विभु

पौराणिक आधारे मनुयागु वंशजयाम्ह छम्ह हिन्दू पात्र खः।

 शास्त्रय् दसु 

अथर्ववेदः — काण्डं २०विकिस्रोतः – अथर्ववेदः/काण्डं २०
महस्ते सतो महिमा पनस्यतेऽद्धा देव महामसि ॥३॥
बट्सूर्य श्रवसा महामसि सत्रा देव महामसि ।
मह्ना देवानामसुर्यः पुरोहितो विभु ज्योतिरदाभ्यम् ॥४॥
20.59

ऋग्वेदः मण्डल ६विकिस्रोतः – ऋग्वेदः मण्डल ६
मैत्रायणीसंहितायां  १, ११,५ कथनमस्ति यत् वाग् हि वाजस्य प्रसवः। अर्थात् यदा वाजस्य संभरणं कर्तुं शक्यन्ते, तदा तत् वाजः वाचः सर्जनं करोति। अयं वाक् दिव्या वाक् अपि भवितुं शक्यते। 
वैदिकवाङ्मये ऋभु, विभु एवं वाजस्य उल्लेखं भवति। ऋभुः – ज्ञानं, विभुः – प्रेम, भावना एवं वाजः – क्रियाशक्ति। आधुनिकभौतिकविज्ञाने क्रियाशक्तिः एव एण्ट्रांपी, अव्यवस्थायाः वर्धनस्य कारणमस्ति। केवलं ज्ञानतः एवं प्रेमतः अव्यवस्थायाः वर्धनं न भवेत्। किन्तु कर्मकाण्डे वाजपेययागः भवति यत्र ये वाजिसंज्ञकाः देवाः सन्ति, तेषां मध्ये काष्ठासंज्ञकस्य लक्ष्यस्य प्राप्त्यर्थं आजिः, प्रतिस्पर्द्धा भवति। अयं विषयः अन्वेषणीयः अस्ति।
पुराणेषु कथनमस्ति यत् त्रयाः देवाः – ब्रह्मा, विष्णु, शिवः – ते अत्रेः ऋषेः पुत्राः अभवन्। ओंकारे त्रयः अक्षरा भवन्ति – अ(ब्रह्मा), उ (विष्णुः) एवं म (शिवः)। एतेभ्यः परि एका अर्धमात्रा भवति। यदा शक्तिः, प्रकृतिः प्रभूता बलवती प्रजायते, यदा सा पुरुषस्य समाना भवति, तस्याः प्रतीकं ओंकारस्य अर्धमात्रा अस…

ऋग्वेदः सूक्तं १.१६५विकिस्रोतः – ऋग्वेदः सूक्तं १.१६५
अहम् । हि। उग्रः । मरुतः। विदानः । यानि । च्यवम्। इन्द्रः । इत्। ईशे। एषाम् ॥१०॥
इदानीम् इन्द्र आह। “मे मम “एकस्य चित् एकस्यैव "विभु सर्वत्रगमनशीलम् “ओजः बलम् “अस्तु । यद्वा । बलम् एकस्यैवास्तु किमर्थमिति चेत् उच्यते । "या यानि कर्माणि "मनीषा मनीषया मनसः ईषया "दधृष्वान् धर्षितवानहं नु क्षिप्रं "कृणवै कर्तुं शक्नुवानि । हे "मरुतः अहं “हि अहं खलु “उग्रः उद्गूर्णबलः "विदानः वेदनावान् । "यानि यानि वसूनि "च्यवं अवगच्छामि “एषाम् अहमेव “इन्द्र “इत् ईश्वर एव सन् "ईशे ईश्वरो भवामि । अथवा विदानोऽहं यानि च्यवं यान्युद्दिश्य गच्छेयं एषामीशे । यतोऽहमिन्द्रः अतः शक्त इत्यर्थः ॥ ॥ २५ ॥
अम॑न्दन्मा मरुत॒ः स्तोमो॒ अत्र॒ यन्मे॑ नर॒ः श्रुत्यं॒ ब्रह्म॑ च॒क्र ।

ऋग्वेदः सूक्तं १.९विकिस्रोतः – ऋग्वेदः सूक्तं १.९
अजोषा वृषभं पतिम् ॥४॥
सं चोदय चित्रमर्वाग्राध इन्द्र वरेण्यम् ।
असदित्ते विभु प्रभु ॥५॥
अस्मान्सु तत्र चोदयेन्द्र राये रभस्वतः ।
तुविद्युम्न यशस्वतः ॥६॥

 लिधंसा 

Category:हिन्दू पात्र