København

København (på norsk òg Kjøpenhamn, norrønt Kaupmannahǫfn) er hovudstaden og den største byen i Danmark, og har rundt ein halv million innbyggjarar. I København finn ein det danske folketinget og regjeringa, og her bur òg kongen. København har alltid vore ein viktig by i dansk historie, sjølv om han ikkje alltid har vore hovudstad. Han er i dag også hovudbyen i Storkøbenhavn, med 1,3 millionar innbyggarar (2016)..  innbyggjarar 1. januar 2016.

København ligg ved Øresund på austkysten av Sjælland, og ein kan sjå over sundet til Skåne i Sverige. Sidan 2000 har han hatt bil- og togsamband med Malmö over Øresundbrua.

 Namn 
Byen blei først berre kalla Havn, Hafnia på latin. Grunnstoffet hafnium er kalla opp etter byen. Namnet Københamn kjem frå Købmandshavn, og det engelske Copenhagen kjem frå Kopenhagen, den plattyske forma av det nye namnet. På norsk har namnet òg vorte skrive Kjøpenhavn, Køpenhamn, Kjøpenhamn og Køpenhavn.

 Historie 
København skal ha vore grunnlagd rundt år 1000 av Svend Tveskæg eller Knud den Store, og var opphavleg eit fiskevær. I 1167 fekk biskop Absalon ansvaret for byen, og bygde si «Borg ved Havn». København låg midt i det danske riket heilt til Danmark tapte Skåne, Halland og Blekinge til Sverige.

 Åtak 
København er blitt utsett for åtak og kringsetjing fleire gonger. Hanseatane prøvde fleire gonger å ta byen. Karl X av Sverige kringsette han i 1658–1659, men måtte til slutt gje opp. Den britiske og danske marinen hadde eit sjøslag i byhamna i 1801, og i 1807 bomba britane byen for å hindra at den danske flåten skulle hjelpa Napoleon; fleire hundre menneske vart drepne og bygningar vart øydelagde. Under den andre verdskrigen var byen okkupert av tyske styrkar.

 Kultur 
 Bygningar og institusjonar 

 Amalienborg slott
 Fristaden Christiania
 Københavns Havn
 Københavns Zoo
 Det danske nationalmuseet
 Ny Carlsberg Glyptotek
 Rundetårn
 Tivoli i København
 Tycho Brahes planetarium

Styresmakter
Borgarmeister er Frank Jensen (2018).

 Kjende personar frå København 
 Kong Fredrik VIII av Danmark
 Dronning Margrethe II av Danmark
 Dronning Anne-Marie av Hellas
 Kronprins Frederik av Danmark
 Hans Christian Andersen
 Karen Blixen, forfattar
 Niels Bohr, vitskapsmann
 Aage Bohr
 Tycho Brahe, vitskapsmann
 Nikolai Grundtvig
 Ludvig Holberg, forfattar
 Iben Hjejle
 J.C. Jacobsen, grunnla bryggeriet Carlsberg
 Søren Kierkegaard, filosof
 Jakob Nielsen
 Ole Rømer
 Jørn Utzon, arkitekt
 Hans Christian Ørsted

Kjelder

 Bakgrunnsstoff 

Kategori:Byar i Region Hovedstaden
Kategori:Hovudstader i Europa

Kategori:Hamnebyar ved Austersjøen
Kategori:Europeiske kulturhovudstader
Kategori:Øresundsregionen