Eurovision Song Contest

Eurovision Song Contest (ESC) er den årlege musikktevlinga til Eurovision. Han har vorte arrangert av Den europeiske kringkastingsunionen (EBU), sidan 1956. 

Kvart medlemsland kan sende ein song som vert sunge på direktesendt fjernsyn og deretter vert røysta på av dei andre deltakarlanda, for å finne den mest populære songen i tevlinga. Tevlinga har vorte kringkasta kvart år sidan 1956 og er eit av dei eldste fjernsynsprogramma i verda. Det er òg ein av dei mest sette ikkje-sportslege hendingane i verda, og dei siste åra har publikumstala vore på mellom 100 til 600 millionar internasjonalt. Eurovision Song Contest vert òg kringkasta utanfor Europa, til dømes i Argentina, Australia, Brasil, Canada, Kina, Colombia, Egypt, India, Japan, Jordan, Mexico, New Zealand, Filippinane, Sør-Korea, Taiwan, Thailand, Uruguay og Venezuela til tross for at dei ikkje deltek. Sidan 2000 har tevlinga òg vorte kringkasta over Internett. I 2006 såg meir enn 74 000 personar i nesten 140 land tevlinga på Internett. 

Poenggjevinga i Eurovision Song Contest har skjedd etter fleire ulike system opp gjennom historia, men i dag gjev kvart land poeng i følgjande verdiar etter telefonrøysting: 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 10, 12. Dersom to eller fleire land står med likt tal poeng til slutt, vinn det landet som har motteke poeng frå flest land. Er stillinga framleis lik, vil tal på mottekne 12-poengarar avgjera, deretter 10-poengarar og så vidare vera avgjerande.

Tradisjonelt arrangerer vinnarlandet tevlinga året etter, vanlegvis ein laurdag i midten av mai i form av eit rundt tre timar langt fjernsynsshow.

 Noreg i Eurovision Song Contest 

Noreg har delteke sidan 1960, då Nora Brockstedt deltok med songen «Voi Voi», og vunne tre gongar: I 1985 med Bobbysocks sin song «La det swinge», i 1995 med Secret Garden sin song «Nocturne» og i 2009 med Alexander Rybak sin song «Fairytale». Uttakinga av den norske deltakaren skjer gjennom Melodi Grand Prix.

 Deltaking 
mini|400px|Deltaking sidan 1956:

For å kunne delta må landet vere aktiv medlem i EBU. Aktive medlemmar er dei landa som ligg innanfor Det europeiske kringkastingsområdet eller er medlem i Europarådet.

Det europeiske kringkastingsområde er definert av Den internasjonale teleunionen som:

«Den vestlege grensa til Det europeiske kringkastingsområde går ved den vestlege grensa til Region 1, den austlege ved lengdegraden 40° aust for Greenwich og den sørlege ved breiddegraden 30° nord og inkluderer den vestlege delen av Sovjetunionen, den nordlege delen av Saudi-Arabia og delar av landa som omkrinsar Middelhavet innanfor desse grensene. I tillegg er Irak, Jordan og den delen av Tyrkia som ligg utanfor dei overnemnte grensene inkludert i Det europeiske kringkastingsområde».ST61 Agreement, revised Geneva 2006 , Den internasjonale teleunionen.

Den vestre grensa til Region 1 er trekt vest for Island.

Kva for land som kan delteke er ikkje stadfesta av den geografiske plasseringa innanfor kontinentet Europa, til tross for «Euro» i «Eurovision» – han har heller ikkje noko samband med Den europeiske unionen (EU). Fleire land som geografisk ligg utanfor grensene til Europa har delteke: Israel, Kypros og Armenia i Vest-Asia og Marokko i Nord-Afrika. Kypros og Armenia er medlemmar av Europarådet og Kypros òg medlem i EU. I tillegg har fleire transkontinentale land, som berre har ein del av sitt territorium i Europa delteke: Tyrkia, Russland, Georgia og Aserbajdsjan. I 2015 fekk Australia i Oseania for første gong vere med i tevlinga på grunn av 60-årsjubiléet, trass i at landet ligg utanfor Det europeiske kringkastingsområde og ikkje er aktiv medlem i Den europeiske kringkastingsunionen. Australia har delteke i ESC kvart år sidan.

52 land har delteke minst éin gong, medan to land, Tunisia og Libanon, har meldt seg på, men trekt seg før tevlinga starta. I tillegg har to av landa vorte oppløyst, fyrst Jugoslavia som seinare vart til Bosnia-Hercegovina, Kroatia, Slovenia, Makedonia og Serbia og Montenegro, og så Serbia og Montenegro som seinare vart til Serbia og Montenegro. I 1990 vart Vest-Tyskland sameint på nytt med Aust-Tyskland og landet fekk namnet Tyskland, som dei har delteke med sidan 1991.



 År  Land som debuterte i tevlinga 1956  , , , , , ,  1957  , ,  1958  1959    1960    1961  , ,  1964   1965   1971   1973   1974   1975   1980   1981   1986   1993  , ,  1994  , , , , , ,  1998   2000   2003   2004  , , ,  2005  ,  2006   2007  , , ,  2008  ,  2015  

 Vertskap 

Dei fleste land får arrangementet dekt av kommersielle sponsorar og bidrag frå dei andre deltakarlanda. Tevlinga vert sett på som ein unik moglegheit til å fremme vertslandet som turistdestinasjon. Sumaren 2005 avskaffa Ukraina normal visumplikt for besøkande frå Den europeiske unionen (EU) fordi tevlinga vart halden i hovudstaden Kiev.

Forbredingane til tevlinga startar nokon veker etter at vinnarlandet bekreftar at dei har kapasitet til å arrangere tevlinga. Vertsbyen er som oftast hovudstaden. Dei to største arenaene var Parken i København, med plass til 38 000 personar, då Danmark var vertsland i 2001, og Düsseldorf Arena i Düsseldorf, med plass til 36 000 personar, då Tyskland var vertsland i 2011. Den minste byen som har arrangert tevlinga er Millstreet i Irland. Landsbyen som berre har 1 500 innbyggjarar arrangerte tevlinga i 1993 i Green Glens Arena, som har plass til 8 000 personar.

 Vinnarar 
mini|Vinnarar.

 År  Vertsby  Vinnarland  Artist  Vinnarsong  Språk 1956      Lys Assia  «Refrain»  Fransk 1957      Corry Brokken  «Net als toen»  Nederlandsk  1958      André Claveau  «Dors mon amour»  Fransk 1959      Teddy Scholten  «Een beetje»  Nederlandsk  1960      Jacqueline Boyer  «Tom Pilibi»  Fransk  1961      Jean-Claude Pascal  «Nous les amoureux»  Fransk 1962      Isabelle Aubret  «Un premier amour»  Fransk 1963      Grethe og Jørgen Ingmann  «Dansevise»  Dansk  1964      Gigliola Cinquetti  «Non ho l'età»  Italiensk 1965      France Gall  «Poupée de cire, poupée de son»  Fransk  1966      Udo Jürgens  «Merci Chérie»  Tysk   1967      Sandy Shaw  «Puppet on a String»  Engelsk 1968      Massiel  «La, la, la»  Spansk 1969      Salomé  «Vivo cantando»  Spansk   Frida Boccara  «Un jour, un enfant»  Fransk   Lennie Kuhr  «De troubador»  Nederlandsk   Lulu  «Boom Bang a Bang»  Engelsk 1970      Dana  «All Kinds of Everything»  Engelsk 1971      Séverine  «Un banc, un arbre, une rue»  Fransk  1972      Vicky Leandros  «Apres toi»  Fransk 1973      Anne-Marie David  «Tu te reconnaitras»  Fransk 1974      ABBA  «Waterloo»  Engelsk 1975      Teach-In  «Ding-a-Dong»  Engelsk 1976      Brotherhood of Man  «Save Your Kisses For Me»  Engelsk 1977      Marie Myriam  «L'oiseau et l'enfant»  Fransk 1978      Izhar Cohen  «A-ba-ni-bi»  Hebraisk 1979      Milk and Honey og Gali  «Hallelujah»  Hebraisk 1980     Johnny Logan  «What’s Another Year»  Engelsk 1981      Bucks Fizz  «Making Your Mind Up»  Engelsk 1982      Nicole  «Ein bißchen frieden» Tysk 1983      Corinne Hermès  «Si la vie est cadeau»  Fransk 1984      Herreys  «Diggi-Loo Diggi-Ley»  Svensk 1985      Bobbysocks  «La det swinge»  Norsk 1986      Sandra Kim  «J'aime la vie»  Fransk 1987      Johnny Logan  «Hold Me Now»  Engelsk 1988      Céline Dion  «Ne partez pas sans moi»  Fransk 1989     Riva  «Rock Me, Baby»  Serbokroatisk 1990      Toto Cutugno  «Insieme: 1992»  Italiensk 1991      Carola Häggkvist  «Fångad av en stormvind»  Svensk 1992      Linda Martin  «Why Me?»  Engelsk 1993      Niamh Kavanagh  «In Your Eyes»  Engelsk 1994      Paul Harrington og Charlie McGettigan  «Rock’n Roll Kids»  Engelsk 1995      Secret Garden  «Nocturne»  Norsk 1996      Eimear Quinn  «The Voice»  Engelsk 1997      Katrina and The Waves  «Love Shine a Light»  Engelsk 1998      Dana International  «Diva»  Hebraisk  1999      Charlotte Nilsson  «Take Me to Your Heaven»  Engelsk 2000      Olsen Brothers  «Fly on the Wings of Love»  Engelsk  2001      Tanel Padar og Dave Benton  «Everybody»  Engelsk 2002      Marija Naumova  «I Wanna»  Engelsk 2003      Sertab Erener  «Everyway That I Can»  Engelsk 2004      Ruslana  «Wild Dances»  Engelsk og ukrainsk 2005      Élena Paparízou  «My Number One»  Engelsk 2006      Lordi  «Hard Rock Hallelujah»  Engelsk 2007      Marija Šerifović  «Molitva»  Serbisk 2008      Dima Bilan  «Believe»  Engelsk 2009      Alexander Rybak  «Fairytale»  Engelsk 2010      Lena Meyer-Landrut  «Satellite»  Engelsk 2011      Ell & Nikki  «Running Scared»  Engelsk 2012      Loreen  «Euphoria»  Engelsk 2013      Emmelie de Forest  «Only Teardrops»  Engelsk  2014      Conchita Wurst  «Rise Like a Phoenix»  Engelsk  2015      Måns Zelmerlöw   «Heroes»   Engelsk  2016      Jamala   «1944»   Engelsk og krimtatarisk 2017      Salvador Sobral  «Amar pelos dois»   Portugisisk 2018      Netta Barzilai  «Toy»   Engelsk 2019      Duncan Laurence  «Arcade»   Engelsk     colspan="4"  2021      Måneskin  «Zitti e buoni»  Italiensk 2022      Kalush Orchestra  «Stefanija»  Ukrainsk 2023      Loreen  «Tattoo»  Engelsk  2024      Nemo  «The Code»  Engelsk  2025      JJ  «Wasted Love»  Engelsk 

Spania, Frankrike, Nederland og Storbritannia vann tevlinga i 1969 av di det ikkje var nokon reglar for kva som skjer om fleire land får like mange poeng. Med reglane ein nyttar i dag ville Frankrike vunne.

 Fotnotar 

 Bakgrunnsstoff 

 Den offisielle nettsida til Eurovision Song Contest
 NRKs nettside om Eurosong
 Den norske grandprixklubben
 Eurovision Song Contest - Historikk 
 Fransk nettside om Grand Prix d'Eurovision
 Eurovision Song Contest 


Kategori:Den europeiske kringkastingsunionen
Kategori:Europeiske musikktevlingar
Kategori:Skipingar i 1956