Karl den store

Karl den store eller keisar Karl I () var konge av Frankarriket frå år 771, konge av Lombardia frå 774, og tysk-romersk keisar frå 800. Han hadde desse titlane til han døydde i 814. Styret til Karl den store var prega av krigstog og erobringar, i lag med politiske og sosiale endringar som hadde varig innverkna på Europa gjennom mellomalderen. Han sameinte det meste av Vest- og Sentral-Europa, og var den fyrste anerkjende keisaren til å styra over vesten sidan fallet til Vestromarriket rundt tre hundre år tidlegare. 

Karl den store var eldste son av kong Pippin den stutte. Stamfar for kongeætta karolingarane var farfar av Pippin, Pippin av Heristal. 

Det er uklart og usemje rundt fødselsdatoen til Karl. Nokre vil meine han vart fødd 2. april 747, der fødselsdatoen då vart rekna ut frå den alderen som vart oppgjeven då han døydde. Andre vil meine fødeselsdatoen var 1. april 742. Mellom anna gifta foreldra hans seg fyrst i 744. Om Karl hadde vorte fødd utanom ekteskap ville han ha vorte rekna som ein bastard, og kunne dermed ikkje ha arva  foreldra sine. Den siste gruppa meiner Karl vart fødd i 748. 

Han budde i Aachen og er gravlagd i katedralen der. Karlsprisen er oppkalla etter han.

mini|venstre|upright|Statue av Karl den store i Frankfurt.

 Namn 
Karl den store kan verta omtala med ei heil rad av namnevariantar og titlar. Her kan nemnast tysk Karl der Große, latin Carolus Magnus, italiensk Carlomagno. Det franske namnet Charlemagne vert brukt på mange andre språk, mellom anna engelsk, og nokre gonger på norsk. På norsk kan han verta omtala som Karlamagnus, på norrønt språk Karlamagnús. Karlamagnús saga er ei prosaomsetjing av franske heltekvad om Karl den store, mellom anna Rolandskvadet. I sogene vert Karl den store framstilt som ein idealisert kristen riddar. Heilag-Olav kalla opp son sin Magnus I etter Karlamagnus. Magnus er eit latinsk adjektiv som tyder stor. Namnet Magnus er nytta av fleire norske kongar. 

Sjå òg
den karolingiske renessansen

Kjelder

Bakgrunnsstoff

Kategori:Tysk-romerske keisarar
Kategori:Frankiske kongar