Ole Christensen Rømer

Ole Olaus Christensen Rømer () var ein dansk astronom, fysikar og teknikar. 

Rømer reiste i 1671 til Paris der han var i ti år som medlem av Akademiet og astronom ved Paris-observatoriet. Han påviste i 1676 at lyset har ein endeleg snøggleik. I 1676 vart han professor i matematikk i København, ei stilling han starta i 1681, og i 1705 vart han politi- og borgarmeister i byen. 

I Paris brukte han den forseinkinga han observerte ved solformørkingane på Jupiter sin månader når dei var på veg bort frå jorda i forhold til når dei var på veg mot jorda, til å rekne ut lysfarten. Observasjonane gjorde han i 1672, og i 1676 rekna han ut lysfarten til å vere 227 000 km/s, eit avvik på om lag 24 % frå det som er korrekt (300 000 km/s).

mini|venstre|Rundetårn i København der Rømer gjorde observasjonane sine. Tårnet vart på midten av 1800-talet flytta til den noverande plasseringa.

Rømer gjennomførte mange praktisk-tekniske reformer, mellom anna når det gjeldt måleeiningar, og han introduserte det første nasjonale systemet for vekt og mål, og innførte det nye fotsystemet som vart innført i Danmark-Noreg, eit system han baserte på eit gjennomsnitt av rhinsk fot. Det viste seg derimot at Rømer sine utrekningar av rhinsk fot var feil, slik at foten måtte omdefinerast i 1698. I 1700 fekk Rømer kongen til å innføre den gregorianske kalenderen i Danmark-Noreg. 

Rømer utvikla i 1701 ein av dei første temperaturskalaene, Rømerskalaen. Fahrenheit vitja han i 1708 og utbetra skalaen og resultatet vart Fahrenheit-skalaen som framleis er i bruk i somme land i dag. 

Som borgarmeister innførte Rømer gatelamper (oljelamper) i København og arbeidde hardt for å kontrollere tiggarar, fattige, arbeidsløyse og prostituerte i København. 

Han fann opp meridiansirkelen. Dei verdifulle handskrivne meridianobservasjonane hans gjekk tapt i ein bybrann i København i 1728, og berre observasjonane hans frå 21.–23. september 1706, kalla Tredagers arbeide (eller Triduum), er bevart.

 Sjå òg 
 Rhinsk fot
 Fot
 Alen
 Dansk alen

 Kjelder 

Bakgrunnsstoff



Kategori:Astronomar på 1600-talet
Kategori:Danskar på 1600-talet
Kategori:Danske astronomar
Kategori:Elevar ved Københavns Universitet
Kategori:Vitskaplege instrumentmakarar
Kategori:Folk frå Aarhus