Gotisk arkitektur

mini|Den vesle kyrkja Sainte-Chapelle i Paris, med dei høge vindaugo og så å seie inga veggflater, vert rekna som perla i gotisk arkitektur.
mini|upright|Katedralen i Ely.
mini|Klosteret i Batalha.
mini|Gotisk konstruksjon
mini|upright|Oppdeling av veggane i arkade, triforium, og klerestorium. Strebebuane kan ein òg sjå.
mini|upright|Grunnplan av Laonkatedralen med rett avslutta kor og tverrskip
mini|upright|Grunnplan for Notre-Dame i Reims, bygginga byrja kring 1210. Koret er vorte absidalt og tverrskipa er i ferd med å forsvinna
mini|upright|Grunnplan for Kølnerdomen
Gotisk arkitektur eller gotikk er ein periode innan arkitektur, skulptur og målarkunst, framfor alt i kyrkje- og klosterarkitekturen og den religiøse kunsten, men òg i den verdslege arkitekturen. Gotikken dominerte det katolske Vest-Europa i mellomalderen, frå kring 1150 til kring 1550. Kan hende meir enn noko anna periode innan europeisk kunsthistorie vart gotikken basert på prinsipp for konstruksjonen av bygningane. Byggmeistrane utvikla og kombinerte spissbogar og ribbekrysskvelving på ein ny måte, og nytta kombinasjonar av utvendige pillarar og støttebogar for å take opp sidekraftene frå kvelva over kyrkjeromma. Største problemet var å få til harmoniske kryssande kvelvingar - særskilt om dei hadde ulik diameter.

Den gotiske byggjestilen vert ofte kalla spissbogestilen av di stilen er kjenneteikna av at bogar og kvelv vart gjeve ei avspissa form, i motsetnad til dei halvsirkelforma bogane og kvelva som kjenneteikna den tidlegare bygningsstilen i mellomalderen, den romanske stilen, òg kalla rundbogestilen. Eit viktig utviklingsdrag i gotikken var dessutan ideen om å gjere kyrkjebygningane og kyrkjeromma så høge som råd var, og dessutan å samle tyngdene av kvelva mest mogleg i punkter, slik at veggane kunne opnast opp og sleppe det himmelske ljoset inn i bygningane gjennom store vindaugo med fargerike glasmåleri.

Inndeling av gotikken
Vanlegvis vert byrjinga på gotikken rekna å vera 1136, då kyrkjekoret i den franske Saint Denis-kyrkja vart ombygd under leiing av abbed Suger.

Gotikken vert gjerne delt inn i tre faser:

Unggotikk kring 1140 til 1190
Høggotikk kring 1194
Seingotikk kring 1375

I England er ei anna inndeling vanleg: 
Early English fra ca. 1180  
Decorated seint på 1200-talet 
Perpendicular frå kring 1310

Nygotikk
I løpet av renessansen og barokken såg ein stort sett på gotikken med forakt. Interessa tok seg trass i dette opp i England på slutten av 1700-talet, og frå kring 1825 braut nygotikken fram for alvor i England. Snart spreidde han seg til alle delar av den katolske og protestantiske verda, og i dag finst nygotiske kyrkjer i alle verdsdelar.

 Nokre  kjende gotiske katedralar 

 Katedral  Byggår  Sted/Region  Frankrike Klosterkyrkja Saint-Denis 1136  Saint-Denis, Île-de-France  Notre-Dame i Chartres 1194–1220  Chartres, Eure-et-Loir  Nortre-Dame i Reims 1210–1252  Reims, Marne  Notre-Dame i Laon 1155–1230  Laon, Aisne Notre-Dame de Paris 1160  Paris  Notre-Dame i Amiens 1220–1266  Amiens  Saint-Étienne i Bourges  1195-1255  Bourges, Cher Saint-Pierre i Beauvais  1225-1278  Beauvais, Oise Sainte-Chapelle 1242–1248  Paris   Sainte-Cécile    Albi Eglise-des-Jacobins   Toulouse Italia Santa Maria sopra Minerva  Roma  Santa Maria Novella i Firenze   Firenze  Domkyrkja i Siena   Siena Domkyrkja i Milano   Milano San Franceso-kyrkja   Assisi Spania Santa Maria i Burgos  1221–1260  Burgos Katedralen i Leon  1253–1302  Leon Santa Maria de la Sede   Sevilla Storbritannia Salisburykatedralen   Salisbury  Wellskatedralen   Wells  Rochesterkatedralen   Rochester  Lincolnkatedralen   Lincoln  Gloucesterkatedralen   Gloucester  Westminster Abbey   London  Tyskland Domkyrkja i Naumburg   Naumburg  Kölnerdomen   Köln Katedralen i Ulm   Ulm Freiburger Münster    Freiburg Sentraleuropa Stefansdomen 1258  Wien i Austerrike Mariakyrkja i Kraków   Polen Mariakyrkja i Gdansk   Polen Katedralen i Zagreb   Kroatia

Litteratur
 Coldstream, Nicola; The Decorated style, Architecture and ornament 1240-1360, London 1994 ISBN 0-7141-2734-5
 Frankl, Paul; Gothic Architecture, Yale University Press 2000, ISBN 0-300-08799-3
 Grodecki, Louis; Gothic Architecture, Milano 1978, ISBN 0-571-14515-9
 Jantzen, Hans; High Gothic, New jersey 1984 ISBN 0-691-00372-6
 Simson, Otto von; The Gothic Cathedral, New York 1956. ISBN 0-691-01867-7
 Wilson, Christopher; The Gothic Cathedral, London 1990. ISBN 0-500-27681-1

Bakgrunnsstoff

 Bildete frå mellomalderens kunst og arkitektur
 Historia om gotisk arkitektur 
 Kunsthistorie Witcome
 Kart over katedralar i England og Wales
 Pevsner Architectural Guides 
 Britain Express — Early english gotisk arkitektur
 BTinternet Tidslinje
 Britain Express: Decorated gotisk arkitektur
 BTinternet Tidslinje
 Britain Express - Perpendicular gotisk arkitektur
 BTinternet Tidslinje
 Katedralen i Amiens, Quiz Interiør 
 Katedralen i Amiens Quiz Eksteriør 

Kategori:Arkitektoniske periodar
Kategori:Stilartar