ह्वेनसाङ

ह्वेनसाङ (थ्यं-मथ्यं ६०२–६६४ ई.) छम्ह प्रसिद्ध चिनियाँ बौद्ध भिक्षु, विद्वान, व यात्री खः। वय्‌कलं चीनया ताङ वंशया पालय् भारत व लुम्बिनीया १७ दँ तक ताःहाकगु यात्रा यानाः बौद्ध धर्मया गम्भीर अध्ययन यानादिल। वय्‌कःया थ्व ऐतिहासिक यात्रां यानाः चीन व भारत दथुइ सांस्कृतिक व धार्मिक स्वापू अझ क्वातु जुल।

 भारत यात्राया उद्देश्य 
ह्वेनसाङया ईलय् चीनय् दुगु बौद्ध शास्त्रय् यक्व अस्पष्टता व विरोधाभास दुगु जुल। थ्व समस्या समाधान यायेत व बुद्ध धर्मया 'योगचार' दर्शनया मूल ग्रन्थत मालेत वय्‌कलं सन् ६२९ य् 'सिल्क रोड' जुयाः भारत वनेगु आँट यानादिल। वय्‌कलं थःगु यात्राया झ्वलय् मध्य एसियाया मरुभूमि व हिमालय पार यानादिल।

 नालन्दा विश्वविद्यालय व अध्ययन 
भारत थ्यनेधुंकाः ह्वेनसाङं नालन्दा विश्वविद्यालयय् यक्व दँ तक अध्ययन यानादिल। अन वय्‌कलं आचार्य शीलभद्रया सामीप्यय् च्वनाः संस्कृत भाषा व बौद्ध दर्शनया गम्भीर ज्ञान हासिल यानादिल। वय्‌कःया विद्वता खनाः भारतया तत्कालीन जुजु हर्षवर्धनं वय्‌कःयात तसकं सम्मान यानादिल।

 चीनय् लिहाँ वनेगु व अनुवाद ज्या 
सन् ६४५ य् ह्वेनसाङ ६५७ गू संस्कृत ग्रन्थत, बुद्धया मूर्ति व मेमेगु पवित्र वस्तुत ज्वनाः चीन लिहाँ झाल। वय्‌कलं थःगु ल्यं दुगु जीवन थ्व ग्रन्थतय्यात चिनियाँ भाषाय् अनुवाद यायेगु ज्या यानादिल। वय्‌कलं अनुवाद यानादीगु प्रज्ञापारमिता व 'विज्ञप्तिमात्रता' सिद्धान्तं पूर्वी एसियाली बौद्ध धर्मय् तःधंगु प्रभाव लाकल।

 देजला वृत्तान्त: 'सी-यू-की' 
वय्‌कलं थःगु यात्राया अनुभवतय्यात 'सी-यू-की' (Great Tang Records on the Western Regions) धइगु सफुतिय् लिपिबद्ध यानादिल। थ्व सफू प्राचीन भारत, मध्य एसिया व लुम्बिनीया इतिहास, भूगोल, व जनजीवन सीकेत छगू तःधंगु ऐतिहासिक स्रोत खः। थ्व हे सफूया आधारय् प्रसिद्ध चिनियाँ बाखं 'जर्नी टु द वेष्ट' (Journey to the West) च्वयेगु प्रेरणा प्राप्त जुल।

 लुमन्ति 
ह्वेनसाङं लुम्बिनीया अशोक स्तम्भ व कपिलवस्तुया बारे यानादीगु वर्णनं यानाः हे आधुनिक पुरातत्वविद्तय्यात थ्व थाय्‌त मालेत अःपु जुल। वय्‌कःया योगदानया लुमन्तिइ चीन व भारतया थी-थी मुनाछेँतयय् वय्‌कःया मूर्ति व पाण्डुलिपित सुरक्षित तयातःगु दु।

 लिधंसा 
 Wriggins, Sally (2004). The Silk Road Journey with Xuanzang.
 Waley, Arthur (1952). The Real Tripitaka, and Other Pieces.
 Watters, Thomas (1904). On Yuan Chwang's Travels in India.

Category:इतिहास
Category:धर्म
Category:चीन