मिफुति (बाखं सफू)

मिफुति (नेपाललिपि: 𑐩𑐶𑐦𑐸𑐟𑐶) नेपालभाषा साहित्यया ख्यलय् च्वमि केशरमान ताम्राकारजुं च्वयादीगु छगू बाखं पुचः खःताम्राकार, केशरमान (१०६७), मिफुति, पौ १ । थ्व सफू नेपाल संवत १०६७स रवि प्रसाद श्रेष्ठजुं पिकानादीगु खःमिफुति, पौ ३ । थ्व बाखं मुनाय् समाजय् जुयाच्वंगु घटना, गरिबी, मिसातेगु दुःख व क्रान्तिकारी बिचारधारायात ब्वयातःगु दु। थ्व सफूया भूमिका नेपालभाषाया नांजाम्ह समालोचक माणिक लाल श्रेष्ठजुं च्वयादीगु दुमिफुति, पौ ६ ।

 म्हसीका  
'मिफुति' बाखं सफू या च्वमि केशरमान ताम्राकार खःमिफुति, पौ ३ । थ्व सफू मदन प्रिन्टिङ्ग प्रेसय् ध्वायाः पिदंगु खःमिफुति, पौ ३ । सफूया द्यःबः किपा (Cover Art) उज्ज्वल कुण्दन ज्यापुजुं दयेकादीगु खःमिफुति, पौ ३ । सफूया मू ३।५० (न्हय्मो) तःगु दुमिफुति, पौ ३ । थ्व बाखं मुनाय् च्यापु (८) बाखंत दुथ्याःमिफुति, पौ ५ ।

माणिक लाल श्रेष्ठजुं थ्व सफूयात "मेगु छगू ग्यसुलाःगु कृति" धकाः वर्णन यानादीगु दुमिफुति, पौ ६ । वय्कःया कथं केशरमानजुया बाखनय् समाजय् जुयाच्वंगु स्थितिया किपा व समाज सम्बन्धी धारणा स्पष्ट रुपं खनेदुमिफुति, पौ ६ ।

 दुथ्याःगु बाखंत  
थ्व सफुली दुथ्याःगु बाखंत थ्व कथं दुमिफुति, पौ ४ :

जुइतिनिगु म्हगस

छपाः किपा बर्तमानया

थौंया दुने - चन तताःजु

यगाना च्वंगु सिरपा

कुकुल्यां कू

पूमवंगु अभिलाषा

पौभाः थौंया इतिहासया

थ्वःगु सः

 बाखंया सार  

मिफुति बाखं सफूलय् दुथ्याःगु बाखंतसें नेपाःया निम्न बर्ग व मध्यम बर्गया जनजीवनयात यथार्थवादी रुपं क्यनेगु कुतः याःगु दु।

जुइतिनिगु म्हगस: थ्व बाखं लक्ष्मी धाःम्ह मिसापात्रया नापं न्ह्याः। लक्ष्मीया भाःत जेलय् लानाच्वंगु जुइ अले वं थः मस्त व छेँजःया निंतिं प्रेसय् बाइन्डिङया ज्या यानाः जीवन हनाच्वनीमिफुति, पौ १०-१९ । बाखनय् वयागु संघर्ष, साहुया हेपाहा प्रवृत्ति व मस्तय्सं दबू प्याखनय् क्यंगु 'जनताया प्याखं' मार्फत कन्हय्‌या आशावादी बिचार ब्वयातःगु दुमिफुति, पौ १७ ।

छपाः किपा बर्तमानया: थ्व बाखनय् केशरी नामं याम्ह विध्वा मिसाया बाखं दु। गरिबीया कारणं थः काय्‌यात मरि तकं न्याना बिये मफुगु अवस्था व समाजं मिसायात स्वइगु न्कुगु मिखा थन ब्वयातःगु दुमिफुति, पौ २१ । केशरीं थःगु छेँय् दुगु द्यःया मूर्ति मियाः भ्वय् यायेगु व इज्जत ल्यंकेगु कुतः याइ, तर उकिया अःखः वयात खुँ धकाः पुलिसं ज्वनीमिफुति, पौ २६-२७ ।

थौंया दुने - चन तताःजु: चन तताःजु छम्ह तरकारी मिइम्ह मिसा खः। वया भाःत अय्लाः त्वनाः जक जुइम्ह व ज्या मयाइम्ह जुइमिफुति, पौ २९ । चन तताःजुं सुथ न्हापां निसें बहनी तक ज्या यानाः छेँ संकाच्वंगु जुइ। बाखंया अन्त्यय् वया भाःत लासाय् हे सीमिफुति, पौ ३८ । समाजं धाःसा अझः चन तताःजुं हे भाःतयात स्याःगु शंका यानाः वयात 'भाःत स्याइम्ह' धकाः दोष बीमिफुति, पौ ३८ ।

यगाना च्वंगु सिरपा: थ्व बाखं मिरा धाःम्ह मचा व वया मांया दथुइ दुगु अन्तरद्वन्द्वय् आधारित दु। मिरा प्याखं ल्हुइत यः, तर वया मामं वयात "बेस्या" जुइ धकाः ब्वः बीमिफुति, पौ ४०-४१ । लिपा मिरां प्याखं धेंधेंबल्लाय् सिरपा त्याके धुंकाः मांया विचाः पाइ व मां तसकं लय्ताइमिफुति, पौ ४६ ।

कुकुल्यां कू: थ्व बाखनय् 'पीत' नामं याम्ह मिसा व 'खुँ' धकाः भाःपिंम्ह क्रान्तिकारी पात्रया संवाद दु। व 'खुँ' वास्तवय् खुँ मखुसे अन्यायया विरोध याइम्ह विद्रोही जुइ, गुम्हेस्यां रामदाइ थें जाःपिं सहिदपिनिगु लँपु ज्वनाच्वंगु जुइमिफुति, पौ ४९-५० ।

पूमवंगु अभिलाषा: कान्छा दाइ धाःम्ह पात्रं थः मांया जंको यायेगु तःधंगु इच्छा तःगु जुइमिफुति, पौ ५२ । गरिब जूसां वं रङ्ग पायेगु ज्या यानाः ध्येबा मुंकी। तर मांया इच्छा पूवंके न्ह्यः हे वयागु मोटर दुर्घटनाय् लानाः मृत्यु जुइमिफुति, पौ ५८ ।

थ्वःगु सः: थ्व बाखनय् 'मिश्रि' व 'ठेकेदार' दथुइया स्वापू क्यनातःगु दु। ठेकेदारं ज्यामितेगु धिबा मबिसे "कन्हय् कन्हय्" धकाः दुःख बीमिफुति, पौ ७० । तर लिपा व ठेकेदार खःला धनी मखु, व नं शोषित हे खः धैगु खँ सी दइ। वयात समाज व साहुतय्सं 'ठेकेदार' या नां बियाः ज्यामितेगु दथुइ ल्वाकाः तःगु जुइमिफुति, पौ ७४ ।

 विशेषता  
केशरमान ताम्राकारया 'मिफुति' बाखं पुचः प्रगतिवादी साहित्यया छगू दसु खः। भूमिका च्वमि माणिक लाल श्रेष्ठया कथं केशरमानजुं "बाखं साहित्यं जीवन व समाज सम्बन्धय् लेखकया धारणा क्यना हे च्वनी" धैगु मान्यता तःगु दुमिफुति, पौ ६ । वय्कःया बाखनय् "थौं न्ह्याक्व हे खिउँसां कन्हय् जः धाइ तिनि" धयागु उज्ज्वल विश्वास खनेदुमिफुति, पौ ९ । बाखंया पात्रत (Characters) सामान्य जनता, ज्यामि, मिसा व शोषित बर्गया जुयाच्वंगु दु। लेखकं पात्र चित्रणय् "सहानुभूति" (Empathy) तःगु खनेदुमिफुति, पौ ९ ।
+2

 लिधंसा  

पुचः:नेपालभाषा साहित्य