Dei apokryfe skriftene

Apokryfe skrifter (frå gresk απόκρυφος, apokryfos, 'duld, kryptisk') er ei nemning for religiøse tekster, særleg innanfor jødisk og kristen tradisjon, som ikkje høyrer til gjeldande kanon i Bibelen. 

Skriftene kunne vere utelatne fordi kyrkjeleiarane ville hindre at dei kristne skulle lese dei, eller fordi dei oppstod i gnostiske miljø som meinte skriftene openberra ein bodskap som var skjult for dei fleste, slik at skriftene ikkje var meinte for allmenn spreiing.

Apokryfane i bundi form vert gjerne nytta som namn på nett dei skriftene som vert prenta i ein eigen bolk i Bibelen etter Gamletestamentet og Nytestamentet.

 Gammaltestamentlege apokryfe skrifter 

Dei mest kjende gammaltestamentlege apokryfane er kjende som Dei deuterokanoniske skriftene. Desse vart skrivne etter at den hebraiske kanonen var fastlagd. I oldkyrkja vart dei etter kvart rekna med til den bibelske kanonen, men ved reformasjonen definerte Martin Luther dei som ikkje-inspirerte. 

 Tobit
 Judit
 Den greske Ester-boka
 Visdommens bok
 Sirak
 Baruk
 Jeremias brev
 Første Makkabearbok
 Andre Makkabearbok
 Tredje Esra
 Fjerde Esra
 Manasses bønn
 Salme 151
 Tillegg til Daniels bok
 Den greske Ester-boka (utvidingar)

I tillegg dei deuterokanoniske bøkene finst det nokre verk som har ein bibelsk stil og som skildrar hendingar knytte til bibelske personar. Desse vert gjerne kalla pseudepigrafiske bøker. Enoks bøker og Boka om Jubelåra høyrer til desse.

 Nytestamentlege apokryfe skrifter 

Dei nytestamentlege apokryfane er bøker som ikkje er kanoniserte verken av ortodokse, katolske eller protestantiske kristne. De omfattar evangelium og skrifter om Jesus og læresveinane hans. Fleire av dei vart skrivne av gnostikarar og av andre grupper som stod utanfor den etablerte kyrkja. Nokre av skriftene vart gjenfunne i dødehavsrullane. Av apokryfane vi kjenner delar av er
 Q (av Quelle; mogleg kjelde for Markusevangeliet og Matteusevangeliet
 Thomasevangeliet
 Maria Magdalenas evangelium
 Petersevangeliet
 Det løynlege Markusevangeliet
 Jakobs protevangelium
 Thomas’ barndomsevangelium
 Bartomoleusevangeliet
 Nikodemusevangeliet
 Judasevangeliet

Martin Luther brukte omgrepet om somme skrifter i Det nye testamentet, spesielt Jakobs brev, men òg Brevet til hebrearane, Judas' brev og Johannes’ openberring. 

 Kjelder 

 Haldor Moxness i Apokryfe evangelier De norske bokklubbene 2001 ISBN 82-525-4105-4
 www.bibelen.no
 Tilsvarande artikkel på bokmålswikipedia

Kategori:Bibelen