इतिहास लेखन पद्धति

इतिहास लेखन पद्धति (Historical method) धैगु इतिहासकारतय्सं विगतया घटनातय्त अनुसन्धान यायेत, प्रमाणत संकलन यायेत, व उकिया व्याख्या यानाः च्वयेत छ्यलिगु विशेष प्रविधि व नियमतय्गु पुचः खः। थुकिया मुख्य उद्देश्य ऐतिहासिक तथ्यतय्त निष्पक्ष व वैज्ञानिक ढङ्गं न्ह्यब्वयेगु खः।

 मू प्रक्रिया (Core Process) 
इतिहास लेखनय् सामान्यतया क्वय् बियाकथंया पलाःत दइ:
 १. विषय चयन व स्रोत संकलन (Heuristics) 
इतिहासकारं न्हापां छगू विशिष्ट विषय ल्यइ अले उकियात माःगु ऐतिहासिक स्रोतत (Historical sources) मालेगु ज्या याइ। थुकि दुने प्राचीन पाण्डुलिपि, अभिलेख, व भौतिक अवशेषत लाः।

 २. ऐतिहासिक आलोचना (Historical Criticism) 
स्रोततय्त निगू आधारय् जाँच याइ:
 बाह्य आलोचना (External Criticism): थुकिं दस्तावेजया 'भौतिक' सत्यता व प्रमाणिकता (authenticity) जाँच याइ। थ्व दस्तावेज सक्कली खः कि मखु धकाः सीकेत थुकिं ग्वाहालि याइ।
 आन्तरिक आलोचना (Internal Criticism): दस्तावेज सक्कली प्रमाणित जुइधुंकाः उकि दुने च्वयातःगु खँ (content) जाँच याइ। थुकिं तथ्यया विश्वसनीयता (reliability) व च्वमिया पूर्वाग्रह (bias) जाँचे याइ।

 ३. सिन्थेसिस व व्याख्या (Synthesis and Interpretation) 
संकलित तथ्यतय्त तर्कसंगत ढङ्गं स्वानाः छगू ऐतिहासिक बाखँ वा निष्कर्ष तयार याइ।

 ऐतिहासिक स्रोतया ब्वथला

इतिहास लेखनय् निगू प्रकारया स्रोततय्सं तःधंगु प्रभाव छ्वइ:

+ ऐतिहासिक स्रोतत प्रकार  विवरण  दसु प्राथमिक स्रोत  घटनाया ईलय् हे तयार जूगु प्रत्यक्ष प्रमाण।  शिलालेख, ताडपत्र, पौ, किपा। द्वितीयक स्रोत  प्राथमिक स्रोतया आधारय् लिपा च्वयातःगु अध्ययन।  इतिहासकारया सफूत, विश्लेषण।

 पद्धतिया महत्त्व व प्रभाव 
इतिहास पद्धतिया सही प्रयोगं ज्ञानया ख्यलय् थ्व कथंया प्रभाव लाकी:
 वस्तुनिष्ठता: थुकिं इतिहासकारयात व्यक्तिगत भावना स्वया च्वय् च्वनाः प्रमाणया आधारय् च्वयेत ग्वाहालि याइ।
 तथ्य पहिचान: काल्पनिक बाखँ व वास्तविक तथ्य दथुया फरक क्यनी।

 लिधंसा 

 Danto, Arthur (1965). Analytical Philosophy of History.
 Bloch, Marc (1949). The Historian's Craft.

Category:इतिहास
Category:अनुसन्धान पद्धति