मताधिकार

मताधिकार (बाय् बालिग मतदान बाय्  निर्वाचन अधिकार) धैगु जनतायात राजकीय चुनावय् मत बीगु वा थःगु प्रतिनिधि ल्ययेगु संवैधानिक अधिकार खः। साधारण कथं, थ्व लोकतन्त्रया छगू मू आधारभूत स्तम्भ खः। 

 मताधिकारया ताजि
मताधिकारयात मू कथं निगु प्रकारय् बायेगु या:
 १. सार्वभौम मताधिकार (Universal Suffrage): थ्व थन्यागु व्यवस्था खः गुकिं जाति, लिङ्ग, धर्म, सम्पत्ति वा साक्षरताया आधारय् छुं नं भेदभाव मदयेक निश्चित आयु थ्यंकूपिं सकल नागरिकयात मत बीगु अधिकार बी। थ्व आपालं लोकतान्त्रिक देसय् दकलय् अप्वः प्रचलनय् दूगु अधिकार खः।
 २. सीमित मताधिकार (Restricted Suffrage): थ्व थन्यागु व्यवस्था खः गुकिं मत बीगु अधिकार निश्चित मापदण्ड (दसु: निश्चित मात्राया सम्पत्ति दुपिं, करदाता वा साक्षरता) पूवंकूपिं नागरिकयात जक बी। भूतकालय्, थ्व हे अप्वः प्रचलनय् दयाच्वंगु खः।

 मिसा मताधिकार (Women's Suffrage) 
मिसा बाय् महिला मताधिकार धैगु सार्वजनिक चुनावय् मिसातय्गु मत बीगु अधिकार खः। १९गू व २०गू शताब्दीया प्रारम्भय् थ्व अधिकारया निंतिं तःधंगु सामाजिक आन्दोलन न्ह्यात। सन् १८९३स न्युजिल्यान्डय् दकलय् न्हापां मिसातय्गु निंतिं भोट बीगु अधिकार दत। अथेहे, फिनल्यान्डय् सन् १९०६स मिसातय्गु निंतिं भोट बीगु व चुनावय् न्ह्यथनेगु निगूगु हे अधिकार बिल। संयुक्त राज्य अमेरिका (USA) व संयुक्त अधिराज्य (UK)य् २०गू शताब्दीया प्रारम्भय् थ्व अधिकार लागू जुल।

 मताधिकार लित कायेगु (Disenfranchisement) 
मताधिकार लिना कायेगु (disenfranchisement) धैगु मत बीगु अधिकारयात छुं नागरिकतय्गु पुचःपाखें नियमानुसार लित कायेगु खः। ऐतिहासिक कथं थ्व ज्या वर्ण, जातीयता, आर्थिक स्थिति वा आपराधिक रेकर्डया आधारय् यायेगु या।

लिधंसा

Category:राजनीति
Category:अधिकार