Aure kommune

Aure er ein kommune på Nordmøre i Møre og Romsdal som frå 1. januar 2006 omfattar tidlegare Tustna kommune. Aure kommune grensar til Kristiansund kommune (Frei) i vest, Hitra kommune i Trøndelag i aust, Heim kommune i aust og sør og Tingvoll kommune i sør, medan Smøla kommune ligg i nordvest, rett nordom Edøyfjorden.

Folk som kjem frå sjølve Aure, medrekna Ertvågsøya blir kalla aurgjeldingar og målføret deira aurgjelding. Folket som kjem frå tidlegare Stemshaug kommune blir kalla stemshaugingar, og dei snakkar ei undergruppe av aurgjelding som blir kalla stemshauging når ein vil vera ekstra presis. Folk frå den tidlegare Tustna kommune blir kalla tustningar og dialekten der blir kalla tustning.

 Natur 

 Øyar og holmar 

 Arøya
 Bjørnholmen
 Bjørnskotøya
 Berrøya
 Ertvågsøya
 Fevelsholmen
 Fårøya
 Gautøya
 Golma
 Grisvågøya
 Henriksøya
 Herringsøya
 Jørnøya
 Jøssøya
 Kalvøya i Aure
 Kunna
 Langholmen
 Langøya
 Lesundøya (landfast med Skardsøya i aust over Drageidet)
 Marøya
 Møyslåtten
 Rottøya
 Ruøya
 Skardsøya (landfast med Lesundøya i vest over Drageidet)
 Solskjelsøya
 Stabblandet
 Storøya
 Styrsøya 
 Tustna

 Planteliv 
Kommunen har eit rikt planteliv og etter det ein kjenner til, så har Aure verdsnordgrense for tre karplanteartar, nemleg blankburkne, knortestorr og kystmaigull. Av artar på raudlista (2006) i kommunen kjenner ein til åtte artar; alm (NT), blankstorkenebb (NT), brudespore (NT), engmarihand (NT), fjellnøkleblom (NT), kvit skogfrue (NT), kystengkall (VU) og marinøkkel (NT). Som ein ser er alle dei raudlista karplantane i Aure raudlista som "nær truga" (NT), sett bort frå kystengkall. Den siste er raudlista som sårbar (VU).

 Dyreliv 
 Fugl 
Aure kommune ligg i eit område med mykje ørn, både havørn og kongeørn. Båe artane hekkar i området, og inntil kommunesamanslåinga med Tustna kommune 1. januar 2006 var kommunevåpenet til Aure to ørnehovud som ser kvar sin veg. 
Aure kommune har både fjordar og sjøområde i tillegg til fjell og skog. Dette gjer at det er eit svært variert fugleliv i kommunen. Frå storfugl og rype i fjellet til tjeld, måse og ærfugl ved kysten. I tillegg kan nemnast at ein i Aure kan finna alle dei sju hakkespettartane i Noreg hekkande i kommunen, nemleg; Flaggspett, kvitryggspett, dvergspett, tretåspett, gråspett, grønspett og svartspett. Kva gjeld fugl, så er likevel Mellandsvågen og Livsneset på Skardsøya det mest interessante fugleområdet i Aure. Dette er eit såkalla ramsarområde, og fleire sjeldne og raudlista fugleartar overvintrar der.

 Hjortedyr 
I Aure kommune er det store stammar med både rådyr og hjort i tillegg til at det finst ein veksande stamme med elg. Aure har lenge vore ein av dei største hjortekommunane i Noreg. Tidleg på våren og sumaren kan ein sjå mykje hjort beitande langs vegane. Det er ikkje uvanleg å sjå flokkar på fleire titals dyr.

 Rovdyr 
Gaupe er det største bufaste rovdyret i Aure. Det har vore observert bjørn i kommunen, men dette er ikkje eit dyr som har fast tilhald der. Raudreven har også fast tilhald i Aure og kan synast å ha auka i antal dei siste åra, etter å ha vore på eit lågmål ei tid grunna reveskabb.

Elles finst det òg dyr som:
 Mår
 Amerikansk mink (flykta frå oppdrettsanlegg)
 Røyskatt
 Grevling
 Oter
 Snømus

 Andre pattedyr 
Piggsvin var tidlegare ein vanleg dyreart i Aure, men kom meir eller mindre bort i laupet av 1960-talet, uvisst av kva grunn. I dag kjenner ein ikkje til at arten finst nokon stad i kommunen. Bever oppheldt seg nokre få år på 1980-talet i Todalen i Aure. Truleg har arten vore vanlegare i gamal tid, då gardsnamnet Bjøringen i Aursundet er rekna å vera utleidd av bever. Sjå Todal (1963).

Av andre pattedyr kan nemnast:
 Spissmusartar
 Flaggermusartar
 Hare
 Ikorn
 Smågnagarartar

 Tettstader 
 Aure sentrum

 Historie 

 Kommunesamanslåing 
Tustna og Aure kommunar vart samanslegne den 1. januar 2006. Den nye kommunen ber namnet Aure, og kommunevåpenet byggjer på Tustna sitt kommunevåpen med den endringa at klippfisken skal vera i sølv (kvitt) i staden for tidlegare gull (gult). (sjå )

Folketalsutvikling
Folketalsutvikling for noverande Aure kommune frå 1875:
 1900"Hjemmehørende folkemengde Møre og Romsdal 1801-1960  frå Registreringssentral for historiske data 1.12.1920Statistisk årbok for kongeriket Norge 40de årgang, 1920 (Det statistiske centralbyrå, 1921) 1.12.1930Statistisk årbok for Norge 69. årgang, 1950 (Statistisk sentralbyrå, 1950) 3.12.1946 1.1.1951Folkemengd i Aure 1. januar kvart år frå 1951, frå Statistisk sentralbyråFolkemengd i Tustna 1. januar kvart år frå 1951, frå Statistisk sentralbyråFolkemengd i Stemshaug 1. januar kvart år frå 1951, frå Statistisk sentralbyrå 1.1.1961 1.1.1971 1.1.1981 1.1.1991 1.1.2001 1.1.2010Folkemengd i Aure 1. januar kvart år frå 2006, frå Statistisk sentralbyrå 4739ab 4813ab 4988ab 5017ab 4949ab 4641ab 4247a 4087 3898 3787 3502
a Dette talet omfattar ikkje eit område på Ertvågøya som var del av gamle Valsøyfjord kommune fram til kommunesamanslåinga i 1965, då det vart overført til Aure kommune. Dette området hadde då 141 innbyggjarar.

b Dette talet omfattar skulekrinsen Innlandet, som var del av Aure kommune fram til 1976, då det vart overført til Halsa kommune. Dette området hadde då 158 innbyggjarar.

 Næringsliv 
 Aure Næringsforumhttp://www.aureforum.no/ 
 Brødrene Bakk AS
 D. Stormyr Maskin AS
 Mjosundet Båt og Hydraulikk AS
 Skipnes Mek. Verksted AS
 Sletta Verft AS
 Statoil Tjeldbergodden
 Tustna Kveitefarm ASA

 Samferdsel 
Tidlegare var det berre ferjesamband til Ertvågsøya, men frå 1995 har det vore vegsamband via Riksveg 680 til Ertvågsøya over Aursundbrua, Smalsundbrua og Mjosundbrua. 

 Kjendte aurgjeldingar 
Sjå Aurgjeldingar

Kjelder
Kålås, J. A., Viken, Å. og Bakken, T. (red) 2006. Norsk rødliste 2006 - 2006 Norwegian Red List. Artsdatabanken, Norway.
Finn Oldervik, Mjosundet

 Referansar 

 Bakgrunnsstoff 

 Nettkamera i Aure 
Litteratur
 Asbjørn Barlaup, Anna Lovisa Melland og Anders S. Todal, Tu Aurgjelda 1998, Årbok for Aure Historielag, Aure Historielag, 1998.
 Per Eilert Orten, Den nye dagen gryr, Bygdabok for Aure 1800 - 1900, Aure kommune, 2000.
 Anne Marie Stavles, Reidar Lie, Kristian Engdal og Daniel Dyrnes, Minneskrift for Aure og Stemshaug, Krigsåra 1940 - 1945, Frigjeringskomiteen i Aure og Aure Historielag, 1995.


Kategori:Nordmøre
Kategori:Kommunar i Møre og Romsdal