Dativ

Dativ (frå latin dare, «gjeva») eller sidefall er termen på eit morfologisk kasus. Syntaktisk er dativ ofte kasusen ein nyttar for indirekte objekt, eller han kan verta styrt av preposisjonar og adjektiv. Dativ kan også dukka opp som (oblikt) subjekt.

Kasusen dativ finst i fleire moderne språk, som til dømes i dei germanske språka tysk og islandsk. Dativ finst òg i somme norske dialektar, og må sjåast som ein rest frå gamalnorsk jamfør norrønt.  

 Restar av dativ i moderne norsk 
I det moderne norske skriftspråket har ein berre nokre få faste uttrykk att: 

 i live
 i søvne
 i/på tide
 av syne
 av garde
 tatt av dage
 gå mann av huse 

Kvifor og fordi/difor er òg to døme på restar av dativ i moderne norsk frå norrøn: kvi (hví) er dativ av kva (hvat), og di (því) er dativ av det (það).

 Dativ i gamalnynorsk 
Dei siste dativformene, igjennom sideform, brukt før rettskrivinga av 2012 er ikkje lenger godteke som rett nynorsk:
Gamalnynorsk (med dativ)Moderne nynorsk (utan dativ)Eg ser gjennom kvistane (akkusativ) på treom (dativ).Eg ser gjennom kvistane på trea.Oppe i dalomOppe i dalane

 Sjå òg 

 Kasus
 Akkusativ
 Genitiv
 Normativ

 Kjelder 

Kategori:Kasus