Gravlaks

Gravlaks eller graven laks er ein nordisk fiskerett laga ved graving av rå laks.

Namn og tillaging
mini|Laksefilet klar til graving.
I eldre tid pleide ein leggja fisk som skulle gravast ned i ei grop i jorda og dekka over for å sikra stabil temperatur. Dette er opphavet til namnet «graven» eller «gravlaks». Langvarig nedgraving med salt og sukker førte til fermentering som gjerne gjorde fisken meir lik rakfisk. På dansk og bokmål kan gravlaks også heita gravet laks, på svensk gravlax eller gravad lax, på finsk graavilohi og på islandsk graflax. I engelskspråkleg tradisjon bruker ein også gravlax som nemning for røykt laks, eller kan omtala gravlaks som lox. 

Ein typisk måte å grava laks på i dag er å marinera filetar i salt, sukker og dill.
Andre smakstilsetjingar kan vera pepar, peparrot, einebær, fennikel og akevitt eller andre typar alkohol. Så lèt ein fisken stå kaldt under lett press i 1-2 døgn. Omtrent kvar 12. time snur ein fisken og kan ausa over marinaden. Større filetar kan trenga opptil 4 døgn. 

Servering
mini|Julekaldtbord med mellom anna gravlaks.
Ein kan servera gravlaks oppskoren i tynne skiver som små- eller forrett, anten med ulike typar brød eller med  potet. Ofte bruker ein sennepssaus eller gravlakssaus til. Anna tilbehøyr kan vera eggerøre,  pickle eller kapers.

Gravlaks kan ofte lagast som julemat, til dømes til eit kaldtbord.

Sjå òg
 Laks
 Lox
 Røykelaks
 Rakfisk

Bakgrunnsstoff
Gravlaks , oppskrift med bilete ved godfisk.no
 Video ved spise.no

Kjelder

 Gravlaks , godfisk.no
 Gravlaks with Sweet Mustard Sauce , Epicurious/Anders Viesad, 2003
 Smoked Salmon, Lox, Gravlax: Is There A Difference? , Huffpost (06/11/2013)
Alaska Salmon Lox or Gravlax, alaskapublic.org
Anders Viestad, Gravlaks , newscancook.com
Tellus Works, Gravlaks (cured salmon)  , newscancook.com
Gravad lax till jul, svd.se

Kategori:Fiskeretter
Kategori:Dansk mat
Kategori:Norsk mat
Kategori:Svensk mat
Kategori:Islandsk mat
Kategori:Finsk mat
Kategori:Julemat