Konrad Nielsen

Konrad Hartvig Isak Rosenvinge Nielsen () var ein norsk språkforskar og professor i finsk-ugrisk språkforsking. 

Bakgrunn
Nielsen var fødd i Vik i noverande Sømna kommune. Han tok embetseksamen i teologi i 1896, men studerte også samisk for Christian Kaurin i løpet av studietida. Seinare studerte han samisk i Tromsø og Helsingfors. 

Forsking
I Helsingfors studerte Nielsen fennougristikk under E.N. Setälä, og han skreiv avhandlinga si i 1902 om kvantitet i Polmak-samisk. I prøveforelesinga til disputasen argumenterte han mot den historiske innfallsvinkelen til fennougristikken, og for ei prioritering av utforskinga av det levande språket.

Dette kravet gjennomførte han med å skrive og gje ut storverket Lappisk ordbok 1932-1938, ordboka som den dag i dag er grunnlaget for all nordsamisk leksikografi. Ordboka vart gjeven ut i samarbeid med Hans Henriksen frå Tana, og redigert av Nielsen og Asbjørn Nesheim. Ordboka dekkjer dialektane i Polmak, Karasjok og Kautokeino. Det fjerde bandet av ordboka er ei systematisk oppstilling av det samiske ordforrådet etter semantiske kriterium, og dermed også ei presis skildring av den samiske kulturen, slik han kjem til uttrykk i språket.
 Arbeid med stadnamn 

Konrad Nielsen vart konsulent for Norges geografiske opmålinger, forløparen til Statens kartverk, i 1910, då den tidlegare namnekonsulenten, Just Qvigstad, vart kyrkjeminister, og dermed ikkje kunne vere namnekonsulent. Nilsen var deretter namnekonsulent fram til han døydde i 1953, og Knut Bergsland tok over. Nielsen skreiv også om stadnamn i Systematisk del, det bandet av ordboka som ordna det samiske ordforrådet etter semantiske kriterium.

Tida Nielsen var namnekonsulent fell saman med fornorskingstida, og kartverka var ein viktig del av denne fornorskinga. Oppgåva til namnekonsulentane var å analysere dei samiske og kvenske namna, slik at dei kunne bli omsett il norsk og ført opp som norske namn på karta. Då Nielsen var konsulent var NGO sin instruks frå 1905 den gjeldande, prinsippet var å omsetje samiske og kvenske namn til norsk. Nielsen opponerte mot dette i talrike brev, men fekk ikkje gehør for dette.

 Nielsen-ortografien 

Den første ordboka si (Lappisches Wörterbuch nach den Dialekten von Polmak, Karasjok und Kautokeino. Heft I), frå 1913, gav Nielsen ut med det finsk-ugriske fonetiske alfabetet, etter mønster av dei andre ordbøkene i same serie (Lexica Societatis Fenno-Ugricae). Nielsen fullførte ikkje dette ordboksprosjektet, i staden starta han på nytt, med nytt språk (omsett til norsk og engelsk heller enn til tysk), og med ein ny ortografi, den såkalla Nielsen-ortografien.

Bibliografi












 Lærebok i lappisk (1926-1929)





 Sjå også 

 Nordsamisk ortografi, for ei tekstprøve av Nielsen-ortografien, samanlikna med andre ortografiar
 Samisk språkforsking i Noreg, for ei vurdering av Nielsen sitt arbeid i ein vidare kontekst.

 Kjelder 

 Fødsels- og dødsdato er henta frå NBL-artikkel om Nielsen, skriven av Joar Hoel larsen.

 Litteratur 


kategori:Folk frå Sømna
Kategori:Norske språkforskarar
Kategori:Personar innafor samisk språkforsking