Rana kommune

Rana er ein kommune i Nordland fylke. Administrasjonssenteret er Mo. Det norrøne namnet var Radund som truleg har samanheng med adjektivet «radr» som tyder 'rask, snøgg'.

 Geografi 
Rana kommune er Noregs fjerde største kommune i utstrekning og den tredje største i Nord-Noreg i høve innbyggartal. I sør grensar Rana til Hemnes og Leirfjord kommune, i aust til Storuman og Sorsele kommuner i Sverige, i vest til Rødøy, Meløy og Nesna kommune, og i nord til Saltdal og Beiarn kommune. Rana er prega av store fjellområde og mange dalføre. Store delar av Saltfjellet-Svartisen nasjonalpark ligg i Rana kommune. Ranelva som munnar ut ved Selfors følgjer Dunderlandsdalen nordaustover gjennom ein stor del av kommunen. I sidedalen Røvassdalen ligg fleire kjende kalksteinsgrotter. Grønligrotta og Sætergrotta er opne for publikum.

 Andre vassdrag, innsjøer og fjorder 

 Plura
 Tespa
 Tverråga
 Bjøllåga
 Stormdalsåga
 Røvassåga
 Virvassåga
 Langvatnet
 Kallvatnet
 Akersvatnet
 Ranfjorden

 Tettstader i Rana 
 Mo
 Storforshei
 Hauknes

 Forstader til Mo 
 Selfors
 Gruben
 Ytteren
 Båsmoen
 Mjølan
 Åga/Hauknes

 Bygder og grender 
 Skonseng
 Røssvoll
 Storvoll
 Dalsgrenda
 Alteren
 Villen
 Langvassgrenda
 Utskarpen
 Straumen
 Sjona
 Plurdalen
 Grønnfjelldalen
 Røvassdalen

 Næringsliv 

Ranasamfunnet har i lang tid vore prega av bergverksdrift og industri. Nord i kommunen, ved svenskegrensa ligg Nasa sølvgruver (nedl.). Ved Storforsheia har Dunderland Iron Ore Company (mellom 1902 og 1947) og Rana Gruber (frå 1937) drive ut malm. Denne malmen vart ein periode nytta i produksjonen til Norsk Jernverk på Mo, men blir no skipa ut. I dag har Mo industripark (MIP)tilhald i dei gamle lokala til Norsk Jernverk. Det finske firmaet Ruukki driv i dag med stålproduksjon her. Mo var frå gamalt av marknadsplass, og på 1800-talet etablerte L. A. Meyer seg som kjøpmann på Mo. I dag er Mo det største handelssentrum på Helgeland. Rana har store skogressursar og ein del landbruk.

 Dialekt 
Dialekten i Rana, ranværing, har både vestnorske og austnorske språktrekk. Tradisjonell ranværing har til dømes kløyvd infinitiv (austnorsk trekk). Gamle jamnvektsord har i hovudsak a-ending (å vara, å søva, å løva), medan overvektsord er apokoperte: å hiv, å skriv, å bit. Unntak er verbstammer som endar på -j: å herje, å belje, å hesje, å delje. I bymålet (dialekta på Mo og omegn) og hos ungdom finst desse dialektmerka mest ikkje lenger. Ranværing har tjukk l av norrøn rd og l. Personleg pronomen 1. person eintal er eg, nektingsadverb er ikkje eller ittje (unge menneske seier ofte ikke).

 Kjende ranværingar 
 Tom Sandberg
 Inger Blikra
 Ole Tobias Olsen
 Simon Slåttvik
 Inge Myrvoll
 Hans Berntsen
 Laila Stien

 Bakgrunnsstoff 
 Rana kommune sine heimesider
 Ranaposten sine heimesider
moirana.com - Lokal portal for Mo i Rana

Kategori:Helgeland
Kategori:Kommunar i Nordland