Toppkvark

Toppkvark, òg kalla t-kvark (symbol: t), er ein elementærpartikkel og ein grunnleggande byggestein for materie. Som alle kvarkar er toppkvarken eit fermion med spinn-, og opplever alle fire fundamentalkrefter: gravitasjon, elektromagnetisme, svak vekselverknad og sterk vekselverknad. Han har ei elektrisk ladning på + e, og er den mest massive av alle observerte elementærpartiklar. Det har ein masse på , som er kring same massen som eit atom av wolfram. Antipartikkelen til toppkvarken er topp-antikvark (symbol: , stundom kalla antitoppkvark eller berre antitopp).

Toppkvarken vekselverkar hovudsakleg via sterk vekselverknad, men kan berre nedbrytast gjennom svak vekselverknad. Han bryt nesten alltid ned til eit W-boson og ein botnkvark, men kan òg brytast ned til ein særkvark og i sjeldne tilfelle til ein nedkvark. Standardmodellen føreseier at middellevetida er kring . Dette er kring 20 gonger kortare enn tidsskalaen for sterk vekselverknad, og dei kan derfor ikkje danna hadron, slik at fysikarane kan studere ein «berr» kvark. Alle andre kvarkar finst berre i hadron. 

Partikkelen (og nedkvarken) vart postulert i 1973 av Makoto Kobayashi og Toshihide Maskawa for å forklare eit observert CP-brot i kaon-nedbryting, og vart oppdaga i 1995 av CDF og DØ-eksperimenta ved Fermilab. Kobayashi og Maskawa vann Nobelprisen i fysikk i 2008 for å ha føresett desse kvarkane, som i lag dannar tredjegenerasjons kvarkar.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Top quark» frå ,  den 27. mai 2013. 
 oppgav desse kjeldene:

 Bakgrunnsstoff 
 Top quark on arxiv.org

Kategori:Kvarkar
Kategori:Standardmodellen