कानुनवाद

फाजिया बाय् कानुनवाद (अङ्ग्रेजी: Legalism; चिनियाँ: 法家 - Fajia) प्राचीन चीनया "युद्धरत राज्य काल" (Warring States period) य् विकास जूगु व्यावहारिक व कठोर राजनीतिक दर्शन खः। थ्व कन्फ्युसियसवाद व ताओवाद या ठीक अःखः बिचाः खः। कानुनीवादया मू मान्यता खः कि मनूत स्वभावतः "स्वार्थी" व "लोभी" जुइ, उकिं इमित नियन्त्रण यायेत कडा "कानुन" (Fa), "दण्ड" (Punishment), व "पुरस्कार" (Reward) माः। थ्व दर्शनया मू प्रवर्तक हान फेइ (Han Fei) व शाङ याङ (Shang Yang) खः। कानुनीवादीतय्सं नैतिकता, परम्परा, वा संस्कारयात महत्त्व मब्युसें राज्यया शक्ति व जुजुया निरंकुश अधिकारयात बः बिल। इमिगु कथं, जुजुं "कला" (Shu) व "शक्ति" (Shi) छ्यलाः मन्त्री व जनतायात नियन्त्रण याये माः। थ्व दर्शनं बुंज्या व हताःयात राज्यया मू आधार माने यात व मेमेगु ज्या (गथेकि साहित्य, दर्शन) यात निरुत्साहित यात। चिन राजवंश (Qin Dynasty) व उकिया सम्राट चिन सि हुआङ (Qin Shi Huang) नं थ्व दर्शनयात राज्यया आधार दयेकाः चीनयात न्हापांखुसी एकीकरण यानादिल। तर थ्व शासन तसकं क्रूर जूगुलिं याकनं हे पतन जुल। कानुनीवादं "कानुनया न्ह्यःने सकल बराबर" धयागु आधुनिक बिचाःया छुं अंश दुथ्याकूगु खःसां, थ्व लोकतन्त्रया पलेसा तानाशाही व्यवस्थाया समर्थक खः।

 विकासक्रम व प्रभाव 
 सुरुवात: ई.पू. ४गु शताब्दीइ शाङ याङं "चिन" राज्यय् कडा सुधारत लागू यानादिल, गुकिं राज्ययात शक्तिशाली दयेकल।
 सैद्धान्तिकरण: हान फेइ (Han Fei) नं थीथी कानुनीवादी बिचाःतय्त मुंकाः छगू व्यवस्थित दर्शन दयेकादिल।
 चिन राजवंश: ई.पू. २२१ य् चिन सि हुआङं चीन एकीकरण याये धुंकाः, कानुनीवादयात लागू यात व मेमेगु सफूत (विशेष यानाः कन्फ्युसियसवाद) मिं छ्वेका बिल (Burning of books)।
 हान राजवंश व लिपा: चिनया पतन लिपा, हान राजवंशं "कन्फ्युसियसवाद" यात नैतिकताया निंतिं व "कानुनीवाद" यात प्रशासनया निंतिं ल्वाकःछ्यानाः छ्यल। चीनया कर्मचारीतन्त्र (Bureaucracy) य् कानुनीवादया प्रभाव २०गु शताब्दी तक हे ल्यनाच्वन।

 मू च्वखँत 
+ कानुनीवादया मू सफूत ई  सफूया नां  च्वमि  विवरण ४गु शताब्दी ई.पू.  The Book of Lord Shang  शाङ याङ  राज्यया शक्ति बढायेगु व कृषियात बः बिइगु उपाय। ३गु शताब्दी ई.पू.  Han Feizi  हान फेइ  कानुनीवादया दकलय् विस्तृत व व्यवस्थित ग्रन्थ। ३गु शताब्दी ई.पू.  Guanzi  अज्ञात (ग्वान झोङया नामं)  अर्थशास्त्र व राज्य सञ्चालनया च्वसु।

स्वयादिसँ
 दर्शन

पुचः:दर्शन
पुचः:चिनियाँ दर्शन