Ål kommune

Ål kommune ligg nord i Hallingdal i Buskerud fylke. Kommunen grensar i aust til Gol og Nes, i sør til Nore og Uvdal, i vest til Hol, i nordaust til Hemsedal og i nordvest til Lærdal i Sogn og Fjordane. Kommunegrensene til Ål kommune vart endra i 1979, då eit mindre område vart overført til Hemsedal, og i 2005 då eit mindre område vart overført frå Hol.

Administrasjonssenteret i kommunen er Ål, som har vidaregåande skule og folkehøgskule. Lokalavisa er Hallingdølen, som kjem ut tre dagar i veka.

 Geografi 
Ål kommune strekkjer seg mot nordvest til fylkesgrensa mot Sogn og Fjordane. Ål er ein utprega fjellkommune, der over 80 % av arealet er fjell og vidde over 900 moh., med nesten 1700 sjøar og vatn. Det høgste fjellet i kommunen er Raudbergskarvet (1819 moh.) i nordvest på grensa til Lærdal kommune. Eit anna markant og høgt fjell er Reineskarvet (1791 moh.). Hallingdal dannar hovuddalen i Ål kommune og går gjennom kommunen i den sørlege delen i retning vest–aust, og Hallingdalselve dannar i Ål den lange og smale Strandefjorden. Ål kommune har to tettstader, Ål og Torpo. I tillegg har kommunen bygdene Vats, Leveld, Votndalen, Torpo, Uppheim, Kvinnegardslia, Øvre-Ål, Sundre, Breie og Strand.

 Næringsliv 
mini|venstre|Tømmerhus med torvtak i Ål i Hallingdal
mini|Torpo stavkyrkje
mini|Frå Leveld
Ål har eit allsidig næringsliv (med ei fordeling av sysselsette på primærnæring 11 %, industri 13%, bygg og anlegg 10 %, tertiærnæring 29 % og offentleg forvaltning 33 %Drangsland, Kari Anne K. og Stig-Erik Jakobsen: Sluttevaluering av omstillingsprogrammeti Ål. Samfunns- og næringslivsforskning AS. http://www.innovasjonnorge.no/TP_fs/Regional_Omstilling/Dokumentasjon%202010/Ål.pdf).

Det er mykje eng og beitemark i kommunen og fleire setrar er framleis i drift. Turistnæringa er ei viktig satsing i Ål med kring 2500 hytter, nokre hotell, to alpinanlegg og fleire preparerte løyper, men kommunen er ikkje ein like utprega turiststad som Geilo, Gol og Hemsedal. I tettstaden Ål kjem avisa Hallingdølen ut tre gonger i veka, på tysdagar, torsdagar og laurdagarhttp://www.hallingdolen.no/

Ål er eit skulesenter, med Ål vidaregåande skule og Ål folkehøyskole og kurssenter for døve. Fram til sommaren 2018 hadde Ål vidaregåande skule også ei avdeling for landbruksutdanning på Torpo (Fjellandbruksskolen Lien).

Hallingdal Sjukestugu er distriktsmedisinsk senter i Hallingdal og ligg på Sundre.

 Samferdsel 
Bergensbanen går gjennom Ål kommune, på sørsida av dalen med stasjonane Ål og Torpo. På nordsida av dalen går riksveg 7 Oslo–Bergen. Det er fylkesveg nordover til bygdene Leveld og Vats, og opp til Myking gjennom dalføret til Kvinda. Fleire av vegane i fjellet er bygd ut i samband med kraftutbygginga.

 Kjende ålingar 
 Herbrand Sata (1753-1830), rosemålar
 Nils Bæra (1785-1873), rosemålar
 Embrigt Bæra (1788-1876), rosemålar
 Olav Sataslåtten (1891-1971), spelemann
 Sevat Sataøen (1892-1962), spelemann
 Olav Thon (1923-), finansmann og hotelleigar
 Aagot Noss (1924-2015), tradisjonsforskar
 Nils Ellingsgard (1928-2021), målar og statsstipendiat
Hallgrim Berg (f. 1945), politikar (H), stortingsmann (1982—1997)
 Olav Randen (f. 1948), skribent, forfattar, forleggjar, geitebonde og samfunnsdebattant
Nils Dalseide (1952-2018), jurist og riksmeklar
Trond Helleland (f. 1962), stortingsrepresentant (H), parlamentarisk leiar for Høgre
Tove Bøygard (f. 1966), musikar
 Stein Torleif Bjella (f. 1968), musikar
Margit Myhr (f. 1990), folkemusikar
Øystein Bråten (f. 1995), fristilkøyrar og OL-vinnar
 Hellbillies, countryrock-gruppe

 Kjelder 
Lien landbruksskole - lokalhistoriewiki.no

 Referansar 

 Bakgrunnsstoff 
 Nettsidene til Ål kommune
 Hallingdølen - lokalavis i Ål
 Ål kulturhus - informasjon om kultur i Ål
 Velkommen til Ål i Hallingdal - turistinformasjon om Ål i Hallingdal


Kategori:Kommunar i Buskerud