इन्दोनेसियाया इतिहास

वर्तमान इन्दोनेसिया दूगु थासय् न्हापा निसें हे यक्व राजवंश व शासनप्रणाली पलिस्था जुइधुंकूगु दु। 

 कालखण्ड
७गु शताब्दी निसें हे इण्डोनेशिया द्वीपसमूह छगू महत्वपूर्ण बनेज्या क्षेत्र दयाच्वंगु इतिहास दु। व ईले श्रीविजय अधिराज्यया शासनय् चीन व भारतनाप थ्व देय्‌या व्यापारिक स्वापू दयाच्वन। स्थानीय शासकतयेसं शनै-शनै भारतीय सांस्कृतिक, धार्मिक व राजनीतिक प्रारुपयात ग्रहण यात व कालान्तरय् हिंदू व बौद्ध राज्यतयेगु उत्कर्ष जूवन। इण्डोनेशियाया इतिहासय् विदेशीतयेगु यक्व प्रभाव दु। थ्व थाय्‌या प्राकृतिक स्रोतया कारणं थ्व थासय् विशेषकथं बनेज्यामित यक्व वःगु खने दु। मुस्मां बनेज्यामितयेसं थः नाप मुस्मां धर्म थन हल व युरोपीय शक्तितयेसं थ्व टापूपुचले मसलाया बनेज्याया एकाधिकारया निंतिं थः-थः नाप यक्व ल्वाःगु खने दु। साढे स्वसः दँ तक्क डच उपनिवेश जुइ धुंका थ्व देशं लिउ हलिम हताः धुंका स्वतन्त्रता कायेफल।

श्रीविजय


श्रीविजय सुमात्रा टापुइ आधारित छगू मलय समुद्रतान्त्रिक  साम्राज्य ख। थ्व साम्राज्यया केन्द्र आधुनिक इन्डोनेसियाय् दःसां थ्व देय्या प्रभाव दक्षिण पूर्व एसियाया यक्व थासय् खनेदु।  श्रीविजय ७गू शताब्दी ईस्वी निसें ११गू शताब्दी तक बौद्ध धर्मया विस्तारया निंतिं छगू महत्त्वपूर्ण केन्द्र जुल। श्रीविजय पश्चिमी समुद्री दक्षिण पूर्व एसियाया यक्व थासय् प्रभुत्व कायम याःगु न्हापांगु राजसत्ता ख। थःगु सामरिक स्थितिया हुनिं श्रीविजयं समुद्री स्रोत साधन छ्यलाः जटिल प्रविधिया विकास यात । नापं, थुकिया अर्थतन्त्र क्रमिक रुपं विस्तार जुसें थ्व क्षेत्रय् ब्वलनाच्वंगु व्यापारय् आधारित जुल। थुकथं थ्व साम्राज्यं छगू भिंगु  वस्तु -आधारित अर्थतन्त्रय् रुपान्तरण जुल। 

थ्व साम्राज्यया दकलय् न्हापांगु उल्लेख ७गु शताब्दीइ खनेदु। छम्ह ताङ राजवंशया चिनियाँ भिक्षु, यिजिङ,या च्वखँय् वय्कलं ६७१य् खुला तक श्रीविजय चाहिलादीगु खँ कनादीगु दु।   दकलय् न्हापांगु लुयावःगु शिलालेख गुकिलि श्रीविजय नां न्हेगु शताब्दीया केदुकान बुकित शिलालेखय खनेदु    । ७गू निसें ११गू शताब्दी दुने थ्व साम्राज्य दक्षिण पूर्व एसियाया छगू उदयमान शक्तिकेन्द्रया रुपय् पलिस्था जुल। थ्व साम्राज्यया नापंगु स्वापू व ल्वापू, प्रायः जःलाखःलाया माताराम, खोम बाय् खमेर साम्राज्य व चम्पा नाप जूगु खनेदु। श्रीविजयया मू विदेश/व्यापार नीतिइ चीनलिसेया आकर्षक व्यापारिक सम्झौता दयेकातेगु खः गुगु ताङ निसें सोङ राजवंश तक दयाच्वन। श्रीविजयाया बंगालया बौद्ध पाल नापं मध्यपूर्वया इस्लामिक खिलाफत नापं धार्मिक, सांस्कृतिक व व्यापारिक स्वापू दुगु खः।

शैलेन्द्र राजवंश
शैलेन्द्र राजवंश इन्दोनेसियाया छगू प्राचीन राजवंश ख। थ्व राजवंशया उदय जावाय् ८गु सदीइ जुल। शैलेन्द्र राज्य बुद्ध धर्मया महायान संघया सक्रिय प्रवर्तक व विश्व प्रसिद्ध बोरोबुदुर चैत्य सहित मध्य जावाया केंदु समतल क्षेत्रय् शासन याःगु राजवंश ख। थ्व राजवंशया जुजुतेगु राजकाल थ्व कथं दु-
 भानु शैलेन्द्र (भानु) (७५२-७७५)
 विष्णु शैलेन्द्र (विष्णु) (७७५-७८२)
 इन्द्र शैलेन्द्र (इन्द्र) (७८२-८१२)
 समरतुंग (८१२-८३३)
 प्रमोदवर्धिनी (८३३-८५६)
 बलपुत्रदेव (८३३-८५०)

मजापहित राजवंश


मजापाहित बाय् मजापाहित साम्राज्य छगू हिन्दु–बुद्ध धर्मया साम्राज्य खः गुकिं १२९३ निसें करिब सन् १५०० ई. तक दक्षिणपूर्वी एसियाय् बांलाक शासन यात। थ्व साम्राज्यया केन्द्र जाभा टापुया पूर्वी भागय् ला। थ्व साम्राज्ययात इन्डोनेसियाया इतिहासय् छगू स्वर्णयुगया कथं म्हसीकीगु या, अले थ्व दकलय् तःधंगु व शक्तिशाली समुद्री साम्राज्यय् छगू खः। 

 पलिस्था: सन् १२९२स सिंगासारी राज्यया अन्त्य जूइधुंका, सन् १२९३स रादेन विजया (Raden Wijaya) नं मजापाहितया पलिस्था यानादिल। वय्कलं सुरुइ मङ्गोल आक्रमणया प्रतिरोध याये माल, तर लिपा वय्कलं मङ्गोलतय्गु सेनायात हे पराजित यानाः थःगु सार्वभौमसत्ता स्थापित यानादिल।
 स्वर्णकाल: मजापाहितया शक्ति व प्रभाव दकलय् अप्वः १४गू शताब्दीइ जुजुर हयाम वुरुक (Hayam Wuruk)या ईलय् थ्यन। थ्व ईलय् वय्कःया मन्त्री गजा माडा (Gajah Mada) नं पालपा सपथ (Sumpah Palapa) कयाः फुक्क दक्षिणपूर्वी एसियाली द्वीपसमूह (archipelago)यात मजापाहितया ध्वाँय् क्वय् हयेगु बाचा यानादिल।
 धर्म: मजापाहित साम्राज्यं धार्मिक सहिष्णुतायात अवलम्बन यात। हिन्दु धर्म (विशेष यानाः शैव धर्म) व बौद्ध धर्म निगूलिं हे थन तसकं प्रचलित जुल।
 प्रशासनिक संरचना: साम्राज्यया प्रशासन बांलाक व्यवस्थित जूगु दसु दु। जुजुयात 'भूमण्डल'या प्रतिनिधि कथं माने याइगु या।
 कला व साहित्य: थ्व ईलय् जाभानीज साहित्यय् तसकं प्रगति जुल। नागाराक्रेतागामा (Nagarakretagama) धैगु महाकाव्यं जुजु हयाम वुरुकया ईया वैभवयात बांलाक चित्रण यानातःगु दु।
 ल्वापू (Conflict): सन् १३८९स हयाम वुरुक मदये धुंका, जुजुया परिवार दुने उत्तराधिकारयात कयाः ल्वापू न्ह्यात।
 इस्लाम धर्मया आगमन: १५गू शताब्दीइ जाभा व मेमेगु टापुइ इस्लाम धर्मया प्रभाव अप्वया वल। थ्व धार्मिक व राजनैतिक दबावया कारणं लिपा मजापाहित साम्राज्य करिब १५०० ई. पाखे पूवंक विघटन जुल।

शासक
थ्व साम्राज्यया राजवंश थ्व कथं दु-
 रादेन विजय, कीर्तिराजस जयवर्धन (१२९४ - १३०९)
 कालगमेत जयनागर (१३०९ - १३२८)
 श्री गीतार्ज त्रिभुवन विजयतुंगदेवी (१३२८ - १३५०)
 हयाम वुरुक श्री राजसनगर (१३५० - १३८९)
 विक्रमवर्धन (१३८९ - १४२९)
 सुहित (१४२९ - १४४७)
 कीर्तिविजय ब्रविजय (१४४७ - १४५१)
 राजसवर्धन ब्रविजय २ (१४५१ - १४५३)
 सम्राट मदूगु(१४५३-१४५६)
 पूर्वविशेष गिरिवर्धन ब्रविजय ३ (१४५६ - १४६६)
 सिंहविक्रमवर्धन सुरप्रभाव ब्रविजय ४ (१४६६ - १४६८ or १४७८)
 कीर्तिभूमि ब्रविजय ५ (१४६८ - १४७८)
 गिरीन्द्रवर्धन ब्रविजय ६ (१४७८ - १४९८)

स्वयादिसँ
 इन्दोनेसिया

लिधंसा

पुचः:इन्दोनेसिया