Attikí

Attikí (gresk Αττική), òg kalla Attika, er ein av tretten periferiar i Hellas og inneheld Aten, hovudstaden i landet. Attikí omfattar dei tidlegare prefektura Aten, Pireus, Vest-Attikí og Aust-Attikí.

Attikí ligg sør i Hellas og har eit areal på 3 808 km². I tillegg til Aten ligg byane Pireus, Elevsína, Mégara, Lávrio og Marathónas (Marathon) i Attikí. Attikí omfattar òg ein liten del av halvøya Peloponnes og øyane Salamína, Angístri, Éjina, Póros, Ýdra, Spétses, Kýthira og Andikýthira. Oppunder 4 millionar menneske bur i periferien, og meir enn 95 % av dei bur i storbyområdet til Aten.

Attikí var tidlegare ein del av periferien Sentral-Hellas, men vart skild ut som eigen periferi i 1987. Han grensar mot Sentral-Hellas i nord og mot Peloponnes i vest og sør.

 Periferieiningar og kommunar 
Etter den administrative reforma i 2010 er periferien Attikí delt inn i åtte periferieiningar som omfattar 66 kommunar.

 Periferieining    Innbyggjarar    Kommunar Sentral-Aten 1 002 212  Filadélfia-Khalkidóna, Galátsi, Aten, Zográfou, Kesarianí, Výronas, Dáfni-Ymittós, Ilioúpoli Nord-Aten 601 163 Kifisiá, Metamórfosi, Lykóvrysi-Pévki, Iráklio, Maroúsi, Pendéli, Vrilíssia, Khalándri, Ajía Paraskeví, Néa Ionía, Filothéi-Psykhikó, Papágou-Kholargós Vest-Aten 478 883 Khaidári, Petroúpoli, Ájii Anárjyri-Kamateró, Ílio, Peristéri, Ajía Varvára, Egáleo Sør-Aten 529 455 Moskháto-Távros, Kallithéa, Paleó Fáliro, Néa Smýrni, Ájios Dimítrios, Álimos, Ellinikó-Arjyroúpoli, Glyfáda Pireus 448 051 Pérama, Keratsíni-Drapetsóna, Korydallós, Níkea-Ájios Ioánnis Réndis, Pireus Øyane 70 005 Salamína, Angístri, Éjina, Póros, Trizinía-Méthana, Ýdra, Spétses, Kýthira Vest-Attikí 165 540 Mégara, Mándra-Idýllia, Elevsína, Asprópyrgos, Fylí Aust-Attikí 518 755 Oropós, Akharnés, Diónysos, Marathónas, Rafína-Pikérmi, Pallíni, Spáta-Artémida, Peanía, Markópoulo, Kropía, Vári-Voúla-Vouliagméni, Saronikós, Lavreotikí
KommunePeriferieiningArealFolketalHovudsete1  AtenSentral-Aten39,0643 452Aten2  Filadélfia-KhalkidónaSentral-Aten3,734 958Néa Filadélfia3  GalátsiSentral-Aten4,057 9094  ZográfouSentral-Aten8,569 8745  KesarianíSentral-Aten7,826 2696  VýronasSentral-Aten9,259 1347  Dáfni-YmittósSentral-Aten2,433 886Dáfni8  IlioúpoliSentral-Aten12,776 7309  KifisiáNord-Aten25,972 87810  MetamórfosiNord-Aten5,530 17411  Lykóvrysi-PévkiNord-Aten3,730 998Pévki12  IráklioNord-Aten4,750 49413  MaroúsiNord-Aten13,171 83014  PendéliNord-Aten32,935 610Melíssia15  VrilíssiaNord-Aten3,932 41716  KhalándriNord-Aten10,877 10217  Ajía ParaskevíNord-Aten8,062 14718  Néa IoníaNord-Aten4,464 61119  Filothéi-PsykhikóNord-Aten6,227 636Psykhikó20  Papágou-KholargósNord-Aten8,645 266Kholargós21  KhaidáriVest-Aten22,747 05122  PetroúpoliVest-Aten6,660 14623  Ájii Anárjyri-KamateróVest-Aten9,161 462Ájii Anárjyri24  ÍlioVest-Aten9,284 00425  PeristériVest-Aten10,1133 63026  Ajía VarváraVest-Aten2,426 75927  EgáleoVest-Aten6,565 83128  Moskháto-TávrosSør-Aten5,239 661Moskháto29  KallithéaSør-Aten4,797 61630  Paleó FáliroSør-Aten4,664 86331  Néa SmýrniSør-Aten3,572 85332  Ájios DimítriosSør-Aten5,071 66433  ÁlimosSør-Aten5,943 17434  Ellinikó-ArjyroúpoliSør-Aten15,150 027Arjyroúpoli35  GlyfádaSør-Aten25,489 59736  PéramaPireus14,725 62837  Keratsíni-DrapetsónaPireus9,789 536Keratsíni38  KorydallósPireus4,361 24839  Níkea-Ájios Ioánnis RéndisPireus11,3103 488Níkea40  PireusPireus10,9168 151Pireus41  SalamínaØyane96,137 220Salamína42  AngístriØyane13,41 131Megalokhóri43  ÉjinaØyane87,412 911Éjina44  PórosØyane49,63 261Póros45  Trizinía-MéthanaØyane241,16 020Galatás46  ÝdraØyane64,42 070Ýdra47  SpétsesØyane27,13 748Spétses48  KýthiraØyane299,43 644Kýthira49  MégaraVest-Attikí330,338 033Mégara50  Mándra-IdýlliaVest-Attikí426,317 822Mándra51  ElevsínaVest-Attikí37,130 147Elevsína52  AsprópyrgosVest-Attikí102,031 381Asprópyrgos53  FylíVest-Attikí111,348 157Áno Liósia54  OropósAust-Attikí317,531 811Oropós55  AkharnésAust-Attikí146,4106 169Akharnés56  DiónysosAust-Attikí68,742 376Ájos Stéfanos57  MarathónasAust-Attikí226,631 331Marathónas58  Rafína-PikérmiAust-Attikí41,822 327Rafína59  PallíniAust-Attikí30,759 459Pallíni60  Spáta-ArtémidaAust-Attikí74,034 915Spáta61  PeaníaAust-Attikí42,828 036Peanía62  MarkópouloAust-Attikí81,821 722Markópoulo63  KropíaAust-Attikí102,030 817Koropí64  Vári-Voúla-VouliagméniAust-Attikí34,052 546Voúla65  SaronikósAust-Attikí133,430 047Kalývia Thorikoú66  LavreotikíAust-Attikí176,925 199Lávrio

 Geografi 
Attikí er ei halvøy som stikk ut i Egearhavet. Av fjell finn ein Ymittós, dei austlege delane av Jeránia, Párnitha, Egáleo og Pendéli. Dei deler halvøya inn i slettene Mesójia og Thriásio Pedío. I nord grensar Attikí til Viotíasletta og i vest til Korint. Saroniabukta ligg i sør og øya Évvia ligg utanfor nordkysten. Aten sitt eldste vassreservoar, Marathonsjøen, ligg om lag 40 km nordaust for byen, og opna i 1920-åra. Sidan den gong har reservoaret vore den største innsjøen i Attikí. Skogar dekkjer områda rundt Párnitha, Ymittós og på åsane og i fjella i nordaust og nord, bortsett frå dei høgaste toppane. Fjella i vest og sør er hovudsakleg graskledd eller berre, men ein kan òg finne noko skog her.

mini|Poseidontempelet ved Kapp Soúnio, det sørlegaste punktet i Attikí, bygd om lag 440 fvt.

Kifisós er den lengste elva og Párnitha det høgaste fjellet i Attikí. Periferien har parkområde i Ymittós-, Pendéli- og Párnithafjella og i dei sørlege områda av halvøya.

I følgje Platon var Attikí i antikken avgrensa av Korinteidet i sørvest, og nordover strakk ho seg til fjella Kitherónas og Párnitha. Grensa herfrå mot sjøen hadde området Oropós til høgre og elva Asopós til venstre.

 Klima 
Attikí har eit typisk middelhavsklima med varme og tørre somrar og generelt lite nedbør. Den årlege nedbørsnormalen varierer frå 370 mm til over 1 000 mm. Vintrane er generelt milde i lågtliggande område nær sjøen, men er meir kjølige i fjella. Snø kan stundom falle i Attikí og skape kaos, som i januar 2002, februar 2004 og januar 2006. Den lågaste temperaturen som er målt i området er -10,4 °C i Votanikós i Aten, medan den høgaste temperaturen som er målt vart målt ved flyplassen Tatói og var på 48,7 °C. Skogbrannar og flaum er vanleg.

Byar og tettstader
Dei største byane og tettstadene i periferien er:
 Tettstad  Kommune  Folketal 2011Folketeljing 2011, revidert  Folketal 2021Folketeljing 2021 Aten  1)  2 641 521  2 611 713 Pireus  2)  448 997  448 051 Akharnés  Akharnés  99 346  98 893 Áno Liósia  Fylí  33 565  35 047 Jérakas  Pallíni  29 939  33 856 Voúla  Vári-Voúla-Vouliagméni  28 364  31 497 Asprópyrgos  Asprópyrgos  30 251  31 381 Mégara  Mégara   23 456  25 467 Elevsína  Elevsína  24 910  24 971 Salamína  Salamína  25 370  24 537 Artémida  Spáta-Artémida  21 488  21 924 Koropí  Kropía  19 164  20 152 Pallíni  Pallíni  16 415  17 371 Néa Mákri  Marathónas  15 554  16 906 Vári  Vári-Voúla-Vouliagméni  15 855  16 717 Kalývia Thorikoú  Saronikós  14 424  15 486 Peanía  Peanía  14 595  15 156 Rafína  Rafína-Pikérmi  12 168  13 604 Glyká Nerá  Peanía  11 049  11 877 Mándra  Mándra-Idýllia  11 327  11 126 Limín Markopoúlou (Pórto Ráfti)  Markópoulo  9 686  10 526 Ájios Stéfanos  Diónysos  9 892  10 492 Markópoulo  Markópoulo  9 513  10 394 Zefýri  Fylí  9 454  9 901 Spáta  Spáta-Artémida 9 198  9 453 Keratéa  Lavreotikí  7 493  8 340 Drosiá  Diónysos  7 186  7 837 Lávrio  Lavreotikí  7 078  7 525 Thrakomakedónes  Akharnés  6 200  7 312 Néa Péramos  Mégara  8 333  7 260 Éjina  Éjina  6 867  6 633 Ánixi  Diónysos  6 510  6 592 Anávyssos  Saronikós  6 202  6 180 Diónysos  Diónysos  5 651  6 155 Leondári  Pallíni  5 929  6 074 Kryonéri  Diónysos  5 040  5 318 Marathónas  Marathónas  7 170  5 260 Magoúla  Elevsína  4 735  4 956 Ambelákia  Salamína  4 710  4 530 Eándio  Salamína  4 860  4 390 Vouliagméni  Vári-Voúla-Vouliagméni  4 180  4 332 Kítsi  Kropía  4 788  4 080 Ajía Marína  Kropía  3 765  3 977 Spétses  Spétses  4 001  3 661 Saronída  Saronikós  2 932  3 424 Fylí  Fylí  2 937  3 197 Avlónas  Oropós  5 744  3 109 Néa Palátia  Oropós  2 723  3 018 Dráfi  Rafína-Pikérmi  3 055  2 976 Kapandríti  Oropós  3 359  2 960 Stamáta  Diónysos  2 906  2 901 Póros  Póros  3 651  2 806 Ájii Apóstoli  Oropós  1 904  2 702 Dióni  Rafína-Pikérmi  2 111  2 649 Erythrés  Mándra-Idýllia  2 862  2 567 Paleá Fókea  Saronikós  2 713  2 510 Khalkoútsi  Oropós  2 094  2 427 Afídnes  Oropós  1 908  2 422 Selínia  Salamína  2 509  2 376 Kálamos  Oropós  1 824  2 239 Markópoulo Oropoú  Oropós  2 549  2 172 Kypséli  Éjina  2 124  2 166 Anthoúsa  Pallíni  2 134  2 158 Galatás  Trizinía-Méthana  2 195  2 145 Rodópoli  Diónysos  2 078  2 110 Pikérmi  Rafína-Pikérmi  2 009  2 082 Ýdra  Ýdra  1 900  1 988
1 Til byområdet for Aten er rekna dei fire periferieiningane Sentral-Aten, Nord-Aten, Vest-Aten og Sør-Aten, i alt 35 kommunar.

2 Til byområdet for Pireus er rekna periferieininga Pireus, i alt 5 kommunar.

 Kjelder 

Denne artikkelen bygger på «Attica» frå ,  den 2. september 2007.  


Attiki
Attiki
Attiki