Bønne

Bønne (norrønt baun, i eldre nynorsk rettskriving bauna eller baune) er ei nemning for frø, skolmer eller planter i bønneslekta (Phaseolus) og nærskylde slekter i erteblomfamilien.
Bønner er belgfrukter som dannar ei viktig matkjelde for menneske. 
Hagebønne (Phaseolus vulgaris) er ei utbreidd matbønne som det finst mange variantar av.
Andre utbreidde bønner er prydbønner (Phaseolus coccineus), mungbønner (Vigna radiata), soyabønner (Glycine max) og hestebønner (Vicia faba).

Bønner blir brukte i ei rekkje matrettar, som stuingar, salatar og som snacks. Dei kan etast ferske eller tørkast og lagrast. I moderne tid er også hermetiske bønner blitt vanlege.
Spira bønner kan etast som bønnespirer. Også blada kan nyttast til føde. 

Bønner inneheld mykje protein, oligosakkarid, folat og jern, i tillegg til å ha mykje kostfiber.Mixed Bean Salad (information and recipe) from The Mayo Clinic Healthy Recipes. Henta februar 2010. 
Ein del bønner inneheld fytohaemagglutinin, ein type lektin som kan ha negativ helseeffekt.
Koking over ei viss tid er nødvendig for å bryta ned dette lektinet.
Oligosakkarid som raffinose og stakyose blir ikkje brotne ned ved hjelp av enzym i mennesketarmen, men av bakteriar. Eit biprodukt av denne meltinga er gassar som medfører flatulens (luft i magen). Sidan sukker løyser seg opp i vatn kan ein redusera oligosakkarida og den påfølgjande flatulensen ved å hella ut vatnet som bønnene er blitt kokt i. Ein annan metode er fermentering, ettersom gjæren då vil eta opp mykje av oligosakkarida.

«Bønne» kan òg visa til frø som liknar ei bønne, til dømes kaffibønner, kakaobønner og vaniljebønner.

Kjelder

Delar av denne artikkelen bygger på «Bean» frå ,  den 1. mai 2017.  

 Bakgrunnsstoff 

Erter og bønner ved frukt.no


Kategori:Belgfrukter