Fræna kommune

Fræna kommune er ein tidlegare norsk kommune i Romsdal i Møre og Romsdal fylke. Han vart slegen saman med Eide kommune til Hustadvika kommune den 1. januar 2020. Området låg på Romsdalshalvøya, nord for Molde, og grensa til Eide kommune og Gjemnes kommune i nordaust, Aukra kommune i vest og Molde kommune i sør. Kommunen hadde dei siste grensene sine frå 1964, då kommunane Fræna, Bud og Hustad vart slått saman til nye Fræna kommune.
mini|venstre|Elnesvågen sett frå Heiane.

Elnesvågen er administrasjonssenter og største tettstad i kommunen. Busetnaden i kommunen er spreidd, men tettar seg til i og kring kommunesenteret og i Bud vest i kommunen. Fræna har fire kyrkjer, Myrbostad kyrkje, Bud kyrkje, Hustad kyrkje og Vågøy kyrkje.

Dumperprodusenten Moxy ligg i Fræna-området.

 Namn og symbol
Kommunenamnet var opphavleg Vaagø (Vågøy) og vart endra til Frænen i 1860 og Fræna i 1918. Staden har namn etter Frænfjorden (gammalnorsk Fræni). Tydinga er uviss, men kan stamme frå frænn (lys, skinande).

I 1589 heitte soknet Vågøy og låg under Aukra prestegjeld. Ved kongeleg resolusjon av 22. september 1859 vart soknet gjort om til Fræna prestegjeld. I 1880 vart gjeldet så delt i Ytre og Indre Fræna.

Kommunevåpenet vart vedteke 15. mai 1995 og har sju blå bølgjer på ein gull bakgrunn. Motivet skal symbolisere havet.

 Geografi 
mini|Frå Hustadvika i Fræna.
Fræna omfattar den vestlege delen av Romsdalshalvøya, frå områda rundt Frænfjorden i sør til Hustadvika i nord, og dertil ei rekkje mindre øyar.

Hustadvika er ei av dei mest vêrharde strekningane av vestlandskysten. Fræna er ein kyst og fjordkommune der dei indre delane har ei rekke fjell mellom 600 og 1000 meter. Blant dei mest kjende fjella er Jendemsfjellet (633 moh.) og Kvannfjellet på (900 moh.), det høgste fjellet i kommunen. Nært kysten er det svære myrlendte område. Tvers gjennom kommunen går Frenfjorden som endar inst i Malmefjorden.

Nær grensa til tidlegare Eide kommune ligg dei kjende kalksteinsgrottene Trollkyrkja som er blant Frænas mest populære turistattraksjonar. 

På fugleberget på Ergan i Bud hekkar tusenvis krykkjer som kjem kvar februar og forlèt Fræna til fordel for sør-Atlanteren i midten av august.

 Næringsliv 
mini|Jordbruksområde i Fræna, med Jendemsfjellet til høgre i bakgrunnen.
Kommunen har sine største hjørnesteinsbedrifter som produserer for eksport: Hustadmarmor produserer marmor til bygningsindustrien og slurry til papirindustrien. Dumper-produsenten Moxy vart grunnlagt av gründeren Birger Hatlebakk. Fræna kommune er den største landbrukskommunen i Møre og Romsdal, med stor kjøtt- og mjølkeproduksjon. Tine har produksjonsstad for mellom anna Jarlsbergost. I hamna Harøysund ved Bud er også fiskerinæringa ei viktig næring. 

Atlanterhavsvegen og Trollkyrkja er attraksjonar for turistnæringa i kommunen. Sportsdykking og sportsfiske på Hustad trekker også til seg ein del turisme.

Folketalsutvikling
Folketalsutvikling for noverande Fræna kommune frå 1900:
 1900"Hjemmehørende folkemengde Møre og Romsdal 1801-1960  frå Registreringssentral for historiske data, vitja 1. september 2010 1.12.1920Statistisk årbok for kongeriket Norge 40de årgang, 1920 (Det statistiske centralbyrå, 1921) 1.12.1930Statistisk årbok for Norge 69. årgang, 1950 (Statistisk sentralbyrå, 1950) 3.12.1946 1.1.1951Folkemengd i Fræna 1. januar kvart år frå 1951, frå Statistisk sentralbyråFolkemengd i Bud 1. januar kvart år frå 1951, frå Statistisk sentralbyråFolkemengd i Hustad 1. januar kvart år frå 1951, frå Statistisk sentralbyrå 1.1.1961 1.1.1971 1.1.1981 1.1.1991 1.1.2001 1.1.2010 5608 6456 6633 7074 7006 7228 7487 8858 8886 9040 9336

 Kjende folk frå Fræna (fræningar) 
Anton Aure (1884–1924), boksamlar og bibliograf
Birger Hatlebakk (1912–1997), industrimann
Rolf Groven (f. 1943), biletkunstnar
Edvard Hoem (f. 1949), forfattar
Jim Svenøy (f. 1972),  friidrettsutøvar
Ola Kvernberg (f. 1981), fiolinist og jazzmusikar

 Kjelder 




Denne artikkelen bygger på «Fræna» frå ,  den 17. juni 2013.  

Bakgrunnsstoff


Kategori:Tidlegare kommunar i Møre og Romsdal
Kategori:Norske kommunar skipa i 1838
Kategori:Norske kommunar nedlagde i 2020