अक्षांश

अक्षांश (Latitude) धइगु पृथ्वीया मानकिपा वा ग्लोबय् पूर्वं पश्चिमपाखे सालातःगु काल्पनिक ध्वःत खः। थुकिलिं पृथ्वीया दथु ध्वः (Equator) पाखें उत्तर वा दक्षिणय् छुं नं थाय् गुलि तापाः धकाः क्यनी। छुं नं थाय्‌या भौगोलिक अवस्थिति सीकेगु थ्व छगू महत्त्वपूर्ण माध्यम खः। अक्षांशयात डिग्री (degrees) य् दानिगु (measurement) याइ।Monmonier, Mark (2004). Rhumb Lines and Map Wars: A Social History of the Mercator Projection. University of Chicago Press.

 दासुज्या व ल्याः 
भूमध्य रेखायात शून्य डिग्री (0°) अक्षांश धकाः कायेगु याइ। थन निसें उत्तर ध्रुव (North Pole) ९० डिग्री उत्तर (90° N) व दक्षिण ध्रुव (South Pole) ९० डिग्री दक्षिण (90° S) तक थुकिया ल्याः दइ। भूमध्य रेखां पृथ्वीयात निगू बराबर ब्वय् बायाबी: उत्तरी गोलार्ध (Northern Hemisphere) व दक्षिणी गोलार्ध (Southern Hemisphere)। थ्व ध्वःत छगुलिं मेगु लिसे समानान्तर (parallel) जुइ, उकिं थुपिं ध्वःतेत "प्यारालल्स" (parallels) नं धाइ।

 मू अक्षांश ध्वःत
पृथ्वीइ छुं मू अक्षांश ध्वःत दु गुकिलिं पृथ्वीया जलवायु क्षेत्र (climate zones) बायेत ग्वाहालि याइ:

दथु ध्वः बाय् भूमध्य रेखा (Equator): 0° अक्षांश।

कर्कट ध्वः (Tropic of Cancer): 23.5° उत्तर। थ्व उगु दकलय् उत्तरी थाय् खः गन सूर्द्यःया जः तप्यंक (directly overhead) लाइ।

मकर ध्वः (Tropic of Capricorn): 23.5° दक्षिण।

आर्कटिक चाकः (Arctic Circle): 66.5° उत्तर।

अन्टार्कटिक चाकः (Antarctic Circle): 66.5° दक्षिण।

 छ्यला व महत्त्व 

थाय् सीकेत (Location): अक्षांश व देशान्तर (Longitude) निगुलिं छ्यलाः पृथ्वीइ छुं नं थाय्‌या निश्चित थाय्बाय्(coordinates) सीकेछिं। थ्व जटिल नेभिगेसन (navigation) प्रणालीइ, दसु: जीपीएस (GPS), हवाइजहाज, व पानीजहाज संकेत तसकं माः।

लःफय् (Climate): पृथ्वीया लफय् यात अक्षांशं तःधंगु लिच्वः लाकी। भूमध्य रेखाया सतिक तसकं क्वाइ (tropical zone), धाःसा ध्रुवपाखे (९० डिग्री पाखे) वंसां तसकं ख्वाउँइ (polar zone)।

 स्वयादिसँ 

देशान्तर

भूगोल

पृथ्वी

 लिधंसा 

Category:भूगोल
Category:मानकिपा