Mørketid

mini|Tidleg ettermiddag i Tromsø i mørketida.
mini|Mørketid 5. januar 2007 i Vorkuta i Russland
mini|Illustrasjon frå Historia de gentibus septentrionalibus av  Olaus Magnus («Historia om dei nordiske folka») frå 1555 som viser korleis «det ytste nord berre består av éin lang dag og éi lang natt».

Mørketid er den tida på året då solsenteret ikkje kjem over horisonten på ein stad ved middag. Fenomenet opptrer om vinteren og berre nord for den nordlege polarsirkelen og sør for den sørlege polarsirkelen. I ein periode er sola under horisonten, sjølv når ho er på det høgste. Denne perioden er kortast nær polarsirklane og varer lengre desto nærare polområda ein kjem. Ved polområda varer mørketida lengst, i om lag seks månader. Dei områda som har mørketid om vinteren vil ha midnattsol i eit tilsvarande langt tidsrom om sommaren.

På grunn av skumringseffekten gjer ikkje mørketida at det er mørkt 24 timar i døgnet, på same måte som det elles blir lyst før soloppgang. Dei døgna i mørketida då sola ikkje kjem høgre enn 6° under horisonten og ein derfor ikkje har tussmørke, blir kalla for polarnetter.

 Norske datoar for mørketida 
Datoar for mørketida i ulike stader i Noreg. Datoene i tabellen viser når sola ikkje kjem over horisonten. I praksis varer mørketida lenger dei fleste stadene, fordi fjell i sør sperrar for sola når ho står lågt på himmelen. Dette kan også vere tilfelle sør for polarsirkelen på stader der det er høge fjell i sør. Rjukan i Telemark har til dømes mørketid flere veker i året på grunn av fjella i den tronge Vestfjorddalen.
 Stad  Frå  Til Svolvær  7. desember  5. januar Harstad  2. desember  10. januar Bardufoss  30. november  12. januar Andenes  29. november  13. januar Tromsø  27. november  15. januar Alta  25. november  17. januar Vardø  23. november  19. januar Hammerfest  22. november  20. januar Berlevåg  21. november  21. januar Jan Mayen  20. november  21. januar Nordkapp  20. november  22. januar Bjørnøya  7. november  4. februar Hopen  31. oktober  10. februar Sveagruva  27. oktober  15. februar Barentsburg  26. oktober  15. februar Longyearbyen  26. oktober  16. februar Pyramiden  25. oktober  17. februar Ny-Ålesund  24. oktober  18. februar Magdalenafjorden  22. oktober  19. februar Rossøya  19. oktober  23. februar Nordpolen  25. september  18. mars

 Referansar 

 Bakgrunnsstoff 
 Mørketid og midnattssol  frå yr.no

Kategori:Jordfenomen
Kategori:Arktisk geografi