Sigurd Einbu

Sigurd Einbu () var ein norsk sjølvlært astronom frå Lesjaskog, kjent for å ha funne ein nova i stjernebiletet Gemini den 12. mars i 1912. Novaen fekk namnet Nova Geminorum 2. I 1912 innførte han òg ein ny klasse variable stjerner, RV Tauri-variabel. Han skreiv etternamnet sitt Enebo i store delar av den vitskaplege karrieren sin.

Einbu gjekk på Hamar offentlige lærerskole, og arbeidde som lærar i Øyer, Vågå og Sel før han vendte heim til Dombås. Han blei tidleg interessert i astronomi, men kunne ikkje ofre seg fullt for den astronomiske verksemda før han blei utnemnd til statsstipendiat i 1908. Han var initiativtakar til Norsk Novaselskap. Han fekk oppretta og dreiv ein magnetisk målestasjon på Dombås frå 1916. Han utførte talrike observasjonar av variable stjerner. Einbu gjorde mykje for å spreie astronomisk kunnskap og skape interesse for studiet av stjernehimmelen i Noreg. Han heldt foredrag, skreiv populærastronomiske artiklar og fleire bøker, mellom anna Gjennom stjerneverdenen (2 bind, 1923–24), Bebodde verdner i nytt lys (1928) og Soler og atom (1930). Huset han var fødd i er flytta til Dombås og vart 1985 opna som museum, Einbustugu.

Barndomsheimen Einbustugu er flytt frå Lesjaskog til Dombås, og er eit museum om han. 

I 2009 vart Einbudagane arrangert 16-19. september som ein del av astronimiåret.

Prisar
Sigurd Einbu vart tildelt 
 Lindemannsprisen utdelt på Astronomische Gesellschaft sitt møte i Jena i 1906
 Atenogenes-Silva medaljen frå Sociedad Astronomica de Mexico i 1912
 Fridtjof Nansens belønning for fremragende forskning frå Nansenfondet utdelt av  Videnskapsakademiet i Kristiania i 1926.
 Gunnerusmedaljen frå Det Kongelige Vitenskapers Selskap i Trondheim i 1934.
 Æresmedlemskap i Norsk Astronomisk Selskap i Oslo 5.mai 1938.

Litteratur
 Stjernegransking i gamall og ny tid. 1911
 Vår sol. 1922
 Gjennem stjerneverdenen . 1 : Vor sol og dens følge. 1923
 Vår måne. 1923
 Gjennem stjerneverdenen . 2 : Melkeveiens soler : (fiksstjernene). 1924
 Beobachtungen veränderlicher Sterne I - XIV
 Bebodde verdener i nytt lys. 1928
 Soler og atom. 1930
 250 in den Jahren 1903-1941 in Norwegen beobachtete Feuerkugeln : Errechnung der Radianten u. a.. 1942
 Dovre kommune gjennom hundreåret 1837-1937. 1949
 Lesja : litt frå den kommunale soga 1838-1938, og ymse anna. 1949
 I tillegg var han ein flittig folkeopplysar med mange bidrag i tidsskrift og aviser

Kjelder

 Bakgrunnsstoff 
Norddalsarkivet om Sigurd Einbu 
 R. Tambs Lyche. «Sigurd Einbu : Minnetale» I: Det Kongelige norske videnskabers selskabs forhandlinger; bd 19. 1946

Kategori:Norske astronomar
Kategori:Statsstipendiatar
Kategori:Folk frå Lesja
Kategori:Folk frå Dovre