राजनीति शास्त्र

राजनीति शास्त्र (Political Science) धइगु सरकार, राज्य, शक्ति (Power), व राजनीतिक व्यवहारया वैज्ञानिक अध्ययन याइगु सामाजिक विज्ञानया छगू विधा खः। थुकिं शक्ति गथे प्राप्त जुइ, उकिया छ्यलाबुला गथे जुइ, व उकिं समाज व वाणिज्यय् गुकथं प्रभाव लाकी धइगु खँया विश्लेषण याइ।

 राजनीति शास्त्रया मू कचात  
राजनीति शास्त्रया क्षेत्र तसकल हे व्यापक दु, गुकी मू रूपं क्वय् बियातःगु ख्यःत ला:

 राजनीतिक सिद्धान्त (Political Theory): थुकिं न्याय, स्वतन्त्रता, समानता, व लोकतन्त्र थेंज्याःगु आधारभूत अवधारणाया दार्शनिक अध्ययन याइ।
 तुलनात्मक राजनीति (Comparative Politics): थी-थी देय्या शासन व्यवस्था, संविधान, व राजनीतिक प्रक्रियाया तुलना यानाः उकिया बांलाःगु व मबांलाःगु पक्ष सीकेगु ज्या थुकिं याइ।
 अन्तर्राष्ट्रिय सम्बन्ध (International Relations): देय-देय दथुया स्वापू, कुटनीति (Diplomacy), द्वन्द्व, व वाणिज्य सम्बन्धी सन्धि सम्झौताया अध्ययन थुकिं याइ।
 सार्वजनिक प्रशासन (Public Administration): सरकारं कयातःगु नीति (Policy) व निर्णयतय्यात व्यावहारिक रूपं गथे लागू याइ धइगु खँ थुकिं क्यनी।

 शासन व्यवस्थाया प्रकार 
ऐतिहासिक व आधुनिक कालखण्डय् थी-थी कथंया शासन पद्धति खनेदु:

 लोकतन्त्र (Democracy): जनतां थःगु प्रतिनिधि थःम्हं हे ल्ययेगु व्यवस्था।
 राजतन्त्र (Monarchy): छम्ह जुजु वा रानीया शासन जुइगु व्यवस्था।
 अधिनायकवाद (Authoritarianism): शक्ति छम्ह व्यक्ति वा छगू पुचःया ल्हातय् जक सीमित जुइगु व्यवस्था।

 राजनीति व अर्थतन्त्रया स्वापू 
राजनीति व वाणिज्य (Economy) छगू हे सिक्काया निगू पाः थें खः। सरकारया राजनीतिक निर्णय (दसु: कर नीति, वैदेशिक लगानी) नं देयया उत्पादकत्व व आर्थिक स्वास्थ्य निर्धारण याइ। थुकियात 'राजनीतिक अर्थशास्त्र' (Political Economy) धाइ।

 राजनीति शास्त्रया महत्त्व 
 नागरिक सचेतना: थुकिं मनूतय्यात थःगु अधिकार व कर्तव्य प्रति सचेत याकी।
 नीति निर्माण: समाजया विकासया निंतिं बांलाःगु योजना व कानून दयेकेत थुकिं वैज्ञानिक आधार प्रदान याइ।
 शान्ति व व्यवस्था: समाजय् जुइगु द्वन्द्व समाधान यानाः शान्तिपूर्ण सह-अस्तित्व कायम यायेत थुकिया अध्ययन आवश्यक दु।

 लिधंसा 
 Heywood, Andrew (2013). Politics.
 Dahl, Robert A. (1991). Modern Political Analysis.

Category:सामाजिक विज्ञान
Category:राजनीति
Category:दर्शन