Arabisk

Arabisk (العربية) er eit semittisk språk, nært i slekt med hebraisk og arameisk. Det er hovudspråket i heile den arabiske verda, og det er utbreidd i den islamske verda. Arabisk fekk skriftspråket sitt allereie på 500-talet. Det er liturgispråk i islam og eit viktig kulturspråk innan islam og i jødedommen.

 Klassifisering 
I lag med maltesisk dannar arabisk den sørlege greina av dei sentrale semittiske språka. Dei andre nolevande språka i gruppa av sentrale semittiske språk er arameisk og hebraisk.

 Geografisk område 
Arabisk språk blir snakka som daglegspråk i heile den arabiske verda og som liturgisk språk i alle muslimske land.

 Offisiell status 
Liste over språk, region eller kommunar der språket har offisiell status.

 Dialektar 
Termen arabisk viser som regel til klassisk arabisk (språket i Koranen). I ulike arabiske land snakkar folk arabisk på ulik måte, hadde det ikkje vore for samlinga rundt eit felles skriftspråk (skrive med det arabiske alfabetet) ville vi ha rekna dei ulike arabiske talarane som talarar av ulike språk.

 Avleidde språk 
Maltesisk var i utgangspunktet ein arabisk dialekt men skil seg no frå arabisk på mange felt, både innanfor fonologi, morfologi og ordforråd.

 Lydsystem 

 Vokalar 
Klassisk arabisk har tre vokalar, a, i, u. Kvar av desse kan vera kort eller lang. I moderne arabiske dialektar finn ein òg vokalane e (oftast som variant av i eller a) og o (oftast som variant av u eller a).

 Konsonantar 
+ Arabiske konsonantfonem    Bilabial  Inter-dental Dental  Emfatiskdental (Alveo-)Palatal  Velar  Uvular Faryn-gal  Glottal Plosivar  Ustemte       t       k  q     Stemte  b     d    ¹            Frikativar  Ustemte  f   s      x       h Stemte     ð  z               Nasalar  m     n                   Lateralar       l²                  Rhotisk  (trill)       r                  Halvvokalar  w          j           

Tabellen nyttar symbol frå det internasjonale fonetiske alfabetet.

 Fonologi 
Arabisk er kjend for det høge talet på bakre konsonantfonem.

 Grammatikk 
Det arabiske språket byggjer på eit rotsystem, som så ofte når det kjem til semittiske språk. Kvart ord har ei grunnleggjande rot på (som oftast) tre konsonantar. Til dømes verbet kataba, som tyder 'å skrive' (bokstavleg 'han skreiv'), består av konsonantane k, t og b. Dei same rotkonsonantane kan ein finne i ordet maktbab ('eit kontor' eller 'ein pult'). Då kan ein sjå at rota k-t-b famnar om eit spesielt emne, nemleg skriveaktiviteten.

Låneord byggjer som oftast ikkje på noko rot, men vert transkribert direkte til arabisk skrift.

 Verb 
Verb på arabisk kan delast inn i to hovudformer: perfekt og imperfekt. Perfekt vert i hovudsak nytta for fortid, medan imperfekt vert nytta for notid og framtid. Likevel er det mange unntak frå denne regelen.

Perfekt og imperfekt kan vidare delast inn i to underformer: aktiv og passiv. Generelt så kan ein seie at aktiv-forma er der utøvaren av handlinga er aktivt med på det. Medan i passiv-forma så vert noko gjort. Til dømes:

 kataba (perfekt, aktiv) tyder 'han skreiv'.
 kutiba (perfekt, passiv) tyder 'det vart skrive'.
 yaktubu (imperfekt, aktiv) tyder 'han skriv'.
 yuktabu (imperfekt, passiv) tyder 'det vert skrive'.

 Kasus 
Arabisk har tre aktive kasus: Nominativ, akkusativ og genitiv.

 Ordforråd 

 Skriftsystem 
Arabisk blir tradisjonelt skrive med ulike skriftsystem i ulike kulturar. I den muslimske fleirtalskulturen i det arabiske språkområdet brukar ein så og seie utelukkande det arabiske alfabetet. I sefardisk og mizrahisk jødisk kultur vart arabisk derimot oftast vorte skrive med det hebraiske alfabetet heilt fram til vår tid. Språkforma i dei jødiske tekstane er òg kjend som judeoarabisk eller jødearabisk. I vestleg kultur, ved chatting og SMS-kommunikasjon, kan arabisk bli skrive ved hjelp av tal og latinske bokstavar; ei engelskpåvirka skriveform som går under slangnamnet aralish eller arabish.

 Døme 

 Norsk Arabisk Romanisering (ALA-LC) IPAja نَعَمْ  naʿam}}  nei  لا  lā  hei  مَرْحَباً  marḥaban  velkomen  أَهْلاً ahlan  adjø مَعَ السَّلامَةِ  maʿa as-salāmah  takk  شُكْرًا  shukran  orsak  عَفْوًا  ʿafwan  eg snakkar ikkje arabisk   لا أَتَكَلَّمُ الْعَرَبيَّةَ  lā atakallamu al-ʿarabīyah  eg veit ikkje  لا أَعْرِفُ  lā aʿrif  eg er svolten  أنا جائِعٌ  anā jāʾiʿun  ein  واحِد  wāḥid  to  إِثْنان  ithnān  tre  ثَلاثَة  thalāthah  fire  أَرْبَعَة  arbaʿah  fem  خَمْسَة  khamsah  seks  سِتَّة   sittah  sju  سَبْعَة  saba'ah  åtte  ثَمانِيَّة  thamaniah  ni  تِسْعَة  tis'aah  ti  عَشَرَة  asharah  elleve إِحدَى عَشَر  eḥda ashar  

 Bakgrunnsstoff 


Kategori:Semittiske språk
Kategori:Midtausten
Kategori:Einskildspråk

Kategori:Språk i Algerie
Kategori:Språk i Bahrain
Kategori:Språk i Dei sameinte arabiske emirata
Kategori:Språk i Djibouti
Kategori:Språk i Egypt
Kategori:Språk i Eritrea
Kategori:Språk i Irak
Kategori:Språk i Israel
Kategori:Språk i Jemen
Kategori:Språk i Jordan
Kategori:Språk på Komorane
Kategori:Språk i Kuwait
Kategori:Språk i Libanon
Kategori:Språk i Libya
Kategori:Språk i Marokko
Kategori:Språk i Oman
Kategori:Språk i Palestina
Kategori:Språk i Qatar
Kategori:Språk i Saudi-Arabia
Kategori:Språk i Somalia
Kategori:Språk i Sudan
Kategori:Språk i Syria
Kategori:Språk i Tanzania
Kategori:Språk i Tsjad
Kategori:Språk i Tunisia
Kategori:Språk i Vest-Sahara