Vikingskip

mini|250px|Eit moderne vikingskip på tokt i Stockholm.
Vikingskip er ei samlenemning brukt om båtar frå vikingtida (800–1050 e. kr.) og eit par hundre år vidare.
Vi ser lett for oss lange og smale skip med drakehovud i stamnane. Det var få som var slik utstyrde. Dei tilhøyrde hovdingar og kongar.

Båt eller skip
Det er i dag er vanleg å skilje mellom båt og skip. Ved studiar av arkeologiske funn prøver ein å finne ut kva farkosten har vorte brukt til. Konstruksjon og dimensjonar kan fortelje oss mykje. 

Båtar, dei mindre farkostane, har hovudsakleg vorte brukt  til fiske, lokal transport, og varefrakt i mindre skala. Skip har vore havgåande. Lengda er ofte ein avgjerande faktor. Det har i Norden vore ein del usemje mellom forskarar om kvar ein skal setje grensa. 

Fordi skipa er så ulikt konstruert kan lenda vere ein unøyaktig indikator. Skutane kan vere lange eller korte, og det kan skilje mange meter mellom  farkostar som er bygde for like mange mann. Nokre meiner at talet på rom og plass til roarar bør indikere eit skilje. Båtar har mindre enn 10 rom.

Ein definisjon som det ser ut til å vere ein del semje om, er at farkostar over 15 meter vert kalla skip. I tillegg til lengda må ein og vurdere  til konstruksjon og bruksområde.

Eigenskapar
Dei fleste skipa var bygde for å vere sjødyktige og sterke, med god lasteevne. 
Det kan setjast opp nokre felles eigenskapar for desse skipa: 
Klinkbygde skrog.
 Kraftig, grunn kjøl.
 Styreåre festa bak på styrbord side..
Høge stamnar.
 Ei mastr.

Framdrift med råsegl og årar.

Opne båtar

Smekre skrog som gjekk lett i sjøen.

Kjennskapen til vikingskip har vi for det meste frå arkeologiske funn, mest i gravhaugar. Det kan vere alt frå skip som er heller heile, til mindre fragment og båtdelar. Nokre av desse funna er utgravne og sett til utstilling. Nokre er og rekonstruerte og det er bygde kopiar som er meir eller mindre autentiske.

Ulike typar vikingskip

Hovudskiljet er mellom frakteskip og krigsskip. Frakteskipa, og kalla handelsskip, er romslege, grove og robuste. Dei har lita besetning. Krigsskipa, og kalla langskip, er konstruert smalare. Det er behov for stor fart, og det må vere lett å kome på land. Dei har rom til mange mann.

Når ein skil mellom ulike typar skip ser ein på kor store dei var og kva bruk dei hadde.Eldar Heide (2014). The early Viking Ship types (Sjøfartshistorisk årbok 2012. 81-153.)
Ulike typar langskip  
Leidangskip  
Busse   
Skeid
Snekke   
Sud   
Drake  
Ulike handelskip 
Knarrar - større skip som var spesialbygde til å segla på havet. 
Karve - mindre båtar ein kunne segla med i skjergarden, sjølv om dei òg kunne brukast til langferd over havet. 
Byrding  
Andre skip 
Skute  
Ferje  

Vikingskipa var vakre, men solide farkostar som ein kunne segla jorda rundt med om ein ville. Båtforma inspirerte mellom anna arkitektane bak idrettshallen Vikingskipet på Hamar.

Vidkjende vikingskip
Gokstadskipet
Ormen Lange, skipet til Olav Tryggvason
Osebergskipet
Tuneskipet

Kjelder



Fotnotar

Bakgrunnsstoff

 Vikingskip
Vikingskip frå sagalitteraturen 
Kvalsundskipet i vikingskip.com

*
kategori:Båttypar
Kategori:Seglbåtar
Kategori:Robåtar
Kategori:Klinkbygde skip
Kategori:Skip frå norrøn tid