Veszprém

Veszprém er ein by med fylkesrettar og hovudsete i distriktet med same namn i fylket  Veszprém i regionen Sentral-Transdanubia i Ungarn. Han er òg fylkeshovudstad i Veszprém fylke.

Veszprém er ein av dei eldste byane i Ungarn. Han ligg om lag 15 km nord for Balatonsjøen på begge sider av den vesle elva Séd, om lag 110 km frå Budapest med bil. 

 Historie 
Ifølgje ei lokal segn vart Veszprém grunnlagd på sju åsar, slik som Roma. 

Anonymus, notaren til kong Béla III skreiv at det alt stod ei borg her då ungararane først okkuperte området. Borga var sannsynlegvis ei festning bygd av frankarane på 800-talet. Borgene i Veszprém, Esztergom og Székesfehérvár var dei første ungarske steinborgene, som vart bygd under regjeringstida til Géza, ei tid då motteborger var meir vanleg. 

Namnet på byen kjem frå det slaviske ordet Bezprym, som opphavleg var eit personnamn. Byen vart kalla opp etter ein høvding eller son til prinsesse Judit (eldste syster til St. Stefan), som slo seg ned her etter at mannen hennar Boleslaus I av Polen kasta ut ho og son hennar. 

Veszprém hadde ei viktig religiøs rolle under kampen for å gjere kristendom til den offisielle religionen i Ungarn. St. Stefan slo hæren til hovudmotstandaren sin, Koppány, nær Veszprém. Byen vart det første bispesetet i Ungarn i 1009 og eit erkebispesete i 1993. Fylket Veszprém var eit av dei første historiske fylka i Ungarn. 

Under den mongolske invasjonen av Ungarn vart Veszprém verna av borga si, som seinare vart nedrive etter ordre frå Habsburg i 1706.

Veszprém var av dei første ungarske byane som fekk eit universitet, og det vart mellom anna studert jus og kunst. Universitetet vart øydelagd i ein brann i 1276, og Veszprém vart først ein universitetsby igjen på 1900-talet.

Folketal
Folketalet i busetnaden ved dei siste folketeljingane:

   Folketal 2001  Folketal 2011  Folketal 2022 Veszprém  62 851  61 721  55 910

Merknader

 Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Veszprém» frå ,  den 28. september 2007.  

 Referansar 

Bakgrunnsstoff

Kategori:Byar med fylkesrettar i Ungarn
Kategori:Fylkeshovudstadar i Ungarn
Kategori:Byar i Veszprém fylke
Kategori:Busetnader i Veszprém distrikt