पुचः ६ तत्त्व

thumb

↓ पिरियड ४   ५   ६   ७   लिजेन्द 
 प्राकृतिक तत्व सिन्थेटिक तत्त्व

ग्रुप ६, IUPAC शैलीं ल्याः बियातःगु, तत्त्वमांय् तत्त्वया छगू ग्रुप ख। थुकिया दुजःत क्रोमियम (Cr), मोलिब्डेनम (Mo), टंगस्टन (W), व सीबोर्जियम (Sg) ख। थ्व फुक्कं संक्रमणकालीन धातु ख व क्रोमियम, मोलिब्डेनम व टंगस्टन अपवर्तनशील धातु ख।

थ्व तत्त्वया इलेक्ट्रोन कन्फिगरेसनं छगू एकीकृत प्रवृत्तियात अनुसरण याइमखु, अथे जुसां दकलय् पिनेया खोलं रासायनिक ब्यवहारया प्रवृत्तिनाप स्वापू तइ:
Z तत्व शेल पतिकं इलेक्ट्रोन २४ क्रोमियम २, ८, १३, १ ४२ मोलिब्डेनम २, ८, १८, १३, १ ७४ टंगस्टन २, ८, १८, ३२, १२, २ १०६ सीबोर्जियम २, ८, १८, ३२, ३२, १२, २
"पुचः ६" थ्व पुचःया न्हुगु IUPAC नां ख; पुलांगु शैलीया नां पुलांगु अमेरिकी प्रणालीइ (CAS) " ग्रुप VIB " वा युरोपेली प्रणालीइ " ग्रुप VIA " (पुलांगु IUPAC) ख। पुचः ६ यात पुलांगु शैलीया समूह क्रस नां भिआइए (अमेरिकी प्रणाली, सीएएस) वा भिआइबी (युरोपेली प्रणाली, पुलांगु आइयूपीएसी) दुगु समूहलिसे अलमल यायेमज्यू । व पुचःयात आः पुचः १६ धाइ ।

 रसायन विज्ञान 
मेमेगु पुचः स्वया भिन्न, थ्व परिवारया दुजःतयेसं थुकिया इलेक्ट्रोन कन्फिगरेसनय् प्याटर्न क्यनि मखु, छाय् धाःसा पुचःया निम्ह हल्का दुजःत अफबाउ सिद्धान्तया अपवाद ख:
जेड तत्व ल्याःया बोहर मोडेल २४ क्रोमियम २, ८, १३, १ ४२ मोलिब्डेनम २, ८, १८, १३, १ ७४ टंगस्टन २, ८, १८, ३२, १२, २ १०६ सीबोर्जियम २, ८, १८, ३२, ३२, १२, २
पुचःया न्हापांया स्वंगु दुजःतय् निंतिं जक अप्वः धया थें रसायनिक नियम खनेदूगु दु । सीबोर्जियमया रसायनशास्त्र तसकं स्थापित मजूगुलिं ल्यंगु खण्डय् तत्वमांय् थुकिया च्वय् या जलाःखलाया बारेय् जक खँ ल्हाइ । पुचलय् दूगु तत्त्वत, पुचः ७–११या थें, तच्वःगु नाइगु फुति दइ, व उच्च अक्सिडेसन अवस्थाय् वाष्पशील यौगिक दयेकिगु या। पुचःया दक्वं तत्त्वत अपेक्षाकृत गैरप्रतिक्रियाशील धातुत खः गुकिया अप्वः नाइगु फुति दु (१९०७ °C, २४७७ °C, ३४२२ °C); टंगस्टनया धातु दक्वं धातुत मध्ये दकलय् अप्वःगु नाइगु फुति दूगु धातु खः । धातुतेसं थी-थी अक्सिडेसन अवस्थाय् यौगिक दयेकि: क्रोमियमं −२ निसें +६ तक्कया सकल अवस्थाय् यौगिक दयेकि:  डाइसोडियम पेन्टाकार्बोनिलक्रोमेट, डाइसोडियम डेकार्बोनिलडाइक्रोमेट, बिस(बेन्जिन)क्रोमियम, ट्राइपोटासियम पेन्टानिट्रोसाइनोक्रोमेट, क्रोमियम( II ,) क्रोमियम (IV) क्लोराइड, पोटासियम टेट्रापेरोक्सोक्रोमेट (V), व क्रोमियम (VI) डाइक्लोराइड डाइअक्साइड ; मोलिब्डेनम व टंगस्टनया निंतिं नं अथे हे जुइ, तर +६ अवस्थाया स्थायित्व पुचःया क्वय् या तत्वय् अप्वया वनि।  अक्सिडेसन अवस्थाया आधारय् यौगिकत बेसिक, एम्फोटेरिक, वा अम्लीय जुइ; धातुया अक्सिडेसन अवस्थालिसे एसिडिटी अप्वया वनी ।

 दयाच्वनिगु अवस्था व उत्पादन 
क्रोमियम प्राकृतिक रुपं खनेदइगु तसकं साधारण तत्त्व खः । थ्व पृथ्वीया क्रस्टय् २१गु दकलय् अप्व दूगु तत्त्व ख गुकिया औसत एकाग्रता १०० पीपीएम दु। क्रोमियमया दकलय् साधारण अक्सिडेसन अवस्था शून्य, त्रिभ्यालेन्त व हेक्साभ्यालेन्त अवस्था ख। अप्वः धया थें प्राकृतिक रुपं दयाच्वंगु क्रोमियम हेक्साभेलेन्ट अवस्थाय् दइ ।  हलिंया करिब न्याब्वय् निब्वः क्रोमियम दक्षिण अफ्रिकाय् उत्पादन जुइ, व वया लिउने कजाखस्तान, भारत, रुस, व टर्की जुइ। क्रोमियम क्रोमाइट अयस्कया रुपय् उत्खनन याइ।

मोलिब्डेनमयात मूकथं मोलिब्डेनाइटं परिष्कृत याइ । थ्व मुख्यतः संयुक्त राज्य अमेरिका, चीन, चिली, व पेरुइ उत्खनन जुइ, गुकिया कुल मात्रा दच्छिया २ लख टन उत्पादन जुइ। 

टंगस्टन पृथ्वीइ सामान्य तत्त्व मखु, पृथ्वीया क्रस्टय् औसतन १.५ पीपीएम एकाग्रता दु। टंगस्टन मुख्यतः खनिज wolframite व scheelite, व थ्व सामान्यतया प्रकृतिइ छगू स्वतन्त्र तत्त्वया रुपय् गबलें नं खने मदु। हलिमय् दकलय् अप्व टंगस्टन उत्पादक देय् चीन, रुस व पोर्चुगल ख।

सीबोर्जियम छगू ट्रान्सयुरेनियम तत्त्व ख गुकियात क्यालिफोर्नियम -२४९ य् अक्सिजन -१८ न्यूक्लियस नापं बम प्रहार याना कृत्रिम रुपं दयेकिगु या। थ्व कृत्रिम खः, उकिं थ्व प्रकृतिइ दइ मखु । 

 सावधानी 
हेक्साभेलेन्ट क्रोमियम कम्पाउण्ड जेनोटक्सिक कार्सिनोजेन खः ।  सीबोर्जियम छगू रेडियोधर्मी सिन्थेटिक तत्त्व ख गुकियात प्रकृतिइ मदु; दकलय् स्थीर ज्ञात आइसोटोपया अर्ध-जीवन १४ मिनेट ति जक जुइ।

 ज्या 

 मिश्र धातु 
 उत्प्रेरक
 तच्वःगु तापक्रम व अपवर्तनशील अनुप्रयोग, गथेकि वेल्डिङ्ग इलेक्ट्रोड व भट्टीया घटक ।
 धातु विज्ञान, गुबलें गुबलें जेट इन्जिन व ग्यास टर्बाइनय् छ्यली । 
 रङ्ग व पिगमेन्त
 त्यानिङ्ग
 छाःगु सामान दयेकेत

 जैविक अवस्था 
पुचः ६या तत्वत थ्व ल्याखनय् उल्लेखनीय दु कि थुकिलि जीवया जैविक रसायनशास्त्रय् ज्ञात भूमिका दूगु ई ५ व ६ य् छुं जक्क तत्त्व दु: मोलिब्डेनम मनु नापं यक्व जीवया इन्जाइमय् सामान्य तत्व ख, व टंगस्टन छुं आर्केया दसु  पारोकोकस फ्युरिओसस य् खनेदु। थ्व स्वया भिन्न, व न्हापांगु पंक्तिया डी-ब्लक संक्रमण धातुया निंतिं असामान्य रुपय्, क्रोमियमया जैविक भूमिका म्हो खनेदु, यद्यपि थ्व छुं स्तनधारी प्राणीइ ग्लुकोज मेटाबोलिज्म एन्जाइमया छगू भाग जुइगु खने दु।

स्वयादिसँ
 रसायनशास्त्र
 क्रोमियम  
 मोलिब्डेनम  
 टंगस्टन 
 सीबोर्जियम

लिधंसा

पुचः:Pages with unreviewed translations
पुचः:तत्त्व