U-mygg

U-myggar (Dixidae) er ei relativt lita gruppe myggar som lever i tilknyting til vatn over heile verda. Namnet sitt har dei fått frå larvane, som heng karakteristisk i u-form under vassflata. U-myggar finst i alle verdsdelar bortsett frå Antarktis. Det er kjend om lag 2-3000 artar totalt; frå Europa kjenner me om lag 30 og frå Noreg 13Håland. Ø. 1996. Dixidae, U-mygg. Side 199-201 i: Aaagaard, K. og Dolmen, D. (red.) Limnofauna norvegica. Katalog over norsk ferskvannsfauna. Tapir forlag, Trondheim..

Vaksne u-myggar kan likna på fleire andre slags myggar, særleg stankelbein (Tipulidae) og vintermyggar (Trichoceridae), men åremønsteret i vengene er ulikt.

Skildring
mini|venstre|Årenettet på vengen skil u-myggane frå stankelbein.
mini|venstre|Larvar

U-myggane liknar små stankelbein, men skil seg frå desse på vengeårenettet, og på at antennene er lange og svært tynne. Dei kan også likna på stikkmygg, men i motsetnad til desse manglar dei skjel på kropp og venger.

Hovudet er lite, og dei har ikkje punktauge (ocelli). Antennene er lange og består av 16 ledd. Thorax er høg og kvelv, bakkroppen og beina er lange og tynne.

Larvane er lange og slanke, beinlause, med ein tydeleg hovudkapsel, og held vanlegvis kroppen i U-form.

 Levesett 
U-myggen lever mesteparten av livet sitt som larve i overflatehinna ved vassbreidder. Mesteparten av dyret er under vatn, men hovudet og enda av bakkroppen stikk opp. Dette er naudsynt for at larva skal ta til seg næring (som regel plankton) og pusta med anderøyr i bakkroppen. På russisk vert gruppa kalla amfibiemyggar, sidan dei på denne måten lever i grenselandet mellom vatn og land.

Det tek fire hudskifte frå larva vert klekt til ho forpuppar seg. Då klatrar ho ein tre-fire centimeter opp frå vatnet og festar seg til ei plante eller ein stein. Avhengig av art og temperatur kan eit slikt puppestadium vare i 2–6 døger.

Vaksne u-myggar gjer lite vesen av seg, og er dårlege flygarar som sjeldan flyttar seg langt frå staden dei voks opp. Her legg dei òg egga sine, anten i geleaktige klumpar direkte på vassflata eller på vassplantar.

 Systematisk inndeling  
mini|Dixella martinii
mini|Dixa nubilipennis
mini|Dixella submaculata

 Orden Tovenger (Diptera)
 Underorden Mygg (Nematocera)
 Overfamilie Culicoidea
 Familie U-mygg Dixidae Schiner, 1868
 Slekt Asiodixa Papp, 2006
 Slekt Dixa Meigen, 1818
 Dixa dilatata Strobl, 1894)
 Dixa maculata Meigen, 1818)
 Dixa nebulosa Meigen, 1830)
 Dixa nubilipennis Curtis, 1832)
 Dixa puberula Loew, 1843)
 Dixa submaculata Edwards, 1920)
 Slekt Dixella Dyar & Shannon, 1924
 Dixella aestivalis (Meigen, 1818))
 Dixella amphibica (DeGeer, 1776))
 Dixella attica (Pandazis, 1933))
 Dixella borealis Martini, 1928 )
 Dixella dyari (Garrett, 1924))
 Dixella filicornis (Edwards, 1921)) 
 Dixella hyperborea (Bergroth, 1889))
 Dixella laeta (Loew, 1849) Håland, Øyvind (2017) Dixella laeta (Loew, 1849) (Diptera, Dixidae) new to Norway, and some characters possibly useful in creating species groups. Norwegian Journal of Entomology 64: 10-18.
 Dixella martinii (Peus, 1934))
 Dixella naevia (Peus, 1934))
 Dixella nigra (Stæger, 1840))
 Dixella obscura (Loew, 1849))
 Dixella serotina (Meigen, 1818)
 Slekt Meringodixa Nowell, 1951
 Slekt Mesodixa Belkin, Heinemann & Page, 1970
 Slekt Metadixa Peters & Savary, 1994
 Slekt Neodixa  Tonnoir, 1925
 Slekt Nothodixa Edwards, 1930
 Slekt Eucorethrina Kalugina, 1985(utdødd) 
 Slekt Syndixa Lukashevich, 1996(utdødd)

 U-myggar i Noreg 
Etter det Norsk Entomologisk Forening reknar, finst det 13 registrerte artar u-myggar i Noreg. Ut frå kva som finst i nabolanda våre reknar ein med at talet kan vera noko høgare, truleg rundt 17. Dei europeiske u-myggane høyrer alle til to slekter, Dixa og Dixella. På larvestadiet skil ein desse på dei vassavstøytande håra førstnemnde slekt har på dei fem-seks siste bakkroppsegmenta. Dette gjer at denne gruppa ikkje er vidare flink til å dykka. Ein finn ofte Dixa knytt til rennande vatn og Dixella i stillare strok med mykje vegetasjon og gjerne ein del skugge.

 Slekt Dixa
 D. dilata
 D. maculata
 D. nebulosa
 D. puberula
 D. submaculata
 Slekt Dixella
 D. aestivallis
 D. amphibia
 D. borealis
 D. dyari
 D. filicornis
 D. hyperborea
 D. nigra
 D. obscura

 Kjelder 

 Håland, Øyvind: Dixidae - en liten neglisjert myggfamilie i Insekt-Nytt #2 1987
 Norsk Entomologisk Forening

 Bakgrunnsstoff 


Kategori:Myggar