Kyrkjeåret

Liturgiske fargar i kyrkjeåret  1. søndag i advent  2. s. i advent  3. s. i advent  4. s. i advent  Julaftan, julenatt  Juledag  Andre juledag  Romjulssøndag  Nyårsnatt  Nyårsdag / Jesu namnedag)  Kristi openberringsdag  2. søndag i openberringstida  3. søndag i openberringstida  4. søndag i openberringstida  5. søndag i openberringstida  6. søndag i openberringstida / Aposteldagen  7. søndag i openberringstida    Såmannssøndagen  Kristi forklåringsdag  Fastelavnssøndag  Oskeonsdag  1. s. i faste  2. s. i faste  3. s. i faste  Midtfaste  5. s. i faste  Maria bodskapsdag  Palmesøndag  Skjærtorsdag  Langfredag  Påskenatt  Påskedag  2. påskedag  2. søndag i påsketida  3. søndag i påsketida  4. søndag i påsketida  5. søndag i påsketida  6. søndag i påsketida  Helgetorsdag  Søndag før pinse  Pinseaftan  Pinsedag  2. pinsedag  Treeiningssøndag  2. søndag i treeiningstida  3. søndag i treeiningstida  4. søndag i treeiningstida  5. søndag i treeiningstida  Aposteldagen  7. søndag i treeiningstida  8. søndag i treeiningstida  9. søndag i treeiningstida  10. søndag i treeiningstida  11. søndag i treeiningstida  12. søndag i treeiningstida  13. søndag i treeiningstida  14. søndag i treeiningstida  15. søndag i treeiningstida  16. søndag i treeiningstida  17. søndag i treeiningstida  18. søndag i treeiningstida  19. søndag i treeiningstida  20. søndag i treeiningstida  21. søndag i treeiningstida  22. søndag i treeiningstida  Bots- og bønnedag  Helgemessesøndag  23. søndag i treeiningstida  24. søndag i treeiningstida  25. søndag i treeiningstida  26. søndag i treeiningstida  27. søndag i treeiningstida  Domssøndag/Kristi kongedag
Kyrkjeåret er ei inndeling av året ut frå høgtidene i kristendommen. Kyrkjeåret startar første søndag i advent. Det er fastsett utvalde bibelske tekstar til kvar søndag og helgedag i kyrkjeåret. Slike tekstar er òg fastsett for nokre gudstenestedagar som ikkje er offentlege helgedagar (sett i kursiv i tabellen til høgre).

 Kyrkjeåret og kalenderen 
Heilagdagane frå fastelavn og ut kyrkjeåret er for ein stor del styrt av tidspunktet for påske. Påskedagdag fell «fyrste søndag etter fyrste fullmåne etter vårjamndøgn». Utrekninga har variert noko mellom ulike land, mellom anna valde Danmark-Noreg å følgje dei astronomiske tidspunkta for vårjamndøgn og fullmåne i perioden 1700-1776, framfor å følgje liturgisk påske, som vert utrekna etter ein særskilt formel, «påskeformelen».

Somme heilagdagar, slik som juledagane, følgjer dato. Andre heilagdagar fell på søndagar ut frå dato, slik som helgemess, som er lagd til fyrste søndag i november.

1. mai, 17. mai fell på faste datoar. Det gjer òg jonsok, olsok og mikkelsmesse, men desse dagane er ikkje lenger offentlege helgedagar, sjølv om det kan vere gudstenester i mange kyrkjer desse dagane. Talet på kyrkjelege helgedagar vart redusert frå 1771 gjennom festdagsreduksjonen.

 Liturgiske fargar gjennom kyrkjeåret 
I oldkyrkja brukte dei kvite liturgiske klede. Slik var det òg inn i mellomalderen. Etterkvart byrja dei bruke svarte klede i sorgsituasjonar. Lenger ut i mellomalderen byrja dei bruke messeklede i ulike fargar, og frå 1100-talet kom det reglar om fargebruken og vekslinga mellom kyrkjeårstidene. Dei liturgiske fargane ver mellom anna bruka på messehakelen og stolaen. 

Frå om lag år 1200 vart det vanleg med fire liturgiske hovudfargar: Kvitt, raudt, fiolett og grønt. 

Ved høgmesser og andre gudstenester på søndagar og andre helgedagar følgjer den liturgiske fargen kyrkjeåret, unntatt ved ordinasjon, vigsling og kyrkjejubileum som alltid har raudt som liturgisk farge.

Ved kyrkjelege handlingar utanom ordinær gudsteneste vert fargane brukte slik:

Ved dåp
Kvitt eller kyrkjeårstidsfargen

Ved konfirmasjon
Raudt eller kvitt eller fargen for kyrkjeårstida

Ved brurevigsel
Kvitt

Ved gravferd
Fiolett

Ved skriftemål
Fiolett

Ved sørgjegudstenester
Fiolett

1. og 17. mai 
Grønt eller fargen for kyrkjeårstida.

 Sjå òg 
 Latinske namn på helgedagar

Bakgrunnsstoff:
 Kyrkjeårskalender - heilgadagane slik dei framstår i norske kyrkjebøker

 Kjelder 
 Tekstane i kyrkjeåret Verbum forlag 1985 ISBN 82-543-0237-5
 Den norske kyrkja si nettside
 Den norske kyrkja –  liturgisk senter (lenkja er fjerna)
 Retningsliner for bruk av liturgiske fargar (PDF)

Kategori:Kristen liturgi
Kategori:Kristne høgtider
Kategori:Kristen kultur