Ess-dur

E-dur eller Ess-dur er ein durskala som består av tonane E♭, F, G, A♭, tonen B, tonen C og D. 

Parallelltonearten er c-moll og varianttonearten er E-moll.

Ess-dur vert ofte assosiert med modig, heroisk musikk, delvis på grunn av måten Beethoven brukte han på. Hans Eroica, Keisarkonserten og Grand Sonate er alle i denne tonearten. Sjølv før Beethoven identifiserte Francesco Galeazzi ess-dur som «ein heroisk toneart, ekstremt majestetisk, alvorleg og seriøs, i alt dette er han overlegen C-dur»Francesco Galeazzi, Elementi teorico-practici di musica (1796) omsett til engelsk i Rita Steblin, A History of Key Characteristics in the Eighteenth and Early Nineteenth Centuries. University of Rochester Press (1996): 111

Tre av hornkonsertane til Mozart og Joseph Haydn sin kjende Trompetkonsert er i ess-dur, og det same er Anton Bruckner sin fjerde symfoni, der han nytta mykje horn i førte sats. Eit anna kjent stykke i ess-dur er Richard Strauss sin Ein Heldenleben (Eit helteliv). Det heroiske temaet frå Jupiter-satsen av Holst sin Planetane er i ess-dur. Mahler sin heroiske åttande symfoni er i ess, og hans andre symfoni enda òg i same toneart. 

Ess-dur vart ikkje berre nytta for bombastisk musikk med blåseinstrument. Ess var tonearten Haydn oftast nytta i strykekvartettane sine, ti i alt.Paul Griffiths, The String Quartet. New York: Thames & Hudson (1983): 29 

Kjende musikkverk i denne tonearten

 Johann Sebastian Bach
 Cello Suite nr. 4 i Ess-dur, BWV 1010
 Ludwig van Beethoven
 Symfoni nr. 3 i Ess-dur, Op. 55 «Eroica»
 Pianokonsert nr. 5 i Ess-dur, Op. 73 «Keisaren»
 Piano Sonate nr. 26 i Ess-dur, Op. 81a «Les Adieux»
 Alexander Borodin
 Symfoni nr. 1http://www.youtube.com/watchv=TYtARqj9vUg&feature=PlayList&p=830C60F8C5505824&index=11 
 Frédéric Chopin
 Nocturne i Ess-dur, Op. 9 nr. 2
 Grande Valse brillante Op. 18
 Andante spianato et Grande Polonaise brillante i Ess-dur, Op. 22 
 Nocturne i Ess-dur, Op. 55 nr. 2
 Ludovico Einaudi
 Primavera av Divenire
Gustav Mahler
 Symfoni nr. 8 

 Ennio Morricone
Once Upon a Time in the West
Wolfgang Amadeus Mozart
 Ouverturen til Tryllefløyten
 Pianokonsert nr. 9
 Pianokonsert nr. 22
 Sinfonia Concertante
Franz Liszt
 Pianokonsert nr. 1
 Robert Schumann
 Symfoni nr. 3 i Ess-dur, Op. 97 «Rhinsk»
 Pjotr Iljitsj Tsjaikovskij
 1812-ouverturen
 Richard Wagner
 Preludium til Der Ring des Nibelungen
Joseph Haydn
Strykekvartett i ess, Op. 33 nr. 2, 'Spøken'
 Isaac Albéniz
 Eritaña frå Iberia
 Enrique Granados
 Los Requiebros frå Goyescas

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «E-flat major» frå ,  den 26. desember 2010. 
 oppgav desse kjeldene:

Bakgrunnsstoff

Kategori:Toneartar

he:סולם מז'ורי#מי במול מז'ור