Subrahmanyan Chandrasekhar

Subrahmanyan Chandrasekhar () var ein indisk-amerikansk fysikar, astrofysikar og matematikar. Han rekna ut chandrasekhargrensa, og vart i 1983 tildelt Nobelprisen i fysikk, saman med William Alfred Fowler, for studia sine av dei fysiske prosessane som er viktige for strukturen og utviklinga av stjerner. 

Chandrasekhar vart fødd i ein tamilsk brahminfamilie i Lahore i daverande Britisk India (no Pakistan). Faren var statsrevisor og ein dugande karnatisk fiolinspelar; mora omsette mellom anna Et Dukkehjem av Ibsen til tamil. Nobelprisvinnaren i fysikk C.V. Raman var frabroren til Chandrasekhar. 

Subrahmanyan Chandrasekhar fekk først opplæring heime før han blei elev ved Hindu High School i Madras (no Chennai) i Tamil Nadu i det søraustlege India. Seinare studerte han fysikk ved Presidency College i same byen. I 1930 fekk han eit statleg stipend til å studera ved Universitetet i Cambridge, og kom inn på Trinity College under R.H. Fowler. Under overfarten frå India til Storbritannia fordreiv Chandrasekhar tida med å rekna ut den største massen ei stjerne kan ha utan at ho blir ei supernova og deretter eit svart hol. Talet er seinare blitt kjend som chandrasekhargrensa.

I Europa studerte Chandrasekhar eitt år ved Institut for Teoretisk Fysik i København, der han møtte Niels Bohr. Han fekk doktorgrada i 1933. I 1936 gifta han seg med Lalitha Doraiswamy, som òg hadde studert ved Presidency College. 

I 1937 blei Subrahmanyan Chandrasekhar tilsett ved University of Chicago og arbeidde der til han døydde i 1995, 85 år gammal. 

 Verk 










 Prisar 
 1949 - Henry Norris Russell Lectureship
 1952 - Bruce Medal
 1953 - Gold Medal of the Royal Astronomical Society
 1971 - Henry Draper Medal
 1983 - Nobelprisen i fysikk
 1984 - Copley Medal frå Royal Society

 Oppkallingar 
 1958 - asteroiden 1958 Chandra vart oppkalla etter Chandrasekhar.
 1999 - NASA kalla opp det tredje av sine fire «store observatorium» etter Chandrasekhar etter ein namnekonkurranse med 6.000 kandidatar frå femti amerikanske statar og 61 land. Chandra X-ray Observatory (Chandra røntgenstråleobservatorium) vart sendt opp og teke i bruk av romferja Columbia den 31. juli 1999.

 Bakgrunnsstoff 
 Biografi ved National Academy of Sciences (arkivert versjon, engelsk)
 Harvard-side om Chandrasekhar (engelsk)
 Subrahmanyan Chandrasekhar (engelsk)
 Subrahmanyan Chandrasekhar (engelsk)
 Bruce Medal page  (engelsk)
 Awarding of Bruce Medal: PASP 64 (1952) 55  (engelsk)

 Bøker 





 Nekrologar 
 BAAS 28 (1996) 1448
 Obs 116 (1996) 121 comment
 PASP 109 (1997) 73
 QJRAS 37 (1996) 261

Kategori:Indiske astronomar
Kategori:USA-amerikanske astronomar
Kategori:Indiske fysikarar
Kategori:USA-amerikanske fysikarar
Kategori:Nobelprisen i fysikk
Kategori:Indiske nobelprisvinnarar
Kategori:Nobelprisvinnarar frå USA
Kategori:Tamilar
Kategori:Folk frå Britisk India
Kategori:Døde av hjarteinfarkt
Kategori:Tilsette i University of Chicago
Kategori:Medlemmar av Royal Society
Kategori:Royal Medal
Kategori:Royal Astronomical Society sin gullmedalje
Kategori:National Academy of Sciences