Khalkída

Khalkída (gresk skrift Χαλκίδα), òg skrive Khalkis, Halkida, Halkis, Chalkida, Chalcis eller Chalkis) er ein by og ein kommune på øya Évvia. Han er hovudstad i periferieininga Évvia i periferien Sentral-Hellas i Hellas. Han ligg ved det smalaste punktet i Évripossundet. Namnet er bevart sidan antikken og kjem av det greske ordet χαλκός, som tyder kopar eller bronse), sjølv om det ikkje er spor etter gruver i området.

 Historie 
 Antikken 
Den tidlegaste skriftlege kjelda om Khalkis (Khalkída) er frå Iliaden (2.537), der han vert nemnd i lag med rivalen Erétria. Graver ved Trypa og Vromousa frå den mykenske perioden vart greve ut av Papvasileion i 1910. På 700- og 600-talet fvt. grunnla kolonistar frå Khalkída tretti bysamfunn på halvøya Khalkidikí og fleire viktige byar på Sicilia. Mineral, metallarbeid og purpurfarga klede og keramikk vart fordelt over heile Middelhavet i skip frå Korint eller Sámos.

Med hjelp frå desse allierte gjekk Khalkída til krig mot nabobyen Erétria i den såkalla lelantinarkrigen, der han vann til seg dei beste jordbruksområda på Évvia og vart den viktigaste byen på øya. Tidleg på 500-talet fvt. tok velstanden slutt etter ein katastrofal krig mot atenarane, som kasta ut det styrande aristokratiet og oppretta ein klerukh her. Khaklis vart så medlem av Det athenske forbundet.

I den hellenistiske perioden vart festninga i byen nytta av makedonske herskarar, som kontrollerte Sentral-Hellas. Han vart nytta som base av kongane Antiokhos den store (192 fvt.) og Mithradates VI av Pontos (88 fvt.) for invasjonar av Hellas.

 Romersk styre og tida etter 
Som ein del av Romarriket oppnådde Khalkída igjen velstand som handelsby, og etter 500-talet evt. hadde han igjen ei festning som verna Sentral-Hellas mot invasjonar frå nord. Frå 1209 kom han under ventiansk kontroll. I 1470 gjekk han vidare til Det osmanske riket, som gjorde han til sete for ein pasha. I 1688 stod han imot eit kraftig åtak frå venetianarane.

 Den moderne byen 
Byen fekk jernbanesamband med Aten og Pireus i 1904 og eksporten av varer auka kraftig. Ein stor del av dei gamle bymurane raste saman under eit jordskjelv i 1894. I 1899 vart Khalkída hovudstad i prefekturet Évvia.

 Bruene 
Byen er i dag forbunde til det greske fastlandet via to bruer. Det vart bygd bru over Évripossundet, som skil byen frå fastlandet, alt i 411 fvt. Under Justinian vart brua erstatta av ein brukonstruksjon som kunne flyttast, før tyrkarane erstatta denne med ei fast bru. I 1856 vart det bygd ei svingbru av tre og i 1896 ei svingbru av jern. I 1962 var ei glidebru bygd, medan hengebrua sør for byen vart opna i 1993.

 Administrativ inndeling 
mini|venstre|Den tidlegare kommunen Khalkída, no kommunaleininga Khalkída
Kommunen vart danna i 2011 ved at ein slo saman dei tidlegare kommunane
 Khalkída
 Anthidóna
 Avlída 
 Lilándia
 Néa Artáki
Dei fem tidlegare kommunane er no kommunaleiningar.

Ved folketeljinga i 2021 hadde kommunen 109 256 innbyggjarar, medan kommunaleininga Khalkída hadde 64 490, som alle budde i tettstaden med same namn.

Byar og tettstader
Dei største byane og tettstadene i kommunen er:
 Tettstad  Kommunaleining  Folketal 2011Folketeljing 2011, revidert  Folketal 2021Folketeljing 2021 Khalkída  Khalkída  59 125  64 490 Néa Artáki  Néa Artáki  9 489  10 302 Vasilikó  Lilándia  6 571  7 695 Drosiá  Anthidóna  5 020  5 449 Ájos Nikólaos  Lilándia  3 426  3 141 Paralía Avlídas  Avlída  3 115  3 042 Ritsóna  Avlída  535  2 386 Vathý  Avlída  2 385  2 229 Néa Lampsákos  Lilándia  2 196  1 880 Mýtikas  Lilándia  1 808  1 814 Fýlla  Lilándia  1 459  1 313 Afráti  Lilándia  1 405  1 215 Fáros  Avlída  1 171  1 171 Loukísia  Anthidóna  1 161  877 Kalokhóri-Pandíki  Avlída  922  764 Xiróvrysi  Anthidóna  878  411 Paralía  Avlída  602  405

 Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Chalcis» frå ,  den 19. september 2007.  

 Referansar 

 Bakgrunnsstoff 
 Offisiell nettstad (gresk)

Khalkida
Khalkida
Khalkida
Khalkida
Khalkida