Kvitsøy kommune

Kvitsøy er ein kommune, eit kyrkjesokn og ei øygruppe utanfor Stavanger i Rogaland fylke. 

Dei 365 øyar, holmar og skjer er til saman 5,73 kvadratkilometer. Kommunen vert omgjeve av dei ytre delane av Boknafjorden. Mot nord ligg Karmøy og Bokn, mot aust Rennesøy og Randaberg. 

Fire av øyane har fastbuande, opphavleg var her seks gardar med krøtter. Det finst to større busetnader, og dei ligg ved tidlegare fiskehamner: Ystabøhamn, ein tettstad med  i vest, og Leiasundet i aust.

 Historie 
mini|venstre|Steinkross i storleik 3,90 * 1,87 meter, navigasjonsmerke og kristent symbol reist mellom 800 og 1050 e.Kr. 
mini|Bustadhus ved Ydstebøhamn. 
Kvitsøy ligg midt i skipsleia og ho var tidleg ein viktig møteplass. Erling Skjalgsson og  Olav Haraldsson hadde fredsmøte her i 1016 og gjorde semje om fred. Eit anna fredsmøte hende i 1208 då baglerkongen Filippus Simonsson og birkebeinarleiaren Inge Bårdsson gjorde «kvitsøysemja» om kven som skulle styre i Vika.

Den første kyrkja, St Clemens-kyrkja vart truleg bygd samstundes med Stavanger domkyrkje. I dag er kyrkjeruinane ein låg haug ved Leiasund rett nord for steinkrossen på Krossøy. Ei ny kyrkje i tømmer, Kvitsøy kyrkje vart bygd i 1620. 

Kvitsøy sokn er såleis eldgammal, men den vart eigen kommune først i 1923.SSB

I kommunen kom det ein stor radiosendar i 1982, eit sendeanlegg for sendingar på kortbølgje- og mellombølgje. Radiosendaren vart omtala som «Kvitsøysendaren» eller som «Kvitsøy kringkastar», men er allereie historie ettersom kortbølgje- og mellombølgjesendarane var lagt ned i 2004 høvesvis 2006.

Sendaren er ikkje lagt ned heilt. Det er framleis noko drift via sendaren, men i betydeleg mindre grad enn tidlegare.

 Næringsliv 
Tidlegare var fangst av sild, mort og hummar viktige levevegar. Hummarfisket hadde stor verdi frå starten på 1800-talet til ca 1955. I dag er mange tilsette i småindustri, på Kvitsøy trafikksentral og i kommunen. Trafikksentralen kom i 2003, erstattar lósstasjonen og syter for tryggleik på havet frå  Ryvarden til Jærens rev.

 Kjelder 
 Thomsen Hanne (red.): Rogaland Wigestrand forlag, Stavanger 2003
 Nettside hos Fornminneprosjektet i Rogaland 

 Bakgrunnsstoff 

 Nettstad hos Kvitsøy kommune

Kategori:Kommunar i Rogaland

Kategori:Øyar i Rogaland