Balor

Balor er den grufulle leiaren for fomoire i keltisk, særleg irsk mytologi. Han blir ofte omtalt som ei kjempe. Det fremste kjenneteiknet hans var at han var éinaugd, og at han normalt heldt dette auget lukka fordi alle som møtte blikket hans døydde. Det giftige auget fekk han etter at han stirra på det magiske brygget til faren sine druidar.

Mytologi

Balor var son av Dot, son av Néit ifølgje Cath Maige Tuired (CMT), men blir kalla Balor son av Buarainech i lista over kjende rath- og borgbyggjarar i Book of Leinster.. Taken from Book of Leinster fol. 27v.

Balor var gift med Cethlenn ifølgje Ogygia (1685) av Roderick O'Flaherty.: "Kethlenda, the wife of Balar, gave Dagda.. a desperate wound from some missile weapon"; p. 23: "Lugad.. Mac Kethlenn, from is great grand-aunt, the wife of Balar".
Cethlenn er nemnd ved namn i Lebor Gabála Érenn (LGE), men ikkje som kona til Balor. red. oms. LGE ¶314, 124–125 (Cetlenn);  ¶366, pp. 184–185; Poem LV, str. 32 on p. 237

Ifølge ein spådom skulle Balor bli drepen av dotter- eller sonesonen sin. Han låste difor dottera si Ethlinn inn i eit tårn laga av krystall for å hindre at ho fekk born. Men Cian, ein av Tuatha de Danaan, kom seg med hjelp frå druidekvinna Birog inn i tårnet. Ethlinn fødde sonen deira, men Balor kasta guten i havet. Birog redda guten, og gav han til Cian, som fekk han fostra hjå broren Goban. Dottersonen til Balor fekk namnet Lugh Lamhfada, og vart rekna som ein av Tuatha de Danaan. 

Lugh leia Tuatha de Danaan i det andre slaget ved Magh Tuireadh, der dei kjempa mot fomorane. Balor deltok sjølv i slaget, og vart avvæpna av Ogma. Han brukte blikket sitt til å drepe kong Nuada. Lugh sende då ein stein frå ei slynge i auget på Balor, og drap han. I ein annan versjon kasta han eit spyd laga av handverksguden Goibniu i auget på Balor. Han kan også hogga hovudet av Balor, setja hovudet på ein staur og bruka krafta frå auget til å splitta stein.

I nokre soger er Balor ein røvar eller sjørøvar som held til på Tory Island. Han stel mellom anna kua Glas Ghaibhleann frå eigaren Gaibhlín.

Namn
I tidlege tekstar blir han også kalla Balor Béimnech (Balor slagaren), Balor Balcbéimnech (Balor den sterke slagaren), ed. tr. LGE ¶312, 118–121; ¶331–332, pp. 148–151; ¶364, pp. 180–181
Balor Birugderc (Balor med borauget), tr., The Second Battle of Moytura §133, ed. CMT §133; , glossary p. 113
Balor mac Doit meic Néid (Balor, son av Dot son av Nét) tr., The Second Battle of Moytura §128, red. CMT §128;  og Balor ua Néit (Balor, soneson av Nét). tr., The Second Battle of Moytura §50, red. CMT §50; 

Seinare former er Balor Béimeann eller Balar Bemen (Ogygia, 1685), og Balór na Súile Nimhe (Balor med det vonde auget).

 Balor i Dungeons & Dragons 

I fantasirollespelet Dungeons & Dragons er Balor namnet på ein av de sterkaste demonane, Tanar'ri. Karakteren har ingen openberr inspirasjon frå keltisk mytologi.

Kjelder

 Bibliografi 




 ,  full text via CELT;  e-text via sacred-texts


  Alt URL





 (Rehash) , alt links: text via Internet Archive


 , alt link: text via Internet Archive

Kategori:Irsk mytologi
Kategori:Stridsgudar
Kategori:Kjemper