वु हु

वु हु (चिनिया भासय् 五胡; pinyin: Wǔ Hú, अंग्रेजीइ The Five Barbarians) नेपालभासय् खँग्वःहिला न्या हु, पूर्वी हान राजवंशय् उत्तरी चीनय् च्वं वःपिं न्यागु प्राचीन गैर- हान " हु " जातिया निंतिं छगू चिनियाँ ऐतिहासिक नां ख। थ्व जातिया मनूतेसं अनंलि पश्चिमी जिन राजवंशयात क्वथला ४गु–५गु शताब्दीइ थःगु हे राज्य पलिस्था यात।     न्या/वु हु जातित थथे दु:   

 सिओङ्नु
 जिइ
 सियानबेइ
 कियाङ
 दि

थ्व न्यागु आदिवासी जातीय पुचलय् सिओन्नु व सियानबेइ उत्तरी स्टेपया फिरन्ते जाति ख। सिओन्नुया जातीय पहिचान अनिश्चित दु, तर सियानबेइ मंगोलिक जूगु खनेदु। जिइ, मेगु जवाः मनूतेगु पुचः ख व थ्व सिओङ्नुया छपू कचा जूगु जुइफु। इपिं येनिसेइयन वा इरानी जुइफु ।    दि व कियाङ पश्चिमी चीनया उच्चभूमियापिं जाति खः ।  कियाङ प्रधानतः पशुपालक ख व चिनियाँ-तिब्बती (तिब्बती-बर्मन) भाषा ल्हाइपिं ख धाःसा दि बुंज्यामित ख व इमिसं चिनियाँ-सँदेय्  वा तुर्किक भाषा ल्हाइगु जुइफु। 

यद्यपि वु हु खँग्वः प्रायः झिंखुगू राज्यया नापं छ्येलिगु या। वास्तवय् थ्व ईले न्यागु स्वया अप्व मेमेगु शक्तिशाली जातीय पुचः दूगु ख, दसु दिङ्गलिङ व वुहुआन। पितृवंशीय रुपं, चेङ-हानया शासक परिवार बन्दुन मनुया वंशज ख, गुकियात कोङ (賨) नं धाइ, तर इपिं दि जनजातिनाप ल्वाकज्याःगुलिं बा-दीया रुपय् म्हसीकातःगु दु। उत्तरी लिआङया जुकु कुल, यद्यपि प्रायः सियोन्नुया रुपय् वर्गीकृत जूसां, लुशुइहु जातिया पुचः खः। अथे हे गाओ युन, गुकियात लिपांगु यानया अन्तिम शासक वा उत्तरी यानया न्हापांम्ह शासकया रुपय् व्याख्या यायेफइ, छगू गोगुर्यो जाति खः।

 नांया छ्यला 
"वु हु" (五胡) खँग्वःया दकलय् न्हापांगु अभिलेखित छ्येलेज्या पूर्व किन शासक, फू जियानया छगू उद्धरणय् खनेदु। थ्व उद्धरण झिंखुगु राज्यया वसन्त व शरद ऋतुया एनल्स (५०१–५२२) य् दूगु ख। यद्यपि थ्व न्यागु जाति सु ख धका निर्दिष्ट मजू।  चेन यिन्के व झोउ यिलियाङ थें न्यापिं आधुनिक इतिहासकारतयेसं थ्व खँय् थ्व खँग्वः " शुरुवात व अन्तया न्यागु गुण "या सन्दर्भ जक ख धागु बिचाः तयादीगु दु। थ्व विचाः कथं थ्व छगू सैद्धान्तिक अवधारणा ख गुकियात चिनियाँ राजवंशतेसं प्रायः थःगु शासनकालयात वैध यायेत छ्येलि। 

न्याहुयात अवधारणात्मक रुपं १२गु शताब्दीइ दक्षिणी सोङ राजवंशय् जक्क छ्यलाबुलाय् वल। अबिलेया अधिकारी, होङ माइं वुहु लुआनहुआ " (五胡亂華; " न्यागु बर्बरतेगु उथलपुथल ") शीर्षकया छपु च्वखँ थःगु सफू रोङझाइ सुइबी (容齋隨筆ब)य् च्वयादिल। अथे जुसां वय्कलं थ्व खँग्वःयात बांलाक्क परिभाषित मयाः। वय्कलं न्ह्यथनादिपिं ७म्ह शासकतेगु धलखय् प्यंगू गैर-हान पुचःया(सियोन्नु, जिए, सियानबेइ व दि) जक खँ दु। लिपाया दक्षिणी सोङया अधिकारी वाङ यिंगलिनं वु हुयात " लिउ युआनया सिओङ्नु, शी लेया जि, मुरोङ -सियानबेइ, फू होङया दी व याओ चाङया कियाङ " धकाः परिभाषित यात। हु सान्सिङया जिझी टोङजियानया टिप्पणीइ वाङ यिंगलिनया थ्व धारणायात पुष्टि यानादिल गुकिलिं न्याम्हसित सिओन्नु, जि, सियानबेइ, दी व कियाङ धलखय् तःगु दु। थ्व धलः लिपा थ्व नामं व्यापक रुपं स्वीकार जुल।

वु हु थी-थी जनजातिया मिश्रण ख, गुकिलि प्रोटो-मंगोलिक, तर्किक, तिब्बती व येनिसैइयन दुथ्या।   मेमेपिन्सं इमित निगु तुर्किक जनजाति, छगू तुंगुसिक जनजाति व निगु तिब्बती जनजातिइ बायातःगु दु,  व अझ नं मेमेगु तिब्बती व अल्ताइक (प्रोटो-मंगोलियन व प्रारम्भिक तुर्किक)य् बायातःगु दु।  लिपाया इतिहासकारतेसं न्याअगु स्वया अप्व जातित दु धका निर्धारण यात धाःसा वु हु जिन राजवंश (२६६–४२०) व झिंखुगू राज्यया ईले दूगु सकल उत्तरी व पश्चिमी गैर-हान पुचःया निंतिं मंका नांया कथं छ्यलातःगु खनेदु।

 वु हु 
लिपाया हान राजवंशंनिसें उत्तरी चीनय् उत्तर व पश्चिमया थी-थी जातीय पुचःत च्वनाच्वंगु ख। थुपिं मनूत हानया अधीनय् लानाः बुँज्या यानाः सैनिक शक्तिइ सेवा यात । थुपिं मध्ये यक्वसिनं थःथःगु आदिवासी पहिचान कायम यानातःगु दुसा इमिसं थीथी स्तरया सिनिकाइजेशन नं यात । पश्चिमी जिन कालया ई तक्क इमिगु जनसंख्या यक्व अप्वया वःगु ख, गुकिलिं इमिसं विद्रोह यायेगु सुरु याःगुलिं शाही दरबार दुनेया छुं अधिकारीतेगु चिउताःया कारण जुल। जनजातितेत सीमा पिने स्थानान्तरण यायेमाःगु आह्वान जुल, दकलय् अप्व मन्त्री जियाङ तोङं थःगु च्वसु सी रोङ लुन (徙戎論; रोङ जनजातियात स्थानान्तरण यायेगु खँय् खँल्हाबल्हा)य् आह्वान यात, तर थ्व प्रस्तावयात मेपिन्सं अवहेलना यात। च्याम्ह राजकुमारतेगु युद्धया कारणं केन्द्रीय अधिकार धराशायी जुया वंगु ईलय् थ्व "बर्बर"पिन्सं यक्व हान चिनियाँ देशभक्ततेगु नापं वु हुतेगु उथलपुथलय् विद्रोह यात। यद्यपि छुं हुतेसं धाःसा न्हापाया ईलय् जिनया पक्षय् ल्वापूइ ब्वति काल। ४गु शताब्दी व ५गु शताब्दीया सुरुइ उत्तरी चीन व सिचुआनय् "वु हु"तेसं यक्व राज्यत पलिस्था यात, गुकियात सामूहिक रुपं झिंखुगु राज्यया रुपय् म्हसीकिगु या।

 सिओङ्नु 
पूर्वी एसियाया स्टेपय् शासन यानाच्वंपिं सियोन्नु साम्राज्य छगू ईले हान राजवंशया शक्तिशाली प्रतिद्वन्द्वी जुल तर ईस्वीया १गु शताब्दी तक्क हान विरुद्धया युद्धय् पराजय, आन्तरिक सत्ता संघर्ष व प्राकृतिक प्रकोपया कारणं इमिगु शक्ति यक्व हे म्हो जुल। ५० ई.य् थ्व साम्राज्य निगु भागय् ब्वथलेधुंका छुं दँ लिपा दक्षिणी सियोन्नु कचा हानया अधीनय् लावन। चान्युया लाय्कू बिङ प्रान्तया सिहे कमान्डरीइ पूनर्स्थापित जुल धाःसा इमिगु मनूतय्त ग्रेट वाल दुनेया सीमा कमान्ड पार यानाः पुनर्वास यात। दक्षिणी सिओङ्नुतेसं उत्तरी सीमाया रक्षा यायेत ग्वहालि याना हानया सेवा यात व प्रतिद्वन्द्वी उत्तरी सिओङ्नुयात स्यंकेगु ज्याय् तकं ग्वाहालि यात। अथे जुसां हान व दक्षिणी सिओङ्नु पक्षया दथुया स्वापू न्ह्याबिलें भिंगु खनेमदु। आर्थिक रुपं हानतय्के निर्भर जूगु व हान लाय्कूलिं इमिगु राजनीतिइ हस्तक्षेप यानाच्वंगुलिं दक्षिणी सिओङ्नुतयेसं सीमाय् बारम्बार विद्रोह यात। 

२१६इ युद्धनायक काओ काओं चान्यु ज्याकुथि क्वचायेका दक्षिणी सिओङ्नुयात ताइयुआन कमान्डरया चाकःलिं न्यागु डिभिजनय् ब्वथलाबिल।    थ्व ज्या धुंका सियोन्नु छगू सुसंगत पहिचांया रुप म्ह्व जुयावन। न्यागु विभागया दुने चुगे कचाया प्रभुत्व दत, धाःसा बहिष्कृत मेमेगु जातीयताया जनजातिनाप मिश्रित जुल व अस्पष्ट रुपं " <i id="mw0w">हु</i> " व गैर-चिनियाँतेगु निंतिं छ्यलीगु मेमेगु नांया धलखय् दुथ्यात। बिङ प्रान्तया "बर्बर" जनजातितेसं थी-थी स्तरया चिनियाकरण आत्मसात यात। थ्व न्यागु डिभिजनया दथुइ यक्व मनुतेसं "लिउ"यात थःगु थरया रुपय् काल। इमिसं दाबी यात कि इमिगु सिओन्नु पुर्खातेसं हेकिनया माध्यमं हान राजकुमारीतेके इहिपा याःगु ख, व इमिगु कुलीनतेसं पश्चिमी जिन राजवंशया अन्तर्गत सरकारी पदय् च्वनेगु अनुमति तकं कयातःगु ख।  अथे खःसां नं इमिसं शासक चिनियाँ राजवंशतय्के थःगु निम्न हैसियत व विशेषाधिकार मदूगुया कारणं आक्रोश यानाच्वन।

४गु शताब्दीइ सिओङ्नुतेगु छगू एकीकृत सत्ता मजूसां इमिगु सन्तानतेसं थःगु पुर्खाया नामं थःगु वैधताया दाबी यानातल। ३०४इ, च्याम्ह राजकुमारतेगु युद्धया चरम अवस्थाय्, न्यागु डिभिजनया लिउ युआनं विद्रोह याना हान-झाओ राजवंशया पलिस्था यात। वय्कलं थःगु राज्ययात हान राजवंशया पुनर्स्थापनाया रुपय् चित्रण यानादिल धाःसा वय्कलं थःयात दक्षिणी सिओङ्नु चान्यु व हान राजकुमारीतेगु प्रत्यक्ष वंशज जूगु दाबी यानादिल। तिएफु जनजाति नं दक्षिणी सिओङ्नु शाही परिवारया छगू वंशज ख। सियानबेइ नाप इमिगु अन्तरविवाह जुल व थ्व जाति बिङं हेताओ क्षेत्रय् पिदन। इमिगु छम्ह दुजः हेलियन बोबों ४०७इ हेलियन सिया राजवंशया पलिस्था यानादिल, वय्कलं सिया राजवंशं थःगु वंशज वःगु दाबी यायेत थःगु सिओन्नु वंशयात बः बीगु ज्या यानादिल। सिया राजवंशयात सिओन्नुतेसं परम्परागत रुपं थःगु पुर्खाया रुपय् कायेगु या।

 जिए/जिइ 
बिङ प्रान्तया यक्व विविध हु जनजातिइ जि छगू खः । दकलय् नांजाम्ह जि, शि ले, दक्षिणी सिओङ्नुया क्वाङकु जनजाति (羌渠)या वंशज ख। इमिगु यथार्थ उत्पत्तिया विषयय् आधुनिक विद्वानतयेसं आः नं बहस यानाच्वंगु दु। सिद्धान्तत इमिगु उत्पत्ति सोग्दियाया तोचारियन वा पूर्वी इरानी मनुत निसें येनिसियन मनुतेगु दथुइ दु धैगु मान्यता दःसां थ्व स्वया विस्तृत रुपय् छुं नं सामान्य सहमति मदु। सन् ३०३ य् बिङ प्रान्तय् तःधंगु अनिकाल जुइवं यक्व हु मनूत विस्थापित जुल व लिपा प्रान्तीय निरीक्षकं इमिगु थाय् कब्जा यानाः इमित दास दयेका मिलः। थुकथं जि व हु हेबेइ व शानडोङय् तितरबितर जुल ।

इमिगु जनसंख्या म्हो खनेदुसां जियात शि लें महत्त्वपूर्ण थासय् थ्यंकल। वय्कलं ३१९य् लिपांगु झाओ राजवंशया पलिस्था यात। ३५१ य् थ्व शासन समाप्त जुइ न्ह्यः उत्तरी चीन लिपांगु झाओया अधीनय् दयाच्वन। रान मिनया स्यायेगु आदेश व लिपाया झाओया पतन धुंका जूगु युद्ध लिपा जि अभिलेख मदयावन। यद्यपि लिपाया इतिहासया छुं मू मनूत इमिगु वंशज जुइफु।

 सियानबेइ 
ईसापूर्व ३गु शताब्दीइ सिओङ्नु साम्राज्यं  दोङहुतेगु देय् बुकेवं दोङहु  सियानबेइ व वुहुआनय् विभाजित जुल। उत्तरी सिओङ्नुयात हान राजवंशं उत्तरपश्चिमय् चीके धुंका सियानबेइतेसं करिब ईस्वी ९३य् मंगोलियन पठार कब्जा यायेगु ज्याझ्वः शुरु यात। २गु शताब्दीया मध्यय् नायः, तान्शिहुआइं सियानबेइयात एकीकृत याना हानया उत्तरी सीमाय् निरन्तर हमला यात। तर वय्कःया मृत्यु लिपा वय्कःया सन्तानतय्सं थीथी पुचःया नायःतय्गु समर्थन कायम यायेमफुगुलिं वय्कःया महासंघ स्यन । उत्तरपूर्वय् सीमा लिक्कया यक्व सियानबेइ जनजाति चिनियाँतेगु अधीनय् लाःवन व सन् २०७इ ह्वाइट वुल्फ माउन्टेनया युद्धय् वुहुआन बुइधुंका थ्व जातियात मुरोङ व तुओबा जनजाति थें हे ग्रेट वाल दुने च्वनेगु अनुमति चिनियातेसं बिल। मेमेपिं पश्चिमय् हेक्सी करिडोरया जःखः च्वंवन धाःसा मुरोङया छगू कचां किंघाईया कियाङ जातितेत त्याका तुयुहुनया पलिस्था यात।

जिन देय् गृहयुद्धया चरम अवस्थाय् यु प्रान्तया निरीक्षक, वाङ जुनं, स्थानीय सियानबेइ व वुहुआन जनजातिनाप थःगु गठबन्धन दयेकल। वय्कलं दकलय् अप्व दुआन -सियानबेइ नाप सहकार्य यानादिल व इमिगु सेवाया निंतिं लियाओसी कमान्डरीइ ड्यूकडम प्रदान यात। गृहयुद्धय् सियानबेइ निर्णायक भूमिका म्हितल, व हान-झाओ जिनं अलग जुइवं तुओबा जिन नाप स्वापू तल व दाइ कमान्डरीइ ड्यूकडम नं काल। अथेहे, मध्य ख्यःया द्वन्द्वं अलग लियाओदोङया मुरोङतेसं बिस्युं वनाच्वंपिं चिनियाँ अधिकारी व किसानतेत शरण बिया थ्व क्षेत्रय् थःगु प्रभाव विस्तार यात। जिनतेत उत्तरी चीनं पितिना छ्वयेधुंका धाःसा सियानबेइतयेसं जिन स्वया ताःपाक्क च्वना थःगु जागीरय् पूर्ण स्वायत्तता स्थापित यात।

सियानबेइं झिंखुगु राज्यया ईले यक्व राज्यया पलिस्था यात। मुरोङ थ्व ईले छम्ह मू पात्र ख। वय्कलं पूर्व यान, लिपांगु यान, पश्चिमी यान व दक्षिणी यानया पलिस्था यानादिल गुकिलिं मध्य ख्यलय् शासन यात। फेइ खुसिया युद्ध धुंका हेक्सीइ च्वंगु क्विफु व तुफा जनजातितेसं क्रमशः पश्चिमी चिन व दक्षिणी लिआङया पलिस्था यात। इमिसं थःथः व मेमेपिं प्रतिद्वन्द्वीतेगु दथुइ थ्व क्षेत्रय् नियन्त्रणया निंतिं प्रतिस्पर्धा यात। दकलय् महत्वपूर्ण रुपय् दाईया तुओबां लिपा उत्तरी वेइ राजवंशया पलिस्था यात, गुकिलिं ४३९य् उत्तरयात पुनः एकीकरण यात व चीनयात उत्तरी व दक्षिणी राजवंशया ईलय् दुथ्याकल।

 दि 
दि पश्चिमी प्रान्त गान्सु, शानसी व सिचुआनय् च्वनिपिं अर्ध-फिरन्ते मनूत ख। ईसापूर्व १११य् हान राजवंशं पश्चिमपाखे विस्तार याना वुदु कमान्डरीया पलिस्था यात। थ्व दितेगु मू च्वनिगु थाय् ख व हानतेगु प्रवेश लिसें इपिं उत्तरी व पश्चिमी चीनय् न्यनावन। दि जनजातित हानया अधीनय् जुल। निगु जाति दथुइ स्वापू हानया पतन तक्क स्थिर जुल। हानया पतन धुंका दितयेसं बारम्बार विद्रोह यात। २१९इ सेनापति काओ काओं दक्षिणय् च्वंगु थःगु प्रतिद्वन्द्वी लिउ बेइनाप दितेगु सम्भावित गठबन्धन पनेगु निंतिं वुदु कमान्डरीं तियानशुइ व फुफेङ कमान्डरीइ ५०,००० दि मनुतेत स्थानान्तरण यात।

उत्तरपश्चिमय् च्वंगु दितय्सं पश्चिमी जिन राजवंशया इलय् नं विद्रोह यात। २९६ निसें २९९या दथुइ चि वान्नियन, छम्ह दि नायः, थी-थी गैर-हान पुचःतेगु नेतृत्वय् विद्रोह यात, गुकिलिं गुआनझोङ क्षेत्रयात तहस नहस यात व यक्व जनसंख्यायात विस्थापित यात। दक्षिणय् हानझोङ व सिचुआन स्वनिगलय् बिस्युं वपिं दितेसं चौची व चेङ-हान शासनया पलिस्था यात। यद्यपि लिपाया कालय् थ्व राज्यय् शासन याःगु लि कुलयात धाःसा बा-दि धाइगु या। थःगु हे थासय् ल्यनाच्वंपिं फू कुलं लिपा पूर्व चिन राजवंशया पलिस्था यात। इपिं फू जियानया अधीनय् उत्तरी चीनयात संक्षिप्त रुपं एकीकृत यायेगु निंतिं दकलय् नांजाल। फेइ खुसिया युद्ध लिपाया चिन पतनया इलय् दी जनरल, लु गुआङं गान्सुइ लिपांगु लिआङया पलिस्था यात ।

 कियाङ 
"कियाङ" खँग्वः व्यापक रुपं किंघाई व गान्सुया पश्चिमी अर्ध-फिरन्ते मनुतेगु पुचःयात म्हसीकि। पश्चिमी हान कालया यक्व कियाङतयेसं चिनियाँ लाय्कूलि थःत समर्पण यात व गुआनझोङ क्षेत्र व वेइ व जिङ खुसिया जलक्षेत्रय् च्वनिगु अनुमति काल, गन इमिसं बुंज्या यात व हान चिनियाँ बसोबास याइपिं नापं च्वन। कियाङ छगू एकीकृत सत्ता मखु, अले इमिगु थीथी जनजातित थःथवय् प्रायः ल्वापु जुइगु या। अथे जुसां किआङतेसं स्थानीय हान गभर्नर व अधिकारीतेगु उत्पीडनया सामना नं यात गुकिलिं उत्तरपश्चिमय् बारम्बार तःधंगु विद्रोह जुल गुकिलिं हान सैन्य व अर्थतन्त्रयात प्रतिकूल लिच्वः लाकल। क्वियाङतेसं  स्वंगु राज्यया ईले हानया निंतिं व लिपा काओ वेइ व शु हानया निंतिं सैनिकया रुपय् युद्धय् ब्वति काल।

कियाङतेसं पश्चिमी जिन राजवंशया विरुद्ध उत्तरपश्चिमय् विद्रोहय् ब्वति कायेगु ज्यायात निरन्तरता बिल, तर फेइ खुसिया युद्ध धुंका जक्क इमिसं लिपांगु चिन राजवंशया अधीनय् थःगु न्हापांगु व छगू जक्क झिंखुगू राज्यया राज्य पलिस्था यात। लिपाया किनया निम्हम्ह शासक याओ जिङ बुद्ध धर्मयात थःगु राज्य धर्म दयेकल व प्रभावशाली बुद्ध धर्मया अनुवादक कुमारजीवयात थःगु राज्यय् थाय् बिल। कियाङं दाङचाङ व देङझीया चिधंगु राज्य नं पलिस्था यात ।

 मेगु गैर-हान पुचःत 

 लुशुइहु 
लुशुइहु (盧水胡; लु खुसिया बर्बर) छगू जातीय पुचः ख। इपिं आधुनिक ईया गान्सु व मध्य शाक्सीइ झाङयेया दथुइ दयाच्वन। इमिगु उत्पत्तिया बारेय् थौं नं विद्वानतयेसं बहस यानाच्वंगु दु, व छगू अग्रणी सिद्धान्त कथं इपिं क्वाङ मनुतेगु नापं ल्वाकज्यानाच्वंपिं लेसर युएझीया सन्तान ख। उत्तरी लिआङ राजवंशया जुकु कुल लुशुइहु जाति ख, तर इमिगु पुर्खातेसं छगू ईले सिओङ्नु साम्राज्यया अधीनय् सेवा याःगुलिं इमित न्हुगु इतिहासलेखनय् "सिओङ्नु"या रुपय् वर्गीकृत यानातःगु दु।

 बा कोङ 
पूर्वी सिचुआनया बा क्षेत्रय् बान्दुन मनुत च्वनाच्वंगु ख, गुकियात कोङ मनु (賨人) नं धाइगु या। इमिगु कर हान राजवंशं कोङ (賨) धाःगु ध्यबाया रुपय् संकलन याइगुलिं थ्व नां वःगु ख। कोङया यक्व मनुतेसं उत्तरय् हानझोङय् वनाः वु दोउ मि दाउ धर्मया अनुयायी जुल, तर २१५इ काओ काओं थ्व क्षेत्र त्याकेधुंका इमित अझ उत्तरय् लुएयाङ कमान्डरीइ पुनर्वास यात, गन इपिं स्थानीय दि मनुतेगु नापं स्वाना वन। थुपिं मनूत बा-दि धकाः म्हसीकल, गुकिलि "बा" धयागु इमिगु पुर्खाया जन्मभूमि खः। बा-दि जातिया लि कुल लिपा चि वान्नियनया विद्रोहया इलय् सिचुआनय् लिहां वन, गन इमिसं ३०४इ चेङ-हान राजवंशया पलिस्था यात। लिपा, बा नायः, गौ कुझीं ३२०स गुआनझोङय् हान-झाओ राजवंशया विरुद्ध बा व मेमेगु जनजातितेगु नेतृत्व यात।

 डिङ्गलिङ्ग 
डिङ्गलिङ्ग छगू फिरन्ते जाति ख। इपिं मू कथं बैकाल पुखुया दक्षिणय् च्वनिगु या व सिओङ्नु साम्राज्यया अधीनय् दयाच्वन। डिङ्गलिङया छगू कचा पश्चिमय् वनाः काङजुइ स्थापित जुल, गुकियात पश्चिमी डिङ्गलिङया नामं म्हसीकल। झिंखुगु राज्यया ईले पश्चिमी डिङ्गलिङया झाइ कुल फेइ खुसिया युद्धय् पराजित जुइधुंका पूर्व चिनया विरुद्ध विद्रोह याःगु दकलय् न्हापांगु पुचलय् छगू ख। ३८८इ इमिसं अल्पकालीन झाइ वेइ राजवंशया पलिस्था यात, गुकियात झिंखुगु राज्यय् छगू कथं कायेगु मया। उत्तरी स्टेपय् ल्यनाच्वंपिं डिङ्गलिङतेत लिपा चिली, गाओचे वा तिले मनूया नामं म्हसीकेगु यात ।

 गोगुर्यो 
गोगुर्यो कोरियाया स्वंगु राज्यय् छगू ख व झिंखुगू राज्यया ईले मुरोङ-सियानबेइया प्रतिद्वन्द्वी ख। सन् ३४२इ गोगुर्योय् आक्रमणया झ्वलय् पूर्व यानं गोगुर्यो शाही परिवारया यक्व दुजःतेत ज्वना इमित किङशान (青山, आधुनिक जिन्झोउ, लियाओनिङ )य् पुनर्वास यात। इपिं मध्ये छम्ह गाओ युन, लिपांगु यान राजवंशया सेवा यासें अन्ततः मुरोङयात सत्ताच्युत यात। इतिहासकारतेसं वय्कःयात लिपांगु यानया अन्तिम शासक वा उत्तरी यानया न्हापांम्ह शासकया रुपय् काइ। यद्यपि वय्कःया उत्तराधिकारीत हान चिनियाँ जातिया फेङ कुलया ख। सी रोङ लुनया कथं गोगुर्यो विरुद्धया वेइ अभियान लिपा काओ वेइ कालया जिङयाङय् यक्व गोगुर्यो परिवार दयाच्वन।

 वुहुआन 
सियानबेइ थें हे वुहुआन नं डोङहु मनूतपाखें अलग जूगु मेगु पुचः खः। ईसापूर्व २गु शताब्दी निसें हान राजवंशं इमित सैन्य सेवाया बदलाय् उत्तरपूर्वी शाङगु, युयाङ, युबेइपिङ, लियाओदोङ व लियाओसीया कमान्डरीइ च्वनिगु उजं बिल। हानया पतनया इलय् वुहुआनं थःगु हे प्रभुत्व स्थापित यायेगु कुतः यात, तर २०७इ ह्वाइट वुल्फ माउन्टेनया युद्धय् काओ काओं इमित बुकेधुंका इमिगु शक्ति त्वाःदल। यक्व वुहुआनत चीनय् अझ दक्षिणय् स्थानान्तरण जुल, व अन हान चिनियाँ व सियानबेइनाप आत्मसात जुइवं इमिसं बुलुहुँ थःगु सांस्कृतिक पहिचान तंकल। जिन राजवंश व झिंखुगू राज्यया ईले नं वुहुआन नां दयाच्वन। तर थ्व ईलय् धाःसा थ्व नामं डोङहु पृष्ठभूमि दूपिं हु जनजातिया सकल मनूतेत म्हसीकेगु निंतिं छगू मंका नां जुल। इमिसं च्याम्ह राजकुमारतेगु युद्ध व वु हुतेगु उथलपुथलया इलय् जिनया निंतिं सहायकया रुपय् ल्वापूइ ब्वति काल। लिपांगु यान राजवंशया ईलय् उत्तरी चीनय् यक्व क्वाः बस्ती (塢堡; wubao ) दुने इमिसं नेतृत्त्व यात।

 थ्व नं स्वयादिसँ 

 चीनया इतिहास 
 हान राजवंश 
 स्वंगू राज्य 
 जिन राजवंश (२६६–४२०)
 झिंखुगु राज्य 
 दक्षिणी व उत्तरी राजवंश
 उत्तरी वेई राजवंश
 शिलिउगुओ चुन्किउ
 न्हापाया चिनियाँ जातिया धलः

 लिधंसा 

पुचः:चीनया इतिहास