जापानया इतिहास

जापानया छगू ताःहाकःगु इतिहास दु। जापानी लोकबाखं कथं हलिंया दयेकामिं सूर्द्य देवी व तिमिला देवी यात नं देकल। लिपा वेकयागु छेय् क्यूशू द्वीपय् वल व लिपा उइगु सन्तान होन्शू द्वीपय् फैले जुलः।  

 प्राचीन काल 

जापानयु प्रथम च्वयातगु दस्तावेज ५७ ईस्वीय् छम्ह चीनी च्वमि नं लुगु दु। थुकिलि छम्ह थन्यागु राजनीतिज्ञयु चीन  भ्रमणयु वर्णन दु सु पूर्वयु छगु द्वीप नं वगु खः। बिस्तारं निगु देय् तेगु दथुइ राजनैतिक व सांस्कृतिक सम्बन्ध पलिस्था जुल। व ईले जापानीतेसं छगु बहुदैविक धर्मयु पालना याना च्वंगु दै गुकिलि यक्व द्य दयाच्वनि। खुगु शताब्दीय् चीन नं जुया बौद्ध धर्म जापान थ्येन। थ्व धुंका पुलांगु धर्मयात शिन्तो यु नां बिल। थ्व खंग्वयु अर्थ खः द्यतेगु पंथ। बौद्ध धर्म नं पुलांगु मान्यतातेत मसीधेकुसें हे मू धर्म जुलः। चीन नं बौद्ध धर्म जक्क मखु लिपि, प्यागोडा आदि नं जापान थ्यनः।

शिन्तो मान्यता कथं छम्ह जुजु सी धुंका लिपायाम्ह शासक नं थगु राजधानी न्हुगु थासे देके माः। बौद्ध धर्मयु आगमन धुंका मनुतेसं थ्व मान्यतायात त्वता बिलः। ७१० ईस्वीय् जुजु नं नांरा नांयागु छगु सहरय् थगु स्थायी राजधानी देकलः। शताब्दीयु अन्तय् थुकित हाइरा नामक नगरय् स्थानान्तरित याना बिल। व धुंका थ्व थाय् यात क्योटो यु नां बिल। सन् ९१०य् जापानी शासक फूजीवारा नं थयात जापानयु  राजनैतिक शक्ति नं अलग यात। थ्व धुंका जापानयु सत्तायु मू राजनैतिक रूप पातः। थ्व दे थगु समकालीन भारतीय, युरोपेली व इस्लामी क्षेत्र स्वया पूवंक पाना वन गनकि सत्ता प्रमुख हे शक्तियु प्रमुख नं जुइ। थ्व वंशयु शासन ११गु शताब्दी यागु अन्त तक्क दयाच्वन। यक्व मनुतेगु मिखाय् थ्व काल जापानी सभ्यतायु स्वर्णकाल खः। चीन नाप सम्पर्क म्हो जुल व जापान नं थगु छगु म्हसीका देकल। १०औं शताव्दीय् बौद्ध धर्मयु मार्ग जापानय् लोकंह्वात। जापानय् यक्व प्यागोडायु देकेज्या जुलः। 

 मध्यकाल 

मध्यकालय् जापानय् सामन्तवाद यु जन्म जुलः। जापानी सामन्ततेत सामुराइ धाइ। जापानी सामन्ततेत कोरिया नं निक हमला यासां जापानीतेसं कोरिया व चीनयु मिंग शासकतेत बुकाबिल। १६गु सताव्दीय् युरोपयु पोर्तुगाली व्यापारिय व मिशनरीतेसं जापानयात पश्चिमी हलिम नाप सांस्कृतिक तालमेल याकेगु ज्या न्ह्यथंकल। 

 आधुनिक काल 
१८५४य् दक्ले न्हापालाक्क जापानं पश्चिमी देय् नाप बनेज्या सम्बन्ध स्थापित यात। थगु तधंगु औद्योगिक क्षमतायु संचालनयु लागि जापानयात प्राकृतिक संसाधनतेगु आवश्यकता दया वल। थुकिगु लागि जापानं १८९४-९५य् चीन व १९०४-०५य् रूसनाप ल्वापु यात। जापान नं रूस-जापान युद्धय् रूसयात बुकलः।  छगु एसियाली देय् नं छगु युरोपेली शक्तियात बुकुगु थ्व दक्ले न्हापांगु अवसर ख। जापान नं विश्व युद्ध २य् धुरी राष्ट्र यु साथ बिल। १९४५य् अमेरिका नं हिरोशिमा व नागासाकी य् परमाणु बम  क्येके धुंका जापान नं आत्मसमर्पण यात।

थ्व धुंका जापान नं थयात छगु आर्थिक शक्तियु रूपय् सुदृढिकरण यात व आ प्रविधिय् थ्व देय् अग्रणी देय् जुया च्वंगु दु।

सात्सुमे विद्रोह (सन् १८७७)
मेइजी रिस्टोरेसनय् सामुराइतयेगु अस्तित्व संकटय् लायेधुंका वय्कलं कागोशिमाय् थःगु पदवी त्वता वपिं सामुराइयेगु निंतिं सैन्य शिविर चायेकादिल। थ्व असन्तुष्ट सामुराइतयेसं कागोशिमा सरकारय् थःगु प्रभुत्त्व दयेकल। कागोशिमाय् विद्रोह जुइ फैगु आशंकाय् सरकारं कागोशिमाया शस्त्रगृहं शस्त्र पिकायेत युद्धपोत छ्वल। विडम्बनां थ्व हे ज्यां सामुराइतयेत उत्तेजित यात व ल्वापू न्ह्यथन। सन् १८७७य् सामुराइतयेत बियातःगु जाकी वृत्तिका पना न्ह्यथंगु बांमलाःगु स्वापू थ्व फुतिइ वया ल्वापू जुवन। विद्रोहं सिक्कय् निराश जुयादिम्ह साइगों अन्तय् विद्रोहया नेतृत्त्व यायेत मानेजुयादिल। 

थ्व विद्रोह छुं लाय् केन्द्रिय सरकारया सेनां कावामुरा सुमियोशीया नेतृत्त्वय् छ्वगु ३,००,००० सामुराइ व अनिवार्य भर्ती टुकडीं यात। थ्व ईले सेना सकल रुपय् छगू आधुनिक सेना जुइधुंकल। साम्राज्य सेनानाप हावित्जर व  निरिक्षण मतकलः थें न्यागु व ईया आधुनिक सैन्य ज्याभः दयाच्वन। सात्सुमे विद्रोहीया ल्या न्हापा हे  करिब ४०,००० जक्क दयाच्वन। लिपा थ्व ल्या म्हो जुया दकले लिपांगु ल्वापु (शिरोयिमाया ल्वापू)इ करिब ४००य् क्वाहांवल। सामुराइतयेसं थःगु सामाजिक भूमिकाया निंतिं ल्वागु जुसां इमिसं आधुनिक हतियार, बन्दुक, तोप आदि छ्यलाहःगु खनेदु। नापं साइगो ताकोमोरीयात सकल समकालीन च्वमितयेसं पाश्चात्य वस फिनातःगु धका वर्णन यानातःगु दु। ल्वापूया अन्तय् गोलाबारुद सिधया सामुराइतयेसं म्हो-दूरीया युक्ति व तरवार, धनुष व वाण छ्यला तक्क ल्वानाच्वन। 

ल्वापूया ईले साइगोया खम्पाय् बांमलाक्क घापा जुल व थ्व हे झ्वले लिपा वय्कः मदयादिल। अथेजुसां वय्कः छु कथं मदूगु धाःसा अनिश्चित जु। वय्कःया मातहतया सेनाधिकृतया कथं वय्कलं घाःपा जुइधुंका थःयात धंका सेप्पुकु (आत्महत्या) यानादिल वा थःगु सहयोगीं बेप्पु शिन्सुकेयात आत्महत्या यायेत ग्वहालि कयादिल। थ्व विषयया विवेचनाय् छुं विज्ञतयेगु मत छु दु धाःसा वय्कःया घापांयाना वय्कः शकय् वना अचेत जुयादिल। वय्कःया अवस्था खना वय्कःया पासापिन्सं वय्कलं यहेकादिमाःगु योद्धाया आत्महत्या यायेत वय्कःयात ग्वहालि यानादिल। लिपा इमिसं वय्कःया सामुराइ पदयात संरक्षण यायेत वय्कलं सेप्पुकु यानादिल धका धाल। 

साइगोयात वय्कःया मृत्यु धुंका छकलं छु यात धैगु वर्णन मलु। छुं किंवदन्ति कथं वय्कःया च्य नं वय्कःया छ्यं सुचुकल व लिपा सरकारी सेनां लुइकाकाल। न्ह्यागु हे जुसां सरकारी सेनां वय्कःया छ्यं लुइकाकाल व वय्कःया म्हय् स्वाना वय्कःया अधीनया सैन्य अधिकारी किरिनो व मुरातानापं समाधिइ छ्वल। थ्व ज्या अमेरिकी नाविक कप्तान जन क्यापेन ह्युबार्डं खनादिगु वर्णन दु। छगू किंवदन्ति कथं वय्कःया छ्यं गबलें हे मलु। न्ह्यागु हे जुसां वय्कःया मृत्युनापं सात्सुमे विद्रोह क्वचाल।

स्वयादिसँ
 जापान
 साइगो ताकामोरी
 मेइजी पूनर्स्थापना

लिधंसा

पुचः:जापान