Max Havelaar

Max Havelaar er ei merkeordning for rettferdig handel («fairtrade»). Merkeordninga vart første gong oppretta i 1988, etter eit samarbeid mellom den nederlandske bistandsorganisasjonen Solidaridad og meksikanske kaffibønder. I dag har det vorte starta opp lokale Max Havelaar-ordningar i over 20 land, og marknaden for «fairtrade-varer» er sterkt stigande.

Organisasjonen Max Havelaar har ingen innteningsføresetnader, og driv ikkje handel med varer. Merket er eit «hjelp-til-sjølvhjelp»-merke, som garanterer for at bøndene har fått ein rimeleg pris for varene dei produserer. I tillegg til det vert det òg teke miljøomsyn i dei fleste tilfelle (sjølv om det ikkje er eit kriterium). På mange område får bøndene høgare pris for økologisk produserte varer, for å avgrense utbreiinga av industrialisert jordbruk som byggjer på monokulturar. Det skal òg hjelpe bøndene til å bygge sin eigen økonomi på fleire varer, for å gjere dei mindre sårbare for svingingar i den internasjonale marknaden.

 Kven var Max Havelaar? 
Utvida artikkel om romanen Max Havelaar

Max Havelaar var ein romanfigur frå ei sjølvbiografisk bok skriven av nederlendaren Eduard Douwes Dekker (1820-1887) i 1870. Dekker engasjerte seg kraftig i korleis nederlendarar behandla dei lokale innbyggarane i Indonesia, som den gongen var ein nederlandsk koloni. Forfattaren sjølv laut flykte frå Nederland, og boka (som vart skriven under pseudonymet Multatuli, som tyder eg har lidd mykje) vart trekt frå den nederlandske bokmarknaden kort etter at ho vart utgjeven. Boka vart ikkje offentleg tilgjengeleg igjen før om lag 60 år seinare, og i 1974 vart boka filmatisert.

Boka om Max Havelaar vert i dag rekna som ein nederlandsk klassikar, og er obligatorisk lærestoff i nederlandsk skule.

 Max Havelaar i Noreg 
Eit av dei landa som hadde størst vekst innan rettferdig handel i 2005 var Noreg. Her vart ordninga starta opp i 1997, som eit samarbeid mellom tolv organisasjonar:
 Det Kongelige Selskap for Norges Vel
 Framtiden i våre hender 
 Kirkens Nødhjelp
 Handel og Kontor
 Norges Bondelag
 Redd Barna
 Kirkerådet
 World Wildlife Fund Noreg
 Norsk Folkehjelp
 Frikirkens Globale Informasjon 
 Alternativ Handel 
 Norsk Næring- og Nytelsesarbeiderforbund

Max Havelaar Noreg har eit sekretariat på fire personar. Dagleg leiar er Ragnhild Hammer (pr. 2005).

 Max Havelaar-merkte produkt på den norske daglegvaremarknaden (pr. 2005) 
Det første produktet som vart distribuert under det norske Max Havelaar-merket var Farmers Coffee, frå Joh. Johansen.

 Type produkt Namn på produktet Produsent og leverandør   Kaffi Farmer's Coffee Joh. Johannsen     Garantert god handel Kaffehuset Friele    Malongo Kaffe Zinzino   Kaffibønnene vert kjøpte av guatemalske kaffibønder tilknytte organisasjonen Fedecocaguas  Appelsinjuice Farmer's Appelsinjuice Lerum    Garantert god handel Lerum   Begge Max Havelaar-juicane vert produsert av konsentrat frå Coagrosol i Brasil.  Sjokolade Yoretta Helios    Contessa Helios    Bonita Helios  Nero Helios  Maya Gold Green & Blacks  Melkesjokolade Kung Markatta  Nougat Kung Markatta  Hasselnøtt Kung Markatta  Mørk sjokolade Kung Markatta All Max Havelaar-merkt sjokolade er i tillegg økologisk, men er berre tilgjengeleg gjennom helsekostbutikkar. Te Yellow Ceylon Confetta  Earl Grey Confetta  Green China Confetta  Eple og Kanel Simon Lévelt  Grønn Te Simon Lévelt  Mango og Appelsin Simon Lévelt All te som er Max Havelar-merkt er i tillegg økologisk Banan Økologiske Bananer Bama-gruppen Økologisk dyrka bananer frå Den dominikanske republikken. Vert seld i eigne posar og er i tillegg Debio-merkte. Middagsris Farmer's Rice Unil AS Parboiled (forvella), langkorna ris dyrka i Tha Rua i Thailand. 

Bakgrunnsstoff
 Offisiell nettstad for Max Havelaar Norge
 Kirkens Nødhjelp om fairtrade  (PDF-dokument)

Kategori:Internasjonal politikk
Kategori:Nord-sør-problematikk
Kategori:Handel
Kategori:Landbruk
Kategori:U-land
Kategori:Rettferdig handel
Kategori:Merkeordningar
Kategori:Skipingar i 1988