Ípiros

Ípiros (gresk Ήπειρος, albansk Epir) er ein av tretten periferiar i Hellas og ligg nordvest i landet. Han fell i hovudsak saman med den tradisjonelle regionen med same namn. Periferien grensar til Vest-Makedonía og Thessalía i aust, Ártabukta og Vest-Hellas i sør, Det joniske havet og Dei joniske øyane i vest og Albania i nord.

Ípiros omfattar dei tidlegare prefektura Ioánnina, Thesprotía, Árta og Préveza. Periferien har eit areal på 9 200 km² og ein folkesetnad på om lag 320 000. Hovudstaden og største by er Ioánnina med om lag 65 000 innbyggjarar. Folkesetnaden i dag er nesten utelukkande greskspråkleg og religionen er gresk ortodoks. Det er òg små romani-minoritetar der.

 Periferieiningar og kommunar 
Etter den administrative reforma i 2010 er periferien Ípiros delt inn i fire periferieiningar som omfattar 18 kommunar.

 Periferieining    Innbyggjarar    Kommunar Ioánnina 160 773 Ioánnina, Kónitsa, Pogóni, Zagóri, Métsovo, Zítsa, Nord-Tzoumérka, Dodóni Árta 63 732 Árta, Sentral-Tzoumérka, Nikólaos Skoufás, Jeórjos Karaiskákis Préveza 54 682 Préveza, Zirós, Párga Thesprotía 40 804 Igoumenítsa, Soúli, Filiátes
300px|thumb|none|
KommunePeriferieiningArealFolketalHovudsete1  IoánninaIoánnina402,0113 978Ioánnina2  KónitsaIoánnina949,95 296Kónitsa3  PogóniIoánnina702,56 848Kalpáki4  ZagóriIoánnina995,33 374Asprángeli5  MétsovoIoánnina366,85 432Métsovo6  ZítsaIoánnina566,313 588Eleoúsa7  Nord-TzoumérkaIoánnina361,55 058Prámanda8  DodóniIoánnina663,07 199Ajía Kyriakí9  ÁrtaÁrta436,841 600Árta10  Sentral-TzoumérkaÁrta515,95 498Vourgaréli11  Nikólaos SkoufásÁrta225,911 356Péta12  Jeórjos KaraiskákisÁrta466.75 278Áno Kalendíni13  PrévezaPréveza381,630 841Préveza14  ZirósPréveza386,213 079Filippiáda15  PárgaPréveza276,510 762Kanalláki16  IgoumenítsaThesprotía426,625 698Igoumenítsa17  SoúliThesprotía501,98 759Paramythiá18  FiliátesThesprotía590,66 347Filiátes

 Periferi og periferieiningar 

Den tradisjonelle regionen fell i hovudsak saman med periferien Ípiros med desse periferieiningane: 
  Periferi  Hovudstad  Areal  Folketal 2021 </tr>  Ípiros  består av:   Ioánnina 9 203 km²336 856 1  Periferieininga Ioánnina  Ioánnina 4 990 km²160 773 2  Periferieininga Árta  Árta 1 662 km²63 732 3  Periferieininga Préveza  Préveza 1 036 km²54 682 4  Periferieininga Thesprotía  Igoumenítsa 1 515 km²40 804 Totalt  Ípiros   9 203 km²319 991

 Historie 
Historisk strakk Ípiros seg lenger nord inn i dagens Albania. Det er framleis ein betydeleg gresk minoritet i det sørlege Albania, som grekarane kallar nordlege Ípiros. Hellas fastheldt eit territorielt krav til det sørlege Albania i mange år, men i dag har begge landa godkjent den noverande grensa. Hellas si største uro i dag er ulovleg innvandring av albanarar som søkjer arbeid i Hellas.

 Geografi 
Ípiros består hovudsakleg av fjellrekkjer som nokre stader når 2 600 moh. I aust formar Píndosfjella ryggrada i Hellas og skil Ípiros frå Makedonia og Thessalía. Mesteparten av Ípiros ligg på vindsida av Píndos. Vindane frå Det joniske havet gjev regionen meir regn enn nokon anna del av Hellas. Denne fordelen er sett tilbake av mangelen på dyrkbar mark og dårleg jordkvalitet. Resultatet er at landbruksproduksjonen i Ípiros alltid har vore blant dei dårlegaste i Hellas. Det vert dyrka tobakk rundt Ioánnina, og det er noko mjølkeproduksjon og fiske, men mesteparten av maten i området må importerast. Det har vorte jamt avfolka gjennom emigrasjon sidan 1800-talet pga. få ressursar og industriar. Folkesetnaden er konsentrert i området rundt Ioánnina som har noko produksjon og serviceindustri. Trass i mange attraksjonar har ikkje Ípiros opplevd den turismen som mange andre delar av Hellas har.

Byar og tettstader
Dei største byane og tettstadene i periferien er:
 Tettstad  Kommune  Folketal 2011Folketeljing 2011, revidert  Folketal 2021Folketeljing 2021 Ioánnina  Ioánnina  65 574  64 896 Árta  Árta  21 895  21 798 Préveza  Préveza  19 042  19 309 Anatolí  Ioánnina  9 798  10 379 Igoumenítsa  Igoumenítsa  9 145  9 609 Filippiáda  Zirós  4 619  5 207 Katsikás  Ioánnina  3 885  5 180 Kardamítsia  Ioánnina  3 172  3 662 Eleoúsa  Zítsa  3 484  3 536 Exokhí  Ioánnina  2 975   3 302 Kónitsa  Kónitsa  2 942  2 638 Néa Selévkia  Igoumenítsa  2 535  2 590 Kanalláki  Párga  2 513  2 542 Métsovo  Métsovo  2 503  2 337 Pediní  Ioánnina  2 871  2 337 Paramythiá  Soúli  2 363  2 291 Párga  Párga  2 088  2 216 Grekokhóri  Igoumenítsa  1 917  2 140 Filiátes  Filiátes  2 512  2 138 Stavráki  Ioánnina  1 563  2 120 Kostakií  Árta  2 078  2 020 Pérama  Ioánnina  1 841  1 943 Loúros  Préveza  1 938  1 769

 Referansar 

Ipiros
Ipiros