Tempo

Tempo er i musikalsk terminologi eit uttrykk for snøggleiken til ein takt eller ein rytme. Sjølve ordet tempo er italiensk for tid. Tempoet i eit musikkstykke vert markert i starten av stykket. I moderne musikk nyttar ein eininga BPM, som står for «beats per minute» eller på norsk taktslag pr. minutt. Det tyder at ein spesifiserer lengda av eit taktslag og deretter kor mange av desse som skal spelast per minutt. Denne matematiske utrekninga av tempo vart populær i løpet av 1800-talet, då dei første metronomane vart laga. Desse var riktignok høgst upålitelege.

 Italienske tempomarkeringar 

 Vanlege tempomarkeringar 

Dei vanlegaste tempomarkeringane på italiensk er:

 Grave - særs langsamt og høgtidleg
 Largo - langsamt og breitt 
 Adagio - langsamt
 Lento - langsamt
 Andante - i gåande fart
 Moderato - moderat, passeleg - verken hurtig eller langsamt
 Allegretto - «litt allegro», moderat hurtig
 Allegro - hurtig
 Presto - særs hurtig
 Prestissimo - så hurtig som mogeleg

 Graderingar 

 non troppo - ikkje for mykje; til dømes Allegro non troppo (eller Allegro ma non troppo) som tyder «Hurtig, men ikkje for hurtig».
 molto - veldig, som i Allegro molto
 poco - litt, som i Poco Adagio
 piu - meir, som i Piu Allegro
 meno - mindre, som i Meno Presto
 Ulike suffiksar frå italiensk vert brukt, i tillegg til Allegretto; Andantino, Larghetto, Adagietto, Larghissimo, Prestissimo.

 Uttrykk som markerer endring av tempoet (agogikk) 

 Accelerando - gradvis hurtigare (fork.: accel.)
 Meno Mosso - mindre rørsle eller langsamare 
 Più Mosso - meir rørsle eller hurtigare
 Rallentando - gradvis langsamare (fork.: rall.)
 Ritardando - gradvis langsamare (fork.: rit.)

 Tempomarkeringar på andre språk 

 Franske tempomarkeringar 

 Grave - langsamt og høgtideleg
 Lent - langsamt
 Modéré - i eit moderat tempo
 Vif - livleg
 Vite - hurtig
 Très - veldig, som i Très vif 
 Moins - mindre, som i Moins vite

 Tyske tempomarkeringar 

 Langsam - langsamt
 Mäßig - moderat
 Lebhaft - livleg
 Rasch - fort
 Schnell - hurtig

 Tempomarkeringar på engelsk 

Engelske indikasjonar, til dømes quickly (fort), har òg vorte brukt, av Benjamin Britten, av mange andre. I jazz og pop kan indikasjonar (som markerer tempo og stil) lik desse førekome;
 Fast - hurtig
 Laid back - avslappa
 Ballad - ballade
 Medium - moderat
 Medium-up - moderat til hurtig

 Kjelder 

 Denne artikkelen bygger på «Tempo» frå , den 26. april 2010. 

Kategori:Rytme
Kategori:Italienske ord og uttrykk
Kategori:Musikkterminologi