अस्तित्ववाद

अस्तित्ववाद (अङ्ग्रेजी: Existentialism) १९गु व २०गु शताब्दीया युरोपेली दर्शन खः, गुकिं व्यक्तिगत अस्तित्व, स्वतन्त्रता, व ल्ययाः (Choice) यात मू विषय दयेकी। थ्व दर्शनया मू धापू "अस्तित्व सार स्वया न्ह्यःने लाः" (Existence precedes essence) खः। थुकिया अर्थ खः कि मनू न्हापां जन्म काइ (अस्तित्व), व अनंलि जक वं थःगु ज्या व निर्णय पाखें थःगु "सार" वा "म्हसीका" दयेकी। अस्तित्ववादीतय्सं धाइ कि हलिमया थःगु छुं अर्थ वा उद्देश्य मदु (Absurdity), उकिं हरेक मनूनं थःगु जीवनया अर्थ थः हे माले माः वा दयेके माः। थ्व स्वतन्त्रताया कारणं मनूयात "एङ्जाइति" (Anxiety) वा "त्रास" (Angst) जुइ, गुकियात "अस्तित्वया संकट" (Existential crisis) धाइ। थ्व दर्शन सोरिन किर्केगार्द (Søren Kierkegaard) व फ्रिदरिक नीत्से (Friedrich Nietzsche) पाखें सुरु जूगु खः। २०गु शताब्दीइ जाँ-पल सार्त्र (Jean-Paul Sartre), अल्बेर कामु (Albert Camus), व मार्तिन हाइदेगर (Martin Heidegger) नं थुकियात अझ विस्तृत यानादिल। अस्तित्ववादं हुल (Crowd) वा समाजया दबाबया पलेसा "प्रामाणिक" (Authentic) जीवन म्वायेगु खँय् बः बिइ। थ्व दर्शन निक्वःगु विश्वयुद्ध लिपा तसकं लोकंह्वाःल, छाय्धाःसा उगु ईलय् मनूतय्सं मानव जीवनया अर्थ मालेगु कुतः यानाच्वंगु खः। अस्तित्ववाद दर्शन जक मखु, थ्व साहित्य, नाटक, व संकिपाय् नं तसकं प्रभावशाली जुल।

 विकासक्रम व प्रभाव 
थ्व अवधारणाया विकासक्रम थथे दु
 १९गु शताब्दी: किर्केगार्द (धार्मिक अस्तित्ववाद) व नीत्से (नास्तिक अस्तित्ववाद) नं व्यक्तिवाद व स्वतन्त्रताया जग तयादिल।
 फेनोमेनोलोजीया प्रभाव: २०गु शताब्दीया सुरुइ, हुसर्ल (Husserl) व हाइदेगरं "मनूया अनुभव" यात दार्शनिक अध्ययनया केन्द्र दयेकल।
 फ्रेन्च अस्तित्ववाद: दोस्रो विश्वयुद्धया ईलय् पेरिसय् सार्त्र, सिमोन द बोउवार (Simone de Beauvoir), व कामुं थ्व दर्शनयात साहित्य व राजनीतिय् हःल। सार्त्रं धयादिल, "मनू स्वतन्त्र जुइत अभिशप्त दु" (Condemned to be free)।
 प्रभाव: थ्व दर्शनं मनोविज्ञान (Existential therapy), साहित्य (काफ्का, दोस्तोयेभ्स्की), व संकिपाय् गहन प्रभाव लाकल। थुकिलिं व्यक्तिगत जिम्मेवारीया खँ स्यन।

 मू च्वखँ 
थ्व विचाःया मू च्वखँ थथे दु:

+ अस्तित्ववादया छुं मू च्वखँ ई  सफूया नां  च्वमि  विवरण १८४३  Either/Or  सोरिन किर्केगार्द  सौन्दर्य व नैतिकता दथुइया ल्यया। १८८३-८५  Thus Spoke Zarathustra  फ्रिदरिक नीत्से  "द्यः सी धुंकल" व "उबरमेन्स" (Superman) या बिचाः। १९२७  Being and Time  मार्तिन हाइदेगर  अस्तित्व (Dasein) व ईया विश्लेषण। १९३८  Nausea  जाँ-पल सार्त्र  अस्तित्वया निरर्थकताया उपन्यास। १९४३  Being and Nothingness  जाँ-पल सार्त्र  स्वतन्त्रता व "ब्याद फेथ" (Bad faith) या दर्शन। १९४२  The Myth of Sisyphus  अल्बेर कामु  "एब्सर्द" (Absurd) जीवनया दर्शन।

स्वयादिसँ
 दर्शन

पुचः:दर्शन