Tsjingiz Ajtmatov

Tsjingiz Ajtmatov () var ein kirgisisk forfattar, redaktør og diplomat. Han skreiv både på kirgisisk og russisk.

Ajtmatov var fødd inn i ein nomadefamilie, og opplevde som 9-åring at faren vart fengsla, dømd og avretta for «borgarlege avvik». Seinare slutta han seg sjølv til kommunistpartiet og hadde partiverv og -oppgåver. Han vart likevel rekna for å vere ein moderat kritikar, var ven av Mikhail Gorbatsjov og støtta sistnemnde sin perestrojkapolitikk.

Ajtmatov gav ut sine første forteljingar i 1952, medan han studerte til agronom. Ajtmatov var sekretær på kollektivbruk, journalist i Pravda, og redaktør for tidsskrifta Literaturnaja gazeta og Novyj mir. Med ein folkeleg poetisk forteljarstil syner Ajtmatov sin forfattarskap korleis lokal eigenart og  nasjonale tradisjonar vert brotne ned i møte med krava til den nye tida, ofte i form av eit oppgjer med Stalinregimet sin brutale mangel på menneskelege omsyn, som også kan tolkast som eit åtak på eit vilkårleg og tankelaust sentralbyråkrati.

«Ajtmatov skrev fantastiske romaner om ung kjærlighet som "Dsjamilia" og "Tidlige traner", og var dessuten en slags kirgisisk variant av Mikkjel Fønhus med glitrende, men pessimistiske dyreskildringer. Han hadde ingen glødende tro på framskrittet [...] Hans beskrivelser av kollisjonene mellom nomadenes tradisjoner og kollektiviseringen har en utrolig litterær kraft.» Bjarne BotnenBjarne Botnen i Vårt Land, 18.6.2008

Ajtmatov var frå 1990 Kirgisistan sin ambassadør til EU, NATO, UNESCO og Benelux-landa, seinare også til Frankrike. Han var far til den kirgisiske utanriksministeren Askar Ajtmatov.

Han mottok Leninprisen i 1963, og vart Helt av sosialistisk innsats i 1978.

 Bibliografi på norsk 
 Den hvite dampbåten  1977
 Og dagen varer lenger enn et århundre- 1983
 Dsjamilja, en kjærlighetshistorie 1985
 Gapestokken 1988
 Tidlige traner : 2 kortromaner 1991
 Dsjengis-khans hvite sky  1993
 Utferd til Fujiyama : drama i 2 akter  Det norske teatret, 1976

 Kjelder 

Aschehoug og Gyldendals store norske leksikon. Bind. 1. A-Bem. Oslo: Kunnskapsforlaget. 1978-1984. ISBN 8257300128
Delar av denne artikkelen bygger på «Tsjingiz Ajtmatov» frå ,  den 27. juni 2011. 
 oppgav desse kjeldene:

 Bakgrunnsstoff 
 SovLit.com: Biografi
 Kyrgyz writer, perestroika ally Aitmatov dies Reuters UK, 10 juni 2008
 Chingiz Aitmatov, Who Wrote of Life in U.S.S.R., Is Dead at 79 Bruce Weber i The New York Times, 15 juni 2008

Kategori:Kirgisiske forfattarar
Kategori:Russiskspråklege forfattarar
Kategori:Kirgisiske redaktørar
Kategori:Kirgisiske diplomatar
Kategori:Kirgisarar
Kategori:Døde av nyresvikt
Kategori:Døde av lungebetennelse