Rivne stolpekyrkjer, stavkyrkjer og tilhøyrande utgravingar i Nord-Europa

mini|Portal frå Bagn stavkyrkje.
Rivne stolpekyrkjer, stavkyrkjer og tilhøyrande utgravingar i Nord-Europa er ei ufullstendig liste over stavkyrkjer, stolpekyrkjer og liknande. Lista er ikkje fullstendig, mellom anna fordi ein stadig får nye opplysningar om gamle kyrkjer.

Dei første kyrkjene i Europa nord for Alpane var oftast bygd i reisverk av tre. Fram til 1100-1200 var treverk det vanlege i mesteparten av Norden, Danmark og det sørlege Sverige gjekk då etterkvart over til å bygge stein eller bindingsverk. Dei første bygga hadde ståande stolpar med nedgravne endar eller palisadekonstruksjon. Særleg i Norge vart desse primitive konstruksjonane erstatta av den karakteristiske stavkonstruksjonen der stolpane står på ei ramme av svillar, ein liggande stokk på eit tørt fundament av stein. Medan nedgravne stolpar raskt rotna, gjorde denne konstruksjonen at bygget overlevde hundreåra.Hauglid, Roar (1976): Norske stavkirker. Bygningshistorisk bakgrunn og utvikling. Riksantikvaren/Dreyers forlag.

 Norske kyrkjer 
Forsvunne norske stavkyrkjer etter fylke med årstal for riving eller tap.

Akershus
 Imshaug stavkyrkjehttp://www.norgeskirker.no/wiki/Imshaug,_forsvunnet_kirke, i Sørum ved Glomma

Buskerud
 Eggedal stavkyrkje, på garden Hovland, også kalla Hovland kyrkje, riven i 1881http://www.norgeskirker.no/wiki/Eggedal_kirke
 Flå stavkyrkje, kalla «Wees kirke» i 1740,http://www.norgeskirker.no/wiki/Fl%C3%A5_kirke teikna av Johannes Flintoe i 1819 (truleg det eldste bilete av ei stavkyrkjeAnker, Peter (1997): Stavkirkene: deres egenart og historie. Cappelens kunstfaglige bibliotek. Oslo: Cappelen.), dokumentert av Christian H. Grosch i 1854, riven i 1858
 Hemsedal stavkyrkje,Vestportalen og mesteparten av sørportalen er i Kulturhistorisk museum (Oldsaksamlingen) i Oslo. Det er òg funne spor etter ei tidlegare stolpekyrkje på kyrkjetufta . riven i 1882
 Komnes stavkyrkje, riven 1881
 Lunder stavkyrkje, Sokna, riven ca. 1750-talet
 Nes stavkyrkje,Kyrkja blei måla av I.C. Dahl, Nes i Buskerud, riven i 1864
 Holmen stavkyrkje, Sigdal, riven i 1853
 Olberg stavkyrkje i Krødsherad, riven 1859
 Snarum stavkyrkje i Modum, riven omkring 1700
 Tuft stavkyrkje, riven i 1880
 Viker stavkyrkje, Ådal, rive ca. 1702
 Veggli stavkyrkje, riven i 1861
 Ål stavkyrkje,Det målte kortaket frå 1400-talet er teke vare på og stilt ut på Kulturhistorisk museum (Oldsaksamlingen) i Oslo. Ål i Ål kommune, riven i 1880

Hedmark
 Eidskog kyrkjeBrannrester funne av ei tidleg stolpekyrkje som blei erstatta av ei stavkyrkje på 1200-talet . 
 Hof stavkyrkje i Solør, riven i 1861
 Mariakyrkja i Våler, avløyst av krosskyrkje 1806

Oppland
 Bagn stavkyrkje,Det er ein diskusjon om kyrkja var sjølvstendig soknekyrkje eller annekskyrkje, men i eit diplom frå 1375 omtalar ein «Bagns kirkiu sookn a Waldræs», L. Hess Bing, Beskrivelse over Kongeriget Norge, Kbh. 1796.Kyrkja er i ei kjelde rekna som riven i 1700  medan ei anna seier at ho stod i 1796  Portalen finst i København, Hauglid Norges stavkirker, E.B. Hohler, Norwegian Stave Church Sculpture, Vol. I-II, s. 231 f. (Ulekjørka), Sør-Aurdal
 Bilden kyrkje, Gran, truleg sannsynlgvis ei stavkyrkje, ute av bruk på siste halvdel av 1500-talet
 Bjølstad stavkyrkje, Heidal i Sel kommuneBjølstad kapell på SNL lese på nett 15.2.13
 Bjørge stavkyrkje, Gran kommune
 Bleken stavkyrkje, Rudsbygd i Lillehammer kommune
 Bødalen stavkyrkje, Gausdal kommune
 Dovre stavkyrkje
 Dvergsten kapell, Gran kommune
 Fluberg stavkyrkje
 Fåberg stavkyrkje
 Gausdal stavkyrkje
 Grinaker stavkyrkje i Gran, riven 1866 
 Horgen stavkyrkje, Gran kommune
 Høre I, Hurum i Valdres
 Kjos kyrkje, truleg ei stavkyrkje, ute av bruk seint på 1500-talet
 Kvam stavkyrkje, Nord-Fron kommune
 Lesja stavkyrkje
 Lillehammer stavkyrkje
 Røn stavkyrkje
 St. Thomaskyrkja på Filefjell,Velkjent kyrkje frå norsk folketradisjon riven i 1808. Ei kyrkje i moderne stil vart bygd på staden i 1971.
 Svatsum stavkyrkje, Gausdal kommune, avløyst av tømmerkyrkje 1726
 Svenes stavkyrkjeDen maa være nedtaget mellom 1675 og 1735 - Dietrichson, L., De norske Stavkirker, Kristiania 1892
 Vågå stavkyrkje,Kraftig ombygd i 1620-åra Vågå i Gudbrandsdal
 Øyer stavkyrkje, brann i 1722

Vestfold
 Lardal stavkyrkje

Telemark
 Atrå stavkyrkje, riven i 1839
 Bø I, Bø i Telemark
 Dal stavkyrkje
 Fen stavkyrkje
 Frøystul stavkyrkje
 Gransherad stavkyrkje, riven i 1849
 Gårå stavkyrkje
 Helgen stavkyrkje
 Hjartdal stavkyrkje, riven seinast 1809
 Lisleherad stavkyrkje
 Lårdal stavkyrkje
 Melum stavkyrkje
 Mæl stavkyrkje
 Mo stavkyrkje, riven i 1830-åra
 Nesland stavkyrkje, riven i 1847
  Roholt stavkyrke, Vrådal i Kviteseid,Dietrichson, Lorentz (1888): Sammenlignende Fortegnelse over Norges Kirkebygninger i Middelalderen og Nutiden. Kristiania: Malling. riven omkring 1685.Kviteseid historielag lest på nett 4.mai 2013.
 Sauland stavkyrkje, riven 1860
 Sannidal stavkyrkje, no tømmerkyrkje frå 1771
 Skafså stavkyrkje, riven ca. 1830
 Solum stavkyrkje
 Tuddal stavkyrkje
 Vinje stavkyrkje, riven i 1796
 Veum stavkyrkje
 Øyfjell stavkyrkje

Aust-Agder
 Austad stavkyrkje i Bygland
 Evje stavkyrkje, riven før 1833
 Hylestad stavkyrkje,Vestportalen blir oppbevart ved Oldsaksamlingen Setesdal, riven 1838
 Vegusdal stavkyrkje

Vest-Agder
 Austad stavkyrkje i Lyngdal, frå 1160, riven før 1803

Rogaland
 Hjelmeland stavkyrkje, riven før 1866
 Randaberg stavkyrkje, riven i 1848

Hordaland
 Fjelberg stavkyrkje, riven rundt 1730
 Granvin stavkyrkje, riven om lag 1722
 Grindheim stavkyrkje, riven kring 1725
 Holmedal stavkyrkje, riven mellom 1722 og 1830
 Jondal stavkyrkje, riven i 1725
 Ulvik stavkyrkje, riven i 1711
 Varaldsøy stavkyrkje, riven på 1720-talet
 Vikøy stavkyrkje, riven 1839
 Øystese stavkyrkje, riven i 1868
 Åkra stavkyrkje, riven kring 1730

Sogn og Fjordane
mini|Fortun stavkyrkje før ho vart flytta til Bergen i 1883 og attreist som Fantoft stavkyrkje.
 Bødal stavkyrkje
 Eri stavkyrkje i Lærdal
 Flåm, erstatta av dagens kyrkje i 1670Fylkesarkivet S&F: Flåm kyrkje lese på nett 14.2.13
 Fortun stavkyrkjeKyrkja vart flytta til Fantoft i Bergen og sett opp att der som Fantoft stavkyrkje, sterkt restaurert for å verte slik ein rekna med at Fortun stavkyrkje opphavleg hadde vore i mellomalderen. Denne restaurerte kyrkja brann ned til grunnen i 1992, og vart erstatta av ein kopi., Luster.
 Gaupne stavkyrkje, avløyst av Gaupne gamle kyrkje kring 1647
 Guddal i ytre Sogn, ny Guddal kyrkje frå kring 1686
 Hafslo stavkyrkje, riven i 1875
 Innvik kyrkje, riven i 1822
 Jostedal kyrkje, Jostedal lagt øyde frå Svartedauden, ny Jostedal kyrkje frå 1660
 Nes stavkyrkje, Luster, riven i 1836
 Rinde stavkyrkje i Vik, riven i 1866
 Stedje stavkyrkje, riven i 1867
 Tønjum stavkyrkje, øydelagt i storm 1824
 Vangsnes stavkyrkje, riven i 1861
 Årdal stavkyrkje, riven i 1867

Møre og Romsdal
 Bud stavkyrkje, brann i 1709
 Bremsnes stavkyrkje på Averøy, brann i 1768 eller 1769
 Døving kapell, truleg stavkyrkje til 1754
 Frei stavkyrkje, brann i 1766
 Geiranger, ikkje rein stavkyrkje, skipet i stavkonstruksjon, påbygg i tømmer, riven i 1742
 Grytten, stavkyrkje til omkring 1651Helland, Amund (1911): Norges land og folk. Topografisk-statistisk beskrevet. Romsdals amt. Kristiania: Aschehoug
 Haram stavkyrkje (på Haramsøy), riven ca 1838
 Hareid stavkyrkje, brann 25. november 1806
 Hjørundfjord stavkyrkje, riven ca. 1860
 Hustad stavkyrkje, brann i 1718
 Kornstad stavkyrkje på Averøy, riven 1871
 Mo i Surnadal, avløyste Mo kyrkje i Surnadal i 1728
 Odden stavkyrkje, på Odden utanfor Fastsmøla, bles ned ca. 1700
 Rovde stavkyrkje, riven ca. 1860
 Sira stavkyrkja i Nesset kommune, riven ca 1709, dagens kyrkje frå 1869Martinius Leirvoll, Guri Hestås Myrvang, Per Einar Strand, Helge Øverås (red., 1994) Sira kyrkje 125 år : 1869-1994 : eit festskrift – Eresfjord sokneråd, Eresfjord.
 Stavkyrkje på Sylte i Valldal, flytta til Dale, erstatta av Norddal kyrkje i 1782
 Stordal, erstatta av tømmerkyrkje i 1789
 Stranda, skada av Skafjell-ulukka og riven i 1731, dagens kyrkje i tømmer frå 1838
 Sunnylven, tatt av snøras i 1727, ny kyrkje oppført på tryggare stad
 Veien stavkyrkje, på Veiholmen i Smøla, riven ca. 1760
 Volda stavkyrkje, riven ag avløyst av ny kyrkje 1858
 Ørsta stavkyrkje, riven i 1864

Sør-Trøndelag
 Rennebu stavkyrkjehttp://www.lokalhistoriewiki.no/index.php/Rennebu_kirke oppgir dagens Y-forma kyrkje erstatta ei stavkyrkje på staden

Andre
 Kvie stavkyrkje 
 Åsnes stavkyrkje 

 Utanlandske kyrkjer 
mini|Teikning av portalen frå svenske Hemse stavkyrkje.
Danmark
 -

Island
 Thorarinsstadir arkeologiske utgraving i Seydisfjordur, austre Island (Stolpekyrkje som er eldre enn stavkyrkjene)

Sverige
 Clemens kyrkje i Lund
 Drotten kyrkje i Lund
 Hemse stavkyrkje på Gotland
 Kalhyttans stavkyrkje ved Filipstad
 Maria Minor kyrkje i Lund, bygd rundt 1060

Litteratur
 Dietrichson, L., De norske Stavkirker, Kristiania 1892


Kategori:Lister