Karasjok kommune

Karasjok kommune (nordsamisk Kárášjoga gielda) er ein kommune i indre Finnmark fylke. Han har grense til Finland i sør og aust, og i tillegg til kommunane Porsanger og Tana i nord og Kautokeino i vest. Med ei flatevidd på 5464 km² er Karasjok den nest største norske kommunen, etter Kautokeino.

 Kultur 
mini|Karasjok kyrkje, bygt i 1974
mini|Karasjok gamle kyrkje, den eldste attståande kyrkja i Finnmark, bygt i 1807
Innbyggjarane i kommunen snakkar finsk, norsk og nord-samisk, og kommunen er tospråkleg, med samisk og norsk som forvaltingsspråk. Rundt 80 % av dei er av samisk opphav, og kommunen blir gjerne kalla samehovudstaden. Fleire samiske institusjonar ligg i Karasjokk, mellom anna det norske Sametinget, NRK Sámi Radio, Samisk kunstnarråd og Samisk kunstnarsenter.

I Karasjok kan ein få utdanning på samisk, frå barnehage og grunnskole og seinare på sámi joatkkaskuvla, samisk vidaregåande skole. De Samiske Samlinger og Samisk spesialbibliotek ligg òg i Karasjok. Forlaget Davvi Girji har hovudkontor i kommunen. Den samiske avisa Min Áigi kom ut her fram til 2008. Avløysaren Ávvir har redaksjon i Karasjok og Kautokeino.

 Geografi og namnesoge 
Karasjok kommune femner om store delar av Finnmarksvidda. Han ligg langs det øvre elvebekkenet til Tanaelva (Deatnu) og sideelvene Anarjohka og Kárášjohka. Den sistnemnde har gjeve namn til kommunen. Medan johka er samisk for 'elv', kan karas ha to tydingar. Mest truleg er det frå det samiske ordet for 'trefat', men det kan òg koma frå finsk kara som tyder 'buktande'.

Det høgaste fjellet er Vuorji på 1024 moh.

 Klima 
Karasjok har eit subarktisk klima og har den offisielle kulderekorden i Noreg; fyrste nyttårsdag i 1886 vart det målt -51,4 grader.

 Tettstad i kommunen 
 Karasjok -  

 Næringsliv 
Tradisjonelt har primærnæringane vore viktigast i kommunen. Framleis driv mange med reindrift, rundt 18 % er på eitt eller anna vis med på dette. Anna jordbruk og tilleggsnæringar som jakt,  fiske og bærplukking livnærer òg mange. Husflid knytt til samiske tradisjonar som knivar, klede og sølv er òg ei viktig næring.

Dei fleste er likevel tilsette i kvartiærnæringar, som tenesteyting og offentleg forvalting. Turisme er blitt stadig viktigare for Karasjok.

 Kommunikasjon 
Karasjok blir rekna som eit knutepunkt i Finnmark, både for fastbuande og turistar. Europaveg 6 går gjennom kommunen på veg frå Lakselv til Tana. Det finst bussamband med Tana, Vadsø og Kirkenes i austfylket, og Lakselv, Hammerfest, Kautokeino og Alta i vestfylket. Karigasniemi er offisiell grensepost til Finland. Elles ligg kommunen nokså nær to flyplassar, 7 mil frå Lakselv flyplass og 15 mil frå Ivalo flyplass i Finland.

 Folketalsutvikling 
Folketalsutvikling for Karasjok kommune frå 1920:
 1.12.1920Statistisk årbok for kongeriket Norge 40de årgang, 1920 (Det statistiske centralbyrå, 1921) 1.12.1930Statistisk årbok for Norge 69. årgang, 1950 (Statistisk sentralbyrå, 1950) 3.12.1946 1.1.1951Folkemengd i Karasjok 1. januar kvart år frå 1951, frå Statistisk sentralbyrå 1.1.1961 1.1.1971 1.1.1981 1.1.1991 1.1.2001 1.1.2010 885 1087 1581 1693 2193 2542 2648 2690 2877 2789

 Verd å vitja 
mini|Sametingsbygningen
 Karasjok gamle kyrkje, den eldste attståande kyrkja i Finnmark
 Sametingsbygningen
 Samisk kunstnersenter
 De samiske samlinger, nasjonalt museum for samisk kultur 
 Temaparken Sápmi 
 Turstien Ássebákti

 Kjende folk frå Karasjok 
mini|Mari Boine
Ole Nilsen Ravna (1841-1906), krysset Grønland med Fridtjof Nansen i 1888
Samuel Balto (1861-1921)
Matti Aikio (1872-1929), forfattar
Kirsten Svineng (1891-1980), «Mamma Karasjok»
Iver Jåks (1932-2007), biletekunstnar og skulptør
Kjell Harald Sæther (f. 1948), politikar, ordførar (Ap)
Egil Olli (f. 1949), politikar, sametingspresident, fødd i Porsanger
Mari Boine (f. 1956), songar
Frode Fjellheim (f. 1959), komponist, voks opp i Karasjok
Sverre Porsanger (f. 1963), skodespelar
Tor Mikkel Wara, (f. 1964), politiker (FrP), justis-, beredskaps- og innvandringsminister 
Laila Somby Sandvik, første samiske barneombud
Jan Egil Brekke (f. 1974), fotballspelar
Hans Norbye (f. 1987), fotballspelar
Susanne Næss Guttorm (f. 1996) Miss Universe Norge 2018
Inga Ravna Eira, forfattar

 Sjå også 
Kulturminne i Karasjok
Grunnkrinsar i Karasjok kommune

Kjelder

 Bakgrunnsstoff 

 Lutfattig kommune i krise – Fylkesmannen slår alarm. 2018. nrk.no


Kategori:Kommunar i Finnmark
Kategori:Samiske kommunar
Kategori:Finnmarksvidda
Kategori:Norske kommunar skipa i 1866