मुर्शिदाबाद जिल्ला

15x15px
16x16px

 भारतया पूर्वी राज्य पश्चिम बंगालया छगू जिल्ला ख। थ्व जिल्ला पूर्वी भारतय् पश्चिम बंगाल राज्यया मालदा विभागया छगू जिल्ला खः। भागीरथी खुसि थ्व जिल्ला जुया बाहावनि व थ्व जिल्लायात निगु भागय् विभाजित याइ। खुसिया पश्चिमी भागयात राधा क्षेत्र व पूर्वी भागयात बागरी क्षेत्रया नामं म्हसीकिगु या। थ्व जिल्ला ५.३१४ वर्ग किलोमीटर (2,062 वर्ग माइल) क्षेत्रफल व ७१.०२ लख मनूल्या दूगु छगू घना जिल्ला खः। मुर्शिदाबाद भारतया गुंगु दकले अप्व जनसंख्या दूगु जिल्ला ख।  थ्व जिल्लाया मुख्यालय बहरामपुर खः। 

मुर्शिदाबाद नगर व जिल्लाया नां बंगालया नवाब मुर्शिद कुली खानया नामं तःगु खः। नवाब कालय् थ्व बंगाल (वर्तमान बिहार, झारखंड, ओडिशा, पश्चिम बंगाल व बांग्लादेश)या प्रशासनिक केन्द्र जुयाच्वन।

प्राचीन कालय् ७गू शताब्दीइ गौड क्षेत्रया जुजु शशांकया राजधानी मुर्शिदाबाद जिल्लाया कर्णसुबरना क्षेत्रय् दयाच्वन। बंगालया पाल जुजुय् छम्ह महीपालया राजधानी नं संभवतः थ्व हे जिल्लाय् ला।

मध्य युगय् थ्व जिल्लाया वर्तमान नां १८गू सदीया शुरुआतय् दतः व थुकिया वर्तमान स्वरूप १८गू सदीया उत्तरार्धय् दतः। सन् १७०१स औरंगजेबद्वारा करतलब खानयात बंगालया सूबाया दीवान नियुक्त यानादिल। सन् १७०२स वय्कलं थःगु राजधानी ढाकां मकसूदाबादय् स्थानांतरित यात। सन् १७०३स मुगल बादशाह औरंगजेबं वय्कःयात मुर्शिद कुली खानया  उपाधिं सम्मानित यात व थ्व न्हूगु उपाधि प्राप्त यायेधुंका १७०४स नगरया नां मुर्शिदाबाद जूवन। नवाब मुर्शिद कुली खानं मुर्शिदाबादयात सूबा बंगाल (वर्तमान बंगाल, बिहार व ओडिशा)या राजधानी दयेकल। पलाशीया ल्वापू धुंका इस्ट इण्डिया कम्पनीं यक्व दँ तक थन शासन यात।

आधुनिक युगय् भारतीय राष्ट्रीय कांग्रेसया मुर्शिदाबाद जिल्ला समितिया गठन १९१२स ब्रज भूषण गुप्ताया अध्यक्षताय् जुल। थ्व जिल्लां स्वदेशी आन्दोलन व भारत छोड़ो आन्दोलनय्  सक्रिय भूमिका म्हितल। अगस्त १५, सन् १९४७स भारतीय स्वतन्त्रता अधिनियम 1947 लागू जुल व मेगु निन्हुया निंतिं मुर्शिदाबाद जिल्ला मुस्लिम बहुमतया कारणं पूर्वी पाकिस्तानया अधीनय् लाःवन। अगस्त १७, १९४७स रेडक्लिफ आयोगया अन्तिम सीमांकन बिले मुर्शिदाबादयात भारतीय संघय् स्थानांतरित यात। थथे याःगु कारण हुगली खुसिया सकल मार्ग भारतय् लाकेगुलिं खः। 

प्रशासनिक विभाजन
सन् २०११स जनगणना कथं थ्व जिल्लाया उपजिल्ला (तहसील) व ग्रामीण जनसंख्या थ्व कथं दु--

राज्य कोदजिल्ला कोदतहसील कोदप्रशासनिक इकाइराज्य/जिल्लातहसीलसकल गांग्रामीण जनसंख्यासकल ग्रामीण मिजंसकल ग्रामीण मिसा १९००राज्यपश्चिम बंगाल३७४६९६२१८३११३३१८४४९४५३०३३८१६८ १९३३३०जिल्लामुर्शिदाबाद जिल्ला१८८६५७०३११५२९१७८२२२७८५२९३ १९३३३२२२३तहसीलफरक्का५६१६७८२६८५३०२८२५२४ १९३३३२२२४तहसीलसमसेरगंज२४१०८७१८५४५३२५४१८६ १९३३३२२२५तहसीलसूती - I४६१५०८०३७७०४७७३७५६ १९३३३२२२६तहसीलसूती - II२४११०७६७५५७९०५४९७७ १९३३३२२२७तहसीलरघुनाथगंज-I५६१३३११४६८१३६६४९७८ १९३३३२२२८तहसीलरघुनाथगंज-II३६१३१२३६६७०१८६४२१८ १९३३३२२२९तहसीललालगोला८४३३५८३११७०९९७१६४८३४ १९३३३२२३०तहसीलसागरदीघी१७८३१०४६११५८६४११५१८२० १९३३३२२३१तहसीलभगवानगोला-I५४२०२०७११०३४१९९८६५२ १९३३३२२३२तहसीलभगवानगोला-II५६१५८०२४८०६९९७७३२५ १९३३३२२३३तहसीलरानीनगर-II३०१९०८८५९७३५९९३५२६ १९३३३२२३४तहसीलजलंगी३९२५२४७७१२९४३०१२३०४७ १९३३३२२३५तहसीलदोमकल७७३६३९७६१८६१८२१७७७९४ १९३३३२२३६तहसीलरानीनगर-I५७१६४६७५८३८४६८०८२९ १९३३३२२३७तहसीलमुर्शिदाबाद जिआगंज१२७२३४५६५१२११८७११३३७८ १९३३३२२३८तहसीलनबग्राम१०९२२७५८६११६१३४१११४५२ १९३३३२२३९तहसीलखरग्राम१३८२७३३३२१३९५३३१३३७९९ १९३३३२२४०तहसीलकांदी८४२२०१४५११२७८९१०७३५६ १९३३३२२४१तहसीलबेरहामपुर१२४३३७६२३१७३१२९१६४४९४ १९३३३२२४२तहसीलहरिहरपाड़ा५५२५७५७११३१६३४१२५९३७ १९३३३२२४३तहसीलनाउदा२८२२६८५९११६३४१११०५१८ १९३३३२२४४तहसीलबेलडांगा-I५५३१०४७०१५९६२६१५०८४४ १९३३३२२४५तहसीलबेलडांगा-II६१२५०४५८१२९१४४१२१३१४ १९३३३२२४६तहसीलबेलडांगा-II५११५३४७४७८३८०७५०९४ १९३३३२२४७तहसीलभरतपुर-I८२१७२७०२८९०८८८३६१४ १९३३३२२४८तहसीलबारवान१५५२५७४६६१३२४३९१२५०२७

स्वयादिसँ
 भारत
 पश्चिम बंगाल
 पश्चिम बंगालया जिल्ला
 पश्चिम बंगालया तहसीलतेगु धलः

पुचः:पश्चिम बंगालया जिल्ला