Monster

Monster eller monstrum (frå latin monere, 'varsle', tyder eigentleg 'varsel, jartegn') viser til ulike vanskapningar og uhyre kjende frå folketru, mytologi og dikting. Ordet kan også visa til noko som er særs stort. Det finst ei rekkje fabeldyr som er rekna som monster. Mange av dei er ikkje-menneskelege, anten forma som dyr eller blandingar av desse, medan andre kan ha menneskelege trekk. Monster kan òg ha heilt nye former eller unormal farge, storleik, tal på lemmer eller organ og liknande.

Monster opptrer ofte i mytologi, segner og eventyr som noko ein helt må overvinna eller lura. I folketru og -dikting kan dei brukast til å skremma, til dømes som ei slags oppseding av born. Moderne skrekkfiksjon har fornya og dikta opp nye monster som har som hovudføremål å skapa uhygge eller redsle. Til motsats finst det også døme på verk der monster er blitt gjort snille og søte, som i animasjonsfilmen  Monsterbedriften.

Nemningane «monster» og «uhyre» er også blitt brukte om personar som har utført særs grove brotsverk, eller om store eller uhyrlege ting, som monsterbølgje, monstertruck eller «monstermaster».

mini|upright|Japansk monster frå Ehon hyaku monogatari, ca. 1841.
mini|upright|Menneske utkledde som monster i Braunau

 Monster frå ulike tradisjonar 
 Oldtida i Mesopotamia, Midtausten og Egypt 
 Demonar, farlege andevesen
 Griff, løve- og ørneskapning
 Lotan (Leviathan i Bibelen)
 Sfinks, menneske- og løveskapning
 Tiamat, babylonsk drake

mini|Sjøuhyret Skylla.
 Antikke 
 Argos, kjempe med hundre auge
 Basilisk, eit slangemonster
 Gorgonane, kvinner med ormehår
 Kentaur, mann- og hesteskapning
 Kerberos, vakthund i dødsriket
 Kimære, fabeldyr med geitekropp, løvehovud og slangehale
 Kyklop, einauga kjempar
 Minotauros, mann- og okseskapning
 Hydra, sjøuhyre med ni hovud
 Skylla og Karybdis, kjende frå Odysseen
 Varulv

 Nordisk mytologi 
 Fenresulven
 Linnorm
 Midgardsormen
 Nidhogg

mini|Drake som tek ein elefant. Illustrasjon frå Aberdeen Bestiary frå 1100-talet.

Europeisk mellomalder
 Beelzebub
 Drake
 Grendel
 Tarasque
 Rise

mini|Ravana er ein indisk asura.
 Asiatiske monster 
 Asura, indisk demon
 Djinn, arabisk demon
 Ghoul, arabisk gravstadsdemon
 Naga, indiske slangemonster
 Yōkai, japanske spøkjelsemonster

Barnemonster
Buse
Dodraugen

 Skrekksjangeren og science-fiction 
 Godzilla
 Mumie
 Romvesen
 Zombie

 Vass- og sjøuhyre 
mini|Sjøuhyre gravert av Johann Zahn i 1696.
 Bunyip
 Draugen
 Kraken
 Nessie
 Sjøorm
 Storsjöodjuret

Kjelder

Bakgrunnsstoff


Kategori:Fabeldyr
Kategori:Folkeminne
Kategori:Utviklingsbiologi