David Lynch

David Keith Lynch () var ein amerikansk filmregissør, fjernsynsregissør, biletkunstnar, musikar og stundom skodespelar, fødd i småbyen Missoula i Montana. Han utvikla sin eigen unike filmstil, som på engelsk er blitt kalla «Lynchian», ein stil prega av draumeaktige bilete og nøye planlagd lyddesign. Dei surrealistiske, og i mange tilfelle valdelege, elementa i filmane hans har vorte kalla «forstyrrande, støytande eller mystiske».Lynch and Rodley 2005. s. 245.

Liv og virke
Han vart fødd i ein middelklassefamile og reiste i barndomen mykje rundt i USA før han studerte måling ved Pennsylvania Academy of Fine Arts i Philadelphia, der han først gjekk over til å skape kortfilmar. Han valde å satse for fullt på filmskaping, og flytta til Los Angeles, der han skapte den første filmen sin, den surrealistiske grøssaren Eraserhead (1977). Etter Eraserhead vart ein kultfilm på nattkinoane, vart Lynch bede om å regissere The Elephant Man (1980), som han slo igjennom med. Han vart tilsett av De Laurentiis Entertainment Group, og lagde to filmar: den episke science-fiction-filmen Dune (1984), som både selde dårleg og fekk dårleg kritikk, og så ein neo-noir-krimfilm, Blue Velvet (1986), som vart kritikarrost. 

Lynch laga så sin eigen fjernsynsserie med Mark Frost, det særs populære mordmysteriet Twin Peaks (1990–1991); og kinofilmoppfølgjaren Twin Peaks: Fire Walk with Me (1992). Han laga filmen Wild at Heart (1990) som var ein roadmovie og familefilmen The Straight Story (1999) i same perioden. I 1997 laga han den første av tre surrealistiske filmar med draumeaktig logikk og ikkje-lineær forteljarstil, Lost Highway (1997), ettefølgd av Mulholland Drive (2001) og Inland Empire (2006). Samstundes byrja Lynch å bruke Internett aktivt som medium, og produserte fleire nettbaserte filmar, som animasjonsfilmen Dumbland (2002) og den surrealistiske situasjonskomedien Rabbits (2002). I 2017 vende han tilbake til Twin Peaks med ein ny sesong. 

I løpet av karrieren sin har Lynch vorte nominert til Oscarprisen tre gongar for beste filmregissør og ein gong for beste manus. Lynch har to gongar vunne den franske César-prisen for beste utanlandske film, samt Palme d'Or på Cannes Film Festival og ein Golden Lion-pris ved Venezia filmfestival. Han har òg blitt offiser i den franske Æreslegionen, den øvste sivile æresprisen i Frankrike,. I 2007 skildra The Guardian Lynch som «den viktigaste filmregissøren i denne vår tid». Allmovie kalla han «renessansemannen i moderne amerikanske filmskaping», medan suksessen til filmane har gjort at han har blitt kalla «den første populære surrealisten».Pauline Kael, quoted in Lynch and Rodley 2005. s. xi.

 Diskografi 

 Album 

 BlueBob (med John Neff, 2001)
 The Air is on Fire: Soundscape (2007)
 Polish Night Music (medMarek Żebrowski, 2008)
 Danger Mouse og Sparklehorse: Dark Night of the Soul (2010; Lynch medverkar på to songar.)
 This Train (med Chrysta Bell, 2011)
 Crazy Clown Time (2011)

 Singlar 
 "Ghost of Love" (2007)
 "Good Day Today" / "I Know" (2010)

 Filmografi 

 Filmar 
 År Film Oscar BAFTA Golden Globe Cannes Film Festival Nominert Vann Nominert Vann Nominert Vann Nominert Vann 1977  Eraserhead        1980  The Elephant Man 8  7 3 4    1984  Dune 1        1986  Blue Velvet 1    2    1990  Wild at Heart 1  1  1   Palme d'Or  Palme d'Or 1992  Twin Peaks: Fire Walk with Me 1  1  1   Palme d'Or  1997  Lost Highway         1999  The Straight Story 1    2  Palme d'Or  2001  Mulholland Drive 1  2 1 4   Palme d'Or  Beste regissør 2006  Inland Empire        

 Kortfilmar 
 År Film 1966  Six Men Getting Sick 1967  Absurd Encounter with Fear  1967  Fictitious Anacin Commercial 1968  The Alphabet  1970  The Grandmother 1974  The Amputee 1988  The Cowboy and the Frenchman 1990  Industrial Symphony No. 1  1995  Premonition Following An Evil Deed 2002  Darkened Room  2002  Dumbland 2006  Ballerina  2007  Absurda  2007  Boat  2007  Bug Crawls 2007  Industrial Soundscape 2007  Lamp  2007  Out Yonder Neighbor Boy 2007  Intervalometer Experiments  2008  Scissors  2010  Lady Blue Shanghai 2011  The 3 Rs 

 Fjernsynsseriar 
ÅrSerieEpisodar1990–1991, 2017Twin Peaks481992On the Air71993Hotel Room32012Louie2

 Nettbaserte seriar 
ÅrSerieEpisodar2002Rabbits82002Dumbland8Out Yonder2009Interview Project 

 Musikkvideoar 
ÅrSongMusikar1990«Wicked Game» (filmversjon)Chris Isaak1999«Thank You Judge»David Lynch1995«Longing»X Japan2009«Shot in the Back of the Head»Moby2010«I Touch A Red Button Man»Interpol2011«Crazy Clown Time»David Lynch

 Kjelder 

 Denne artikkelen bygger på «David Lynch» frå , den 12. november 2012. 
  oppgav desse kjeldene:

 Bakgrunnsstoff 

Kategori:USA-amerikanske regissørar
Kategori:USA-amerikanske kunstnarar
Kategori:USA-amerikanske teikneserieskaparar
Kategori:USA-amerikanske komponistar
Kategori:USA-amerikanske musikarar
Kategori:USA-amerikanske målarar
Kategori:USA-amerikanske skodespelarar
Kategori:Folk frå Montana
Kategori:Æreslegionen