Norske utanriksministrar

Den norske utanriksministeren er medlem av regjeringa i Noreg og sjef for Utanriksdepartementet. Saman med statsministeren er utanriksministeren den einaste av regjeringsmedlemmane som har tittelen minister, dei andre medlemmane har tittelen statsråd.

Vedtaket om å opprette Utanriksdepartementet blei gjort same dag som Noreg erklærte at Unionen med Sverige var oppløyst, 7. juni 1905. I unionstida hadde det svenske utanriksdepartementet varetatt utanrikssakene for både Sverige og Noreg. Det norske utanriksdepartementet starta si verksemd den 15. juni 1905. Jørgen Løvland blei den første utanriksministeren. Noreg kunne likevel ikkje sende ut diplomatar, eller på andre måtar opptre som ein utanrikspolitisk aktør, før landet var anerkjent internasjonalt som ein sjølvstendig stat. Anerkjenninga var avhengig av ein formell og reell sanksjon frå Kong Oscar. Inntil denne kom 26. oktober 1905 skulle norske utanriksinteresser framleis bli varetekne av svenske ambassadar og konsulat. 

Arbeidet for ein eigen norsk utanriksrepresentasjon (Konsulatsaka) var ei av dei avgjerande konfliktane mellom Noreg og Sverige i dei siste åra til unionen. Historikarane er likevel ueinige om dette i seg sjølv var ei viktig sak for norske politikarar, eller om saka blei brukt som påskot i arbeidet for ei oppløysning av unionen. 

Utanriksdepartementet, forkorta UD, handsamar saker vedkomande Noreg sitt tilhøve til framande makter, internasjonale organisasjonar, utanrikshandel, kulturelt samkvem med utlandet og Noreg sitt tilhøve til utviklingslanda. Departementet har sidan opprettinga hatt sine kontor i Victoria terrasse. Staten kjøpte bygget i 1913. Den nyaste delen av kvartalet, mot 7. juni-plassen, blei bygd i 1963.

Utanriksminister Løvland formulerte 28. oktober 1905 det første norske utanrikspolitiske manifestet, av og til kalla Løvland-doktrinen:
«Oppgaven må være å holde oss utenfor deltagelse i de kombinasjoner og allianser som kan dra oss inn i krigseventyr med noen av de europeiske krigerstater»

Halvard Lange er den utanriksministeren som har sete lengst, frå 1946 til 1965, gjennom fire regjeringar, følgt av Knut Frydenlund sine ni år i fire regjeringar. Nils Claus Ihlen sat i sju år, frå 1913 til 1920. Arbeiderpartiet sin utanrikspolitiske troika Knut Frydenlund, Thorvald Stoltenberg og Johan Jørgen Holst etterfølgde kvarandre som ministrar frå 1974 til 1994, avbrote av to borgarlege regjeringar. Utanriksministeren er vanlegvis statsministeren sin stadfortredar.

 Norske utanriksministrar 
Liste omfattar alle norske utanriksministrar sidan Utanriksdepartementet blei oppretta i 1905, i samband med Noreg si lausriving frå unionen med Sverige. 

 Namn  Frå  Til  Parti  Regjering Jørgen Løvland  1905 1908  Venstre  Michelsen (V, H, MV, L) Løvland (V, FV, MV, L) W. C. Christophersen  1908 1910  Venstre  Knudsen 1 (V) Johannes Irgens  1910 1913  Høgre  Konow (H, FV)Bratlie (H, FV) Nils Claus Ihlen  1913 1920  Venstre  Knudsen 2 (Venstre) Christian Fredrik Michelet  1920 1921  Høgre  Bahr Halvorsen 1 (H, FV) Arnold Christopher Ræstad  1921 1922  Venstre  Blehr 2 (V) Johan Ludwig Mowinckel  1922 1923  Venstre  Blehr 2 (V) Christian Fredrik Michelet  1923 1924  Høgre Bahr Halvorsen 2 (H, FV)Berge (FV, H) Johan Ludwig Mowinckel  1924 1926  Venstre  Mowinckel 1 (Venstre) Ivar Lykke  1926 1928  Høyre  Lykke (H, FV) Edvard Bull  1928 1928  Arbeidarpartiet  Hornsrud (Ap) Johan Ludwig Mowinckel  1928 1931  Venstre  Mowinckel 2 (V) Birger Braadland  1931 1933   Bondepartiet  Kolstad (Bondep.)Hundseid (Bondep.)Nils Trædal, (Bondepartiet), var fungerande utanriksminister 29. februar 1932 - 10. mars 1932 Johan Ludwig Mowinckel  1933 1935  Venstre  Mowinckel 3 (V) Halvdan Koht  1935 1940  Arbeidarpartiet  Nygaardsvold (Ap)Administrasjonsrådet sin formann Ingolf Elster Christensen var ansvarleg for saker vedkomande Utanriksdepartementet (ikkje-politiske saker) 15. april 1940 - 25. september 1940  Trygve Lie  1940 1946  Arbeidarpartiet  Nygaardsvold (Ap)Gerhardsen 1 (Saml.) Gerhardsen 2 (Ap)Oscar Torp, (Arbeidarpartiet), var som medlem av Regjeringsdelegasjonen fungerande sjef for Utanriksdepartementet 14. mai 1945 - 31. mai 1945 Halvard Lange  1946 1963  Arbeidarpartiet  Gerhardsen 2 (Ap)Torp (Ap) Gerhardsen 3 (Ap) Erling Wikborg  1963 1963  Kristeleg Folkeparti  Lyng (H, Sp, V, KrF) Halvard Lange  1963 1965  Arbeidarpartiet  Gerhardsen 4 (Ap) John Lyng  1965 1970  Høgre  Borten (Sp, H, V, KrF) Svenn Stray  1970 1971  Høgre  Borten (Sp, H, V, KrF) Andreas Cappelen  1971 1972  Arbeidarpartiet  Bratteli 1 (Ap) Dagfinn Vårvik  1972 1973  Senterpartiet  Korvald (KrF, Sp, V) Knut Frydenlund  1973 1981  Arbeidarpartiet   Bratteli 2 (Ap)  Nordli (Ap)  Brundtland 1 (Ap) Svenn Stray  1981 1986  Høgre  Willoch 1 (H)  Willoch 2 (H, KrF, Sp) Knut Frydenlund  1986 1987  Arbeidarpartiet  Brundtland 2 (Ap) Thorvald Stoltenberg  1987 1989  Arbeidarpartiet  Brundtland 2 (Ap)Johan Jørgen Holst, (Arbeidarpartiet), var fungerande utanriksminister 26. februar 1987 - 9. mars 1987 Kjell Magne Bondevik  1989 1990  Kristeleg Folkeparti  Syse (H, KrF, Sp) Thorvald Stoltenberg  1990 1993  Arbeidarpartiet  Brundtland 3 (Ap) Johan Jørgen Holst  1993 1994  Arbeidarpartiet  Brundtland 3 (Ap) Bjørn Tore Godal  1994 1997  Arbeidarpartiet  Brundtland 3 (Ap)  Jagland (Ap) Knut Vollebæk  1997 2000  Kristeleg Folkeparti  Bondevik 1 (KrF, Sp, V) Thorbjørn Jagland  2000 2001  Arbeidarpartiet  Stoltenberg 1 (Ap) Jan Petersen  2001 2005  Høgre  Bondevik 2 (KrF, H, V) Jonas Gahr Støre  2005 2012  Arbeidarpartiet  Stoltenberg 2 (Ap, Sp, SV) Espen Barth Eide  2012  2013  Arbeidarpartiet  Stoltenberg 2 (Ap, Sp, SV) Børge Brende  2013  2017  Høgre  Solberg (H, FrP)  Ine Marie Eriksen Søreide  2017  2021  Høgre  Solberg (H, FrP, V)  Anniken Huitfeldt  2021  no  Arbeidarpartiet  Støre (Ap, Sp)

 Portrett 

 Fotnotar 

 Kjelder 
Denne artikkelen bygger på «Norske utanriksministrar» frå ,  den 31. desember 2009.  



Kategori:Titlar
Utanriksminister