasjonen er gjort i samarbeid med Norsk rikskringkasting.  2012   Hurtigruten: Minutt for minutt  134 timer langt (direktesendt) TV-program som følgjer MS «Nordnorge» frå Bergen til Kirkenes i juni 2011   2011  NasjonalbiblioteketNominasjonen er gjort i samarbeid med Norsk rikskringkasting.  2012 150px|Hurtigruta  Filmen Roald Amundsens sydpolsferd  Originalt filmmateriale frå sørpolekspedisjonen; materialet er eit Verdsminne  1911  Norsk Filminstitutt, Nasjonalbiblioteket 2012   «Avskedigede Arbeidere» fra Rjukan Salpeterfabrikker  Protokoll som registrerer oppsagte ansatte og andre som ikke skulle ansettes ved bedriften («svarteliste»)   1911–12  Norsk Industriarbeidermuseum  2012   Revolusjonsfana frå Rjukan  Fane for den stedlige jern- og metallarbeiderforeninga malt av Oscar Løvaas med slagorda «Giv akt! Se Revolutionen lyser over verden»  1918  Norsk Industriarbeidermuseum  2012   Olav Engelbrektssons arkiv  Noregs best bevarte mellomalderarkiv, knytt til virket til Olav som erkebiskop og formann i riksrådet, men inneheld også ein del andre dokument, mellom anna unionstraktaten med Danmark frå 1450  1277–1537  Riksarkivet  2012 150px|Aslak Bolt si jordebok frå Olav Engelbrektsson sitt arkiv. Riksarkivet.  Valbrevet til dronning Margrete  Pergament med segl der riksrådet kunngjer at Margrete er vald til Noregs «mektige frue og rette husbonde» og til regent på livstid  1388  Riksarkivet  2012 150px|Dronning Margretes valgbrev av 2. februar 1388. Riksarkivet  Nils Trosners dagbok  Eneste bevarte samtidige beretning om krigshverdag til sjøs på tidlig 1700-tall  1710–14  Riksarkivet  2012 150px|Niels Trosners dagbok fra den store nordiske krig 1710-1714. Siden viser slaget ved Køge bukt 4. oktober 1710. Riksarkivet.  Grensearkiv  Grensetraktaten mellom Norge og Sverige (inkludert Lappekodisillen), Peter Schnitlers protokoller frå grensebefaringar og ett av 23 grensekart frå perioden (nr. 21)  1750  Riksarkivet  2012 150px|Eksempel på kart over den norsk-svenske grensen fra 1754. Riksarkivet  Weyses modellbok  Modellbok av Ip Olufsen Weyse med originale, fargelagde teikningar og akvareller av glasprodukt ved Nøstetangen glassverk og Aas glassverk, dokumentasjon på tidleg norsk glasindustri  1763  Riksarkivet  2012 150px|Frå Weyse sin modellkatalog 1763: Glaspokal frå Nøstetangen.  Folketeljinga 1801  Den første folketeljinga som inneheld namn og andre opplysningar for kvar enkelt innbyggjarr i Noreg  1801  Riksarkivet  2012 150px|Side frå folketeljinga i 1801. Riksarkivet.  Flaggresolusjonen  Kongeleg resolusjon som godkjenne Stortingets vedtak om nytt norsk handelsflagg, vedlagt ein akvarell av framlegget til Fredrik Meltzer med Karl Johan si påskrift «Gillas»  1821  Riksarkivet  2012 150px  Stiftelsesprotokollen til Venstre  Protokoll som dokumenterer stiftelsen av Norges første politiske parti, referater fra 17 landsmøter, 87 styremøter m.v.  1884  Riksarkivet  2012 150px  Oscarsborg vaktjournal  Dokumentasjon av hendingane 8.–9. april 1940, da tyske krigsskip kom inn Oslofjorden og «Blücher» blei senka  1940  Riksarkivet  2012 150px|Vaktprotokoll Oscarsborg 9. april 1940. Riksarkivet.  Kongens nei  Kongeleg resolusjon frå 10. april kor kong Haakon og regjeringa avslår å imøtekomme tyske krav  1940  Riksarkivet  2012 150px|  Arkivet etter Åker gard i Vang i Hamar)  Stor dokumentsamling frå ein av landets adelege setegardar, mellom anna dagbøker, avlingsnotatar og legejournalar  1670–1933  Statsarkivet i Hamar  2012   Edvard Munchs testamente  Testamente etter målaren og søster hans, Inger Munch; dertil dokument frå registreringa av dødsboet  1940  Statsarkivet i Oslo  2012   Emigrantprotokollar frå Oslo  Oslo politikammers registreringar av emigrerte borgarar (44 kronologiske protokollar og 16 alfabetiske registerbøker)   1867–1966  Statsarkivet i Oslo  2012    Kyrkjebok for Andebu  Den eldste kyrkjeboka i Noreg  1623–1738  Statsarkivet i Kongsberg  2012   Arkivet til Telemarkskanalen  Arkiv etter Norsjø–Skienskanalen og Bandak–Norsjøkanalen (møtebøker, korrespondanse, kart og teikningar, oversyn over gods og passasjertal m.v.)  1850–1980  Statsarkivet i Kongsberg  2012   Larvik grevskap sitt arkiv  Rundt 150 hyllemeter arkiv etter det ene av Noregs to grevskap frå Ulrik Fredrik Gyldenløves tid fram til adelskapet blei avvikla i 1821; inkluderer mellom anna Fritzøe Jernverk og Laurvig Hospital  1671–1821  Statsarkivet i Kongsberg  2012   Kongsberg våpenfabrikk sitt arkiv  Rundt 150 hyllemeter arkiv frå Noregs første vapenfabrikk og muligeins eldste mekaniske verksemd (styreprotokollar, korrespondanse, reiknskap, personalruller, vapentekniske utgreiingar m.v.)  1824–1987  Statsarkivet i Kongsberg  2012   Sorenskrivaren i Finnmark, rettsprotokollar  Referat frå rettens handsaming av alle typer kriminalsaker, inklusiv trolldomsprosessane  1620–1813  Statsarkivet i Tromsø  2012   Kistrand kommunearkiv  Eit av få kommunearkiv som overlevde tvangsevakueringa og nedbrenninga av Finnmark 1944–1945; inneheld ein større andel dokument på kvensk og samisk  1845–1914  Statsarkivet i Tromsø  2012   Arkivet til Røros koparverk Stort arkiv med korrespondanse, protokollar og reiknskap  1644–1977  Statsarkivet i Trondheim, Rørosmuseet, Statsarkivet i Trondheim  2012   Formannskapslovene  Stortingets handsaming og vedtak  1837  Stortingsarkivet  2012   Unionsoppløysinga i 1905  Utvalde dokument: Stortingspresident Carl Berner sitt manuskript til 7. juni-vedtaket; telegram frå Oscar II til stortingspresidenten om at kongen ikkje vil ta imot ein norsk deputasjon; Oscar IIs abdikasjonsbrev; telegram frå prins Carl om at han tar imot kongevalet  1905  Stortingsarkivet  2012   Allmenn røysterett   Konstitusjonskomiteens innstilling til endring av Grunnlova § 50 og referat frå Stortingets handsaming av innstillinga, som førte til at Noreg som fjerde land i verda innførte stemmerett til parlamentet også for kvinner  1913  Stortingsarkivet  2012   Sophus Tromholts fotoarkiv  Negativer (231 stk) og originalkopiar (189 stk) av bilete frå Kautokeino og andre stader i Finnmark og samiske Finland, mellom anna dei første karakterportrett av namngitte samar  1882–83  Universitetsbiblioteket i Bergen  2012   Fotoarkiv etter Knud Knudsen  Noregs største samla fotoarkiv etter førstegenerasjons prospektlandskapsfotografar, ca 13500 glasnegativ og 20000 originale papirkopier  1862–1900  Universitetsbiblioteket i Bergen  2012   Norsk kvalfangst  Utvalde dokument: dagbok etter Svend Foyn, fangstlisens for Sør-Shetland, pastor Kristen Løkens brevsamling frå Sør-Georgia, dagbok frå DS «Norvegia», styreprotokoll for Kosmos AS og Theodor Anderssons fotografi frå Sør-Georgia  1862–1981  Hvalfangstmuseet, Vestfoldarkivet, Slottsfjellmuseet  2012   Runeinnskrift på Kulisteinen  Den eldste kjente bruk av namnet Noreg på norsk jord  1000   NTNU Vitskapsmuseet  2012   Riksforsamlinga på Eidsvoll  Originalfullmaktene til dei 112 representantane som møtte på Eidsvoll, samt til representantane frå Nord-Noreg som ikkje rakk fram i tide   1814  Riksarkivet  2012 150px  Riksforsamlinga på Eidsvoll  Den signerte utgåva av 17. mai-grunnlova   1814  Stortingsarkivet  2012   Riksforsamlinga på Eidsvoll  To grunnlovsutkast, eit frå Johan Gunder Adler og Christian Magnus Falsen og eit frå Nicolai Wergeland (originalmanuskript)   1814  NTNU Universitetsbiblioteket  2012   Riksforsamlinga på Eidsvoll  Peter Motzfeldts grunnlovsutkast (originalmanuskripter)   1814  Riksarkivet  2012 150px|  Novembergrunnlova  Grunnloven av 4. november signert av stortingspresidenten og sekretær og seks svenske utsendinger  1814  Stortingsarkivet  2012   Mossekonvensjonen  Fredsavtale og vapenkvileavtale frå august med mellom anna dåverende kronprins Karl Johans signatur og segl  1814  Stortingsarkivet  2012   Arkivet etter Anna og Erling Stordahl   Arkivet gjer innsyn i den første tida for helsesport for funksjonshemma i Noreg  1923-1994  Valdresmusea/Opplandsarkivet avdeling Valdres folkemuseum  2014  Arkivet etter slekta Aall på Ulefos Hovedgaard   ca. 1660-1900  Telemark Museum  2014   Allmanach paa det aar efter Jesu Christi Fødsel 1644  Den første boka som blei trykt i Noreg 1644  Nasjonalbiblioteket  2014   Forhandlingsprotokoll for boktrykkernes sykekasse, Kristiania 1819   1819  Arbeiderbevegelsens arkiv og bibliotek  2014   Osebergfunnet - original feltdokumentasjon 1904-1906  1904-1906 Kulturhistorisk museum, Universitetet i Oslo  2014   Arkivet etter Camilla Collett    1831-1895  Nasjonalbiblioteket  2014   Forhandlingsprotokol for Det Norske Missionsselskabs Generalforsamlinger    1842-1864  Misjonsarkivet, Misjonshøgskolen  2014
    Fragment av Frostatingslova    ca. 1260  Riksarkivet   2014 150px|Fragment fra Frostatingsloven. Riksarkivet.  Arkivet etter Karen-Christine Friele    1932-2013  Universitetsbiblioteket i Bergen  2014    Arkivet etter Leseforeningen for Kvinner    1874-1974  Nasjonalbiblioteket  2014    Arkivet etter Norsk utvalg for betong i sjøvann    1962-2001  NTNU Universitetsbiblioteket  2014     Spørrelistesvar ved Norsk etnologisk gransking    1946-2014  Norsk etnologisk gransking, Norsk folkemuseum  2014     Skoleprotokollar frå 1800-talet   1800-tallet  Interkommunalt arkiv Troms, Interkommunalt arkiv i Vest-Agder  2014     Minnematerialet etter 22. juli 2011     Riksarkivet  2014 150px   Handelsstadsarkiva i Salten og Lofoten    1801-1970  Nordlandsmuseet, Museum Nord, Arkiv i Nordland  2014     Pave Clemens IIIs brev til geistlige i Norge  Norges eldste brev, pave Clemens IIIs brev til alle geistlige i Norge i 1189 1189  Riksarkivet  2014 150px|    Brev frå kong Filippus Simonsson   Det eldste brevet på gamalnorsk, frå Filippus Simonsson om Hovedøya kloster  ca. 1207-1217  Riksarkivet  2014 150px    Arkivet etter Hjula Væveri   1855-1957  Norsk Teknisk Museum  2014     Arkivet etter Arendals Turnforening    1857-2011  Aust-Agder kulturhistoriske senter  2014 150px|    Oslonett 1993-94     Nasjonalbiblioteket  2014     Wilsearkivet   Arkivet etter Anders Beer Wilse 1900-1949  Norsk folkemuseum, Nasjonalbiblioteket, Norsk Teknisk Museum, Norsk Maritimt Museum, Preus museum  2014     Arkivet etter Trondheim priserett    1808-1814  Statsarkivet i Trondheim  2014      Arkivet etter Ruth Maier    1933-1942  Senter for studier av Holocaust og livssynsminoriteter  2014    Riksantikvarens og Fortidsminneforeningens teikningar av historiske bygningar    1820-2007  Riksantikvaren  2014    Arkiva etter Bergen havnevesen   1735-2012  Bergen byarkiv  2014     Handelshusarkiva i Halden    1653-1960  Østfoldmuseene - Halden historiske Samlinger  2014    Arkivet etter Alvøens Papirfabrik   1798-1981   Lokalhistorisk Arkiv i Bergen  2014    Arkivet etter Colin Archer    1868-1921  Foreningen Larvik Sjøfartsmuseum  2014    Conrad Schwachs selvbiografi fra tidlig 1800-tallet    1790-1830  Aust-Agder museum og arkiv  2016 150px  Den første norske løva    1292  Riksarkivet  2016   Olavssekvensen fra middelalderen      Riksarkivet  2016   Vinjeboka    Ca.1500  Stiftelsen Oslo Katedralskole  2016   Antikvitetskommisjonen av 1811  Oppstarten av norsk kulturminnevern  1811 Kulturhistorisk museum  2016   Arkivet etter Akers mekaniske verksted    1841-1982  Norsk Teknisk Museum  2016   Husmennene i Torpa    1869  Fylkesarkivet i Oppland  2016   Sigrid Undsets arkiv    1891-1949  Nasjonalbiblioteket  2016   Ingrid Bjerkås, første kvinnelige prest i den norske kirke    1961  Riksarkivet  2016   Statoils første styreprotokoll    1972-1975  Statsarkivet i Stavanger, Norsk Olje- og gassarkiv   2016   Seilskutearkivene fra Aust‐Agder 1820‐1920   Arkivene inneholder et stort og omfattende materiale med stor dokumentasjonsverdi i nasjonal sammenheng. Seilskutearkivene fra Aust-Agder består tilsammen av 13 utvalgte arkiv som samlet dokumenterer bredden i de maritime næringer og deres betydning som historisk fenomen. Samlet står arkivene som representanter for Norge som sjøfartsnasjon i seilskutetiden.  1820-1920  Aust-Agder museum og arkiv  2018  150px   Atlungstad Brænderis stiftelsesdokument 1855    1855  Statsarkivet i Hamar  2018   Arkivet etter Barselhjemsutstillingen 1916    Utstillinga var først i sitt slag, og trer fram som en unik dokumentasjon av et virkemiddel innen sosialt reformarbeid og allmenn folkeopplysning.  1916  Norsk Teknisk Museum  2018   Kontrollbøker for evakuerte 1944-1951   Arkivet dokumenterer tvangsevakuering av befolkninga som følge av den tyske nedbrenningen av Finnmark og Nord-Troms.  1944-1951  Riksarkivet  2018  Arkivet etter Oslo Hospital 1644-2000    Arkivet omfatter Oslo Hospital med herberge, sinnssykeasyl, kirke og kirkegård. Arkivet vitner om viktige skifter innen psykiatrisk praksis og synet på psykisk sykdom fra Norges første sinnssykelov ble vedtatt i 1848 og til nyere tid.  1644-2000  Oslo byarkiv  2018  Stavik‐breva, ei transatlantisk brevveksling 1880‐1950   Samlingen utgjør en unik brevveksling mellom to brødre på hver sin side av Atlanteren gjennom nesten 70 år  1880-1950  Romsdalsmuseet  2018  Gulatingslova ‐ Codex Rantzovianus  Gulatingslova er også den eldste kjente og bevarte lovsamlinga i dei nordiske landa og er skrive på norrønt,  ikkje latin.  1000  Biblioteket i København  2020     Koleralasarettet i Bergen Protokollene fra koleralasarettet i Bergen representerer en økt forståelse av smittsomme sykdommer i utvikling av en et norsk helsevesen på 1800-tallet. 1848-1849 Bergen byarkiv 2020  Bergens likbrendingsforening og Norges første krematorium Kildene dokumenterer planene og byggingen av det første krematoriet i Norge, som ble åpnet på Møllendal i Bergen i 1907. 1893-1914 Bergen byarkiv 2020  Narve Skarpmoens lydopptak av norsk folkemusikk   Narve Skarpmoens lydopptak av norsk folkemusikk er de eldste lydfestinger av folkemusikk vi kjenner her til lands. De er også den første kjente lyddokumentasjonen av hardingfelespill.  1903-1904  Nasjonalbiblioteket 2020   Arkivet etter Robert Savosnick Arkivet inneholder en stor mengde materiale knyttet til Robert Savosnick sitt virke som holocaust-tidsvitne, fra en av få norske jøder som overlevde de nazistiske utryddelses- og konsentrasjonsleirene.  1893-1914 HL-senterets arkivsamling 2020  Minnetavle av sisti reinskinn signert av H.M. Kong Olav V Minnetavlen av sisti reinskinn som H.M. Kong Olav V signerte i forbindelse med åpningen av det første Sametinget 9. oktober 1989 består av et garvet reinskinn spent opp i en ramme på tradisjonelt vis. I ettertid er kongens signatur blitt sydd inn med tinntråd på skinnet for å bevare den.  1989 Sametingsbygningen i Karasjok 2020 

 Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Norges dokumentarv» frå , den 28. november 2014, revisjon 13523577. Oppdatert 13. august 2019 kl. 14:25 (CEST)