स्पेनिश साम्राज्य

स्पेनिश साम्राज्य (Imperio español, अर्थ: स्पेनया साम्राज्य) इतिहासया दकलय् तःधंगु व शक्तिशाली साम्राज्य मध्ये छगू खः। थ्व साम्राज्य १५गु सदीया अन्त्य निसें १९गु सदीया तक अस्तित्वय् दयाच्वन। थ्व साम्राज्य युरोप, अमेरिका, अफ्रिका, एसिया व ओशिनियाया तःधंगु भूभागय् न्हापा दयाच्वंगु खः। थ्व साम्राज्यया विस्तारं यानाः थुकियात "सूर्द्यः गबलें मबिउगु साम्राज्य" (The empire on which the sun never sets) धकाः नं म्हसीकिगु या।Kamen, Henry (2003). Empire: How Spain Became a World Power, 1492-1763. HarperCollins.

 इतिहास 

 पलिस्था व सुरुवात  
स्पेनिश साम्राज्यया जग १४६९ य् क्यास्टिलया लानी इसाबेला प्रथम (Isabella I) व एरागोनया जुजु फर्डिनान्ड द्वितीय (Ferdinand II) या इहिपा लिपा तःगु खः। थ्व "क्याथोलिक जुजु-लानी" (Catholic Monarchs) तसें १४९२ य् "रिकनक्विस्टा" (Reconquista - मुस्मांतयेगु ल्हाःतं स्पेन लितकायेगु ज्या) क्वचायेकल। थ्व नापं हे इमिसं क्रिस्टोफर कोलम्बस (Christopher Columbus)यात भारतया लँपु मालेत समुद्री यात्रा यायेत आर्थिक ग्वाहालि यात, गुकिलिं मसिकः हे "न्हूगु हलिं" (अमेरिका) या लुईकेगु ज्या जुल।Thomas, Hugh (2003). Rivers of Gold: The Rise of the Spanish Empire, from Columbus to Magellan. Random House.

 विस्तार व कन्क्विस्टाडोर  
१६गु सदीइ, स्पेनं अमेरिका महादेशय् थःगु शासन विस्तार यात। "कन्क्विस्टाडोर" (Conquistadors - स्पेनिश सेनानायक) तसें तःधंगु आदिवासी सभ्यतायात पराजित यात:

१५२१ य् हर्नान कोर्टेस (Hernán Cortés) नं मेक्सिकोया एज्टेक साम्राज्य (Aztec Empire) यात त्याकल।

१५३२ य् फ्रान्सिस्को पिजारो (Francisco Pizarro) नं पेरुया इन्का साम्राज्य (Inca Empire) यात त्याकल।

थ्व विजय लिपा स्पेनं अमेरिकां लुं, वहः, व मेमेगु प्राकृतिक स्रोतत युरोपय् हयाः थःत तसकं तःमि व शक्तिशाली दयेकल।

 स्वर्ण युग   
१६गु व १७गु सदीयात "स्पेनिश स्वर्ण युग" (Siglo de Oro) धाइ। थ्व ईलय् स्पेन हलिमया मू शक्ति (superpower) जुल। ह्याब्सबर्ग (Habsburg) राजवंशया शासनय्, स्पेनं युरोपया राजनीति व धर्म (क्याथोलिक धर्म) य् प्रभुत्व दयेकल। थ्व ईलय् कला व साहित्यया नं तःधंगु विकास जुल, दसु मिगुयल दे सर्बान्तेस (Miguel de Cervantes) या "दन किहोते" (Don Quixote) व डिएगो भेलाजक्वेज (Diego Velázquez) या च्वयेगु ज्या थ्व हे कालया ख।

 पतन   
१८गु व १९गु सदीइ स्पेनिश साम्राज्यया शक्ति म्हो जुयावन।

नेपोलियनिक हताः: १९गु सदीया सुरुइ नेपोलियन (Napoleon) नं स्पेनय् आक्रमण यात, गुकिलिं साम्राज्ययात कमजोर दयेकल।

अमेरिकी स्वतन्त्रता: १८१० निसें १८२५ या दथुइ, ल्याटिन अमेरिकाय् सिमोन बोलिभर (Simón Bolívar) व होसे दि सान मार्तिन (José de San Martín) या नेतृत्त्वय् स्वतन्त्रता संग्राम जुल। थुकिया लिच्वः कथं मेक्सिको, कोलम्बिया, अर्जेन्टिना, पेरु थें न्याःगु देय् स्वतन्त्र जुल।

१८९८ या हताः: स्पेनिश-अमेरिकी हताःय् स्पेनया पराजय जुल। थ्व हताः लिपा स्पेनं क्युबा, पुएर्तो रिको, व फिलिपिन्स बुतः।Balfour, Sebastian (1997). The End of the Spanish Empire, 1898-1923. Clarendon Press.

 लुमंका  
स्पेनिश साम्राज्यं हलिमय् तःधंगु सांस्कृतिक व भाषिक छाप त्वःतूगु दु:

भाषा: स्पेनी भाषा थौंकन्हय् हलिमय् दकलय् अप्वः ल्हाइगु भाषा मध्ये छगू खः, विशेष यानाः ल्याटिन अमेरिकाय्।

धर्म: रोमन क्याथोलिक धर्म (Roman Catholicism) दक्षिण व मध्य अमेरिकाया प्रमुख धर्म खः।

संस्कृति: वास्तुकला, नसात्वँसा, व संगीतय् स्पेनिश व आदिवासी संस्कृतिया मिश्रण (mestizo culture) खनेदु।

 स्वयादिसँ 

 स्पेन
 पोर्चुगिज साम्राज्य
 ब्रिटिस साम्राज्य

लिधंसा

पुचः:इतिहास
Category:साम्राज्य 
Category:स्पेन