Loránd Eötvös

Loránd Eötvös [], òg kjend som (baron) Roland (von) Eötvös, () var ein ungarsk fysikar og fjellklatrar som spelte ei viktig rolle i det intellektuelle og politiske livet i Ungarn på 1800-talet.

 Virke 
I dag er Eötvös mest kjend for arbeid innan overflatespenninga til væsker og gravitasjon, spesielt det svake ekvivalensprinsippet, som fekk tyding for relativitetsteorien, og dessutan tidevannskreftene på overflata til jorda.

Som ungarsk kultur- og undervisningsminister reformerte Loránd Eötvös det høgare skulevesenet i landet og gav matematikkundervisninga ein viktig posisjon. Denne innverknaden varar framleis ved, idet ungarske gymnasiastar hyppig vinn konkurransar som den internasjonale matematikkolympiaden.

Frå 1886 til han døydde underviste Loránd Eötvös ved Universitetet i Budapest.

Eötvös var òg ein kjend fjellklatrar med fleire førsteklatringar i Dolomittane, oftast gjennomført saman med fjellføraren Michael Innerkofler, til dømes Sextener Rotwand 1878.Døtrene Ilona og Rolanda von Eötvös var òg kjente fjellklatrarar i Dolomittane: (Climbings of) the whole family , (Climbings of) Ilona and Rolanda Eötvös  Han var dessuten mangeårig president i den ungarske turistsamskipnaden.

 Ettermæle 
Oppkalla etter Loránd Eötvös
 Den gamle eininga Eötvös, eit mål på endringane i gravitasjonskreftene mellom ulike geofysiske lekamar.esa: Basic Measurement Units
 Eötvöstalet vert nytta innan stryømingsmekanikken: ein dimensjonslaus storleik for å skildre forma på ei flytande kule (til dømes vatn- eller luftboble).
 Eötvösregelen vert nytta til å rekne ut overflatespenninga i ei tilfeldig vald rein væske ved alle temperaturar.
 I 1950 fekk Universitetet i Budapest namnet Eötvös Loránd Universitet.
 Eötvös-krateret på månen.
 Fjelltoppen Cima Eötvös i Dolomittane i Cadinigruppa.
Æresprisar
 Eötvös vart utnemnd som æresdoktor ved Universitetet i Oslo i høve 100-årsjubileet 6. september 1911100-års jubileet 6. september 1911

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Loránd Eötvös» frå ,  den 7. november 2013. 
 oppgav desse kjeldene:

 Litteratur 
 Lászlo Kovács: Eötvös Loránd, tudós-tanár. UP, Szombathely 2002, ISBN 963-9290-25-4

 Bakgrunnsstoff 
 Eötvös Loránd Virtual Museum 

Kategori:Ungarske fysikarar
Kategori:Fjellklatrarar
Kategori:Folk frå Budapest
Kategori:Ungarske utdanningsministrar
Kategori:Medlemmar av Det ungarske vitskapsakademiet