Trondhjems Mekaniske Værksted

Trondhjems Mekaniske Værksted (TMV) var eit skipsverft i Trondheim. Verftet vart grunnlagt i 1872 og nedlagt i 1983. Det leverte fleire skip til Hurtigruta.

 Skipinga av TMV 

mini|Verftsdirektør Hans Georg Jürgens

I 1862 vart det oppretta eit aksjeselskap som skulle vidareføre drifta av det mekaniske verkstaden Fabriken ved Nidelva. Teknisk styrar av verksemda vart John Trenery, som hadde bygt opp verkstaden.John Trenery på nettstaden til Strinda historielag Det vart utvida med eit moderne skipsverft på Øvre Bakklandet, med tre beddingar og eit kaianlegg. Eitt av oppdraga til verftet på denne tida var DS «Indherred», som var bestilt av Stenkjær dampskibsselskab.

I 1872 vart verftet slått saman med jernstøyperiet og verftet Trolla Brug under namnet Trondhjems mekaniske verkstæd.  Då hadde verksemda om lag 400 tilsette. Som følgje av den økonomiske verdskrisa midt på 1870-talet måtte verftet innskrenke mykje, og gjekk konkurs i 1876. I 1878 vart det starta ny verksemd under same namn, verftet vart omorganisert og hadde på 1880-talet igjen om lag 400 tilsette.

Sidan plasseringa til verftet ved elveslynga gjorde at det var avgrensa kor store skip som kunne byggast, kjøpte TMV i 1886 ei ny tomt i Rosenborgfjæra. I 1888 vart H. G. Jürgens tilsett som ny teknisk direktør, og stod for grunnlegginga av det nye verftet.

 Gullalderen til verftet - 1890 til 1920 

mini|venstre|Dampskipet DS «Erling Jarl»

Flyttinga var fullført i 1895, og eit av dei første byggeoppdraga som vart ferdigstilt, var Hurtigruteskipet DS «Erling Jarl». Ved hundreårsskiftet vart verftet slått saman med Trondhjems Dokselskab og vart då eit av dei viktigaste skipsverfta i landet på denne tida.

TMV hadde då eit areal på 53 000 kvm. På fire beddingar kunne det byggast skip opp til 380 fot. I to tørrdokker på 280 og 310 fot kunne det gjerast reparasjonar. Standard skipsstorleik som vart bygt ved hundreårsskiftet var på om lag 1100 BRT. Verftet hadde om lag 700 tilsette og var den åttande største bedrifta i landet. Heile prosessen, frå planlegging til utrusting av skipa skjedde på verftet. Verftet hadde eige maskinverkstad, kjeleverkstad og støyperi. I snikkaravdelinga vart skipsinnreiingane produsert.

mini|DS «Haakon VII»

Verftet leverte i denne periode fleire skip til reiarlag over hele landet, i 1907  DS «Haakon VII» til Det Nordenfjeldske Dampskibsselskab.

  Motgangstider for TMV - 1920 til 1960 

mini|MS «Harald Jarl»

Dei økonomiske nedgangstidene etter første verdskrigen råka òg TMV. Mange kontraktar vart kansellert og mengda ordre vart sterkt redusert. Eit oppsving kom i gang i slutten av 1930-talet, men vart stoppa av andre verdskrigen.

Sidan Nidelv bru stengte Nidelva for større skip, bygde TMV ein dokk i Ytre hamnebasseng. Han vart i 1930 flytta til Nyhavna.

I 1940 overtok dei tyske okkupasjonsstyresmaktene styringa av verftet. Ein del uferdige byggeoppdrag vart ferdigstilt og levert til tyske reiarlag. TMV vart brukt til å reparere fartøy i tysk teneste.

I 1960 leverte verftet hurtigrutenskipet MS «Harald Jarl», som var byggenummer 244 ved TMV. Ved leveringa var ho det største skipet hurtigruteflåten.

 Dei siste åra 

mini|venstre|MS «Narvik»

TMV vart ein del av Aker-gruppa etter at Akers Mekaniske Verksted overtok aksjemajoriteten i 1960. I denne perioden vart det høvesvis produsert fiskefartøy. Det var høg aktivitet, og ein ny beddinghall vart reist i 1966.

Styresmaktene sette inn støttetiltak for å hjelpe verftsindustrien i den dårlege marknaden for nybygg på 1970-talet. TMV fekk kontrakt på nye hurtigruteskip og leverte i 1982 MS «Narvik» til Ofotens Dampskibsselskab. Same året bestemte Aker-konsernet at det skulle satsast på oljeverksemd. Etter ein periode med lite ordretilgang og permitteringar, vart bedrifta nedlagt i 1983.

Dei tidlegare områda til tidlegare område husar i dag den nye bydelen Nedre Elvehavn. Fleire av dokkene og bygningane er bevarte og gjev den nye bydelen eit særpreg.

mini|TMV i dag

 Skip bygd ved Trondhjems Mek. Værksted 

Lista er ikkje fullstendig.

 Nr.  Overlevert  Namn  Type  Tonnasje  Reiarlag  Heimehamn  Anna 1  1850  DS «Nidelven»  Lokalrutebåt  ?? brt  Det Nordenfjeldske Dampskibsselskab  Trondheim   17  1870  DS «Nor»    158 brt  Hammerfest Dampskibsselskab  Hammerfest   31  1874  DS «Mandal»  Lokalruteskip  159 brt  Mandal & Omegnes Dampskibsselskab  Mandal  Forlist 1941 39  1880  DS «Einar» Lasteskip   47 brt  Trondhjems Lekterkompagni   Trondhjem Forlist 1924 50  1889  DS «Erik Jarl»  Lokalruteskip  152 brt  Stenkjær Dampskibsselskab  Steinkjer   51  1890  DS «Jotunheim»  Kystruteskip  293 brt  Sogns Dampskibsselskab AS / v. Erik Rusten  Bergen   56  1891  DS «Eira»  Lokalrutebåt  90,56 brt  Romsdals Dampskibsselskab  Molde  Forliste 1952 73  1895  DS «Erling Jarl»  Kystruteskip  677 brt  Det Nordenfjeldske Dampskibsselskab  Trondheim  Opphogd 80  1898  DS «Røst»  Lokalruteskip  290 brt  Vesteraalens Dampskibsselskab  Stokmarknes  Hugget 89  1900  DS «Nanna»  Lasteskip  1125 brt  Johan C. Giertsen  Bergen  krigsforlist 1918 90  1900  DS «Vikingen»  Lokalruteskip  421 brt  Hardanger Søndhordlandske Dampskibsselskab  Bergen   113  1904  DS «Karmsund»  Lokalruteskip  253 brt  Haugesund Dampskibsselskab  Haugesund   123  1906  DS «Tordenskjold»  Kystruteskip  921 brt  Det Nordenfjeldske Dampskibsselskab  Trondheim   125  1907  DS «Haakon VII»  Kystruteskip  1 347 brt  Det Nordenfjeldske Dampskibsselskab  Trondheim   133  1908  DS «Odin»  Lokalruteskip  158 brt  Throndhjems Lægterkompani / v. Emil Tønnesen  Trondheim   136  1909  DS «Richard With»  Kystruteskip  905 brt  Vesteraalens Dampskibsselskab  Stokmarknes   138  1909  DS «Driva»  Kystruteskip  285 brt  Nordmør Dampskibsselskab  Kristiansund N   139  1909  DS «Kysten»  Lokalruteskip  292 brt  Namsos Dampskibsselskab  Namsos  Veteranskip 143  1910  DS «Kong Gudrød»  Kystruteskip  1 091 brt  Det Nordenfjeldske Dampskibsselskab  Trondheim   148  1912  DS «Herdis»    1156 brt  Bachke & Co.  Trondhjem  Krigsforlist 151  1912  DS «Finmarken»  Kystruteskip  1119 brt  Vesteraalens Dampskibsselskab  Stokmarknes  Hugget 1961 153  1913  DS «Roald Jarl»  Lasteskip  1404 brt  Det Nordenfjeldske Dampskibsselskab    Hugget 1960 159  1914  DS «Stavanger I»  Kystruteskip  718 brt  Det Stavangerske Dampskibsselskab  Stavanger  Hugget 1967 170  1918  DS «Arild»  Lasteskip  1119 brt  A/S D/S Arild  Kristiania Forlist 1924  186  1924  DS «Nordnorge»  Kystruteskip  873 brt  Ofotens Dampskibsselskab  Narvik  Krigsforlist - 1940 195  1929  DS «Barøy»  Kystruteskip  424 brt  Ofotens Dampskibsselskab  Narvik  Krigsforlist - 1941 197  1930  DS «Siak»  Lasteskip  1150 brt  A/S Skuld ved Nils Bull  Tønsberg  Opphogd 1960 199  1931  DS «Lyngen»  Kystruteskip  498 brt  Troms Fylkes Dampskipsselskap  Tromsø   205  1937  MF «Geiranger»  Bilferje  242 brt  Statens Vegvesen  Molde   213  1948  DS «Songa»   2066 brt  Klaus Wiese Hansen  Bergen     1952  MS «Barøy»  Kystruteskip  900 brt  Ofotens Dampskibsselskab  Narvik  Senket 228  1954  MS «Kongsbru»   2029 brt  A/S Solvang (A. Gowart-Olsen)  Stavanger  Opphogd 244  1960  MS «Harald Jarl»  Kystruteskip  2 568 brt  Det Nordenfjeldske Dampskibsselskab  Trondheim   783  1977  MF «Ølen»  Bilferje  904 brt  Hardanger Sunnhordlandske Dampskipselskab  Bergen  

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Trondhjems Mekaniske Værksted» frå ,  den 18. desember 2012. 
 oppgav desse kjeldene:
Bratberg, Terje T. V.: Trondheim Byleksikon, Kunnskapsforlaget, Oslo 1996 ISBN 82-573-0642-8
Hansen, Finn R.: Trondhjems Mekaniske Værksted 1843-1983 – her byggedes skibe -, Trondheim 1995

Bakgrunnsstoff
 TMVs historie (Strinda historielag - WikiStrinda)
 TMVs historie  (Kilde- og kunnskapsbase for Trøndelag - kildenett.no)
 title=DigitaltMuseum:%20Søk:%20%20'tmv'%20 Historisk bildemateriale frå TMV (Digitalt Museum)
Klipp frå NRK radio ved nedlegginga av TMV 12.10.1983
TMVs private arkiv ved NTNU Universitetsbiblioteket

Kategori:Skipsverft i Trondheim
Kategori:Skipingar i 1872
Kategori:Nedleggingar i 1983
Kategori:Østbyen i Trondheim