Noreg i Eurovision Song Contest

Noreg debuterte i Eurovision Song Contest i 1960, og landet har delteke kvart år sidan, med unntak av 1970 og 2002. Noreg har vunne Eurovision Song Contest tre gongar, men samstundes komme på sisteplass i ein finale tolv gongar – meir enn noko anna land. Noreg har i tillegg fått null poeng fire gongar, berre Austerrike har like mange. Den lange rekkja med dårlege plasseringar i 1960- og 1970-åra tok brått slutt 1985, då Bobbysocks sikra den fyrste sigeren til Noreg i tevlinga med «La det swinge». Sidan følgde ein ny siger i 1995 med Secret Garden og «Nocturne», og sist i 2009 med Alexander Rybak og songen «Fairytale». Noreg har arrangert Eurovision Song Contest tre gongar: Grieghallen i Bergen i 1986, Oslo Spektrum i 1996 og Telenor Arena i 2010. Det er NRK som sender Eurovision Song Contest i Noreg, og som står bak den nasjonale songtevlinga Melodi Grand Prix. Vinnaren av Melodi Grand Prix får representere Noreg i Eurovision Song Contest.

Etter år 2000 har resultata til Noreg i Eurovision Song Contest fortsett å svinge, med tre sisteplassar, éin siger og ytterlegare tre topp fem-plasseringar. Etter innføringa av semifinalar 2004 har Noreg blitt slått ut i semifinalen tre gongar: 2007, 2011 og 2016. Sidan 2013 har Noreg sju topp ti-plasseringar; blant dei var sjetteplassen til KEiiNO og «Spirit in the Sky» i 2019. Noreg vann også telefonavrøystinga det året.

 Historikk 
miniatyr|Nora Brockstedt var den fyrste deltakaren for Noreg i Eurovision Song Contest og fekk stor suksess med songen «Voi Voi».
NRK har ansvaret med å velje ut det norske bidraget, og har senderettane til Eurovision Song Contest i Noreg. Det norske bidraget vert kåra gjennom den årlege, nasjonale songtevlinga Melodi Grand Prix. Per 2022 har Noreg delteke 60 gongar i Eurovision Song Contest.

Noreg debuterte i Eurovision Song Contest i 1960, nesten eit halvt år før den offisielle opninga av fjernsynet i Noreg. Landet fekk ein god start då Nora Brockstedt song Noreg inn til fjerdeplass med «Voi Voi». Dei to neste åra heldt Noreg seg på topp ti, men i 1963 kom den fyrste sisteplassen, då Anita Thallaug fekk 0 poeng med «Solhverv».

 Nøkternheit og fagjuryar 
I 1960- og 1970-åra heldt NRK fast på sin ikkje-kommersielle innstilling til tevlinga. Fokuset skulle liggje på melodi og tekst, ikkje på show og koreografi, noko som prega dei norske finalane og songane i mange år. I 1979 gjekk NRK så langt at dei strippa heile studio for kulisser og bad artistar og musikarar stille i kvardagsklede. Poenget var å rette merksemda mot songen, ikkje all innpakninga rundt. Denne gjennomgåande haldninga, kombinert med skepsis i det norske musikkmiljøet, var truleg medverkande til at Noreg enda opp med bidrag som ikkje slo an hos dei europeiske juryane. Heller ikkje hos tv-sjåarane vart dei norske bidraga nokon slagerar, for eksempel dukka berre tre av dei norske vinnarlåtane opp på VG-lista i perioden 1961–1976.

 Skiftet i 1980-åra 
miniatyr|Bobbysocks sørga for Noregs fyrste Eurovision-siger i 1985.
Utover i 1980-årea endra NRK innstilling til tevlinga, og dei norske Eurovision-bidraga vart «lettare» og med meir koreografi. Ekspertjuryane vart også bytta ut med regionale folkejuryar frå 1982, og finalane vart sende direkte, ikkje i opptak som tidlegere. Haldningsskiftet gav resultat. I 1982 vart Noreg nummer tolv, i 1983 nummer ni, og i 1985 skjedde det som nærast hadde fått status som ein umoglegskap: Noreg vann Eurovision Song Contest med Bobbysocks og «La det swinge». Fleire gode resultat følgde etter sigeren, med ein niandeplass i 1987 og ein femteplass året etter. I åra 1989–1992 gjekk Noreg inn i ein svak periode igjen, blant anna med ein ny sisteplass i 1990.

I 1993 innleia Noreg sin beste periode i tevlinga. Silje Vige vart nummer fem i 1993, før Elisabeth Andreassen og Jan Werner Danielsen følgde opp med ein sjetteplass året etter. I 1995 vann Noreg for andre gong med Secret Garden og «Nocturne», medan Elisabeth Andreassen sikra Noreg ein andreplass på heimebane i 1996. Men rekkja av gode plasseringar fikk ein brå slutt i 1997, då Tor Endresen og songen «San Francisco» enda sist i Dublin uten poeng.
miniatyr|venstre|2,3 millioner nordmenn såg Alexander Rybak vinne i 2009. 
Etter tusenårsskiftet har Noreg hatt varierande resultat. Tre gongar har landet enda opp på sisteplass, og i 2002 måtte Noreg for fyrste gong ufriviljug stå utanfor konkurransen. I tillegg kvalifiserte ikkje Noreg seg til finalane i 2007, 2011 og 2016. Men i same periode har Noreg også vunne tevlinga éin gong, då Alexander Rybak vann eun suveren siger med «Fairytale» i 2009. Sigeren er framleis ein av de mest overlegne gjennom historien. Norge har i tillegg fått to fjerdeplassar og ein femteplass etter 2000.

 Fråvær 
Sidan debuten i 1960 har Noreg stått over Eurovision Song Contest ved to høve – i 1970 og i 2002. I 1970 trekte Noreg seg frå Eurovision Song Contest saman med blant andre Sverige og Finland. Bakgrunnen var at fire land hadde delt sigeren i tevlinga året før. Men ei like viktig årsak var nok den aukande norske misnøya og kritikken mot tevlinga, ei misnøye som nådde eit klimaks etter den norske finalen i Melodi Grand Prix 1969. Då Noreg valde å boikotte Eurovision Song Contest i 1970 og ikkje arrangere Melodi Grand Prix 1970, sa programdirektør i NRK Otto Nes til Aftenposten: «Det har forekommet en del misnøye med arrangementet, fordi man mener at det ikke har svart til de forventninger man stilte – nemlig at man gjennom denne melodikonkurranse i Eurovisjonen skulle høyne slagernivået i Europa».

I 2002 var ikkje Noreg kvalifisert til tevlinga, på grunn av sisteplassen året før. Dette var fyrste gongen Norge ufriviljug måtte stå over Eurovision Song Contest. Etter innføringa av semifinalar i 2004 har Noreg blitt slått ut i semifinalane på tre av fjorten forsøk: 2007, 2011 og 2016. Norge var direktekvalifisert til finalane i 2004, 2006 og 2010.

Ulrikke Brandstorp skulle ha representert Norge i 2020 med songen «Attention», men tevlinga vart avlyst på grunn av koronaviruspandemien. Dette var fyrste gongen siden byrjinga i 1956 at Eurovision Song Contest vart avlyst. «Attention» var også den andre Melodi Grand Prix-vinnaren som ikkje fekk representere Noreg i Eurovision Song Contest. Den fyrste var «Jeg har aldri vært så glad i noen som deg» som vann Melodi Grand Prix 1968. På grunn av skuldingar om plagiat trekte låtskrivaren Kari Diesen d.y. låten, og andreplassen «Stress» representerte Noreg i staden.

 Sisteplass-landet 
mini|Jahn Teigen fekk null poeng i 1978.|241x241pk
Noreg har mildt sagt hatt varierande suksess i Eurovision Song Contest. Sidan 1960 har Noreg vunne tre gongar og komme på topp fem ytterlegere åtte gongar. Men Noreg er nok langt meir kjent for sine elleve sisteplassar – fleire enn noko anna land. Tek ein med semifinalar også, tangerer Finland denne rekorden med ni sisteplassar i ein finale og to i ein semifinale. Noreg har også enda opp utan poeng fire gongar: 1963, 1978, 1981 og 1997. Berre Austerrike har like mange gongar enda opp utan poeng.

Den fyrste sisteplassen kom allereie på det fjerde norske forsøket, i 1963. Men det er perioden 1969–1981 som er den definitivt svakaste i norsk Eurovision-historie. I denne perioden deltok Noreg tolv gongar, og fem av dei enda med sisteplass (1969, 1974, 1976, 1978 og 1981). I tillegg kom Noreg nest sist to gongar (1971 og 1975). Berre éin gong i denne perioden kom Noreg på øvre halvdel av resultatlista: I 1973, då Bendik Singers kom på sjuandeplass med «It's Just a Game».

I 1978 vart Jahn Teigen den fyrste til å få null poeng etter at poengsystemet vart endra i 1975. Jumboplasseringa skapte enorm merksemd i Noreg, men også i fleire andre land. Men sisteplassen vart ein stor suksess for Jahn Teigen, og taparlåten «Mil etter mil» er framleis ein av dei mest selte Melodi Grand Prix-vinnarane gjennom tidene i Noreg. Berre tre år seinare fekk Noreg null poeng igjen, denne gongen med Finn Kalvik og «Aldri i livet». Dei mange sisteplassane fekk britane til å spekulere på om Noreg faktisk gjekk inn for å få null poeng i tevlinga.

I 1990 kom Norge sist for sjuande gong, og i 1997 hamna Noreg på delt sisteplass, saman med Portugal, med null poeng. Dette var fjerde, og førebels siste, gongen Noreg enda utan poeng i ein Eurovision-finale. Heller ikkje dei siste åra har Noreg sloppe unna jumboplasseringane. Også i 2001, 2004, 2012 og 2024 kom Noreg sist.

Språk
Dei norske bidraga har til saman vorte framført på 14 ulike språk: norsk, engelsk, fransk, spansk, italiensk, nederlandsk, tysk, irsk, hebraisk, serbokroatisk, finsk, svensk, nordsamisk og swahili. Noreg er i tillegg det landet som har nytta flest språk i éin song. «It's Just a Game» av Bendik Singers, som representerte Noreg i 1973, vart framført på tolv språk: engelsk, fransk, spansk, italiensk, nederlandsk, tysk, irsk, serbokroatisk, hebraisk, finsk, svensk og norsk.

Bidrag
 År  Artist  Song  Språk  Finalen  Semifinalen Poeng  Plass  Poeng  Plass    1960  Nora Brockstedt  «Voi Voi»  Norsk og finsk  11  4  rowspan=33 colspan=2   1961  Nora Brockstedt  «Sommer i Palma»  Norsk   10  7  1962  Inger Jacobsen  «Kom sol, kom regn»  Norsk  2  10  1963  Anita Thallaug  «Solhverv»  Norsk  0  13  1964  Arne Bendiksen  «Spiral»  Norsk  6  8   1965  Kirsti Sparboe  «Karusell»  Norsk  1  13  1966  Åse Kleveland  «Intet er nytt under solen»  Norsk   15  3  1967  Kirsti Sparboe  «Dukkemann» Norsk  2  14  1968  Odd Børre Sørensen  «Stress»  Norsk  2  13  1969  Kirsti Sparboe  «Oj, oj, oj, så glad jeg skal bli»  Norsk   1  16    colspan="5"   1971  Hanne Krogh  «Lykken er»  Norsk  65  17  1972  Grethe og Benny  «Småting»  Norsk  73  14  1973  Bendik Singers  «It's Just a Game»  Engelsk, fransk, spansk, italiensk, nederlandsk, tysk, irsk, hebraisk, serbokroatisk, finsk, svensk og norsk  89  7  1974  Anne Karine Strøm og Bendik Singers  «The First Day of Love»  Engelsk  3  14  1975  Ellen Nikolaysen  «Touch My Life (With Summer)»  Engelsk  11  18  1976  Anne-Karine Strøm  «Mata Hari»  Engelsk  7  18  1977  Anita Skorgan  «Casanova»  Norsk  18  14  1978  Jahn Teigen  «Mil etter mil»  Norsk  0  20  1979  Anita Skorgan  «Oliver»  Norsk  57  11  1980  Sverre Kjelsberg og Mattis Hætta  «Sámiid ædnan»  Norsk og nordsamisk  15  16  1981  Finn Kalvik  «Aldri i livet»  Norsk  0  20  1982  Jahn Teigen og Anita Skorgan  «Adieu»  Norsk  40  12  1983  Jahn Teigen  «Do Re Mi»  Norsk  53  9   1984  Dollie de Luxe  «Lenge leve livet»  Norsk  29  17  1985  Bobbysocks  «La det swinge»  Norsk  123  1  1986  Ketil Stokkan  «Romeo»  Norsk  44  12  1987  Kate Gulbrandsen  «Mitt liv»  Norsk  65  9  1988  Karoline Krüger  «For vår jord»  Norsk  88  5  1989  Britt Synnøve Johansen  «Venners nærhet»  Norsk  30  17  1990  Ketil Stokkan  «Brandenburger Tor»  Norsk  8  21  1991  Just 4 Fun  «Mrs. Thompson»  Norsk  14  17  1992  Merethe Trøan  «Visjoner»  Norsk  23  18  1993  Silje Vige  «Alle mine tankar»  Norsk  120  5  colspan="2"   1994  Elisabeth Andreassen og Jan Werner Danielsen  «Duett»  Norsk  76  6  colspan=2 rowspan=2   1995  Secret Garden  «Nocturne»  Norsk   148  1  1996  Elisabeth Andreassen  «I evighet»  Norsk  114  2  colspan="2"   1997  Tor Endresen  «San Francisco»  Norsk  0  24  rowspan=7 colspan=2   1998  Lars Fredriksen  «Alltid sommer»  Norsk  79  8  1999  Stig van Eijk  «Living My Life Without You»  Engelsk  35  14  2000  Charmed  «My Heart Goes Boom»  Engelsk  57  11  2001  Haldor Lægreid  «On My Own»  Engelsk  3  22   colspan="5"   2003  Jostein Hasselgård  «I’m Not Afraid to Move On»  Engelsk  123  4  2004  Knut Anders Sørum  «High»  Engelsk  3  24  colspan="2"   2005  Wig Wam  «In My Dreams»  Engelsk  125  9  164  6   2006  Christine Guldbrandsen  «Alvedansen»  Norsk  36  14  colspan="2"   2007  Guri Schanke  «Ven a bailar conmigo»  Engelsk og spansk  colspan="2"   48  18  2008  Maria Haukaas Storeng  «Hold On Be Strong»  Engelsk  182  5  106  4   2009  Alexander Rybak  «Fairytale»  Engelsk  387  1  201  1  2010  Didrik Solli-Tangen  «My Heart Is Yours»  Engelsk  35  20  colspan="2"   2011  Stella Mwangi  «Haba Haba»  Engelsk og swahili  colspan="2"   30  17  2012 Tooji «Stay» Engelsk  7  26  45  10  2013  Margaret Berger  «I Feed You My Love»  Engelsk  191  4  120  3  2014  Carl Espen Thorbjørnsen  «Silent Storm»  Engelsk  88  8  77  6  2015  Mørland og Debrah Scarlett  «A Monster Like Me»   Engelsk  102  8  123  4  2016  Agnete  «Icebreaker»  Engelsk  colspan="2"   63  13  2017  JOWST og Aleksander Walmann  «Grab the Moment»  Engelsk  158  10  189  5  2018  Alexander Rybak  «That’s How You Write a Song»  Engelsk  144  15  266  1   2019  KEiiNO  «Spirit in the Sky»  Engelsk og nordsamisk  331  6  210  7   Ulrikke Brandstorp  «Attention»  Engelsk  colspan="4"  2021  TIX  «Fallen Angel»  Engelsk   75  18  115  10  2022  Subwoolfer  «Give That Wolf a Banana»  Engelsk  182  10  177  6  2023  Alessandra Mele  «Queen of Kings»  Engelsk  268  5  102  6  2024  Gåte  «Ulveham»  Norsk  16  25  10  43  2025   Kyle Alessandro  «Lighter»  Engelsk        

 Dirigentar for Noreg 
Fram til og med 1998 vart bidraga framført med orkester, og kvart land hadde sin eigen dirigent som dirigerte orkesteret. Utover i 1990-åra tok ferdiginnspelt musikk i større grad over, og i 1999 vart orkesteret avskaffa. Dei noverande reglane krev at all musikk og instrumenter på scena skal vere førehandsinnspelt. Under er eit oversyn over dirigentane for Noreg i åra 1960–1998.
DirigentÅrAntallØivind Bergh1960–1963, 1965–19699Karsten Andersen19641Arne Bendiksen19711Carsten Klouman1972–1973, 1975, 1977–19785Frode Thingnæs1974, 1976, 19963Sigurd Jansen1979–19846Terje Fjærn1985‚ 19872Egil Monn-Iversen19861Arild Stav19881Pete Knutsen1989–1991, 19944Rolf Løvland1992–19932Geir Langslet1995, 1997–19983

 Galleri 

Røystehistorikk
 Finalane (1960-2021) 

+ Noreg har gjeve flest poeng til #  Land  Poeng 01    381 02    221 03    175 04    170 05    163

+ Noreg har fått flest poeng frå #  Land  Poeng 01    236 02    181 03    171 04    152 05    149

 Semifinalane (2004–2019) 

+ Noreg har gjeve flest poeng til #  Land  Poeng 01    90 02    89 03    86 04    59 05    57

+ Noreg har fått flest poeng frå #  Land  Poeng 01    107 02    75 03    72 04    69 05    64

Kringkasting, kommentatorar og poengutdelarar
NRK1, fram til 1996 berre NRK, har kringkasta Eurovision Song Contest kvart år sidan 1960. Frå 2013 har finalen og vorte kringkasta på NRK3 med programleiarane frå P3morgen på NRK P3, som eit alternativ til den vanlege kommenteringa på NRK1.

 År  Kommentator(ar)  Poengutdelar(ar) NRK1  NRK3  NRK  1960  Erik Diesen (norsk)   Kari Borg Mannsåker  1961  Leif Rustad (norsk)  Mette Janson  1962  Odd Grythe (norsk)  Kari Borg Mannsåker  1963  Øivind Johnsen (norsk)  Roald Øyen  1964  Odd Grythe (norsk)  Sverre Christophersen  1965  Erik Diesen (norsk)  1966  Sverre Christophersen (norsk)  Erik Diesen  1967  Erik Diesen (norsk)  Sverre Christophersen  1968  Roald Øyen (norsk)  1969  Sverre Christophersen (norsk)  Janka Polanyi colspan=4   1971  Sverre Christophersen (norsk)   rowspan=3   1972  Roald Øyen (norsk)  1973  John Andreassen (norsk)  1974  Sverre Christophersen  1975  1976  Jo Vestly (norsk)  1977  John Andreassen (norsk)   1978  Bjørn Scheele (norsk)  Egil Teige  1979  Egil Teige (norsk)  Sverre Christophersen  1980  Knut Aunbu (norsk)  Roald Øyen  1981  Sverre Christophersen  1982  Bjørn Scheele (norsk)  Erik Diesen  1983  Ivar Dyrhaug (norsk)   1984  Roald Øyen (norsk)  Egil Teige  1985  Veslemøy Kjendsli (norsk)  Erik Diesen  1986  Knut Bjørnsen (norsk)  Nina Matheson  1987  John Andreassen og Tor Paulsen (norsk)  Sverre Christophersen  1988  John Andreassen (norsk)  Andreas Diesen  1989  Sverre Christophersen   1990  Leif Erik Forberg (norsk)  1991  John Andreassen og Jahn Teigen (norsk)  1992  John Andreassen (norsk)  1993  Leif Erik Forberg (norsk)  1994  Jostein Pedersen (norsk)  1995  Annette Groth (norsk)  1996  Jostein Pedersen (norsk, alle showa)  Ragnhild Sælthun Fjørtoft  1997  1998  1999  2000  Marit Åslein  2001  Roald Øyen  2002    2003  Roald Øyen  2004  Ingvild Helljesen  2005  2006  2007  Per Sundnes (norsk, alle showa)  Synnøve Svabø  2008  Per Sundnes og Hanne Hoftun (norsk, alle showa)  Stian Barsnes Simonsen  2009  Synnøve Svabø (norsk, alle showa)  2010  Olav Viksmo Slettan (norsk, alle showa)  Anne Rimmen  2011  Nadia Hasnaoui  2012  2013  Ronny Brede Aase, Silje Nordnes og Yngve Hustad Reite (norsk, finalen)  Tooji  2014  Ronny Brede Aase, Silje Nordnes og Line Elvsåshagen (norsk, finalen) Margrethe Røed  2015 Ronny Brede Aase, Silje Nordnes og Markus Neby (norsk, finalen)  2016  Elisabeth Andreassen  2017  Marcus & Martinus  2018  JOWST og Aleksander Walmann  2019  Alexander Rybak  2020  colspan=3   2021  Marte Stokstad  Adelina Ibishi og Martin Lepperød  Silje Skjemstad Cruz  2022    Andreas «TIX» Haukeland  2023    Ben Adams  2024    Ingvild Helljesen

Eurovision Song Contest i Noreg
ÅrStadArenaProgramleiar(ar) 1986   Bergen  Grieghallen  Åse Kleveland 1996   Oslo  Oslo Spektrum  Ingvild Bryn og Morten Harket 2010   Bærum  Telenor Arena  Nadia Hasnaoui, Haddy N'jie og Erik Solbakken

Rekordar
 Sist flest gonger (12)
 Nest sist flest gonger (4, saman med Frankrike og Jugoslavia)
 Null poeng flest gonger (4)
 Flest språk i éin song (12)
 Høgaste poengsum (387)
 Vann med størst margin (169)

Noreg tok òg rekorden for flest tolvarar (16) i 2009, men vart slått av Sverige i 2012 (18).

Sjå òg
 Noreg i Junior Eurovision Song Contest

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Norge i Eurovision Song Contest» frå  den 6. januar 2022 og «Språk i Eurovision Song Contest» frå  den 29. mai 2012.  


Bakgrunnsstoff
NRK sine sider om Melodi Grand Prix
Den norske grand prixklubben
Den offisielle nettsida til Eurovision Song Contest
Norge i Eurovision Song Contest

Kategori:Land i Eurovision Song Contest

Kategori:Norske musikktevlingar