Lunde i Telemark

Lunde er ei bygd og ein tettstad i Nome kommune i Telemark. Her ligg Lunde kyrkje.

Bjervamoen tettstad
mini|venstre|Lunde jernbanestasjon
Tettstaden i Lunde blei som oftast kalla Bjervamoen. Han har  og ligg 11 km vest for kommunesenteret Ulefoss og 16 km sør for Bø. Staden har vakse fram som stasjonsby ved Sørlandsbanen, der jarnbanestrekninga (Oslo-)Nordagutu-Lunde opna i 1925, mens strekninga fram til Kristiansand blei ferdig først i 1938. 

Folketalsutvikling

Lunde sokn
Lunde sokn høyrde til Bø prestegjeld fram till 1867, då dei to sokna Lunde og Ytre Flåbygd blei utskilde og danna Lunde prestegjeld. I 2002 blei Lunde og Ytre Flåbygd slegne saman til eitt sokn, Lunde og Flåbygd sokn, som i 2013 hadde omtrent 2 875 inbyggjarar, 315 av dei i gamle Flåbygd.

Lunde kommune
Samstundes som Lunde prestegjeld blei utskilt frå Bø prestegjeld blei det også oppretta som Lunde kommune (2 257 innbyggjarar) etter å ha høyrt til Bø kommune. Lunde kommune (då med 3 080 innbyggjarar) og storparten av Holla kommune blei slegne saman i 1964, då Nome kommune blei skipa.

Næringsliv
Lundeheringane lever mest av av småindustri og offentleg tenesteyting, og i tillegg er det mange som pendlar ut av bygda. Landbruket har minka i omfang i høve til andre næringar. 

I Lunde blei Trollbilen produsert ei kort tid på 1950-talet.

Språk
Målet i Lunde har høyrt til austtelemåla, med tjukk L av både historisk L (kLam i handa) og gamalnorsk rð (nypløgd joLe). Det er det sørlegaste av desse måla, med typiske pronomenformer som me, konn og dekkan, men samstundes med innslag av vikværske trekk som t.d. uomlydt langform av sterkt presens (kommer, graver) og ein del monoftongering (hørt, kjørt). Språket til dei seinare par generasjonane har utvikla seg i retning av grenlandsmål. Eitt døme på dette er at den historiske kløyvde infinitiven (å lesa / å skrive) har ein tendens til å bli skifta ut med e-infinitiv i dei historiske jamvekts- og overvektsorda.

I 1908 blei nynorsk innført som målform i nokre skulekrinsar i Lunde, og før 1920 hadde omtrent 90% av skulebarna i kommunen nynorsk som skulemål. Frå 1960-talet minka talet på nynorskelevar stort. Den siste nynorskskulen var på Svenseid, og den blei lagt ned i 2009.

Sjå òg
 Tettstader i Telemark

Kjelder
 SSB: «Tettsteder og sentrumssoner. 1. januar 2005. Telemark»
 Kristian Hanto: Språkbruk og språkhaldningar i eit språkdelt skulemiljø : Ungdomsspråk i Lunde i Telemark. Bø: Høgskolen i Telemark 1995.

Bakgrunnsstoff
 Eldre fotografi frå Lunde på nettstaden til Nasjonalbiblioteket

Kategori:Geografi i Nome
Kategori:Historie i Nome
Kategori:Tettstader i Telemark 
Kategori:Bygder i Telemark
Kategori:Tidlegare kommunar i Telemark
Kategori:Norske kommunar skipa i 1867
Kategori:Norske kommunar nedlagde i 1964