Vulkaneksplosivitetsindeks

Vulkaneksplosivitetsindeks (VEI) er eit relativt mål på eksplosiviteten til eit vulkanutbrot.

Volumet av utkasta masse, skyhøgda til utbrotet og kvalitative observasjonar (med uttrykk frå «mild» til «megakolossal») vert nytta for å avgjere indeksen. Skalaen har ein open ende, og dei største vulkanane i historia er gjevne storleik 8. Ein verdi på 0 er gjeven til ikkje-eksplosive utbrot (mindre enn 104 kubikkmeter med tefra vert kasta ut) og ein verdi på 8 representerer eit megakolossalt utbrot som kan kaste ut 1012 kubikkmeter tefra og ha ei oskesøyle med ei høgd på over 25 km. Kvart intervall på skalaen er ei tidobling utkasta masse av den førre.

Merk at oske, vulkanske bomber og ignimbritt alle vert handsama likt. Ein svakheit med VEI er at han ikkje tar med eksplosjonskrafta i utbrotet, men dette er igjen nesten umogeleg å påvise med førhistoriske utbrot eller utbrot som ikkje vert observert.

 Klassifisering 
Forskarar måler kor kraftige vulkanutbrota er ved å nytte VEI, vulkaneksplosivitetsindeksen. Han gjev eit mål på kor mykje masse vulkanen spyr ut, kor høgt utbrotet går og kor lenge det varer. Skalaen går frå 0 til 8 og ein vulkan med VEI på 1 er 10 gongar kraftigare enn ein vulkan med VEI på 0. 
VEIKlassifiseringSkildringOskeskyUtkasta volumHyppigheitDømeHendingar * 0Hawaiiutbrot  ikkje-eksplosivt  < 100 m  < 10,000 m³  dagleg Mauna Loa  mange 1 Hawaii/Strombolisk  mildt  100–1000 m  > 10,000 m³  dagleg Stromboli  mange 2 Strombolisk/Vulkaniansk  eksplosivt  1–5 km  > 1 000 000 m³  vekentleg  Galeras (1993) 3477* 3 Vulkaniansk/Peleansk  kraftig  3–15 km  > 10 000 000 m³  årleg  Nevado del Ruiz (1985) 868 4  Peleansk/Pliniansk katastrofalt  10–25 km  > 0,1 km³  ≥ 10 år  Soufrière (1995) 278 5 Pliniansk  paroxysmisk  > 25 km  > 1 km³  ≥ 50 pr  St. Helens (1980) 84 6 Pliniannsk/Ultra-Pliniansk  kolossalt > 25 km  > 10 km³  ≥ 100 år  Pinatubo (1991) 39 7 Pliniansk/Ultra-Pliniansk  superkolossalt  > 25 km  > 100 km³  ≥ 1000 år Tambora (1815) 5 (+ kanskje to til) 8 Ultra-Pliniansk   megakolossalt  > 25 km  > 1 000 km³  ≥ 10 000 år  Toba (73 000 år sidan) ingen
* Talet på utbrot dei siste ti tusen åra er basert på tal frå 1994 frå Global Volcanism Program til Smithsonian Institution

Merk at det er ein diskontinuitet i definisjonen til VEI mellom indeks 1 og 2. Den nedre grensa til utkasta volum hoppar med ein faktor på 100 frå 10 000 til 1 000 000 m³ medan faktoren er 10 mellom alle høgare indeksar.

 Liste over utbrot 

VEINamnÅr0 Mauna Loa  1984 Piton de la Fournaise  2004 Hoodoo Mountain  7050 fvt.?1 Kilauea  1983 - til i dag Nyiragongo  2002 Wells Gray-Clearwater  1500?2 Mount Hood  1865-1866 Kilauea  1924 Nazko Cone  7200 år sidan Tristan da Cunha  1961 Whakaari/White Island  2001 Usu  2000-20013 Vesuv  1913-1944 Mount Edziza  950  Surtsey  1963-1967 Eldfell  1973 Nevado del Ruiz  1985 Etna  2002-2003 Mount Garibaldi  9 300 år sidan4 Mont Pelée  1902 Parícutin  1943-1952 Hekla  1947 Galunggung  1982 Mount Spurr  19925 Vesuv (Pompeiiutbrotet)  79 Agung  1963 Mount St. Helens  1980 Mount Meager  2350 år sidan El Chichón  1982 Cerro Hudson  19916 Etna   8000 år sidan? Vesuv (Avellinoutbrotet)   1660 fvt. ± 43 år Santorini (Det minoiske utbrotet)   1620- eller 1520-talet fvt.  Mount Churchill (White River Ash)  1200 år sidan Ilopango  450 ± 30 år Laki   934  Baekdu (Tianchiutbrotet)   1000 Kuwae  1452 eller 1453 Huaynaputina  1600 Laki   1783     Krakatoa   1883 Santa María   1902 Novarupta   1912 Pinatubo   19917 Bennett Lake vulkanen    50 millionar år sidan  Yellowstone (Mesa Falls-utbrotet)   1,3 millionar år sidan Long Valley kaldera   760 000 år sidan Laacher See   12,900 år sidan Kurile   6440 fvt. ± 25 år Crater Lake nasjonalpark (Mount Mazama-utbrotet)   4860 fvt. Kikai (Akahoyautbrotet)   4350 fvt. Taupo (Hatepeutbrotet)   180 Tambora   18158 La Garita kaldera    27 millionar år sidan Yellowstone (Huckleberry Ridge-utbrotet)   2,2 millionar år sidan Galán   2,2 millionar år sidan Yellowstone (Lava Creek-utbrotet)   640 000 år sidan Toba   73 000 år sidan Taupo (Oruanuiutbrotet)   26 500 år sidan

Merk at det ikkje har fore eit VEI-8-utbrot dei siste ti tusen åra. Oruanuiutbrotet ved Taupo er truleg det nyaste, for 26 500 år sidan. Det finst ein teori som går ut på at Det minoiske utbrotet til Santorini kan ha vore dobbelt så kraftig som ein først har trudd. Dette er i så fall kraftigare enn Tambora sitt utbrot i 1815.McCoy, F. W. and Dunn, S., 2002, Modelling the Climatic Effects fo the LBA Eruption of Thera: New Calculations of Tephra Volumes May Suggest a Significantly Larger Eruption than Previously Reported [abst.]; Proceedings of the Chapman Conference on Volcanism and the Earth’s Atmosphere, Am. Geophysical Union, Santorini, Greece: 21-22.

 Sjå òg 
 Supervulkan

 Fotnotar 

 Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Volcanic Explosivity Index» frå ,  den 3. oktober 2007. 
 oppgav desse kjeldene:



 Bakgrunnsstoff 
 Korleis måle storleiken på eit vulkanutbrot , frå The Guardian
 Storleiken og hyppigheita til dei største vulkanutbrota på jorda frå Bulletin of Volcanology
 Liste over store utbrot dei siste ti tusen åra. 

Kategori:Vulkanologi
Kategori:Risikoskalaer