Øks

Ei øks (norrønt øx) er ein reiskap som består av eit øksehovud i metall eller stein og eit skaft, som oftast laga i tre eller plastikk. Øksehovudet har som regel ein skarp egg i den eine enden, mens den andre enden er butt. 

 Bruk 
Ein kan bruka økser til å kløyva eller hogga sund ulike materiale, særleg tre. Sidan øksa gjev ein ekstra styrke og har ein skarp egg, vert ho også nytta som våpen og har i tidlegare tider vore viktig i krigar. Andre som nyttar ulike former for øks er brannmenn og klatrarar.

Symbol
Økser kan symbolisera makt. I norsk samanheng har øks mellom anna blitt brukt i det norske riksvåpenet og dei tidlegare fylkesvåpena til Telemark, Hordaland og Sør-Trøndelag, i tillegg til Olavsmerket brukt av den norske kyrkja. Øksa i det norske riksvåpenet og Olavsmerket viser til våpenet som Olav den heilage brukte, eller til det som drap han ved slaget på Stiklestad.

Øks blir også brukt, i form av ein fasces, som symbol på lov og orden. Dette finn ein til dømes i logoen til politiet i Noreg og Sverige, og det franske riksvåpenet.

mini|Flintsteinøks frå steinalderen.
 Historie 
Øks er ein av dei eldste reiskapane menneske har brukt. Dei eldste øksene som er funne, såkalla handøkser utan skaft, er to millionar år gamle og blei brukte av Homo habilis. I Skandinavia finst økser i mellom anna flint mellom 8000–4000 f.Kr., og økser i kopar og bronse frå tidleg bronsealder frå om lag 2000 f.Kr.

 Økstypar 
 Bile
 Brannøks
 Flintøks
 Hellebard
 Isøks
 Stridsøka

Kjelder

 Bakgrunnsstoff 


Kategori:Trearbeidsverktøy
Kategori:Ord frå norrønt