तर्किश भाषा

[[Image:Oghusenbuchmuseum.jpeg|thumb|The 15th century Book of Dede Korkut

 छगू भाषा खः। थ्व भाय् तर्किश भाषा परिवारय् ला। थ्व भाय् दक्षिणपूर्वी यूरोप व पश्चिमी एशियाय् ल्हाइगु या। थ्व भाय् अतोमन तर्किश भासं बुयावःगु खः। थ्व भाय् तर्किश भाषा परिवारया ओघुज भाषा पुचलय् छगू पश्चिमी ओघुज भाषा खः। थ्व भाषा पूर्व ओटोमन साम्राज्य दूगु थासय् ल्हाइगु या गुकिलि वर्तमान तर्की, बाल्कन, एजियन द्वीप, साइप्रस व मध्य पूर्व ला। एथनोलग कथं थ्यं-मथ्यं ९० मिलियन मनूतेसं थ्व भाय् ल्हाइ। नापं, थ्व भाय् हलिंया १७गू दकले अप्व ल्हाइगु भाय् खः। तर्की, उत्तरी साइप्रस व साइप्रस गणराज्यय् थ्व भासायात राष्ट्रीय आधिकारिक भाषाया दर्जा बियातःगु दु। 

थ्व भासाया विशेष गुणय् एग्लुतिनेसन व सः सामंजस्य थें न्याःगु व्याकरणिक विशेषता खनेदु। थ्व गुण मेमेगु तर्कीश भासय् नं खनेदु। वाक्य संरचनाया सन्दर्भय् थ्व भासय् "विषय-वस्तु-विधेय" क्रम जुइ। तर्कीश भासय् व्याकरणिक लिंग (पुल्लिंग, स्त्रीलिंग, लिंग भेद) मदु। थ्व भासाया छुं खँग्वः अरबी , फारसी व फ्रेञ्च थें न्याःगु विदेशी भाषां थिंका काःगु खनेदु। थ्व नापं, तर्कीश अन्य ओगुज भाषात दसु: अजरबैजानी, गागौज व तुर्कमेनया खँग्वःत नाप यक्व पारस्परिक समानता खनेदु। 

सन् १९२८स अतातुर्कया नेतृत्वय् वर्णमाला क्रान्ति धुंका तर्कीशयात तर्कीश वर्णमालाय् च्वयेगु यात, थ्व वर्णमाला लातिन आखलय् आधारित दु। मानक तर्कीशया नियमतेगु निरीक्षण तर्कीश भाषा संघं यानाच्वंगु दु। इस्तान्बुल भाषिका, गुकियात इस्तान्बुल तर्कीश धका नं म्हसीकिगु या; थ्व तर्कीशया मानक रूप खः व तर्कीश लिखित भाषा थ्व हे भाषिकाय् आधारित दु। दक्षिणपूर्वी यूरोप व मध्य पूर्वय् विभिन्न तर्कीश भाषिका ल्हाइगु या,व थ्व भाषिकातेगु इस्तान्बुल तर्कीश स्वया थीथी सः व व्याकरणीय संरचना पाः।

वर्गीकरण
भाषा परिवार वर्गीकरणय् तर्कीश तर्क भाषा परिवार नाप स्वापू दूगु भाषा खः। थ्व भाषा परिवारय् पूर्वी यूरोप, मध्य एशिया व साइबेरियाय् ल्हाइगु लगभग ३० जीवित भाषा दु। , थ्व भाय् शाज तर्कीश शाखा नाप स्वापू दूगु ओगुज भाषा पुचलय् लाः। थ्व भाषा परिवारया ओघुज पुचःया दुने थ्व भासा, रुमेलियन तर्कीश व गागौज भासायात पश्चिमी शाखा धकाः म्हसीकिगु या। 

तर्कीश भाषापरिवारया भासा ल्हाइपिं दथुइ थ्व भासा लगभग ४३% मनूतेसं ल्हा। तर्कीश भाषा परिवारय थ्व भासा नापं अन्य मू भासय् अजरबैजानी, बश्किर, चुवाश, कजान तातार, कजाख, किर्गिज, नोगाई, उज़्बेक, तुर्कमेन व याकूत तुर्क भाषा ला। तर्कीया अन्य ओगुज भाषात दसु अजरबैजानी, गागुज, काश्काया व तुर्कमेन नाप थ्व भासाया यक्व समानता दु। नापं, किपचक पुचलय् दूगु भासात(दसु क्रीमियन तातार व उरुम भासा) ऐतिहासिक कथं अतोमन तर्किश भासीत नाप परस्पर खँल्हाबल्हा जुइगु कारणं थ्व पुचःया भासय् नं तर्किश भासाया पहः वः।

ल्हाइगु थाय्
 भाषा ल्हाइगु मू थाय् टर्की ख। थ्व भाषायात टर्कीइ आधिकारिक भाषाया कथं छ्यलिगु या। हलिमय् थ्व भाषा ल्हाइपिनिगु ल्या ८ कोटी ३० लखः दु।

नापं दक्षिणपूर्वी यूरोप व मध्य पूर्वया थीथी देसय् व क्षेत्रय् थ्व भाय् मूल वा निक्वगु भाषाया रूपं ल्हाइगु या। थ्व भाषा अनातोलिया, पूर्वी थ्रेस व साइप्रस द्वीपया उत्तरय् अधिकांश मनूतेगु मूल भाषाया रूपय् दयाच्वंगु दु। उत्तरी सीरिया व इराक, छुं एजियन द्वीप व पूर्व अटोमन साम्राज्यया दुने न्हापा दयाच्वंगु बाल्कनया दक्षिण व पूर्वय् च्वनिपिं तर्कीश अल्पसंख्यकतेसं थःगु मूल भाषाया रुपय् थ्व भाय् ल्हाइ।

सन् २००६या छगू अध्ययन अनुसार तर्कीइ च्वनिपिं ८४% मनूतेगु मूल भाषा तर्कीश खः। ल्यंगु प्रतिशत मनूत दसु कुर्द जातिया मनूतेसं नं थ्व भासायात द्वितीय भासाया रुपय् ल्हाइगु या।

 भाषिका 

आधुनिक मानक तर्कीश इस्तानबुलया भाषिकाय् आधारित दु ।  थ्व इस्तानबुल तर्की ( İstanbul Türkçesi ) दुने च्वइगु व न्ववायेगु तर्कीश दुथ्याः, गुकियात जिया गोकाल्प, ओमर सेयफेटिन व मेमेपिन्सं ल्हाइगु या। 

सन् १९३०या दशक निसें आम संचार माध्यमय् व तर्कीया शिक्षा प्रणालीइ छ्यलाहःगु मापदण्डया स्तरीय प्रभावया बाबजुद नं थीथी जनबोली दयाच्वंगु दु।  तर्कीशया प्राज्ञिक अनुसन्धानकर्तातयेसं प्रायः तर्कीशया भाषिकायात ağız वा şive धकाः धाइ, गुकिलिं उच्चारणया भाषिक अवधारणा (एक्सेन्त) नाप अस्पष्टता ब्वलनी, गुकिया निंतिं तर्किश भासय् थ्व हे खँग्वःत छ्यलीगु या। यक्व विश्वविद्यालय, नापं तर्कीश भाषा संघया छगू समर्पित कार्य-पुचलं तर्कीश भाषिकाया अनुसन्धान याइगु ज्याझ्वः न्ह्याकातःगु दु।  २००स  तर्की भाषाया व्यापक भाषिका- एटलसया रुपय् थ्व अनुसन्धानया मुना व पिथना ज्या न्ह्यथन।   थ्व भाय्या पुलांगु अटोमन लिपि, ल्याटिन लिपि स्वया भचा अप्व ध्वन्यात्मक रुपं अस्पष्ट जूगुलिं, तर्कीश भाषिकातेगु दथुइ यक्व भाषिका भिन्नताया निंतिं भिन्नता च्वयेछिंगु जूसां आधुनिक ल्याटिन लिपिं थ्व ज्या यायेत असफल जु। थुकिया दसुत तर्कीशया छुं पूर्वी भाषिकाय् न्हाय् भेलर ध्वनि [ŋ]या उपस्थिति ख गुकियात अटोमन आखः /ڭ/ छ्यला प्रतिनिधित्व याःगु ख तर गुकियात ल्याटिन लिपिइ /n/ य् विलय यानाछ्वःगु दु। थ्व नापं /خ/, /ق/, /غ/ थें न्याःगु आखःत दु गुकिलिं छुं पूर्वी भाषिकाय् क्रमशः [ɣ], [q], व [x] ध्वनि दयेकि तर पश्चिमी भाषिकाय् [g], [k], व [h] य् विलय जुइ व उकिं थ्व आखः लाटिन लिपिइ पाय्छि मजूगु रुपं च्वयेगु जुइ।
रुमेलियां तर्कीइ वःपिं छुं आप्रवासीतयेसं रुमेलियन तर्कीश भाय् ल्हाइ, गुकिलि लुदोगोरी, दिनलर व अदाकालेया विशिष्ट भाषिकात दु, गुकिलिं सैद्धान्तिक बाल्कन स्प्राचबन्दया प्रभाव क्यनि। किब्रिस तुर्कचेसी साइप्रसया तर्कीश भाय् या नां ख व थ्व भाय् तर्कीश साइप्रसया मनुतेसं ल्हाइ। एदिर्ने एदिर्नेया भाषिका खः । एगे एजियन क्षेत्रय् ल्हाइगु या, थुकिया छ्येलेज्या एन्तालिया तक्क थ्यं। तर्कीया मेडिटेरेनियन क्षेत्रया चाहिलामि जाति योरुक जातितेगु नं तर्कीशया थःगु हे भाषिका दु।  थ्व पुचः स्वया भिन्न म्यासेदोनिया, ग्रीस व युरोपेली तर्कीया युरुक चाहिलामि जाति नं दु, गुकिलिं बाल्कन गगौज तर्कीश भाय् ल्हाइ ।

कजाखस्तान, अजरबैजान व रुसया नापं यक्व मध्य एसियाली देय् य् च्वनिपिं मेस्खेतियन तर्कत नं तर्कीशया छगू पूर्वी एनातोलियन भाषिका ल्हाइ, गुकिया उत्पत्ति कार्स, अर्दाहन, आर्तविन, दियारबाकिर व एर्जुरुमया क्षेत्रय् जूगु ख व अजरबैजानया अजरबैजानी नाप समानता दु। 

मध्य एनातोलिया क्षेत्रय् ओर्ता एनाडोलु भाय् ल्हाइ । Karadeniz, पूर्वी ब्ल्याक सी क्षेत्रय् ल्हाइगु व मू रुपं त्राब्जोन भाषिकां प्रतिनिधित्व याः, गुकिलि ध्वनिशास्त्र व वाक्यविन्यासय् ग्रीक भासं सब्स्ट्रेटम प्रभाव क्यनि ;  थ्व भाषायात लाज भाषिका नं धाइ (थ्व भाषिका लाज भाषा स्वया पाः )। कस्तामोनु भाय् कास्तामोनु व वया जःखःया थासय् ल्हाइगु या। करमानलि तर्कीश भाय् ग्रीसय् ल्हाइगु या, गन थुकियात  धाइ । थ्व करमनलिदेसया साहित्यिक मापदण्ड भाषिका ख। 

साहित्य
 भाषाया साहित्य
भाषाया खँग्वःया दसु
स्वयादिसँ
भाषा
साहित्य

लिधँसा

पुचः:भाषा