Elfriede Jelinek

Elfriede Jelinek () er ein austerriksk forfattar fødd i Mürzzuschlag i Steiermark og seinare busett i München og Wien. I 2004 fekk ho Nobelprisen i litteratur «för hennes musikaliska flöde av röster och motröster i romaner och dramer som med enastående språklig lidelse blottar de sociala klichéernas absurditet och tvingande makt.»

 Temaval og stil 
Elfriede Jelinek tek i tekstane sine opp mistilhøve i det offentlege, politiske og private livet i det austerrikske samfunnet. Ho nyttar ein sarkastisk, provoserande stil som gjer at motstandarane karakteriserer henne som ein «brønnpissar».„Nestbeschmutzer“ Stilen blir òg – til dels av ho sjølv – beskriven som obskøn, blasfemisk, vulgær og hånande.

Språkhandsaminga syner tydelege spor av den musikalske bakgrunnen hennar – ho er utdanna organist – ved at språket inneheld særeigne rytmiske strukturar; jamfør nobelprisgrunngjevinga. Eit anna grunnelement er behandlinga av klangen i det tyske språket og dei fonetiske kvalitetane til orda; ho arbeider flittig med ulike slag assonansar, ikkje berre innan lyrikken og dramatikken, men òg i prosatekstane. Dette gjer at ho reknast som særs vanskeleg å omsetje.«De mäktiga ger inte bort något annat än döde»,  Dagens Nyheter 11. oktober 2004

 Kontroversar 
Det har i årevis rasa ein kontrovers mellom dei som blir provosert av dei krenkande og aggressive tekstane og politiske meiningane ho har gått ut med, og dei som reknar henne som ein språkkunstnar.

Jelinek provoserer ikkje berre i Austerrike: i 2005 forlét Knut Ahnlund Svenska Akademien i protest mot at ho blei tildelt Nobelprisen. Han karakteriserte blant anna forfattarskapen hennar slik: «Det rör sig om ett monomant och enkelspårigt författarskap, en textmassa som synes hopskyfflad utan spår av konstnärlig strukturering.»«Efter Jelinek är priset ödelagt» på SvD.se

 Referansar og fotnotar 

 Bakgrunnsstoff 
 Heimesida til Elfriede Jelinek med utførleg verkforteikning
 Wiki-basiertes Projekt „JeliNetz“ om Elfriede Jelinek, plattform for basisinformasjon om forfattaren og verka hennar, pluss publikasjoner online
 Elfriede Jelinek i  artikkelsamlinga til Innsbrucker Zeitungsarchiv
 Omtale i FAZ  2. mars 2002 om romanenLust
 Omtale i  FAZ 13. mai 2008 om internettromanen Neid
 Julia Schröder si omtale av Die Kinder der Toten  i literaturwelt.de.


Kategori:Austerrikske forfattarar
Kategori:Tyskspråklege forfattarar
Kategori:Nobelprisen i litteratur
Kategori:Folk frå Steiermark
Kategori:Austerrikske nobelprisvinnarar
Kategori:Jødiske nobelprisvinnarar