न्हसिभु

न्हसिभु  (Island) धइगु छचाखेरं लः (खुसि, पुखू वा समुद्र) दूगु बँ खः। न्हसिभुया आकार खुसिइ दूगु चिधंगु बँ निसें कयाः तःधंगु महाद्वीप (दसु: अस्ट्रेलिया) तक जुइफु।

 न्हसिभुया ताजि 
भूगर्भ विज्ञानकथं न्हसिभुय्तय्यात मू रूपं स्वंगू पुचलय् बाये फइ:

 महाद्वीपीय न्हसिभु (Continental Islands): थ्व न्हसिभु महाद्वीप नाप हे स्वानाच्वंगु दइ, तर समुद्री सतह थहां वइबलय् वा जमिनया छुं भाग क्वबानाः मूल भूभाग पाखें अलग जुइ।
 समुद्रिक न्हसिभु (Oceanic Islands): थ्व न्हसिभु समुद्रया क्वय् दूगु ज्वालामुखी मुयाः दयेकी। थ्व महाद्वीप नाप स्वानाच्वनि मखु।
 खुसि व पुखूया न्हसिभु (River/Lake Islands): खुसिया बाहालं फियाःगु चा व ध्याचः (Sedimentation) छगू थायय् मुनाः वा खुसि निगू भागय् बायाः वइबलय् दथुइ न्हसिभु दयेकी।

 पारिस्थितिक महत्त्व 
न्हसिभुया भौगोलिक पृथकता (Isolation) या कारणं अन थीथी आजूचाःगु विशेष प्रजातिया जीवजन्तु व वनस्पति खनेदु। यक्व न्हसिभुत 'जैविक विविधता' (Biodiversity) या हटस्पटया कथं कायेगु या। दसु हवाई गन कोलिया थें न्याःगु झंगः अलास्कां चिकुलाय् च्वं वइ।

 आर्थिक व सामाजिक पक्ष 
 पर्यटन: बांलाःगु तटीय क्षेत्र व शान्त वातावरणया कारणं न्हसिभुत पर्यटनया मू केन्द्र जुइ।
 संसाधन: समुद्री न्हसिभुत न्या लाकाः जीविकोपार्जन यायेत व समुद्री खनिज लिकायेगु खानीज्या या निंतिं महत्वपूर्ण जुइ।
 यातायात: रणनीतिक रूपं तःधंगु न्हसिभुत समुद्री व्यापार व वाणिज्य या निंतिं 'ट्रान्जिट पोइन्ट' कथं छ्यली।

 जलवायु परिवर्तनया खतरा 
आधुनिक ईलय् 'ग्लोबल वार्मिङ' या कारणं च्वापुगुँ (Glacier) नायाः समुद्री सतह थहां वयाच्वंगु दु। थुकिं यानाः हलिंया यक्व चिधंगु न्हसिभुत बिस्तारं लः क्वय् क्वबाना वनेगु खतरा दु।

न्हसिभु

अफ्रिका 

 केनरी न्हसिभु
 मदेइरा
 मेयोट
 रेयुनियन
 जान्जिबार

 उत्तर अमेरिका 

 अलेउटियन न्हसिभु
 आर्कटिक द्वीपसमूह
 बाफिन न्हसिभु
 एलेसमेयर न्हसिभु
 बर्मुडा
 ग्रीनल्याण्ड
 न्युफाउन्डल्याण्ड

 क्यारिबियन 

 ग्रेटर एन्टिल्स
 केमन आइल्याण्ड्स
 हिस्पेनोला
 प्यूर्टो रिको
 चीधंगु एन्टिल्स
 एबिसि न्हसिभु
 ग्वाडेलुप
 मार्टिनिक

 दक्षिण अमेरिका 

 इस्टर न्हसिभु
 गालापागोस न्हसिभु
 टिएरा डेल फ्यूएगो
 माराजो
 फकल्याण्ड न्हसिभु

एसिया  

 अण्डमान व निकोबार न्हसिभु
 ब्रिटिश इण्डियन ओशन टेरिटरी
 जापानी न्हसिभुपुचः
 होक्काइडो
 होन्शु
 क्युशु
 शिकोकु
 र्युक्यु न्हसिभु
 जेजु न्हसिभु
 कुरिल न्हसिभु
 मलय न्हसिभुपुचः
 बोर्नियो
 जाभा
 चीधंगु सुन्दा न्हसिभु
 बालि
 टिमोर
 लुजोन
 मालुकु न्हसिभु
 मिन्डानाओ
 सुमात्रा
 सुलावेसी
 विसायस
 फुकेट
 सखालिन
 सोकोत्रा

अन्टार्कटिका 

 अलेक्जेन्डर न्हसिभु

युरोप 

 अजोर
 बेलेरिक न्हसिभु
 ब्रिटिश आइल्स
 ग्रेट ब्रिटेन
 आयरल्याण्ड
 आइल अफ म्यान
 च्यानल आइल्याण्ड्स
 क्रिट
 कोर्सिका
 फेयर आइल्याण्ड्स
 नोवाया जेम्ल्या
 सार्डिनिया
 सिसिली
 स्वालबार्ड
 जिल्याण्ड

ओसियानिया 

 अमेरिकन सामोआ
 फ्रान्सेली पोलिनेसिया
 ग्वाम
 न्हूगु ब्रिटेन
 न्यू क्यालेडोनिया
 न्युगिनी
 उत्तरी मारियाना न्हसिभु
 तस्मानिया

 न्यूजिल्याण्ड 

 उत्तर न्हसिभु
 दक्षिण न्हसिभु

 लिधंसा 

 Nunn, Patrick D. (1994). Oceanic Islands.
 Whittaker, R. J. (1998). Island Biogeography: Ecology, Evolution, and Conservation.
 National Geographic Encyclopedia of Landforms.

Category:भूगोल
Category:प्रकृति