Sunnmøre

mini|Geirangerfjorden med fossen Dei sju systrene.
Sunnmøre er eit distrikt som utgjer den sørlege delen av Møre og Romsdal fylke. Distriktet ligg mellom Nordfjord i sør, Romsdal i nord og Ottadalen i søraust. Sunnmøre utgjorde tidlegare eit eige fogderi, Sunnmærafylki frå mellomalderen. I dag utgjer det to domssokn, Søre Sunnmøre og Sunnmøre, og tre prosti, Søre, Austre og Nordre Sunnmøre. På Sunnmøre ligg kommunane Ålesund, Vanylven, Sande, Herøy, Ulstein, Hareid, Volda, Ørsta, Ørskog, Norddal, Stranda, Stordal, Sykkylven, Skodje, Sula, Giske og Haram; til saman 5 232 km2 med 141 604 innbyggjarar (1/10-2014).

Landskapet på Sunnmøre er sterkt oppskore med fleire store og små øyar langs kysten. Dei største øyane er Hareidlandet og Gurskøya. Det er også fleire lange og tronge fjordar i området; særleg kjend er Geirangerfjorden som er 15 kilometer lang. I indre strøk, mellom fjordane og dalane innanfor, ligg høge, sterkt kuperte fjellområde. Den høgste fjelltoppen på Sunnmøre er Pyttegga på 1999 moh.

Den største byen på Sunnmøre er Ålesund. I tillegg har området to andre byar: Ulsteinvik og Fosnavåg. Viktige større tettstader er Ørsta, Volda, Sykkylven, Hareid, Nordstrand (Valderøy), Stranda og Brattvåg.

Sunnmørsdialekten høyrer saman med nordfjordmål og sunnfjordmål til dei nordlege e-måla under dei vestlandske målføra — ei gruppe der romsdalsdialekten ofte også er rekna med. Folk frå Sunnmøre blir kalla for sunnmøringar.

 Namn 
SunnmøreSunnmøre Store norske leksikon er den regionen ein i middelalderen kalla Sunnmǿrafylki. Ordet «møre»Møre og Romsdal Store norske leksikon kjem av den norrøne dativsforma «á Mǿri» av mǿrr som tyder «land», truleg òg i samanheng med norrønt marr som tyder «hav». Tydinga blir då: «landet ved havet» eller «myrlandet». Sunnmøre må dermed tyde «den sørlege luten av landet ved havet».  

 Administrative inndelingar 
Regionråd:
 Sunnmøre regionråd: Alle kommunene på Sunnmøre. I tillegg kjem Sandøy og Vestnes i Romsdal. 

Prosti i den norske kyrkja, alle under Møre bispedømme:
 Søre Sunnmøre prosti: Vanylven, Sande, Herøy, Volda, Ørsta, Hareid og Ulstein.
 Austre Sunnmøre prosti: Skodje, Ørskog, Norddal, Stordal, Stranda og Sykkylven.
 Nordre Sunnmøre prosti: Ålesund, Giske, Haram og Sula.

 Kommunar på Sunnmøre 
Nr.NamnAdm.senterFolkemengdFlatevidd km²Målform150720px|Ålesund kommune ÅlesundÅlesund632Nynorsk151120px|Vanylven kommune VanylvenFiskåbygd385Nynorsk151420px|Sande kommune SandeLarsnes93Nynorsk151520px|Herøy kommune HerøyFosnavåg120Nynorsk151620px|Ulstein kommune UlsteinUlsteinvik97Nynorsk151720px|Hareid kommune HareidHareid82Nynorsk152020px|Ørsta kommune ØrstaØrsta805Nynorsk152520px|Stranda kommune StrandaStranda866Nynorsk152820px|Sykkylven kommune SykkylvenSykkylven338Nynorsk153120px|Sula kommune SulaLangevåg59Nynorsk153220px|Giske kommune GiskeValderøya40Nynorsk157720px|Volda kommune VoldaVolda699Nynorsk157820px|Fjord kommune FjordSylte1144Nynorsk

 Kjelder
Referansar 

Litteratur

 Bakgrunnsstoff 
 Sunnmøre regionråd 
 Turistinformasjon for Møre og Romsdal
 Turistinformasjon for Hjørungfjorden 


Kategori:Distrikt i Noreg