Fransk

Fransk (le français [lɘˌfʁɑ̃ˈsɛ]) er eit indoeuropeisk språk på den romanske greina. Det vert mellom anna tala i Frankrike, i Vallonia i Belgia, i Romandie i Sveits og i provinsen Quebec i Canada. Det finst òg ein franskspråkleg minoritet i Italia. Fransk vert òg framleis nytta i mange av dei tidlegare franske koloniane, særleg i Magreb og Vest- og Sentral-Afrika. I mange av desse landa er ikkje fransk offisielt språk, men vert likevel nytta i statsforvaltninga og høgare utdanning. Fransk er eit av dei offisielle språka til Dei sameinte nasjonane og Den europeiske unionen, og sjølv om engelsk i stort mon har teke over som diplomatspråk, er fransk framleis eit viktig lingua franca i store delar av verda.

Fransk skil seg frå andre romanske språk gjennom eit vokalsystem som omfattar fleire nasaliserte vokalar (an, en /ɑ̃/ som i enfant [ɑ̃ˈfɑ̃] («barn»),  on /ɔ̃/ som i maison [mɛˈzɔ̃] («hus»), in /ɛ̃/ som i cinq /sɛ̃k/ («fem») og un /œ̃/ som i brun [bʁœ̃] («brun»), ein labialisert u /y/ som i rue [ʁy] («gate»), skarre-r /ʁ/ som i Paris [paˈʁi]  og schwa /ə/ som i cheval [ʃəˈval] («hest»).

Språket skil ikkje mellom betona og ubetona stavingar, slik at alle stavingar har nokså jamnt trykk. Stavingar med såkalla «ustabil e» eller schwa kan ha mindre betoning medan stavingar sist i ei rytmegrupper har sterkare. Når mange ord blir uttalte etter kvarandre (altså i vanleg tale) er stavings- og rytmegruppene viktige, slik at ord kan gli over i kvarandre og ein stum konsonant kan bli uttalt ved byrjinga av neste ord om det byrjar med vokal (liaison).

 Utbreiing 

mini|400px|Utbreiingskart for fransk.

Fransk er offisielt språk i desse landa og territoria: 

 Land Infødde talarar Folketal   (omtrentleg tal) (juli 2003) Frankrike  51 949 900  60 180 600 Kongo-Kinshasa  702 400  55 225 478 Libanon  1 500 000  3 826 018 Canada  7 535 600  32 207 000 Elfenbeinskysten  1 614 500  16 962 500 Kamerun  643 900  15 746 200 Burkina Faso  140 300  13 228 500 Mali  140 800  11 626 300 Senegal  88 100  10 580 400 Belgia  3 807 000  10 290 000 Rwanda  153 600  7 810 100 Haiti  141 200  7 527 800 Sveits  1 515 700  7 318 638 Burundi  63 900  6 096 156 Togo  141 500  5 429 300 Den sentralafrikanske republikken  36 700  3 683 600 Kongo-Brazzaville  267 300  2 954 300 Gabon  109 200  1 321 500 Komorane  15 300  632 948 Djibouti  11 400  457 130 Luxembourg  21 600  454 157 Guadeloupe  110 400  442 200 Martinique  144 600  390 200 Vanuatu  2 900  200 000 Benin  191 200  7 862 944 Guinea  178 700  9 690 222 Réunion  170 600  787 584 Fransk Polynesia  142 900  274 578 Ny-Kaledonia  127 800  219 246 Niger  85 400  12 525 094 Tsjad  85 400  9 944 201 Fransk Guyana  39 900  199 509 Mauretania  21 000  3 177 388 Monaco  15 400  32 543 Mayotte  14 900  201 234 Saint-Pierre og Miquelon  6 700  7 026 Saint Martin  3 500  35 000 Saint-Barthélemy  3 200  7 000 Wallis- og Futunaøyane  1 300  16 025 Ekvatorialguinea  200  540 109 Seychellane  1 500  80 469 Madagaskar -    16 979 900

I visse land har språket ingen offisiell status, men er andrespråk for store delar av innbyggjarane:

 land folketal   (juli 2003) Algerie  32 810 500 Marokko  31 689 600 Mauritius  1 210 500 Tunisia  9 924 800

Det finst også fransktalande grupper i Guinea-Bissau, Kambodsja, Egypt, India (Puducherry), Italia ( Aostadalen), Laos, Storbritannia (Kanaløyane), Israel (jødar med franske og nordafrikanske røter), USA (særleg Louisiana og New England) og Vietnam.

 Kjelder 

 Denne artikkelen bygger på «Franska» frå , den 11. februar 2013. 

Kategori:Einskildspråk

Kategori:Galloromanske språk
Kategori:Romanske språk
Kategori:Språk i Algerie
Kategori:Språk i Andorra
Kategori:Språk i Belgia
Kategori:Språk i Benin
Kategori:Språk i Burkina Faso
Kategori:Språk i Burundi
Kategori:Språk i Canada
Kategori:Språk i Den sentralafrikanske republikken
Kategori:Språk i Djibouti
Kategori:Språk i Ekvatorial-Guinea
Kategori:Språk i Elfenbeinskysten
Kategori:Språk i Frankrike
Kategori:Språk i Gabon
Kategori:Språk i Guinea
Kategori:Språk i Italia
Kategori:Språk i Kamerun
Kategori:Språk i Kongo
Kategori:Språk i Libanon
Kategori:Språk i Luxembourg
Kategori:Språk i Mali
Kategori:Språk i Monaco
Kategori:Språk i Niger
Kategori:Språk i Rwanda
Kategori:Språk i Senegal
Kategori:Språk i Storbritannia
Kategori:Språk i Sveits
Kategori:Språk i Togo
Kategori:Språk i Tsjad
Kategori:Språk i Tunisia
Kategori:Språk på Haiti
Kategori:Språk på Komorane
Kategori:Språk på Madagaskar
Kategori:Språk på Mauritius
Kategori:Språk på Ny-Caledonia
Kategori:Språk på Seychellane
Kategori:Språk på Vanuatu