Gammaglimt

Gammaglimt er dei mest kraftige eksplosjonane i universet sidan Big Bang og det mest lyssterke fenomenet ein kjenner til.«Swift Explorer - News Media Kit» - PDF-dokument med informasjon om Swift-sonden på prosjektet si heimesida. Gammaglimt skjer på avstandar av milliardar av lysår og består av ein kraftig utladning av gammastråling og ein seinare etterglød i synleg lys. Gammaglimt kan vara i alt ifrå millisekund til fleire minutt.«Gamma-Ray Bursts: Introduction to a Mystery» NASA's Imagine the Universe om gammaglimt.

Sannsynet for at ei av desse strålene treff jorda, er forsvinnande liten, men dersom det skulle skje, ville det ha øydeleggjande verknad for livet på jorda. 

 Opphav 
mini|Illustrasjon av ei massiv stjerna som kollapsar og dannar eit svart hòl.
Det finst ulike teoriar for kva som er opphavet til gammaglimt:

 hypernovaeksplosjonar som let etter seg svarte hòl
 binærsystem beståande av nøytronstjerner eller svarte hòl slår seg saman til eit svart hòl

I det første scenarioet går kjernen til ei massiv stjerna tom for kjernar som kan fusjonerast med energigevinst.[http://science.nasa.gov/newhome/headlines/ast02nov99_1.htm «Taking a ringside seat
for a gamma-ray burst»]  - Artikkel om gammaglimt frå 1999 hos NASA. Dette skjer når kjernen består av jern, og kjernen vil no kollapsa til eit svart hòl om stjerna er massiv nok. Store mengder frigjord energi vil so skapa to jetstråler av partiklar med relativistisk fart som går ut frå polane til stjerna.«Universets voldsomste hemmeligheter skal avsløres» - artikkel av Knut Jørgen Røed Ødegaard om oppskytinga av romteleskopet Swift. Dette vil kunna bli observert som eit gammaglimt om ei av jetstrålene peikar mot jorda.

I det andre scenarioet vil samanslåinga av to nøytronstjerner eller ei nøytronstjerna og eit svart hòl føra til at store energimengder blir frigjorde og igjen gje opphav til to jetstråler som kan registrerast som gammaglimt.

 Historia 

Gammaglimt blei først observert i 1967 av dei amerikanske Vela-satellittane som leitte etter energirik gammastråling som skulle stamma frå sovjetiske atomprøvesprengningar på baksida av månen.«Tidenes kraftigste lysblaff fra gammaglimt» - artikkel av Knut Jørgen Røed Ødegaard om det krafigaste gammaglimtet registrert (2008). I staden oppdaga satellittane gammastråling frå andre stader i universet; utan at ein visste kor dei kom ifrå. Seinare observasjonar har vist at gammaglimt skjer på svært store avstandar på milliardar av lysår.

 Bakgrunnsstoff 

 Artiklar om gammaglimt på heimesidene til Universitet i Oslo
 Sida hos NASA om gammaglimt

 Kjelder 


Kategori:Astronomiske hendingar
Kategori:Gamma-astronomi
Kategori:Stjernefenomen
Kategori:Dommedagsscenario
Kategori:Verdsromsfarar
Kategori:Svarte hòl