छुँ (रोदेन्त)

छुँ बाय् रोडेन्ट (Rodent) धयागु 'रोडेन्सिया' (Rodentia) पुचलय् लाःगु दुरुप्वः दुपिं प्राणीतयगु छगू तःधंगु पुचः खः। हलिंया फुक्कं दुरुपादुपिं प्राणीत मध्ये करिब ४०% प्रजातित रोडेन्ट पुचलय् ला। थ्व पुचलय् साधारण छुँ (Mice), तिछुँ (Rats), सिमाछुँ (Squirrels), चुसा (Porcupines), व बीभर (Beavers) थेंज्याःगु प्राणीत ला। थ्व प्राणीतयगु दकलय् मू विशेषता धयागु इमिगु निरन्तर बुयाच्वनिगु इन्सिजर 'वा' (Teeth) खः।

 म्हया दयेका 

रोडेन्टतयगु म्हया दयेकाय् छुं विशिष्ट खँत दइ:
 निरन्तर बुयाच्वनिगु वा (Incisors): रोडेन्टतयगु म्हुतुया न्ह्यःनेया च्वय्या व क्वय्या प्यपू वा (Incisors) जीवनभर बुयाच्वनि। उकिं इमिं न्ह्याबलें छुं न छुं वस्तु न्यानाच्वनेमाः (gnawing), गुकिं यानाः इमिगु वा तसकं ताःहाकः जुइ मखु।
 इनामेल (Enamel): इमिगु वाया न्ह्यःनेया भागय् तसकं क्वातुगु  इनामेल दइ धाःसा ल्यूनेया भाग भचा नाइसे च्वनि। थुकिं यानाः वस्तु न्याइबलय् वा थःहे ज्वया (sharp) वइ।
 चिधंगु म्ह: अप्वः थें रोडेन्टत म्हया आकारय् चिधं जुइ, तर 'क्यापिबारा' (Capybara) थेंज्याःगु रोडेन्ट तसकं तःधं नं जुइ।

 मू प्रजातित

 पारिस्थितिक व मानवीय प्रभाव 

रोडेन्टतय्सं पृथ्वीया पर्यावरण व मानव जीवनय् तःधंगु प्रभाव लाकी:
 नसा चक्र(Food Chain): थ्व प्राणीत यक्व माँसाहारी पशु व झङ्गःतयगु मू नसा खः।
 कठिन परिस्थितिइ म्वाये फूगु रोडेन्टत अन्टार्कटिका त्वताः हलिंया फुक्कं महादेशय् व फुक्कं कथंया वातावरणय् म्वाये फइ।
 रोग व नोक्सान: छुं प्रजातितय्सं बालीनाली नोक्सान याइ अले 'प्लेग' थेंज्याःगु रोग नं पुंकेफु।
 वैज्ञानिक अनुसन्धान: थ्व पुचःया प्राणी पिन्त प्रयोगशालाय् चिकित्सा विज्ञानया अनुसन्धानया निंतिं तसकं अप्वः छ्यली।

 लिधंसा 

 Musser, Guy G. (2005). Mammal Species of the World: A Taxonomic and Geographic Reference.
 Kay, R. F. (2012). The Origin and Evolution of Rodents.
 Nowak, R. M. (1999). Walker's Mammals of the World.

Category:जीवविज्ञान
Category:दुरुप्वः दुपिं