Vilhelm Bjerknes

Vilhelm Friman Koren Bjerknes () var ein norsk fysikar og meteorolog. Bjerknes vert rekna som grunnleggjar av moderne vêrvarsling. Han var òg grunnleggjaren av Bergensskulen i meteorologi.

mini|venstre|portrett|Fotografi av Vilhelm Bjerknes

Bjerknes var fødd i Christiania og fekk tidleg interesse for væskedynamikk. Ei tid var Bjerknes assistent for far sin, Carl Anton Bjerknes, innan matematisk forsking. I 1890 vart han assistent for Heinrich Hertz og gav viktige bidrag til Hertz sitt arbeid om elektromagnetisk resonans.

I 1895 vart han professor i anvendt mekanikk og matematisk fysikk ved Universitetet i Stockholm. Grunnleggjande samanhenger mellom væskedynamikk og termodynamikk vart utforska og forklart. Arbeidet hans inspirerte både Vagn Walfrid Ekman og Carl-Gustav Arvid Rossby til å nytta resultata. Storskala rørsler i verdshava og atmosfæren kunne i større grad kartleggjast. Slik kunne vérvarslinga utviklast meir profesjonelt. Allereie i 1904 såg Bjerknes at forskinga kunne nyttast i vêrvarslinga. 

I 1907 kom Bjerknes attende til universitetet i Christiania før han vart professor i geofysikk ved universitetet i Leipzig i 1912. I 1917 planla han og organiserte den meteorologiske verksemda på Geofysisk Institutt ved Bergen Museum, som nyleg var grunnlagd av Bjørn Helland-Hansen. I Bergen skreiv han boka On the Dynamics of the Circular Vortex with Applications to the Atmosphere and to Atmospheric Vortex and Wave Motion (1921). Frå 1926 til han gjekk av i 1932 var han professor ved Universitetet i Oslo.

Bjerknes gjorde opptak til å etablera Vêrvarslinga på Vestlandet. Frå 1949 var Bjerknes statsstipendiat. 

Både på planeten Mars og på Månen er eit krater oppkalla etter Bjerknes. 

Meteorologen Jacob Bjerknes (1897-1975) var son av Vilhelm Bjerknes. 

 Litteratur 
 Robert Marc Friedman: Appropriating the weather : Vilhelm Bjerknes and the construction of a modern meteorology, New York 1989. ISBN 0-8014-2062-8 (hardcover), ISBN 0-8014-8160-0 (paperback)
 William Helland-Hansen: (hovudredaktør): Naturhistorisk vegbok, Hordaland, Bergen Museum 2004. ISBN 82-7326-061-5 
 Sverre Petterssen: Kuling fra nord. En værvarslers erindringer  Oslo 1974. ISBN 82-03-06278-4

 Bakgrunnsstoff 
 Portrett av Vilhelm Bjerknes 
 Meteorologiens far 
 On the Shoulders of Giants: Vilhelm Bjerknes 

Kategori:Norske meteorologar
Kategori:Norske fysikarar
Kategori:Statsstipendiatar
Kategori:Professorar ved Universitetet i Oslo
Kategori:Meteorologiprofessorar
Kategori:Norske professorar
Kategori:St. Olavs Orden
Kategori:Medlemmar av Det kongelege svenske vitskapsakademiet
Kategori:Medlemmar av Det kongelege danske vitskapsakademiet
Kategori:Æresdoktorar ved Københavns Universitet
Kategori:Vitskapsfolk frå Oslo
Kategori:Gravlagde på Vår Frelsers gravlund