कुल गार्हस्थ उत्पादन

कुल गार्हस्थ उत्पादन (GDP) धइगु छगू निश्चित ई दुने (प्रायः छगू दँय्) छगू देय्या भौगोलिक लागाय् दयेकूगु फुक्कं अन्तिम वस्तु व सेवा या मंकाः बजाः भाः खः। थ्व सूचकं देय्या अर्थतन्त्रया आकार व शक्ति क्यनी।

 GDP ल्याखायेगु पहः 
अर्थशास्त्रय् GDP ल्याखायेत मू रूपं स्वंगू विधि छ्यलिगु याइ:

 खर्च विधि (Expenditure Approach): सकल नागरिक, संस्था व सरकारं याःगु मंकाः खर्च।
 आम्दानी विधि (Income Approach): समाजया सकल उत्पादनया स्रोतं (श्रम, पूँजी, छेँबुं)या मंकाः आम्दानी।
 उत्पादन विधि (Production Approach): प्रत्येक क्षेत्रं (बुंज्या, उद्योग, सेवा) तँसाः याःगु मू (Value Added) या मंकाः।

 GDP या ताजि
 नोमिनल GDP (Nominal GDP): वर्तमान बजाः भाः (Current prices) य् ल्याखायेगु GDP। थुकी मुद्रास्फीति (Inflation) या प्रभाव दइ।
 रियल GDP (Real GDP): छगू स्थिर भाः (Constant prices) य् ल्याखायेगु GDP। थुकिं अर्थतन्त्रया वास्तविक वृद्धि क्यनी।
 प्रतिव्यक्ति GDP (GDP per capita): सकल GDP यात देय्या जनसंख्यां भाग यानाः लिकाइगु औसत। थुकिं नागरिकया जीवनस्तर क्यनी।

 अर्थतन्त्रय् थुकिया महत्त्व 
 आर्थिक वृद्धि (Economic Growth): GDP अप्वइबलय् देय्या अर्थतन्त्र विस्तार जूगु व उत्पादकत्व अप्वःगु थुइके फइ।
 तुलना: थुकिं छगू देय्या आर्थिक क्षमता मेगु देय् नाप तुलना यायेत ग्वाहालि याइ।
 नीति निर्माण: सरकारं वाणिज्य, कर, व लगानी सम्बन्धी न्हूगु नीति दयेकेत GDP या तथ्यांक छ्यली।

 सीमा व चुनौती
GDP अर्थतन्त्रया महत्वपूर्ण सूचक जूसां थुकी छुं कमजोरीत दु:
 थुकी छेँखा दुने मनूतेसं याइगु ध्येबा मदयेकीगु ज्या (Unpaid work) ला याइमखु।
 थुकिं सम्पत्तिया वितरण (Inequality) क्यने मफू; छगू देसय् GDP अप्वःसां गरिबी अप्वयेफु।
 थुकी खानीज्या, प्रकृतिया दोहन आदि पाखें जुइगु वातावरणीय विनाश वा प्रदूषणया नकारात्मक खर्चयात गणना याइमखु।

 लिधंसा 
 Kuznets, Simon (1934). National Income, 1929–1932.
 Callen, Tim (2008). Gross Domestic Product: An Economy’s All.
 World Bank GDP Data and Reports.

Category:अर्थशास्त्र
Category:तथ्यांक