Beograd

Beograd er hovudstad og største by i Serbia. Byen ligg der Sava munnar ut i Donau, og der Den pannoniske sletta og Balkanfjella.  Han er òg den fjerde største byen i Søraust-Europa etter Istanbul, Aten og Bucuresti.

Beograd har status som ei eining på nivå med distrikta i Serbia med eit sjølvstyrt bystyre. Byområdet er delt inn i 17 bydelskommunar, som kvar har sitt eige kommunestyre. Beograd blir òg rekna som ein eigen statistisk region. Byområdet dekkjer 3,6 % av Serbia og 24 % av alle innbyggjarane i landet lever her. Beograd er det økonomiske senteret i Serbia og hovudstaden for serbisk kultur, utdanning og vitskap.

Namnet til byen er sett saman av to delar: Beo- kjem av belo og betyr kvit, hrád er slavisk for borg.

I Beograd sit ein serbisk-ortodoks patriark og ein romersk-katolsk erkebiskop.

 Historie 
Beograd er ein av dei eldste byane i Europa med arkeologiske spor som går tilbake til 500-talet f.Kr. Byen vart oppdaga av grekarar, og grunnlagd av keltarar. Han fekk byrettar av romarane før han vart permanent busett av serbarar frå 600-talet og framover. Med den strategiske plasseringa har byen vorte kjempa om over 140 gonger sidan antikken.http://www.timesonline.co.uk/tol/travel/holiday_type/music_and_travel/article4385812.ece I mellomalderen høyrte han til Austromarriket, Frankarriket, Kongedømet Ungarn og serbiske herskarar. I 1521 vart Beograd erobra av Det osmanske riket og vart sete for Pashaluken Beograd, som den viktigaste osmanske byen i Europa og av dei største europeiske byane.http://www.beograd.rs/cms/view.php?id=201251 Serbarane fekk igjen kontroll over byen i 1841 etter den serbiske revolusjonen. Det nordlege Beograd vart likevel verande ein austerriksk utpost fram til Austerrike-Ungarn braut saman i 1918. Den samla byen vart då hovudstad i fleire utgåver av Jugoslavia, fram til 2006, då Serbia igjen vart ein eigen sjølvstendig stat. Etter dette har byen opplevd stor kulturell og økonomisk vekst.http://www.beobuild.rs/projects.php

 Bydelskommunar 
mini|300px|Bydelskommunane i Beograd
Beograd er delt inn i 17 bydelskommunar som dels er bydelar i byområdet til Beograd, dels er forstader.
 Namn Areal (km²) Folketal 2002 Folketal 2011 Folketal 2022 Status Barajevo  213  24 641  27 110  26 431  Forstad Čukarica  156  168 508  181 231  175 793  Bydel og forstad Grocka  289  75 466  83 907  82 810 Forstad Lazarevac  384  58 511  58 622  55 146  Forstad Mladenovac  339  52 490  53 096  48 683  Forstad Novi Beograd  41  217 773  214 506  209 763  Bydel Obrenovac  411  70 975  72 524  68 882  Forstad Palilula  451  155 902  173 521  182 624  Bydel og forstad Rakovica  31  99 000  108 641  104 456  Bydel Savski Venac  14  42 505  39 122  36 699  Bydel Sopot  271  20 390  20 367  19 126  Forstad Stari Grad  5  55 543  48 450  44 737  Bydel Surčin  285  38 814  43 819  45 452  Forstad Voždovac  148  151 768  158 213  174 864  Bydel og forstad Vračar  3  58 386  56 333  55 406 Bydel Zemun  154  152 831  168 170  177 908  Bydel og forstad Zvezdara  32  132 621  151 808  172 625  Bydel Total  3 227  1 576 124  1 659 440  1 681 405   Kjelde: Statistical Office of the Republic of Serbia

Sjølve byområdet til Beograd hadde i 2022 1 197 714 innbyggjarar, fordelt slik på bydelskommunane:

 Namn Totalt Forstad Bydel Barajevo  26 431  26 431   Čukarica  175 793  37 606  138 187 Grocka  82 810  82 810   Lazarevac  55 146  55 146   Mladenovac  48 683  48 683   Novi Beograd  209 763    209 763 Obrenovac  68 882  68 882   Palilula  182 624  68 741  113 883 Rakovica  104 456    104 456 Savski Venac  36 699    36 699 Sopot  19 126  19 126   Stari Grad  44 737    44 737 Surčin  45 452  45 452   Voždovac  174 864  18 955  155 909 Vračar  55 406    55 406 Zemun  177 908  11 859  166 049 Zvezdara  172 625    172 625 Total  1 681 405  483 691  1 197 714

Befolkningsutvikling
Folketalet ved folketeljingane etter den andre verdskrigen for kommunen (regionen) Beograd og for sjølve byområdet.
+ Historiske folketal År  Kommune  Byområdet 1948  634 003  397 678 1953  731 837  477 942 1961  942 190  657 302 1971  1 209 360  899 004 1981  1 470 073  1 087 804 1991  1 602 226  1 168 409 2002  1 576 124  1 119 523 2011  1 659 440  1 166 763 2022  1 681 405  1 197 714

Busetnader
Dei største busetnadene i regionen Beograd er:

   Bydelskommune  Folketal 2002   Folketal 2011   Folketal 2022 Beograd    1 119 523  1 166 763  1 197 714 Borča  Palilula  35 150  46 086  51 862 Kaluđerica  Grocka  22 248  26 904  28 483 Lazarevac  Lazarevac  22 732  26 006  27 635 Obrenovac  Obrenovac  23 929  25 429  25 380 Mladenovac  Mladenovac  22 114  23 609  22 346 Surčin  Surčin  14 292  18 205  20 602 Sremčica  Čukarica  18 450  21 001  19 434 Ugrinovci  Zemun  7 199  10 807  11 859 Leštane  Grocka  8 492  10 473  10 454	 Ripanj  Voždovac  10 741  11 088  10 084 Barajevo  Barajevo  8 325  9 158  8 967	 Vrčin  Grocka  8 667  9 088  8 601 Padinska Skela  Palilula  9 836  9 263  8 519 Grocka  Grocka  8 338  8 441  8 154 Dobanovci  Surčin  8 247  8 503  7 705 Vinča  Grocka  5 819  6 779  6 924 Barič  Obrenovac  6 586  6 918  6 610 Jakovo  Surčin  5 949  6 393  6 534 Boleč  Grocka  5 750  6 410  5 955 Zvečka  Obrenovac  6 138  6 350  5 846 Umka  Čukarica  5 292  5 272  4 985

Byområdet til Beograd fordelt på bydelar:

   Folketal 2002   Folketal 2011   Folketal 2022 Novi Beograd  217 773  214 506  209 763 Zvezdara  132 621  151 808  172 625 Zemun  145 632  157 363  166 049 Voždovac  132 747  138 352  155 909 Čukarica  132 055  141 551  138 187 Palilula  103 261  110 637  113 883 Rakovica  99 000  108 641  104 456 Vračar  58 386  56 333  55 406 Stari Grad  55 543  48 450  44 737 Savski Venac  42 505  39 122  36 699 Beograd  1 119 523  1 166 763  1 197 714

 Kultur 
Beograd ligg sentralt til og er derfor eit av dei travlaste transportknutepunkta i Europa. Byen er kjent for å vere den mest livlege i regionen og ber på utrykket «der alt skjer». Beograd har eit livleg nattelivet og mange kjem hit i helgene.

Beograd vart kåra som framtida sin europeisk by i Aust-Europa av Foreign Direct Investment. I ei undersøking har òg The New York Times kåra Beograd til ein av dei beste europeiske hovudstadane.

 Kjende personar frå Beograd 
 Nikola Tesla (1856–1943), oppfinnar
 Ivo Andrić (1892–1975), forfattar
 Zoran Đinđić (1952–2003), politikar
 Filip Vujanović (fødd 1954), montenegrinsk politikar
 Boris Tadić (fødd 1958), politikar
 Željko Joksimović (fødd 1972), songar, låtskrivar og musikkprodusent
 Dušan Petković (fødd 1974), fotballspelar
 Novak Đoković (fødd 1987), tennisspelar

 Kjelder 

 Delar av denne artikkelen bygger på «Belgrade» frå , den 21. mars 2009. 

Referansar

Discover Belgrade; Beograd, hovudstad 

http://p104.ezboard.com/Skordiski/fistorijabalkanafrm27.showMessage?topicID=209.topic

http://www.qtours.dk/index.php?option=com_content&task=view&id=54&Itemid=97

The City in Late Antiquity av John Rich

 Bakgrunnsstoff 

Kategori:Byar i Serbia
Kategori:Hovudstader i Europa
Kategori:Byar ved Donau
Kategori:Busetnader grunnlagde på 200-talet fvt.
Kategori:Byar og tettstader i regionen Beograd
Kategori:Statistiske regionar i Serbia