एरी पुखू

एरी पुखू (अङ्ग्रेजी: Lake Erie) उत्तर अमेरिकाया ग्रेट लेक्स (Great Lakes) वा न्यागू त-तःधंगु पुखू मध्ये क्षेत्रफलया ल्याखं प्यंगूगु तःधंगु पुखू खः। आयतन (Volume) या ल्याखं थ्व न्यागू पुखू मध्ये दकलय् चिधंगु खः, व थ्व दकलय् "चिजाःगु" (Shallowest) पुखू नं खः।United States Environmental Protection Agency. "Great Lakes Atlas". Retrieved 2026-01-16.

एरी पुखूया उत्तरय् क्यानडाया ओन्टारियो प्रान्त ला धाःसा दक्षिणय् संयुक्त राज्य अमेरिकाया ओहायो, पेन्सिलभेनिया, न्यु यर्क, व मिसिगन राज्य ला। थ्व पुखूया नां थन च्वंपिं आदिवासी "एरी" (Erie people) जनजातिया नामं तःगु खः। एरी खँग्वःया अर्थ "भौ" (Cat) खः।

 भूगोल 
एरी पुखूया औसत गहिराई १९ मिटर (६२ फिट) जक दु। थ्व ग्रेट लेक्स मध्ये दकलय् चिजाःगु जुयाः, थनया लःया तापक्रम तसकं याकनं हिली। बर्खा इलय् थ्व दकलय् लुमुइज धाःसा चिकुलाया इलय् दकलय् न्हापां च्वापुं भुनी।

 मुहान: एरी पुखूया लःया मू स्रोत "डेट्रोइट खुसि" (Detroit River) खः, गुगु हुरोन पुखू (Lake Huron) व सेन्ट क्लेयर पुखू (Lake St. Clair) नं वइ।
 निकास: थ्व पुखूया लः "नायाग्रा खुसि" (Niagara River) जुयाः ओन्टारियो पुखूलि (Lake Ontario) वनी। थन हे नांजाःगु नायाग्रा फल्स (Niagara Falls) ला।

 इतिहास 
एरी पुखूया इतिहास उत्तर अमेरिकाया विकास नाप तसकं स्वानाच्वंगु दु।
 आदिवासी: युरोपेलीत वये न्ह्यः थन एरी व इरोकवा (Iroquois) जनजातित च्वनिगु खः।
 हताःया ई: सन् १८१२ या हताः (War of 1812) या इलय् थ्व पुखू रणनीतिक रुपं तसकं महत्त्वपूर्ण जुयाच्वन। सन् १८१३ य् जूगु "एरी पुखूया ल्वापु" (Battle of Lake Erie) य् अमेरिकी नौसेनां बेलायती नौसेनायात बुकाः पुखूया नियन्त्रण काःगु खः। थ्व ल्वापुइ कमान्डर "ओलिभर हजार्ड पेरी" (Oliver Hazard Perry) या भूमिका नांजाः।Skaggs, David Curtis (2006). Oliver Hazard Perry: Honor, Courage, and Patriotism in the Early U.S. Navy. Naval Institute Press.

 अर्थतन्त्र 
एरी पुखूया तटय् त-तःधंगु औद्योगिक शहरत दु, गथेकि क्लिभल्याण्ड (Cleveland), बफेलो (Buffalo), टोलिडो (Toledo), व एरी (Erie)।
 उद्योग: १९गु व २०गु शताब्दीइ थ्व क्षेत्र "रस्ट बेल्ट" (Rust Belt) या केन्द्र खः। पुखूया लःमार्ग (Shipping) छ्यलाः नँ (Iron) व ह्यंग्वाह् (Coal) यागु ढुवानी जुइ, गुकिं स्टील उद्योगयात ग्वाहालि यात।
 न्या लायेगु (Fishing): एरी पुखूइ ग्रेट लेक्सया मेमेगु पुखू स्वया अप्व न्या दु। थन व्यापारिक रुपं न्या लायेगु तःधंगु उद्योग दु। "वालाई" (Walleye) व "यल्लो पर्च" (Yellow Perch) थनया मू न्या खः।

 वातावरण 
एरी पुखूयात १९६० या दशकय् "सीगु पुखू" (Dead Lake) धायेगु यानाहल। उद्योग व शहरया धः (Sewage) तप्यंक पुखूइ छ्वःगु कारणं थनया लः तसकं प्रदूषित जूगु खः।
 क्युयाहोगा खुसि (Cuyahoga River): क्लिभल्याण्डया थ्व खुसिइ प्रदूषणया कारणं सन् १९६९ य् मि तकं नल। थ्व घटनां अमेरिकाया "वातावरण संरक्षण एजेन्सी" (EPA) व "स्वच्छ लः ऐन" (Clean Water Act) दयेकेत ग्वाहालि यात।

आःया इलय् पुखूया अवस्था सुधार जूगु दु, तर बर्खा इलय् "अल्जी" (Algae blooms) या समस्या आः नं खनेदु। बुँज्याया मल (Fertilizer) खुसिइ वनाः पुखूइ थ्यनीगु कारणं थ्व समस्या वःगु खः।Michalak, A.M. et al. (2013). "Record-setting algal bloom in Lake Erie". Proceedings of the National Academy of Sciences.

 लिधंसा 

पुचः:संयुक्त राज्य अमेरिका
पुचः:पुखू