Warao

Warao  er eit språk mest brukt i Orinocodeltaet i delstatane Delta Amacuro og Monagas i Venezuela. Somme brukarar finst også i delstaten Sucre og i Guyana og Surinam. I 1993 var det ca. 23 000 brukarar av språket.Warao ved Ehtnologue. Summer Institute of Lingustics reknar språket som eit isolert språk.

 Dialektar 
Innanfor waraokulturen kjenner ein fire dialekter, namna på desse er:
[1] Kokuina eller manamo,
[2] Hoanarao (mariusa, winikina, arawabisi)
[3] Arawao (merejina, sakupana)
[4] Wasay (ibaruma, arature, amakuro)

Ein kan dele dialektane etter geografiske område som Øvre delta (kokuina, manamo, makareo), Sentrale delta (mariusa winikina, arawabisi) og Nedre delta (merejina, sakupana, ibaruma, arature, amakuro). I Nedre delta har lokalsamfunn nær Det karibiske havet blitt direkte påverka av språk i Trinidad og Tobago og i Guyana.

 Skildring 
 Fonologi 
Omfanget av konsonantar i warao er relativt avgrensa:
LabialAlveolarPalatalVelarLabio-velarGlotal Lukkelyd   Frikativ     Aproksimant   Nasal    
Det finst fem opne vokalar // og fem nasalerte vokalar //.

 Eksempel på ord i warao 
Ordet på spansk i parentes
 bitter: ajera (amargo)
 blome: tokoyo (flor)
 boble: koba (burbuja)
 bok: karata (libro)
 by: janokosebeida (ciudad)
 daggry: yakari (amanecer)
 dotter: natororani (nuera)
 dukk: kobo (zambullirse)
 dyr: domu (animal)
 elske: amar (amar)
 ete: najoro (comer)
 far: dima (padre)
 feit: toi (grasa)
 finger: mohi (dedo)
 fisk: jomakaba (pez)
 flåte: diri (balsa)
 fridom: koyobo (libertad)
 gamle: nobo (viejo)
 glas: botoro (vidrio)
 god morgon: yakerara (buenos días)
 gråte: koita (grito)
 gul: simosimo (amarillo)
 himmelen: najamutu (cielo)
 hjarte: kobe (corazón)
 hjelpe: saneta (ayudar)
 hovud: kua (cabeza)
 i dag: ama (hoy)
 iguan: yoana (iguana)
 instrument: koina (instrumento)
 keivhendt: mojokabaya (zurdo)
 klitoris: dobahi (clítoris)
 krig: dariha (guerra)
 kvinne: tida (mujer)
 kvit: joko (blanco)
 latter: eno, mare (risa)
 lese: teribú (leer)
 lytte: noko (escuchar)
 lære: namina (aprender)
 lære godt: naminabu (aprender bien)
 lågare: nanaka (bajar)
 lås: itaro (cerrar)
 mann: nibo (hombre)
 midje: kabe (cintura)
 mor: dani (madre)
 munn: doko (boca)
 mygg: kojoboto (zancudo (especie de mosquito))
 mørk: imajana (obscuridad)
 no: ama (ahora)
 olboge: obaka (codo)
 orm: kimi (gusano)
 raud: simo (rojo)
 rev: kebiji (zorro)
 rørsle: diko (movimiento)
 sameine: majá  (unir)
 seng: yajinoko (cama)
 sko: omunamu (zapatos)
 skumring: ana (anochecer)
 slange: juba (culebra)
 snakke: wará (hablar)
 stor: ida (grande)
 summe: zeneneee (zumbido)
 søkje: najobu (buscar)
 tal: nowara (cifra)
 tenkje: obojona (pensar)
 teppe: simara (cobija)
 tjukkfallen: toi (obeso)
 tjuveri: erijisa (hurto)
 tom: kojo (hueco)
 trøytt: basa (cansado)
 under: joaika (abajo)
 varme: iji (calor)
 vatn: jo (agua)
 år: joida (año)
 ås, høgd: jota (cerro)

 Nokre uttrykk 
¿Katuketi?: korleis står det til?
Moglege svar:
Bajukaya: Har god helse
Bajuka sabuka: Middels
Yana Ajuka: Har det ikkje bra
Asida: Dårleg
Yakera: Bra
Yakera sabuka: Middels
Omi: Farvel
Yakera ermet: Bra
Wamma: Landet vårt
Ekey Yan: Mykje moro, med styrke, kraft.
Yariana: Glad, utan sinne

 Studiar av warao språket 
Ein av dei første som studerte språket var den katolske misjonæren Basilio María de Barral. På sekstitalet gjennomførte den amerikanske lingvisten Henry Osborn formelle studiar av morfologi og fonologi i språket.

Warao språk er del av pensum på skolene i Delta Amacuro.

 Publikasjonar på warao 
 Barral, Basilio María (1979): Diccionario warao-castellano, castellano-warao. Universidad Católica Andres Bello
 Osborn, Henry (1966a): Warao I: Phonology and Morphophonemics. International Journal of American Linguistics 32:108-123.
 Osborn, Henry (1966b): Warao II: Nouns, Relationale, and Demonstratives. International Journal of American Linguistics 32:253-261.
 Vaquero, P. Antonio (1965): Idioma Warao. Morfología, sintaxis, literatura (Warao language. Morphology, syntax, literature). Estudios Venezolanos Indígenas.

 Andre Publikasjonar 
 Det nye testamentet på warao, 1974.
 Cartilla de Alfabetización “Karata Awaro Teribukitane” 2002.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Idioma warao» frå ,  den 29. januar 2013.  


kategori:innfødde amerikanske språk
kategori:språk i Guyana
kategori:språk i Surinam
kategori:språk i Venezuela
Kategori:Einskildspråk
Kategori:Isolerte språk