Kyrkjebygga til Den norske kyrkja i Sogn og Fjordane

mini|Ruinane etter Sunnivakyrkja på Selja. Kyrkja låg heilt inntil inngangen til hellaren der soga fortel at det vart funne levningar etter Seljumennene og Sankta Sunniva. Sjølve hola og hellaren vart kalla Salen og St. Mikaelskyrkja. Om ein skal tru sogene er dette den aller fyrste kyrkjestaden i Sogn og Fjordane. 
Dette er eit oversyn over kyrkjebygga til Den norske kyrkja i Sogn og Fjordane, det vil seie gudshus i Sogn og Fjordane fylke som er vigsla for gudstenestebruk i Den norske kyrkja. 
mini|venstre|Urnes stavkyrkje vart bygd fyrst på 1130-talet, truleg som høgendekyrkje, ei privat kyrkje, for ei stormannslekt som hadde setet sitt på Ornes i Lustrafjorden. Kyrkja står på UNESCO si verdsarvliste og er det eldste trebygget i Noreg. I kyrkja er oppattbrukt ein del vyrke frå ei eldre kyrkje på staden, mellom anna portalen som står i nordveggen, den kjende Urnes-portalen. I grunnen under kyrkja er det spor etter endå to eldre kyrkjer.
Det er 79 kyrkjesokn i Sogn og Fjordane fylke. I kvart av sokna er det ei eller fleire kyrkjer, og i tillegg kan det vere kapell. Kyrkjer i Den norske kyrkja vert eigde av sokna. Kapella og bedehuskapella som er lista er vigsla for gudstenestebruk i Den norske kyrkja og dei kan vere eigde av sokna, men dei kan også vere eigde av andre, som lokale lag eller organisasjonar som Normisjon. 

Sogn og Fjordane høyrer til Bjørgvin bispedøme. Bjørgvin er eit av dei eldste bispedøma i landet og frå starten låg bispesetet for Vestlandet på den vesle øya Selja på sørsida av Stadtlandet, heilt nord i Sogn og Fjordane. I fylgje soga gav Olav Tryggvason ordre om at det skulle byggjast ei kyrkje på Selja etter at han fann bein med søt ange i hola på Selja. 

Den eldste bevarde kyrkja i fylket er Urnes stavkyrkje som vart bygd kring 1130. Ho er det eldste trebygget i landet og ho står på UNESCO si verdsarvliste. Berre kring ti år eldre er Hopperstad stavkyrkje og Kaupanger stavkyrkje. Dei to eldste steinkyrkjene, Kinn kyrkje og Vereide kyrkje, er truleg frå kring 1160. I heilt andre enden av tidsskalaen finn ein Vassenden kapell frå 2002 og Sandane kyrkje frå 1997. Dei fleste av kyrkjene i fylket er frå 1800- og 1900-talet. Særleg i siste halvdelen av 1800-talet vart det bygd mange kyrkjer, og det vart samstundes rive mange eldre kyrkjer som ikkje lenger var tenlege, anten fordi dei var vortne for små eller fordi dei var i for dårleg stand, eller begge delar.

I oversikta er også teke med seks museumskyrkjer som tidlegar har vore eigde av sokna, men som no som no er eigde av Fortidsminneforeninga eller Miljøverndepartementet. Det gjeld Borgund stavkyrkje, Gaupne gamle kyrkje, Hestad kapell, Hopperstad stavkyrkje, Hove kyrkje og Urnes stavkyrkje. I dei vert det halde gudsteneste berre ved særskilde høve. Også Olden gamle kyrkje og Gimmestad gamle kyrkje fungerer meir som kulturminne enn som vanlege soknekyrkjer, men dei er eigde av sokna. Det er også mellomalderkyrkjene Kvamsøy kyrkje og Kinn kyrkje der det berre vert halde nokre få vanlege gudstenester i året, fordi det meste av gudstenestene no i staden vert haldne i kvar seg Sæle kyrkje og Florø kyrkje.

 Arkitektur 
Dei langt fleste av kyrkjene i fylket er langkyrkjer. Det gjeld alle mellomalderkyrkjene, både steinkyrkjene og stavkyrkjene, og dei fleste av kyrkjene som vart bygd på 1800-talet og fyrste halvdelen av 1900-talet. Det er to krosskyrkjer i fylket, Olden gamle kyrkje frå 1759, og Eikefjord kyrkje som vart bygd som langkyrkje i 1812, men utvida med krossarmar i 1874. I tillegg har Gimmestad gamle kyrkje stutte korsarmar, eit vanleg drag på dei lafta 1600-talskyrkjene. Fylket har også fire åttekantkyrkjer; Lavik kyrkje frå 1865, Tjugum kyrkje frå 1863, Innvik kyrkje frå 1822 og Loen kyrkje frå 1838. Dei fleste av kyrkjene som er bygd dei siste femti åra er arbeidskyrkjer og har meir varierte og gjerne fleksible løysingar for kyrkjerommet. 

 Kyrkjer og kapell i Sogn og Fjordane fylke 
Lista er i utgangspunktet sortert alfabetisk etter namnet på kyrkja, men kan sorterast om etter kriteria stad, kommune, sokn, prestegjeld, prosti og innvigd ved å klikke på symbolet ved sidan kolonnenamnet øvst i tabellen. For dei fyrste kriteria vert lista då omsortert alfabetisk etter kvar seg stadnamn, kommunenamn, soknenamn, prestegjeldsnamn og prostinamn, medan omsortering frå kolonnen innvigd vil gje ei kronologisk sortering av lista etter årstalet kyrkjene vart innvigde. 

 Namn Bilete Stad  Kommune På kartet Sokn PrestegjeldOrdninga med prestegjeld vart fasa ut frå 2004 Prosti Eigar Innvigd Arnafjord kyrkje Nese  Vik kommune  Arnafjord sokn  Vik prestegjeld Indre Sogn 1880 Askrova bedehuskapell Askrova  Flora kommune  Kinn sokn Kinn prestegjeld Sunnfjord 1957 Askvoll kyrkje 100px Askvoll  Askvoll kommune  Askvoll sokn Askvoll prestegjeld Sunnfjord 1863 Bakka kyrkje 100px Bakka  Aurland kommune  Nærøy sokn Aurland prestegjeld Indre Sogn 1859 Batalden bedehuskapell  Fanøya  Flora kommune  Kinn sokn Kinn prestegjeld Sunnfjord 1911 Berle kyrkje 100px Berle  Bremanger kommune  Berle sokn Bremanger prestegjeld Nordfjord 1977 Bjordal kyrkje 100px Bjordal  Høyanger kommune  Bjordal og Ortnevik sokn Lavik prestegjeld Sunnfjord 1906 Borgund kyrkje 100px Borgund sokn  Lærdal kommune  Borgund sokn Lærdal prestegjeld Indre Sogn 1868 Borgund stavkyrkje 100px Borgund Lærdal kommune     Fortidsminneforeninga 1180, ca. Breim kyrkje 100px Re  Gloppen kommune  Breim sokn Gloppen prestegjeld Nordfjord 1886 Brekke kyrkje 100px Brekke Gulen kommune  Brekke sokn Gulen prestegjeld Nordhordland 1862 Bremanger kyrkje 100px Bremanger Bremanger kommune  Bremanger sokn Bremanger prestegjeld Nordfjord 1914 Bulandet bedehuskapell 100px Bulandet Askvoll kommune  Askvoll sokn Askvoll prestegjeld Sunnfjord 1909 Bygstad kyrkje 100px Bygstad Gaular kommune  Bygstad sokn Gaular prestegjeld Sunnfjord 1845 Byrknesøy kapell 100px Byrknes Gulen kommune  Mjømna sokn  Gulen prestegjeld Nordhordland 1972 Bø kyrkje 100px Bø Hyllestad kommune  Hyllestad sokn Hyllestad prestegjeld Sunnfjord 1868 Dale kyrkje i Fjaler 100px Dale  Fjaler kommune  Fjaler sokn Fjaler prestegjeld Sunnfjord 1864 Dale kyrkje i Luster 100px Dale Luster kommune  Dale sokn i Sogn Luster prestegjeld Indre Sogn 1240, ca. Davik kyrkje Davik  Bremanger kommune  Davik sokn Davik prestegjeld Nordfjord 1886 Eid kyrkje 100px Nordfjordeid  Eid kommune  Eid sokn Eid prestegjeld Nordfjord 1849 Eikefjord kyrkje 100px Eikefjord Flora kommune  Eikefjord sokn Kinn prestegjeld Sunnfjord 1812 Ervik kyrkje 100px Ervika Selje kommune  Ervik sokn Selje prestegjeld Nordfjord 1970 Farnes kyrkje 100px Øvre Årdal  Årdal kommune  Øvre Årdal sokn Årdal prestegjeld Indre Sogn 1970 Feios kyrkje 100px Feios Vik kommune  Feios sokn Vik prestegjeld Indre Sogn 1866 Fet kyrkje 100px Indre Hafslo Luster kommune  Fet og Joranger sokn Jostedal prestegjeld Indre Sogn 1894 Fjærland kyrkje 100px Mundal Sogndal kommune  Fjærland sokn Sogndal prestegjeld Indre Sogn 1861 Florø kyrkje 100px Florø  Flora kommune  Kinn sokn Kinn prestegjeld Sunnfjord 1882 Flåm kyrkje 100px Flåm  Aurland kommune  Flåm sokn Aurland prestegjeld Indre Sogn 1670 Folkestad bedehuskapell 100px Våge  Fjaler kommune  Fjaler sokn Fjaler prestegjeld Sunnfjord 1940 Fortun kyrkje 100px Fortun Luster kommune  Fortun sokn Luster prestegjeld Indre Sogn 1879 Fresvik kyrkje 100px Fresvik Vik kommune  Fresvik sokn Vik prestegjeld Indre Sogn 1881 Frøya kyrkje  Frøya Bremanger kommune  Frøya sokn Bremanger prestegjeld Nordfjord 1865 Førde kyrkje 100px Førde Førde kommune  Førde sokn Førde prestegjeld Sunnfjord 1885 Gaupne kyrkje 100px Gaupne Luster kommune  Gaupne sokn Jostedal prestegjeld Indre Sogn 1907 Gaupne gamle kyrkje 100px Gaupne Luster kommune     Fortidsminneforeninga 1652, ca. Gimmestad kyrkje 100px Gimmestad Gloppen kommune  Gimmestad sokn Gloppen prestegjeld Nordfjord 1910 Gimmestad gamle kyrkje 100px Gimmestad  Gloppen kommune  Gimmestad sokn Gloppen prestegjeld Nordfjord 1692 Guddal kyrkje 100px Guddal Fjaler kommune  Fjaler sokn Fjaler prestegjeld Sunnfjord 1870 Gulen kyrkje 100px Eivindvik Gulen kommune  Gulen sokn Gulen prestegjeld Nordhordland 1863 Hafslo kyrkje 100px Hafslo Luster kommune  Hafslo sokn Hafslo prestegjeld Indre Sogn 1878 Hauge kyrkje 100px Lærdalsøyri Lærdal kommune  Hauge sokn Lærdal prestegjeld Indre Sogn 1869 Haukedalen kyrkje 100px Haukedalen Førde kommune  Holsen og Haukedalen sokn Førde prestegjeld Sunnfjord 1885 Heggjabygda kyrkje 100px Heggjabygda Eid kommune  Eid sokn Eid prestegjeld Nordfjord 1936 Helgheim kyrkje 100px Helgheim Jølster kommune  Helgheim sokn Jølster prestegjeld Sunnfjord 1877 Hellevik bedehuskapell 100px Hellevik Fjaler kommune  Fjaler sokn Fjaler prestegjeld Sunnfjord 1978 Hersvik kyrkje  Hersvikbygda Solund kommune  Solund sokn Solund prestegjeld Nordhordland 1891 Hestad kapell 100px Øyratangen Gaular kommune     Fortidsminneforeninga 1805 Holmedal kyrkje 100px Holmedal Askvoll kommune  Askvoll sokn Askvoll prestegjeld Sunnfjord 1868 Holsen kyrkje 100px Holsen Førde kommune  Holsen og Haukedalen sokn Førde prestegjeld Sunnfjord 1861 Hopperstad stavkyrkje 100px Vik Vik kommune     Fortidsminneforeninga 1140 , ca. Hornindal kyrkje 100px Grodås Hornindal kommune  Hornindal sokn Hornindal prestegjeld Nordfjord 1856 Hove kyrkje 100px Vik Vik kommune    Den norske staten  v/Miljøverndepartementet 1170, ca. Husøy kyrkje  Straumen  Solund kommune  Solund sokn Solund prestegjeld Nordhordland 1896 Hyen kyrkje 100px Hyen Gloppen kommune  Hyen sokn Gloppen prestegjeld Nordfjord 1876 Hyllestad kyrkje 100px Hyllestad Hyllestad kommune  Hyllestad sokn Hyllestad prestegjeld Sunnfjord 1880 Høyanger kyrkje 100px Høyanger Høyanger kommune  Høyanger sokn Lavik prestegjeld Sunnfjord 1960 Innvik kyrkje 100px Innvik Stryn kommune  Innvik sokn Innvik prestegjeld Nordfjord 1824 Joranger kyrkje 100px Indre Hafslo Luster kommune  Fet og Joranger sokn Jostedal prestegjeld Indre Sogn 1620, ca. Jostedal kyrkje 100px Jostedal Luster kommune  Jostedal sokn Jostedal prestegjeld Indre Sogn 1660, ca. Kaupanger stavkyrkje 100px Kaupanger Sogndal kommune  Kaupanger sokn Sogndal prestegjeld Indre Sogn 1140, ca. Kinn kyrkje 100px Kinn Flora kommune  Kinn sokn Kinn prestegjeld Sunnfjord 1160, ca. Kjølsdalen kyrkje 100px Kjølsdalen Eid kommune  Eid sokn Eid prestegjeld Nordfjord 1940 Kvammen kapell 100px Kvammen Askvoll kommune  Askvoll sokn Askvoll prestegjeld Sunnfjord 1977 Kvamsøy kyrkje 100px Kvamsøya Balestrand kommune  Balestrand sokn Balestrand prestegjeld Indre Sogn 1300, ca. Kyrkjebø kyrkje 100px Kyrkjebø Høyanger kommune  Kyrkjebø sokn Lavik prestegjeld Sunnfjord 1869 Lavik kyrkje 100px Lavik  Høyanger kommune  Lavik sokn Lavik prestegjeld Sunnfjord 1865 Leikanger kyrkje i Nordfjord 100px Leikanger i Selje  Selje kommune  Leikanger sokn i Nordfjord Selje prestegjeld Nordfjord 1866 Leikanger kyrkje i Sogn 100px Leikanger  Leikanger kommune  Leikanger sokn i Sogn Leikanger prestegjeld Indre Sogn 1250, ca. Ljosheim kapell 100px Oldedalen  Stryn kommune  Olden sokn Innvik prestegjeld Nordfjord 1935 Loen kyrkje 100px Loen  Stryn kommune  Loen sokn Stryn prestegjeld Nordfjord 1838 Midtgulen kyrkje 100px Kjelkenes  Bremanger kommune  Midtgulen sokn Davik prestegjeld Nordfjord 1904 Mjømna kyrkje 100px Mjømna  Gulen kommune   Mjømna sokn Gulen prestegjeld Nordhordland 1901 Naustdal kyrkje 100px Naustdal Naustdal kommune  Naustdal sokn Førde prestegjeld Sunnfjord 1891 Nedstryn kyrkje 100px Stryn Stryn kommune  Nedstryn sokn Stryn prestegjeld Nordfjord 1859 Nes kyrkje 100px Nes  Luster kommune  Nes sokn Luster prestegjeld Indre Sogn 1836 Nord-Vågsøy kyrkje 100px Raudeberg  Vågsøy kommune  Vågsøy sokn Vågsøy prestegjeld Nordfjord 1960 Nordal kyrkje 100px Norddalsfjord Flora kommune  Nordal sokn Kinn prestegjeld Sunnfjord 1898 Nordsida kyrkje 100px Roset Stryn kommune  Nordsida sokn Hornindal prestegjeld Nordfjord 1973 Olden kyrkje 100px Olden Stryn kommune  Olden sokn Innvik prestegjeld Nordfjord 1934 Olden gamle kyrkje 100px Olden  Stryn kommune  Olden sokn Innvik prestegjeld Nordfjord 1759 Oppstryn kyrkje 100px Fosnes  Stryn kommune  Oppstryn sokn Stryn prestegjeld Nordfjord 1863 Ortnevik kyrkje  Ortnevik Høyanger kommune  Bjordal og Ortnevik sokn Lavik prestegjeld Sunnfjord 1925 Randabygd kyrkje 100px Randabygda Stryn kommune  Randabygd sokn Hornindal prestegjeld Nordfjord 1916 Rugsund kyrkje 100px Rugsund Bremanger kommune  Rugsund sokn Davik prestegjeld Nordfjord 1838 Sandane kyrkje 100px Sandane  Gloppen kommune  Vereide sokn Gloppen prestegjeld Nordfjord 1997 Sande kyrkje 100px Sande  Gaular kommune  Sande sokn Gaular prestegjeld Sunnfjord 1864 Selje kyrkje 100px Selje Selje kommune  Selje sokn Selje prestegjeld Nordfjord 1866 Solund kyrkje  Hardbakke  Solund kommune  Solund sokn Solund prestegjeld Nordhordland 1860 Solvorn kyrkje 100px Solvorn  Luster kommune  Solvorn sokn Hafslo prestegjeld Indre Sogn 1883 Stavang kyrkje 100px Stavang  Flora kommune  Bru sokn Kinn prestegjeld Sunnfjord 1957 Stedje kyrkje 100px Stedje  Sogndal kommune  Stedje sokn Sogndal prestegjeld Indre Sogn 1867 Stongfjorden bedehuskapell 100px Stongfjorden  Askvoll kommune  Askvoll sokn Askvoll prestegjeld Sunnfjord 1914 Stårheim kyrkje 100px Stårheim  Eid kommune  Stårheim sokn Eid prestegjeld Nordfjord 1864 Svelgen kapell 100px Svelgen  Bremanger kommune  Midtgulen sokn Davik prestegjeld Nordfjord 1960 Sæle kyrkje 100px Sæle  Balestrand kommune  Balestrand sokn Balestrand prestegjeld Indre Sogn 1903 Sør-Vågsøy kyrkje 100px Måløy  Vågsøy kommune  Vågsøy sokn Vågsøy prestegjeld Nordfjord 1907 Tjugum kyrkje 100px Tjugum  Balestrand kommune  Balestrand sokn Balestrand prestegjeld Indre Sogn 1863 Totland kyrkje 100px Totland  Vågsøy kommune  Vågsøy sokn Vågsøy prestegjeld Nordfjord 1912 Tønjum kyrkje 100px Tønjum  Lærdal kommune  Tønjum sokn Lærdal prestegjeld Indre Sogn 1832 Undredal stavkyrkje 100px Undredal  Aurland kommune  Undredal sokn Aurland prestegjeld Indre Sogn 1150, ca. (svært usikkert) Urnes stavkyrkje 100px Ornes  Luster kommune     Fortidsminneforeninga 1130, ca. Utvik kyrkje 100px Utvik  Stryn kommune  Utvik sokn Innvik prestegjeld Nordfjord 1840 Vadheim bedehuskapell 100px Vadheim  Høyanger kommune  Kyrkjebø sokn Lavik prestegjeld Sunnfjord 1954 Vangen kyrkje 100px Aurlandsvangen  Aurland kommune  Vangen sokn Aurland prestegjeld Indre Sogn 1200, ca. Vangsnes kyrkje 100px Vangsnes  Vik kommune  Vangsnes sokn  Vik prestegjeld Indre Sogn 1861 Vassenden kapell 100px Vassenden  Jølster kommune  Ålhus sokn  Jølster prestegjeld Sunnfjord 2002 Veitastrond kapell 100px Veitastrond  Luster kommune  Hafslo sokn Hafslo prestegjeld Indre Sogn 1935 Vereide kyrkje 100px Vereide  Gloppen kommune  Vereide sokn Gloppen prestegjeld Nordfjord 1160, ca. (noko usikkert) Vevring kyrkje 100px Vevring  Naustdal kommune  Vevring sokn Førde prestegjeld Sunnfjord 1846 Vik kyrkje 100px Vik  Vik kommune  Vik sokn  Vik prestegjeld Indre Sogn 1877 Viksdalen kyrkje 100px Viksdalen  Gaular kommune  Viksdalen sokn Gaular prestegjeld Sunnfjord 1848 Vilnes kyrkje 100px Atløy  Askvoll kommune  Askvoll sokn Askvoll prestegjeld Sunnfjord 1674 Værlandet bedehuskapell 100px Værlandet  Askvoll kommune  Askvoll sokn Askvoll prestegjeld Sunnfjord 1960 Ølmheim kyrkje 100px Ylmeim Sogndal kommune  Norum sokn Sogndal prestegjeld Indre Sogn 1863 Øn kyrkje 100px Sørbøvåg  Hyllestad kommune  Hyllestad sokn Hyllestad prestegjeld Sunnfjord Sogn 1958 Ålfoten kyrkje 100px Ålfoten  Bremanger kommune  Ålfoten sokn Davik prestegjeld Nordfjord 1610, ca. Ålhus kyrkje 100px Ålhus  Jølster kommune  Ålhus sokn Jølster prestegjeld Sunnfjord 1795 Årdal kyrkje 100px Årdalstangen  Årdal kommune  Nedre Årdal sokn Årdal prestegjeld Indre Sogn 1867

 Kjelder 
 Aaraas, Margrethe Henden m. fl. : På kyrkjeferd i Sogn og Fjordane - Nordfjord og Sunnfjord – Selja Forlag, 2000 – ISBN 82-91722-13-7 
 Aaraas, Margrethe Henden m. fl. : På kyrkjeferd i Sogn og Fjordane - Sogn – Selja Forlag, 2000 – ISBN 82-91722-14-5 

 Fotnotar 

 Bakgrunnsstoff 
 Google-kart med plasseringane til kyrkjene markert


Kategori:Den norske kyrkja
Kategori:Kyrkjer i Noreg