Brøyt

mini|høgre|250px|Ein litt nyare Brøyt. Legg merke til at han ikkje har drift på hjula. (Foto: Kjetil Lenes)
Brøyt var eit varemerke for firmaet Brødrene Søyland A/S, seinare Brøyt A/S. 

Firmaet produserte ymse reiskap knytt til jordbruk i fabrikklokala på Bryne på Jæren. Firmaet vart kjend for å ha vore mellom dei fyrste til å produsera hydrauliske gravemaskiner. Fabrikken vart grunnlagt som Bryne Jern og Treindustri i 1949 av brørne Kristian Søyland og Ingebret Søyland. Gravemaskinane vart ofte berre kalla «Brøyt» eller «Brøyten».

På grunn av at dei nytta hydraulikk var Brøyt i ein periode teknisk overlegen mange andre gravemaskiner i same storleiksklasse. Dei fyrste modellane, frå og med X2, flytta seg framover ved å stå på fire hjul og dra seg fram med skuffa over steinar og andre hindringar. Seinare kom modellar med beltedrift som kunne køyra av eiga maskin. Brøyten var framifrå til nydyrking, og konkurrerte ut både steinbukken og Skjærpeplogen. For mange, særleg på Jæren, vart Brøyten sjølve symbolet på nydyrking og modernitet. 

Etter ei framgangsrik tid der dei var marknadsleiar i Skandinavia og der 40 % av produksjonen gjekk til eksport (i 1975 fekk selskapet eksportprisen frå Norges Eksportråd), fekk føretaket økonomisk problem. Dette kom dels av at konkurrentane hadde større produksjon og difor lågare kostnadar enn Brødrene Søyland. Dessutan minka salet då staten på slutten av 1970-talet oppheva ordninga med dyrkingstilskot. I 1981 vart føretaket refinansiert og det svenske gravemaskinprodusenten Åkermans kom inn som viktig eigar og maskinene vart ei tid selde under namnet Brøyt-Åkermans. To år etter kjøpte Åkermans heile føretaket.Högberg, A., Bonnasmedjan & brysselspetsarna, Corina förlag, 2001. Åkermans vart kjøpt opp av VME Group i 1991, som i 1995 vart til Volvo Construction Equipment. Ut på 1980-talet vart gravemaskinproduksjonen på Bryne lagd ned. Brøyt er no eit varemerke eigd av Sandvik Tamrock.

 Produkt 
 4K slept med traktor (1949)
 5K slept med traktor (1950)
 X proto type av X2 (1956)
 X2 Rundtsvingande maskin på hjul, men utan framdrift (bua tak)
 X2B Rundtsvingande maskin på hjul, men utan framdrift (flatt tak)
 X2T beltemaskin
 X3 (1965)
 X4
 X4T (beltemaskin)
 X4EL (elektrisk)
 X20
 X20T  beltemaskin
 X20TL (beltemaskin)
 X21
 X21TL(beltemaskin)
 X21TL II
 X30
 X30T (beltemaskin)
 X31   hjulmaskin
 X31TL (beltemaskin)
 X12M  (sjølvgåande hjulmaskin)
 X40
 X41
 X41EL  elektrisk
 X42WF
 X42EL (elektrisk)
 X43 lagd for 42 er ulykkes tall i Japan da de hadde OL i 1988
 X45TB (beltemaskin)
 X50
 X50EL (elektrisk)
 X52 / X52WF
 X52TF (beltemaskin)
 X52EL (elektrisk)
 X53
 D600W
 D600T
 D800W
 D800T
 D1000W
 D1000T
 ED600 (elektrisk beltemaskin ?)

 Kjelder 

 Intervju med Kristian Søyland, Rongaren, des. 2003.

 Jøssang, L.G., Industrieventyret på Jæren: 1800-2000, Det norske samlaget, 2004.

 Bakgrunnsstoff 
 Gudmestad, R., Brøyt-historia skal sikrast med eigen verkstad, Aftenbladet.no, 15/8-2007.
 Fra spøkelsesby til næringspark , Jærbladet på nett, 3/10-2007.
 Brøytrelatert forum med bilete , Bergli Truckstop, 25/3-2007. 
 Brøytbilete, www.Google.com.

Kategori:Jæren
Kategori:Skipingar i 1949
Kategori:Tidlegare gravemaskinprodusentar
Kategori:Tidlegare norske industriselskap