Øya Vis

Vis (italiensk Lissa, gresk Ίσσα, Issa) er ei øy i Adriahavet ved kysten av Kroatia, og den øya som ligg lengst borte frå kysten av dei busette kroatiske øyane. Ho har eit areal på 90,26 km².peljar.cvs.hr Den høgaste toppen på Vis vert kalla Hum og er 587 meter høg. 

Administrativt er øya delt mellom dei to bykommunane Vis og Komiža omkring landsbyane med same namn. Begge landsbyane ligg ved sjøen, VisArtikkel om Vis og Komiža på den austlege delen av øya og Komiža i vest. I indre område av øya ligg det mindre busetnadar som Podselje, Marinje zemlje, Podšpilje, Podstražje.

 Historie 
Vis har vore busett sidan yngre steinalder. På 300-talet fvt. grunnla tyrannen frå Siracusa, Dionisius den eldre, kolonien Issa på øya. Seinare vart ho ein sjølvstendig bystat, som til og med hadde sin eigen valuta og grunnla koloniar andre stader.

I det første hundreåret fvt. var det den illyriske stamma Liburni som heldt til på øya. I 925 vart øya ein del av den mellomalderske staten Kroatia under kongen Tomislav. Vis er nemnd i De Administrando Imperio av den austromerske keisaren Konstantin VII Porphyrogennetos frå rundt 950 som «Ies», ei øy som høyrde til Pagania.

Brørne til Stefan Nemanja, Miroslav og Stracimir, hadde sjørøvarferder til Vis i 1184 og 1185.

I mellomalderen skifta øya eigarar mange gonger, og var lenge under Republikken Venezia. Under denne tida vart øya kalla «Lissa». Under den andre verdskrigen var Vis ein av dei mest brukte gøymestadane til Josip Broz Tito, leiaren for den jugoslavisk motstandsrørsla. Etter krigen brukte Jugoslavia øya som ei av sine største marinebasar.

 Økonomi 
Hovudnæringar på øya er jordbruk (hovudsakleg vindyrking), fiske, fiskeforedling og turisme.

Rundt 20 % av øya er dyrka mark dekt av vingardar. Av vinar frå øya har ein Plavac Mali, Kurteloška og Bugava.

Sjøen rundt Vis er rikt på fisk, særleg sardin, makrell og ansjos. Fiskarar frå Komiža utvikla på 1600-talet sin eigen type fiskebåt, Falkuša, som vart brukt til langt opp på 1900-talet på grunn av sine gode eigenskapar.

Folketal
Folketalet på øya ved dei siste folketeljingane, fordelt på kommunane, var:

   Folketal 2001  Folketal 2011  Folketal 2021 Vis kommune  1 960  1 934  1 918 Komiža kommune  1 658  1 511  1 369 Øya Vis  3 618 3 445 3 287

Dei største tettstadene på øya var:

   Kommune  Folketal 2001  Folketal 2011  Folketal 2021 Vis  Vis  1 776  1 672  1 582 Komiža  Komiža  1 523  1 397  1 261   Vis  47  66  103   Vis  23  40  60   Vis  35  63  52   Komiža  40  32  44   Vis  19  30  39   Komiža  54  46  37

Merknader

 Kjelder 
Referansar

 Bakgrunnsstoff 

 Vis på croatia.hr
 Vis - Dalmatia

Vis