Constanța

Constanța (; historisk namn Tomis, gresk Κωνστάντια, Konstándia, tyrkisk Köstence, bulgarsk Кюстенджа, Kjustendzja) er den eldste byen i Romania og administrasjonssete i Constanța fylke. Constanța har den største hamna ved Svartehavet og ei av dei største i Europa.

Constanța er den fjerde største byen i Romania med noko over 260 000 innbyggjarar. I storbyområdet rundt bur det nesten 420 000 innbyggjarar.

 Historie 
Ein har funne fleire inskripsjonar rundt om i byen som viser at Constanța ligg der den greske byen Tomis ein gong stod. Tomis (òg kalla Tomi) var ein gresk koloni i provinsen Vesle-Skythia ved kysten av Svartehavet. Han vart grunnlagd rundt år 500 f.Kr. for ein kunne drive handel i området. Truleg kjem namnet frå det greske ordet Τόμη som tyder «bit, stykke».

I år 29 f.Kr. erobra romarane regionen frå Odryses og annekterte områda heilt til Donau og gav det namnet Limes Scythicus.

I år 8 e.Kr. vart den romerske diktaren Ovid (43 f.Kr.-17) vist bort hit av Augustus og døydde her åtte år seinare. Ovid skreiv fleire dikt om Tomis og ein statue av han står ved Ovidplassen (Piața Ovidiu) i Constanța, føre Det historiske museumet.

Byen vart etter kvart ein del av provinsen Moesia, og etter Diocletian, i Skythia Minor, der han var ein metropol. Etter at Romarriket vart delt kom Tomis inn under Austromarriket. Under Maurice sine felttog på Balkan vart Tomis omleira av avarar vinteren 597/598.

Tomis vart seinare gjeve namnet Constantiana til ære for Constantia, halvsystera til Constantin den store (274-337). Den tidlegaste kjende bruken av dette namnet var «Κωνστάντια» («Konstantia») i 950. Byen låg på sjøsida av den store Trajanmuren og var omkransa av festningsverk.

Etter at byen vart ein del av Det bulgarske riket, så dei sjølvstendige fyrstedøma Dobrotitsa/Dobrotici og Valakia under Mircea I av Valakia kom Constanța inn under Det osmanske riket rundt 1419.

Ei jernbanelinje frå Constanța til Cernavodă opna i 1860. Trass i øydeleggingane som jernbanearbeidarane gjorde er det framleis mange restar igjen av murar og søyler frå antikken. Ein imponerande offentleg bygning, som ein meiner kan ha vore eit portbygg, er grave ut og inneheld nokre av dei lengste mosaikkveggane i verda.

Etter den rumenske sjølvstendekrigen i 1878 vart Constanța og resten av Nord-Dobrujdsa avstått av Det osmanske riket til Romania. Byen vart den viktigaste hamnebyen i Romania og mellomstasjon for eksport ut av Romania.

22. oktober 1916, under den første verdskrigen, vart Constanța okkupert av Sentralmaktene (tyske, tyrkiske og bulgarske troppar). Etter Bucurestitraktaten i mai 1918, ein avtale som aldri vart ratifisert av Romania, delte Sentralmaktene kontrollen over Constanța. Byen vart frigjeve av allierte troppar i 1918 etter ein suksessrik offensiv på Thessaloníki-fronten som slo Bulgaria ut av krigen.

 Busetnader 
mini|300px|Kommunen Constanța innanfor Constanța fylke
Constanța er ein municipiu (større bykommune) med desse busetnadane:

   Folketal 2011  Folketal 2021 Constanța  278 742  255 302   132  441   4 998  7 945

 Storbyområde 
Storbyområdet til Constanța omfattar Constanța og 15 andre kommunar, med eit samla folketal på 416 628.

 Kommune  Folketal 2021 Constanța municipiu 255 302 Eforie oraș 8 630 Murfatlar oraș 9 173 Năvodari oraș 34 398 Ovidiu oraș 13 968 Techirghiol oraș 8 081 23 August  comună 5 178 Agigea  comună 8 722 Corbu comună 5 727 Costinești comună 3 121 Cumpăna comună 14 757 Lumina  comună 10 770 Mihail Kogălniceanu comună 9 103 Poarta Albă  comună 5 587 Tuzla   comună 6 4946 Valu lui Traian comună 12 617 Total 416 628

mini|venstre|400px|Bystranda

 Kjelder 

 Denne artikkelen bygger på «Constanța» frå , den 8. juli 2008. 

 Referansar 

 Bakgrunnsstoff 
 Offisiell side 
 Kart
 Presentasjonsvideo av Constanța

Kategori:Hamnebyar ved Svartehavet
Kategori:Hamnebyar i Romania
Kategori:Constanța fylke
Kategori:Fylkeshovudstader i Romania
Kategori:Municipiu i Constanța fylke