Dampmaskin

mini|høgre|Dampmaskina til Newcomen.
Dampmaskin er ei nemning på ein motor som vert driven av damp under trykk.  Franskmannen Denis Papin oppdage at når vatn vert varma opp til det fordampar, utvidar det seg kraftig. Når dampen vert avkjølt, vert han til vatn att.  I ein dampmaskin skjer oppvarmings- og avkjølingsprosessen på kvar si side av eit stempel plassert i ein sylinder, slik at dette stempelet vert drive fram og attende.  Dei teoretiske prinsippa bak dampmaskinen fell inn under termodynamikken, som er ei grein innan fysikk. 
Dei fyrste dampmaskinane som var brukbare til å utføra praktisk arbeid vart laga tidleg på 1700-talet. Maskinane til Thomas Newcomen vart sette i drift i 1712, og vart forbetra utover 1700-talet. James Watt og Richard Trevithick innførte fleire forbetringar som auka verkningsgraden, og dampmaskinanar var viktige for den industrielle revolusjonen. Dampmaskinar vart etter kvart mykje nytta som motor i til dømes dampskip og damplokomotiv. Brenning av kol vart mykje nytta for å driva dampmaskinane.

 Soge 
 50: Heron av Alexandria eksperimenterte med ein roterande dampjetmotor, kjent som Eolipile.
 1551: Taqi Al Din beskreiv eit dampdrive grillspydal_Din, T., Al-Turuq al-samiyya fi al-alat al-ruhaniyya, 1551. 
 1609: Giambattista della Porta eksperimenterte med ei dampdriven vasspumpe. 
 1615: Salomon de Caus publiserte eit vitskapeleg verkde Caus, S., Les Raisons des forces mouvantes, 1615. der han mellom anna tok for seg expansjon og kondensasjon av damp.
 1629: Giovanni Branca beskreiv ein dampturbinBranca, G., Le machine, Roma, 1629.,
 1600-talet Jeanne Marie Leprince de Beaumont eksperimenterte med dampmaskinar
 1663: Edward Somerset eksperimenterte med ei dampdriven vasspumpe.
 1678: John Trust utførte eksperimentert som bygde på arbeidet til Edward Somerset.
 1679: Ferdinand Verbiest laga ei lita dampdriva vogn.1679-1681. Forklift steam RP Verbiest.  (vitja 9/7-2011)
 1690: Denis Papin eksperimenterte med ein dampsylinder. 
 1698: Thomas Savery bygde ei dampdriven vasspumpe for å pumpe vatn ut av gruver.
 1712: Thomas Newcomen bygde ei dampdriven vasspumpe med stempel og sylinder for å pumpe vatn ut av gruver.
 1763: Iwan Iwanowitsch Polsunow bygde ei tosylindra dampmaskin på 1,3 kW.
 1763: James Watt laga ein forbetra verson av dampmaskina til Newcomber.
 1769: James Watt fekk patent på bruk av kondensasjonskammer, for å forbetra verkningsgraden til dampmaskina.
 1776: James Watt bygde ei dampdrive vasspumpe i stor skala.
 1782: James Watt fann opp den dobbeltverkande dampmaskina. 
 1799: Richard Trevithick utvikla ein høgtrykksdampkjele, som gjorde kondensatorkammeret til Watt overflødig.

 Tidleg bruk av dampmaskiner 
 1769: Nicolas-Joseph Cugnot bygde eit dampdrive køyretøy.
 1784: James Watt fekk patent på damplokomotivet.
 1788: John Fitch monterte ei dampmaskin i ein båt.
 1804: Richard Trevithick og Andrew Vivian bygde eit damplokomotiv i Merthyr Tydfil, i Wales.
 1834: John Heathcoat bygde og testa ein dampdriven maskin med beltedrift, i Lancashire, for pløying med to vinsjdregne plogar.Haining, J. og Tyler, C., Ploughing by steam, Model & Allied Publications Ltd., 1970.
 1871: B.F. Cook nytta ei dampmaskin for å driva slåtteapparatet på ein hestedregen skurtreskar.

 Referansar 

 Bakgrunnsstoff 
Om ulike typar dampmaskinar 
Verdas minste dampmaskin
Historikk om dampmaskin
Modellbygging av damplokomotiv 

 Sjå òg 
 Kolkraft
 Motor
 Varmekraftmaskin
 Termodynamikk
 Damplokomotiv
 Damplokomobil


Kategori:Termodynamikk
Kategori:Forbrenningsmotorar
Kategori:Dampdrift
Kategori:Energiomforming
Kategori:Gassteknologi