Folkerøystinga om atomkraft i Sverige

Folkerøystinga om atomkraft i Sverige var ei folkerøysting om i kva grad Sverige skulle satsa på atomenergi, og då særleg atomkraftverk. På svensk språk vert røystinga omtala som Folkomröstningen om kärnkraften. Røystedagen var den 23. mars 1980. I røystinga kunne ein velja mellom tre framlegg, som var gjeve namna Linje 1, Linje 2 og Linje 3. Resultatet vart 18,9% for Linje 1, 39,1% for Linje 2 og 38,7% for Linje 3. Linje 1 var mest positiv til framtidig bruk av atomkraft, linje 2 var ei mellomløysing, medan linje 3 innebar ei nedlegging av atomkraftverka innan ti år og ei auka satsing på energiøkonomisering.

Avgjerda om å skipa til ei folkerøysting var teke i etterkant av Harrisburgulukka i USA i 1979 og med ein veksande opposisjon mot satsing på atomkraft i Sverige. Alle partia i den svenske riksdagen var med på kravet om folkerøysting.

Dei politiske partia i riksdagen sat saman i tre dagar for å formulera framlegga i folkerøystinga. Leiar var statsminister Thorbjörn Fälldin(c). Ingvar Carlsson(s) har i ettertid hevda at han før forhandlinga kom fram til at det logisk sett burde vore fire framlegg. På nei-sida ynskte mange å stenga ned kjernekraftverka med ei gong. Nei-folka var redde for å gå glipp av mange veljarar som syntest at ei brå nedstenging skulle få altfor store økonomiske konsekvensar. Nei-sida samla seg då om eit framlegg som gjaldt avvikling innan ti år (Linje 3). På ja-sida fanst det dei som ynskte å halda fram med satsing på atomenergi. Ikkje noko parti våga å stå for dette synet, og det vart difor ikkje eit eige framlegg i folkerøystinga.

Moderaterna, Folkpartiet og Socialdemokraterna førte forhandlingar for å formulera eit samla ja-alternativ. Atomreaktorane skulle kunna nyttast i si tekniske livslengd, som var rekna å vera 25 år. Forhandlingane braut til slutt saman av di Moderaterna ikkje kunne akseptera nokre tilleggsframlegg. Tilleggsframlegga gjekk på at private ikkje skulle eiga kraftverka, og at privat vinst frå vasskraftverk skulle skattleggjast hardare. Resultatet vart at Moderaterna stod for Linje 1, Folkpartiet og Socialdemokraterna for Linje 2. Centerpartiet, Kds (no Kristdemokraterna) og Vpk (no Vänsterpartiet stilte seg bakom Linje 3.

Etter folkerøystinga avgjorde Riksdagen at alle reaktorar skulle vera stengd ned innan år 2010. Ein rekna at Forsmark 3 og Oskarshamn 3, som skulle tas i bruk først i 1985, hadde ei teknisk livslengd på 25 år. Året 2010 var ikkje formelt ein del av framlegga i folkerøystinga, men vart nytta i kampanjen for Linje 2. Seinare har ein gått vekk frå avgjerda om avvikling innan 2010.

 Røysteresultat 
Folkerøystinga om atomkraft i Sverige

LänLinje 1Linje 2Linje 3Blanke røysterSumTalProsentTalProsentTalProsentTalProsentStockholms län230 04525,41295 83732,68350 94238,7628 5033,15905 327Södermanlands län23 94616,5667 19246,4648 11033,275 3673,71144 615Östergötlands län42 34318,9395 02242,4977 27834,569 0114,03223 654Jönköpings län29 71717,0667 13738,5671 31440,955 9843,44174 152Kronobergs län16 90917,5435 66937,0140 70242,233 0983,2196 378Kalmar län23 46817,3054 50740,1953 56839,504 0723,00135 615Gotlands län4 16113,6710 47434,4114 84348,769643,1730 442Blekinge län15 11618,1241 35949,5924 14128,942 7883,3483 404Kristianstad län35 93723,7462 62941,3847 49031,375 3123,51151 368Malmöhus län124 58428,36190 65143,40109 31024,8814 7453,36439 290Hallands län24 69518,7045 81334,6956 49842,785 0593,83132 065Göteborgs och Bohus län80 58419,30145 79134,92177 13642,4214 0343,36417 545Älvsborgs län39 79716,4591 74837,92101 86942,118 5083,52241 922Skaraborgs län24 55716,1352 24834,3270 07946,035 3633,52152 247Värmlands län25 22415,0267 23941,6863 92939,634 9243,05161 316Örebro län21 97513,7969 12743,3763 16239,625 1363,22159 400Västmanlands län29 37520,0264 66644,0846 92231,985 7383,91146 701Kopparbergs län19 24911,9165 72540,6771 11244,005 5313,42161 617Gävleborgs län17 14510,3269 91142,0874 08044,595 0003,01166 146Västernorrlands län15 83110,0967 92343,2868 66143,754 5192,88156 934Jämtlands län7 2509,5831 25941,3035 12046,402 0582,7275 687Västerbottens län13 7349,8156 82740,5865 93847,093 5272,52140 026Norrbottens län14 1079,9167 94847,7556 65639,813 5892,52142 300Heile Sverige904 96818,941 869 34439,121 846 91138,65157 1033,294 778 326

Atomkraft
Kategori:1980 i Sverige
Kategori:Hendingar i 1980
Kategori:Kjerneenergi