Norvagisering

Norvagisering vil seie å gje importerte lånord ei skriveform etter mønster frå norsk språk, som «teip» for «tape»«Teip» i Nynorskordboka og «pønk» for «punk»«Pønk» i Nynorskordboka.

Heilt tilbake til 1800-talet har det vore arbeidd aktivt for å norvagisere ulike lånord. På tidleg 1900-tal var det først og fremst lånord frå romanske språk som braut med norsk skriftmønster og som det var tenleg å norvagisere. Følgjande retningsliner vart følgde:

u  → y  (bureau  → byrå)
qu  →  qv (qualificere  → kvalifisere)
eau  → å (bureau  → byrå)
stum e forsvinn (ceremonie  → seremoni)
eu  → ø eller øy (chauffeur  → sjåfør, neutral  → nøytral)
ph  → f (philosoph  → filosof)
nasal n  → ng (terrain  → terreng)
ge, ch og j  → sj (sergeant  → sersjant, chauffeur  → sjåfør, jaloux  → sjalu))
c, q, x og z  → s og/eller k etter uttalen (citron → sitron)

Eit alternativ til norvagisering kan vere tilnærma bokstavrett uttale av lånordet, som når engelsk «jungle» vert uttalt «jungel». Den norvagiserte skriveforma «djungel», som vart forsøkt introdusert i mellomkrigstida, har derfor ikkje fått gjennomslag i norsk. Eit døme på ein kombinasjon av norvagisering og avløysarord er det norske «girkasse», frå engelsk gear box.«Gir» i Nynorskordboka

I dag er nordmenn flest så fortruleg med engelsk språk at dei reagerer negativt på norvagisering av engelske ord. Framlegg om norvagisering av ord som «guide» til «gaid»«Guide» i Nynorskordboka og «service» til «sørvis»«Service» i Nynorskordboka har derfor fått lite gjennomslag. Derimot dominerer skriveforma «streit» over den engelske forma straight.«Streit» i Nynorskordboka.

Sjå òg
Avløysarord

Kjelder
Aftenposten 15.10.2010

Kategori:Norsk språk