Hordaland fylke

Hordaland fylke er eit tidlegare fylke i Noreg. Fylket låg mellom Sogn og Fjordane i nord og Rogaland i sør. I aust grensa fylket til Telemark og Buskerud. I 2020 vart fylket slått saman med Sogn og Fjordane til Vestland fylke.

Hordaland fylke vart ofte delt inn i innlandsdistrikt og kystdistrikt. Innlandsdistrikta var Hardanger og Voss. Kystdistrikta var Sunnhordland, Nordhordland og Midhordland. Desse distrikta er samanfallande med dei tidlegare fogderia og noverande prostia. Om lag to tredelar av arealet i Hordaland fylke var fjellområde som ligg høgre enn 300 meter over havet. Hordaland var det einaste norske fylket (utanom Oslo) der alle kommunane hadde grenser til hav. Bergen var den største byen i fylket og var sete for administrasjonen til fylkeskommunen. I byen ligg Bryggen i Bergen, som i 1979 vart skriven inn på UNESCO si liste over verdas kultur- og naturarvstader. Dei to andre byane i fylket var Leirvik og Odda.

 Namn og symbol 
Kysten av Hordaland var i norrøn tid kjend som Hǫrðafýlki. Før 1919 var namnet på Hordaland fylke Søndre Bergenhus amt. Namnet «Hordaland» kjem av folkenamnet Hǫrðar. Hǫrðar er ei avleiing av av det germanske ordet for skog, harud. "Harudane" tyder altså skogfolket. Det norske namnet var hordane. Namn som Hordnes, Hordvik og Hordamuseet kjem av folket hordane.

Fylkesvåpenet til Hordaland fylke var to krosslagde øksar med ei krone over, på raud bakgrunn. Våpenet vart laga etter eit segl funne etter Olavsgildet på Onarheim på Tysnes. Fylkesblomen til Hordaland er kusymre, fylkessteinen er koronitt og fylkesfuglen er kvitryggspett.

 Historikk 
Hordaland har opphavleg vore namnet på dei ytre delane av det seinare fylket; Hardanger og Voss låg såleis utanfor Hordaland. I den fyrste amtsinndelinga frå tidleg i 1660-åra utgjorde Halsnøy kloster og Hardanger eit eige amt i den sørlege delen av det noverande Hordaland, medan resten av fylket saman med Sogn og Fjordane høyrde til Bergen stiftsamt. Dagens grenser fekk Hordaland i 1763, då amta Søndre Bergenhus og Nordre Bergenhus, som svarar til dei noverande fylka Hordaland og Sogn og Fjordane, vart oppretta. Sørgrensa til Hordaland vart endra i 2002, då Ølen kommune vart ført over til Rogaland.

Bergen by gjekk inn i Hordaland fylke i samband med store kommunesamanslutningar i 1972. Dei tidlegare kommunane Bergen, Arna, Fana, Laksevåg og Åsane vart slått saman til nye Bergen kommune. Frå same tid vart det slutt på at Bergen var eige fylke.

2. februar 2017 vedtok fylkestinget i Sogn og Fjordane ei samanslåing med Hordaland med 19 mot 12 stemmer.Her skriv fylkesordføraren brevet til ministeren. Hordaland og Sogn og Fjordane er klare for å bli eitt frå årsskiftet 2020., nrk.no, 3. februar 20171062 dagar til Sogn og Fjordane er historie, nrk.no, 2. februar 2017 Den 3. februar 2017 vedtok fylkestinget i Hordaland det same med 41 mot 4 stemmer. 8. juni 2017 vedtok Stortinget ei samanslåing av dei to fylka frå og med 1. januar 2020.Sogn og Fjordane og Hordaland blir slått sammen. Sogn og Fjordane og Hordaland fylkeskommuner slås sammen fra 1. januar 2020., nrk.no, 8. juni 2017 Namnet på det nye fylket, Vestland, vart vedteke av Stortinget i 2018.

 Klima 
Med rådande vind frå vest eller sørvest, vert det ført inn mykje mild og fuktig luft over fylket, noko som gjev eit temperert kystklima med mykje nedbør, særleg i kystnære strøk. Dei høge fjella skjermar dei indre områda mot påverknad frå havet, medan fjordar med temperert vatn hindrar vinterkulden, sjølv langt borte frå kysten. 

Vindforholda er prega av terrenget, særleg i låglandet, medan vestavinden dominerer i høgfjellet året rundt. Om vinteren bles det ofte utfallsvind gjennom dalar og fjordar, medan det ved kysten ofte bles mellom sør og aust. Liten kuling eller meir ved kysten har ein kring 10 % av tida. I finvêr om sommaren kan solgangsbrisen gje ettermiddagsvind frå nordvest eller nord. 

Januar og februar er dei kaldaste månadane med kring 2 °C ved kysten, men sjølv dei indre fjordstrøka har ikkje særleg under 0 °C. Innlandet har kring −5 °C, medan høgfjellet i aust har ned mot kring −10 °C. Kulderekordane er frå −10 °C til −15 °C ved kysten, til −25 °C til −35 °C i dalstrøka og i høgfjellet. Middeltemperaturane for juli er 14–16 °C, men temperaturen fell med høgda til kring 10 °C i 1000 m o.h. 
Varmerekorden i låglandet er kring 32 °C, medan ein i høgfjellet har hatt opp mot 20–25 °C.

Hordaland et er eit av fylka i landet som får mest nedbør med ein årsnedbør kring 1500 mm ved kysten og over 3000 mm i ei maksimalsone kring 50 km frå kysten. Vidare austover minkar så nedbøren til kring 1000 mm lengst aust. Hausten er typisk den våtaste tida av året, medan mai er den tørraste. Det er vanleg med lokale ettermiddagsbyer om sommaren i indre strøk, men det meste av nedbøren kjem i samband med frontar og byevêr frå vest. 

Årsmiddelet for tåke ved kysten er 2-3 %, og mest tåke er det om våren og sommaren. I dalstrøka kan ein få lokal strålingståke og frostrøyk om hausten og vinteren. I høgfjellet har ein tåke kring 2-5 % av tida og mest om hausten og vinteren.

 Kommunar 
Nr.NamnAdm.senterFolkemengdFlatevidd km²MålformDistrikt120120px|Bergen kommune BergenBergennøytralMidhordland121120px|Etne kommune EtneEtnesjøennynorskSunnhordland121620px|Sveio kommune SveioSveionynorskSunnhordland121920px|Bømlo kommune BømloSvortlandnynorskSunnhordland122120px|Stord kommune StordLeirviknynorskSunnhordland122220px|Fitjar kommune FitjarFitjarnynorskSunnhordland122320px|Tysnes kommune TysnesUggdalnynorskSunnhordland122420px|Kvinnherad kommune KvinnheradRosendalnynorskSunnhordland122720px|Jondal kommune JondalJondalnynorskHardanger122820px|Odda kommune OddaOddanøytralHardanger123120px|Ullensvang herad UllensvangKinsarviknynorskHardanger123220px|Eidfjord kommune EidfjordEidfjordnynorskHardanger123320px|Ulvik herad UlvikUlviknynorskHardanger123420px|Granvin herad GranvinGranvinnynorskHardanger123520px|Voss kommune VossVossavangennynorskVoss123820px|Kvam herad KvamNorheimsundnynorskHardanger124120px|Fusa kommune FusaEikelandsosennynorskMidhordland124220px|Samnanger kommune SamnangerTyssenynorskMidhordland124320px|Os i Hordaland OsOsøyronynorskMidhordland124420px|Austevoll kommune AustevollStorebønynorskMidhordland124520px|Sund kommune SundSkogsvågnynorskMidhordland124620px|Fjell kommune FjellStraumenynorskMidhordland124720px|Askøy kommune AskøyKleppestønøytralMidhordland125120px|Vaksdal kommune VaksdalDalenynorskNordhordland125220px|Modalen kommune ModalenMonynorskNordhordland125320px|Osterøy kommune OsterøyLonevågnynorskNordhordland125620px|Meland kommune MelandFrekhaugnynorskNordhordland125920px|Øygarden kommune ØygardenTjeldstønynorskMidhordland126020px|Radøy kommune RadøyMangernynorskNordhordland126120px|Lindås kommune LindåsKnarviknynorskNordhordland126420px|Austrheim kommune AustrheimÅråsnynorskNordhordland126520px|Fedje kommune FedjeFedjenynorskNordhordland126620px|Masfjorden kommune MasfjordenMasfjordnesnynorskNordhordlandTotalt20px HordalandBergennynorskHordaland

 Sjå òg 
 Historisk oversyn over kommunar i Hordaland

 Litteratur 
 Brekke, Nils Georg (red): Kulturhistorisk vegbok Hordaland, Bergen 1993. ISBN 82-7326-026-7
 Helland-Hansen, William (red): Naturhistorisk vegbok Hordaland, Bergen 2004. ISBN 82-7326-061-5

 Kjelder 

 Referansar 

 Bakgrunnsstoff 
 Hordaland fylkeskommune
 Fylkesmannen i Hordaland
 NRK Hordaland
 Kulturnett Hordaland 
 Turistinformasjon for Hordaland


Kategori:Tidlegare norske fylke
Kategori:Vestlandet
Kategori:Stader med norrøne namn i Noreg
Kategori:Nedleggingar i 2020