Luminescens

Luminescens er lysstråling som er skapt av andre prosessar enn varmestråling, men i staden ofte opptrer ved låge temperaturar. Døme er fluorescens, bioluminescens og fosforescens. Fenomenet kan mellom anna skje ved hjelp av kjemiske eller biokjemiske endringar, elektrisk energi, eller reaksjonar i krystallar.

Ved luminescens blir atoma eller molekyla i eit stoff ved einkvan ytre påverknad eksitert til særskilde energinivå, og sender så ut stråling i form av lys som svarar til overgangar frå desse nivåa. Den spektrale samansetnaden av slikt lys blir annleis enn av lyset som blir sendt ut ved varmestråling. Samansetnaden varierer òg frå stoff til stoff.

Typar luminescens
Kjemiluminescens, som følgje av ein kjemisk reaksjon
Bioluminescens, utstråling som følgje av ein biokjemisk reaksjon av ein levande organisme
Elektrokjemiluminescens, som følgje av ein elektrokjemisk reaksjon
Krystalloluminescens, produsert ved krystallisering
Elektroluminescens, som følgje av ein elektrisk straum som går gjennom eit stoff
Katodeluminescens, som følgje av at eit luminescent stoff vert treft av elektron
Mekanoluminescens, som følgje av mekanisk prosess på eit fast stoff
Triboluminescens, skapt når banda i eit stoff vert broten når stoffet vert skrapt, knust eller gnidd
Fraktoluminescens, skapt når banda i somme krystallar brist
Piezoluminescens, skapt når det vert utøvd trykk på somme stoffPiezoluminescens phenomenon N. A. Atari Physics Letters A Volume 90, Issues 1-2, 21 June 1982, Pages 93-96 
Fotoluminescens, som følgje av absorpsjon av foton
Fluorescens, fotoluminescens som følgje av ein enkel–enkel elektronisk relaksasjon (typisk levetid: nanosekund)
Fosforescens, fotoluminescens som følgje av ein trippel–enkel elektronisk relaksasjon (typisk levetid: millisekund til timar)
Radioluminescens, som følgje av bombardement av ionisert stråling
Sonoluminescens, som følgje av imploderte bobler i ei væske når dei vert eksitert av lyd
Termoluminescens, gjenutstråling av absorbert lys når eit stoff vert oppvarma

 Bruksområde 
lysdiode (LED) sender ut lys ved hjelp av elektroluminescens
Fosfor sender ut lys når det vert bestrålt av elektromagnetisk stråling eller partikkelstråling av høg energi.
Fosfortermometri, måling av temperatur ved hjelp av fosforescens.

Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Luminescence» frå ,  den 21. april 2013. 
 oppgav desse kjeldene:
luminescens. (28.02.2013) I Store norske leksikon. Henta frå: http://snl.no/luminescens


Kategori:lyskjelder