Viborgs län

Viborgs län (finsk Viipurin lääni) er eit historisk len i Finland. Lenet bestod i tidsrommet 1812–1945. Før 1811 utgjorde lenet mesteparten av Viborgs guvernement i Russland.

Ved freden i Nystad 1721 måtte Sverige avstå Det karelske neset og Ladoga-Karelen til Russland. Ved freden i Åbo 1743 måtte Sverige dessutan avstå alt land austom Kymmene älv til Russland. Desse områda i Russland utgjorde fram til 1811 Viborgs guvernement. Då heile Finland vart avstått til Russland i 1809 vart Viborgs guvernement sameint med Finland att i 1811 og danna frå 1812 Viborgs län i Finland. Byar i Viborgs län var Viborg (Viipuri), Fredrikshamn (Hamina), Kotka, Villmanstrand (Lappeenranta), Kexholm (Käkisalmi) og Sordavala (Sortavala). Byen Nyslott (Savonlinna) som òg hadde høyrt til Viborgs guvernement, vart overført til det i 1831 oppretta Sankt Michels län.

Etter vinterkrigen 1939–1940 vart størsteparten av Viborgs län med byane Viborg, Kexholm og Sordavala avstått til Russland. Området vart teke attende av Finland i framhaldskrigen 1941–1944 men på nytt tapt til Russland i 1944. Landavståinga vart stadfest ved fredsavtala i Paris 1947. Dei over 400 000 innbyggjarane i dei avståtte finske områda måtte finne seg nye heimar i Finland. Dei avståtte områda vart innlema i Leningrad oblast og Karelia i Russland. Det karelske neset med byane Viborg (russisk Vyborg (Выборг)) og Kexholm (russisk: Priozersk (Приозерск)) ligg i Leningrad oblast, medan Ladoga-Karelen med byen Sordavala (russisk Sortavala (Сортавала)) ligg i Karelia.

Dei attverande delane av Viborgs län med byane Kotka, Fredrikshamn og Villmanstrand vart 1945 omdøypt til Kymmene län.

mini|Viborgs guvernement, avstått til Russland i 1721 (grønt) og 1743 (gult).

mini|Område avstått til Russland 1944. Det karelske neset med byane Viborg (raudt) og Kexholm (svart) utgjer området sørvest for Ladoga. Ladoga-Karelen med byen Sordavala (svart) utgjer området nord for Ladoga.

 Kommunar i dei avståtte områda 
Nedanfor fylgjer eit alfabetisk oversyn over dei kommunane i Viborgs län som vart avståtte til Russland i 1944. I tabellen er svenske, finske og russiske namn oppførte. Lista over svenske namn fylgjer den offisielle arkivlista.Genealogiska Samfundet i Finland, Finlands församlingar, Avträdda området sitt församlingar som upphört. Eldre svenske namn som kan nyttast i historiske samanhengar, finst i lista frå Svenska folkpartiets ortnamnskommitté.Å. Granlund og K. Zilliacus, Svenska ortnamn i Finland med finska motsvarigheter, Helsingfors 1962. Tradisjonelle uoffisielle svenske namn Uppslagsverket Finland  Kommunar i dei avståtte områda med tradisjonelle, men ikkje «offisielle», svenske namn: Impilax, Jääskis, Kirvus, Mola, Rautus, Salmis er ikkje oppførte i tabellen. Dei russiske namna i Ladoga-Karelen er transkripsjonar av dei finske namna. På Det karelske neset vart dei russiske namna tildelte i 1948–49 for alle tettstader, unnateke Viborg.kannas.NM.ru/  (russisk)

Folketalet i kommunane er henta frå Finlands officiella statistik.Finlands officiella statistik, VI: Befolkningsstatistik 93. Befolkningsförhållandena år 1939. FOS VI:93., sjå Suomen Kunnat, Historiske folketalet i 621 finske kommunar. (finsk).
mini|Flyktningar frå Muolaa på veg mot vest, desember 1939

 Svensk namn  Finsk namn  Russisk namn  Folketal  1939  Distrikt Björkö  Koivisto  Primorsk    Det karelske neset Björkö landkommune  Koivisto landkommune  Primorsk landkommune    Det karelske neset Harlu  Harlu  Kharlu    Ladoga-Karelen Heinjoki  Heinjoki  Vesjtsjovo    Det karelske neset Hiitola  Hiitola  Khijtola    Ladoga-Karelen Hogland  Suursaari  Gogland    Utøyane Impilahti  Impilahti  Impilakhti    Ladoga-Karelen Jaakkima  Jaakkima  Jaakkima    Ladoga-Karelen Jääski  JääskiDen delen som vart igjen i Finland, vart innlemma i nabokommunane.  Lesogorskij    Det karelske neset Kanneljärvi  Kanneljärvi  Pobeda    Det karelske neset Kaukola  Kaukola  Sevastjanovo    Det karelske neset Kexholm  Käkisalmi  Priozersk    Det karelske neset Kexholm landkommune  Käkisalmi landkommune  Priozersk landkommune    Det karelske neset Kirvu  Kirvu  Svobodnoje    Det karelske neset Kivinebb  Kivennapa  Pervomajskoje    Det karelske neset Korpiselkä  Korpiselkä  Korpiselkä    Ladoga-Karelen Kronoborg  Kurkijoki  Kurkijoki    Ladoga-Karelen Kuolemajärvi  Kuolemajärvi  Pionerskoje    Det karelske neset Lahdenpohja  Lahdenpohja  Lakhdenpokhja    Ladoga-Karelen Lavansaari  Lavansaari  Mosjtsjnyj     Utøyane Lumivaara  Lumivaara  Lumivaara    Ladoga-Karelen Metsäpirtti  Metsäpirtti  Zaporozjskoje     Det karelske neset Muolaa  Muolaa  Pravdino    Det karelske neset Nykyrka  Uusikirkko  Poljany    Det karelske neset Pyhäjärvi  Pyhäjärvi  Otradnoje    Det karelske neset Pälkjärvi  PälkjärviKommunen grensa til Viborgs län, men høyrte til Kuopio län.  Pälkjärvi    Ladoga-Karelen Rautu  Rautu  Sosnovo    Det karelske neset Ruskeala  Ruskeala  Ruskeala    Ladoga-Karelen Räisälä  Räisälä  Melnikovo     Det karelske neset Sakkola  Sakkola  Gromovo    Det karelske neset Salmi  Salmi  Salmi    Ladoga-Karelen Sankt Andree  Antrea  Kamennogorsk    Det karelske neset Sankt Johannes  Johannes  Sovetskij    Det karelske neset Seitskär  Seiskari  Seskar     Utøyane Soanlahti  Soanlahti  Soanlakhti    Ladoga-Karelen Sordavala  Sortavala  Sortavala    Ladoga-Karelen Sordavala landkommune  Sortavala landkommune  Sortavala landkommune    Ladoga-Karelen Suistamo  Suistamo  Sujstamo    Ladoga-Karelen Suojärvi  Suojärvi  Suojarvi    Ladoga-Karelen Säkkijärvi  Säkkijärvi  Kondratjevo    Det karelske neset Terijoki  Terijoki  Zelenogorsk     Det karelske neset Tyterskär  Tytärsaari  Bolsjoj Tjuters    Utøyane Vahviala  Vahviala  Jasjino    Det karelske neset Valkjärvi  Valkjärvi  Mitsjurinskoje    Det karelske neset Viborg  Viipuri  Vyborg    Det karelske neset Viborg landkommune  Viipuri landkommune  Vyborg landkommune    Det karelske neset Vuoksela  Vuoksela  Vuoksela    Det karelske neset Vuoksenranta  Vuoksenranta  Ozjorskoje    Det karelske neset Äyräpää  Äyräpää  Barysjevo    Det karelske neset Sum     

Kommunar som berre miste ein del av området sitt, men som elles heldt fram etter krigen:
Virolahti, 
Ylämaa, 
Lappee, 
Nuijamaa, 
Ruokolahti, 
Rautjärvi, 
Simpele, 
Parikkala, 
Saari, 
Uukuniemi, 
Kitee, 
Tohmajärvi, 
Värtsilä, 
Ilomants.

Øvrige utøyar i Finskebukta som vart avståtte til Russland: 
Sommarö, 
Nervö, 
Rödskär.

 Sjå òg 
Karelen
Det karelske neset
Tidlegare kommunar i Finland

 Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Viborgs län» frå ,  den 20. desember 2010. 
 oppgav desse kjeldene:

 Bakgrunnsstoff 
Uppslagsverket Finland, Viborgs län
Artikkel om Viborgs län i Nordisk familjebok, bind 32, spalte 215, 1921
Kommuneinndeling i dei avståtte områda

Kategori:Karelia
Kategori:Det karelske neset
Kategori:Viborg
Kategori:Len i Finland (1917-1997)