Tusenårsstad

I samband med markeringa av overgangen til 2000-talet vart det bestemt at fylka og kommunane skulle velje seg ut kvar sin fylkesvise/kommunale tusenårsstad.

 Fylkestusenårsstadene 
Utgangspunktet for Kultur- og kyrkjedepartementet, som står bak idéen om tusenårsstadene, var at det skulle vere ein tusenårsstad i kvart fylke, og at desse skulle vere på plass innan år 2005. Dette skulle også vere ein del av markeringa av hundreårsfeiringa for unionsoppløysninga i 1905. 

Målet for fylkestusenårsstadene er å bidra til at anlegg, institusjonar, kulturmiljø, naturområde og liknande av stor historisk, kulturell eller miljømessig verdi blir teke vare på og markerte på ein særskilt måte. 

mini|Avaldsnes kyrkje på Karmøy er ein del av rogalandstusenårsstaden Avaldsnes

Tusenårsstadene skal ha ei nasjonal, kulturell og miljømessig betydning som peikar ut over det enkelte fylke. Dette målet seier noko om kva som gjer ein stad til tusenårsstad i fylket og kvifor ein ynskjer å gje staden denne statusen.

Retningslinene for å velje stad vart fastsette av Kultur- og kyrkjedepartementet og det blei også gitt statleg støtte til tusenårsstadene.
Det var eit vilkår at staden skulle ha noko ved seg som har betydning for heile nasjonen. Slik vil t.d. høvdingsetet Avaldsnes i Rogaland mellom Nordvegen Historiesenter markere Harald Hårfagre si samling av dei mindre høvding- eller kongerika til eit kongedømme. Eidsvoll 1814 - Rikspolitisk senter på Eidsvoll i Akershus vil markere den demokratiske styringsforma i landet. Stader som Avaldsnes, Eidsvoll og Petter Dass-museet på Alstahaug er fylkestusenårsstader nettopp fordi dei peikar ut over det lokalsamfunnet og det fylket kor dei er lokaliserte. 

Det var to hovudtiltak som staten la vekt på i sin målsetjing med tusenårsstadene:
 Ta vare på
 Markere

Ta vare på ved å sette i stand bygningar og kulturlandskap, oppgradering og gjere staden lett tilgjengeleg for publikum. 

Tusenårsstadene skulle også markerast med eit fysisk tiltak, som til dømes ei minneplate, ein skulptur eller ein bygning. Andre markeringar kunne vere aktivitetar og arrangement.

 Oversikt over fylkestusenårsstadene 

 Fylke  Tusenårsstad  heimeside  Evt. merknaderAkershus  Eidsvoll 1814 Rikspolitisk senter  Senterets heimeside Aust-Agder  Nes verk  Jernverksmuseets heimeside Buskerud  Hringariki Veien Kulturminnepark  Infoside på Ringerike Kommunes heimesider  Finnmark  Vardø by  Hedmark  Domkirkeodden Hamar  Hedmarksmuseets heimeside Hordaland  Hardanger  Kunst- og kultursenterets heimeside   Sjå Kabuso.Møre og Romsdal  Jugendstilsenteret  Senterets heimeside Nord-Trøndelag  Norveg senter for kystkultur og kystnæring  Senterets heimeside Nordland  Petter Dass-museet på Alstahaug  Museeets heimeside  Oppland  Hundorp, Dale-Gudbrands gard  heimeside  Oslo  Middelalderbyen Oslo  Rogaland  Avaldsnes  Informasjonsside på Nordvegen historiesenter  Sogn og Fjordane  Tusenårsstaden Gulatinget  heimeside Sør-Trøndelag  Sverresborg Trøndelag Folkemuseum  Folkemuseets informasjonsside Telemark  Telemarkskanalen  Offisiell heimeside Troms  Hålogaland teater  Offisiell heimeside Vest-Agder  Lindesnes fyr  Offisiell heimeside Vestfold  Midgard historisk senter og Borreparken  Offisiell heimeside Østfold  Fredriksten festning  Tusenårsstadets heimeside  

 Kommunetusenårsstadene 
Kommunane vart tildelt 119 500 kroner frå arrangørselskapet Tusenårsskiftet-Norge 2000 AS i økonomisk støtte.

Arrangørselskapet var eit heileigd statsaksjeselskap som hadde som oppgåve å førebu og gjennomføre markeringa av nytt tusenår og hundreårsjubiléet for unionsoppløysninga i 1905.

 Bakgrunnsstoff 
 På Bokmålswikipediaen finst ein fin oversikt over kommunetusenårsstadene som stadig blir forbetra.

 Tusenarssted.no 
 Hundreårsmarkeringa


Kategori:Lister
Kategori:Kulturminne i Noreg
Kategori:2000 i Noreg