Sentralbank

Ein sentralbank (nasjonalbank) er ein institusjon som gjennomfører pengepolitikken i eit land eller ein region. 

Dei fleste landa i verda har ein sentralbank. Sentralbanken i Noreg heiter Noregs bank. Land som er i ein monetær union (felles valuta) har felles sentralbank. Eit døme på dette er Den europeiske sentralbanken, som er sentralbank for den Økonomiske og Monetære Unionen (ØMU) i EU. Andre døme er Sentralbanken for dei sentralafrikanske statane og Sentralbanken for dei vestafrikanske statane.

Kor stor makt sentralbanken har til sjølv å utforme retningslinene for pengepolitikken varierer. Til dømes utfører Noregs bank pengepolitikken på bakgrunn av eit mandat fastsett av regjeringa. Andre sentralbankar er meir uavhengige og opererer under reglar som hindrar eller sterkt reduserer innverknaden frå parlamentet eller regjeringa. Døme på slike er US Federal Reserve (USA), Bank of England og Den europeiske sentralbanken.

 Rentestyring 
Sentralbanken fastset ei styringsrente som han brukar når han låner ut pengar til andre bankar. Renta vert justert for å oppnå ulike politiske og/ eller økonomiske målsetjingar. Typiske mål kan vera:

 Låg og stabil inflasjon (inflasjonsstyring)
 Jamn og høg sysselsetjing
 Halde ein fast valutakurs i større eller mindre grad

Den norske sentralbanken styrer i dag først og fremst etter ei målsetjing om låg inflasjon.

 Andre arbeidsoppgåver 
 Utferde, kontrollere og trekkje tilbake lokal valuta
 Produsere og distribuere økonomisk statistikk
 Overvake banknæringa, forvalte regelverket som regulerer banknæringa
 Vera bankane sin bank og regjeringa sin bank
 Vakte og forvalte landet sine valutareservar og gullreservar
 Sørgje for at betalingssystemet i landet fungerer godt
 Vera långjevar i siste instans

 Historie 
Sveriges Riksbank blir rekna for å vera verdas eldste sentralbank (1668), etterfølgt av Bank of England (1694). 

 Sjå òg 
 Sentralbankar i verda

Kategori:Økonomi