Karl III Johan av Noreg

Karl III Johan () var norsk og svensk konge frå 1818. I Sverige vert han kalla Karl XIV Johan.

Liv og virke
Jean-Baptiste Bernadotte var fødd 26. januar 1763 i Pau i Frankrike. Han gjekk inn i militæret der han gjorde ein glitrande karriere, frå vanleg meinig til divisjonsgeneral i tida frå 1780 til 1794.

Han gifta seg 16. august 1798 med Désirée Clary som sidan vart norsk og svensk dronning under namnet Desideria. Ho hadde tidlegare vore trulova med Napoleon Bonaparte, og syster hennar var gift med bror hans, Joseph Bonaparte, som var konge av Napoli 1806–1808 og av Spania 1808–1813.

Bernadotte var ei tid fransk ambassadør i Wien før han blei fransk krigsminister omtrent same tid som han fekk sonen Oscar i 1799. I 1804 blei han så guvernør og sjef for den franske arméen i Hannover. Han blei òg opphøgd til fyrste av Ponte Corvo i Italia som løn for innsatsen sin i slaget ved Austerlitz. Seinare mista han likevel noko av Napoleon sin tillit.

Då den nyleg adopterte kronprinsen Christian August av Augustenborg døydde i 1810 stod Sverige brått utan tronarving. Svenskane baud stillinga til Jean-Baptiste, som takka ja og tok namnet Carl Johan.

I 1813 gjekk Sverige under Karl Johan med i den sjette koalisjonen mot Napoleon. Kronprinsen utmerka seg i fleire slag, særleg i slaget ved Leipzig i 1813. For innsatsen fekk Karl Johan løfte frå koalisjonsvenen om å få Noreg som løn.

Då det var klart at det endelege nederlaget til Napoleon snart ville koma gjekk Carl Johan til åtak på Danmark og tvinga kong Frederik VI til å slutta fred i Kiel den 14. januar 1814. Kongen av Danmark-Noreg måtte avstå Noreg til kongen av Sverige. Karl Johan skal personleg ha endra ordlyden i det første utkastet, som sa at Noreg skulle høyra til og innlemmast i kongeriket Sverige.  Ved å gje Noreg status som eige kongerike unngjekk Karl Johan å provosera norsk opinion, som uansett blei opprørt over å ha blitt avstått av sin eigen konge utan å vera spurt.

Karl Johan blei krona til konge den 11. mai 1818 i Sverige og den 7. september same året i Noreg. Hovudgata i Oslo er oppkalla etter kong Karl Johan, og det står ein ryttarstatue av han på slottsplassen i Oslo.

Galleri

 Bakgrunnsstoff 

Karl 3 Johan frå Norsk biografisk leksikon
Kong Carl Johan (1763 - 1844) frå Kongehuset

Kategori:Norske regentar
Kategori:Svenske regentar
Kategori:Franske militære
Kategori:Unionen mellom Noreg og Sverige
Kategori:Folk frå Napoleonskrigane
Kategori:Folk frå napoleonstida
Kategori:Elefantordenen
Kategori:Ordenen av det gylne skinnet
Kategori:Æreslegionen
Kategori:Den svarte ørn-ordenen
Kategori:Fyrstehuset Bernadotte
Kategori:Folk frå Pyrénées-Atlantiques
Kategori:1814 i Noreg
Kategori:Franske marskalkar
Kategori:Medlemmar av Det kongelege svenske vitskapsakademiet