Dinitrogenoksid

Dinitrogenoksid Synonym:  Lystgass Nettoformel:  N2O Farge:  Fargelaus gass Fysiske eigenskapar Molvekt  44,0128 g/mol Tetthet 1,977 kg/m3 (101,325 kPa) Smeltepunkt:  -90,8 ° C (101,325 kPa) Kokepunkt:  -88,5 ° C (101,325 kPa)

Dinitrogenoksid (N2O) eller lystgass er ved romtemperatur og atmosfærisk trykk ein  fargelaus, ikkje-brennbar gass med ein behageleg, lett søtleg lukt. Gassen har fått namnet «lystgass» på grunn av måten av påverkar menneske som inhalerer han, og av same grunn vert han bruka som bedøvingsmiddel, både av tannlegar og jordmødrer.

 Teknisk bruk 
Dinitrogenoksid brukast som
 bedøvingsmiddel
 drivgass til næringsmiddel på sprayflaske, for eksempel fløytekrem
 oksideringsmiddel for stempelmotorar: Dinitrogenoksid leverer meir oksygen til forbrenninga pr. volumeining enn atmosfærisk luft.
 vernande atmosfære i potetgullposar.

 Verknad på kroppen 
Innanding av lystgass gjer at menneske kjenner mindre smerte. Gassen kan òg gje årsak til  eufori, svimling og i somme tilfelle ei svakt afrodisisk verknad. Store dosar over kort tid kan  føre til mild kvalme eller varig svimmelheit. Gassen i seg sjølv er ikkje giftig, men han kan fortrenge oksygenet i innandingslufta og dermed føre til kveling.
Lang tids bruk i store mengder er forbunde med symptomer som minner om mangel på B12-vitamin; blodmangel og skader på nervesystemet. Mange merkar òg lattergass på høyrsla, slik at all lyd ei kort stund høyrest metallisk ut.

 Dinitrogenoksid som rusmiddel 
Det finst døme på misbruk av dinitrogenoksid som eit rusmiddel, noko som er årsak til at gassen vert fasa ut til fordel for andre bedøvingsmiddel. I ca. 30 statar i USA er det forbode å bruke dinitrogenoksid.

Lystgass som drivhusgass
Globalt er lystgass den tredje viktigaste naturlege klimagassen ved sidan av CO2 og metan. Konsentrasjonen av lystgass i atmosfæren har auka med ca. 18 prosent sidan 1750. 

Den viktigaste kjelda til naturleg lystgass er mikrobiologisk aktivitet i jordsmonnet som omdannar ulike nitrogensamanbindingar til lystgass. Landbruksverksemd aukar tilførselen nitrogenhaldig mineralgjødsel og husdyrgjødsel til jorda, slik at det vert danna meir lystgass. 

Utsleppa av lystgass frå vegtrafikken aukar, sidan lystgass mellom anna vert danna som eit biprodukt i avgass-katalysatorar.  
I Noreg bidrog lystgass med ni prosent av det samla klimagassutsleppet i 2005. Omtrent 44 prosent av utsleppet kjem frå landbruk og 41 prosent frå mineralgjødselproduksjon. 

 Historikk 
Dinitrogenoksid vart oppdaga i 1772 av Joseph Priestley, og i 1790-åra eksperimenterte Humphry Davy saman med nokre venner (deriblant poetane Samuel Taylor Coleridge og Robert Southey) med å inhalere gassen. Dei oppdaga fort at dinitrogenoksidet verka sløvande  på smertesansen utan at personen heilt mista medvitet, og sidan vart stoffet bruka som bedøving.

Kjelder
Miljøstatus Norge - Lystgass som klimagass 

 Bakgrunnsstoff 

Kategori:Uorganiske nitrogensambindingar
Kategori:Einkomponentdrivstoff
Kategori:5-HT3-antagonistar
Kategori:Glysinreseptoragonistar
Kategori:Nikotinantagonistar
Kategori:NMDA-reseptorantagonistar
Kategori:Aerosoldrivstoff
Kategori:Dissosiative stoff
Kategori:Euforiserande stoff
Kategori:Positive allosteriske GABAA-reseptormodulatorar
Kategori:Generelle anestetika
Kategori:Rakettoksidantar
Kategori:Gasstransmitterar
Kategori:Drivhusgassar
Kategori:Industrigassar
Kategori:Yrkeshygiene
Kategori:Sniffestoff