Krag-Jørgensen-rifle

mini|Prototyp frå 1892.

Krag-Jørgensen var eit norskkonstruert gevær med kaliber 6,5 mm, patentert i 1887. Geværet har fått namnet sitt etter konstruktørane, felttøymeister og oberst Ole Herman Krag, og korpsbøssemakar Erik Jørgensen. Det var ei tid hovudvåpen i den danske, den norske og den amerikanske hæren. Det blir enno i nokon mon bruka til konkurranseskyting og jakt. 

Krag-Jørgensen-geværet var topp moderne og eit av dei beste armégeværa i si tid. Vekt utan bajonett var 4,0 kg, og patronane vog 23,45 g. Våpenet hadde 6 patronar i magasinet. 

Magasinet låg under kammeret og kunne fyllast frå sida. Ein fordel med magasinløysinga var at ein kunne fylle på ammunisjon utan å lade geværet. Ladinga av magasinet var også rask og enkel, noko som blant anna førte til at Krag-Jørgensen-geværet utmerkte seg i hurtigskytingskonkurransar.
Ein annan fordel med Krag-Jørgensen i strid, var at det hadde ein hendel på låsekassen som sperra for lading av patroner frå magasinet. Soldaten kunne da lade enkeltskot mens fienden var på langt hald, og vente med å bruke patroner frå magasinet til det var nødvendig.

mini|Norske soldatar med rifler i 1940.

Krag-Jørgensen-geværet vart bruka som hovudvåpen i det norske forsvaret frå 1894 og fram til og med den tyske invasjonen i 1940. Ei tysk dagbok frå aprildagane 1940 fortel at dei norske soldatane var svært dugande til å handtere våpenet sitt. Og dei var treffsikre - noko som òg kanskje kjem av dei gode eigenskapane til geværet sitt kaliber.

Frå 1892 og i ein periode framover vart Krag-Jørgensen-geværet bruka som standardgevær i den amerikanske hæren. Det vart plukka ut som det beste blant 27 andre våpen og sett i lisensproduksjon ved Springfield-fabrikkane under namnet US Magazine Rifle, Model 1892. Over ein halv million vart produserte over ein seksårs-periode.

Den amerikanske hæren gjekk over til Springfieldrifla etter hundreårsskiftet, men Krag-Jørgensen-geværet var i bruk blant anna i vaktteneste fram til andre verdskrigen. Før våpenet vart innført i den amerikanske hæren, var det i bruk i den danske. 

Kritikk av Krag-Jørgensen-geværet går gjerne på at låsen har visse svakheiter. Blant anna kan patronane ikkje ha for sterk lading. Det svenske militærkaliberet kaliber 6,5x55 er såleis for kraftig for Krag-Jørgensen-geværet.
Ei anna svakheit var at låsesystemet med ein hovudklakk framme på sluttstykket gav ujamnt trykk viss patronene blei våte, noko som førte til ei kraftig forskyving av treffpunkt. 

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Krag-Jørgensen» frå ,  den 27. desember 2006.  


Kategori:Skytevåpen
Kategori:Militære våpen
Kategori:Rifler
Kategori:Norske oppfinningar
Kategori:Norske våpen