मिस्र

Image:Bilady, Bilady, Bilady.ogg
60px

मिस्र (मिस्रि भासय्: km.t ; कोप्टिक भाषा:  Kīmi ; अरबी भाषा:  مصر  मिश्र ; मिस्रि अरबी]]: मेस्र), आधिकारिक कथं अरब गणतन्त्र मिश्र, छगु उत्तर अफ्रिकी देय् ख। थ्व देय्‌य् सिनाइ प्रायद्वीप नं ला, गुकिलिं थ्व थाय्‌यात एसियानाप स्वाइ। १,००१,४५० वर्ग कि॰मि॰(३८६,५६० वर्ग माइल) दुगु मिश्रया पश्चिमय् लिब्या, दक्षिणय् सुडान, पूर्वय् गाजा पट्टि व इजरायल ला। थ्व देय्‌या उत्तरी तटय् भूमध्य सागर ला धाःसा पूर्वया तटय् ह्यांगु सागर ला।

मिस्र अफ्रिकाया दकलय् अप्व जनसंख्या दुगु देय्‌य छगु ख। थ्व देय्‌या ७८ मिलियन जनताय् अप्व जनता नाइल खुसिया सिथय्‌या थ्यंमथ्यं ४०,००० वर्ग किमि लागाय् च्वनि। मिस्रय् थ्व थासय् जक्क बुंज्या यायेछिं। थ्व देय्‌या अप्व थाय् सहारा मरुभूमिय् ला व अन म्हो जक्क बस्ती दु। थ्व देय्‌या अप्व नागरिक नगरीय क्षेत्रय् बसोबास याइ गुकिलि कायरो, अलेक्जेन्ड्रिया व नाइल डेल्टाया नापं दुगु मेमेगु नगर ला।

मिश्र थुकिया प्राचीन सभ्यता व हलिमया दक्ले नांजागु स्तम्भ गथे कि पिरामिड व ग्रेट स्फिंक्स; दक्षिणी नगर लुक्सोर (यक्व प्राचीन आर्टिफ्याक्ट दसु कर्नक देगः व जुजुतेगु स्वनिगः दुगु) या निंति नांजा।  थौंकन्हे मिश्र मध्य पूर्वया छगु सिक्क महत्त्वपूर्ण राजनैतिक व सांस्कृतिक केन्द्रया कथं नं नांजा।The Nuclear Tipping Point, P.15U.S., Egyptian Speakers Say Partnership Must Continue, Expand Egypt.Egypt-Trade and Diplomatic Relations with the US

इतिहास
मिस्र दूगु थासय् पेलियोलिथिक कालया उत्तरार्ध तक उत्तर अफ्रीकाया जलवायु याकनं हिलावन। थुकिलिं थ्व लागाया जनसंख्यायात नाइल खुसि स्वनिगःया सिथय् बसोबास याकल। करीब १२० द्व दं न्ह्यः मध्य प्लीस्टोसीनया अन्तय् आधुनिक मानव शिकारीतयेसं थ्व थासय् स्थायी कथं च्वनिगु व्यवस्थाया पलिस्था यात। व अबिले निसें नाइल खुसिइ मिस्रया निर्भरता पलिस्था जुल।  शः (2002) पृ. 17 नाइल खुसिया उबजाऊ खुसिबाहा ख्यलय् मनुतेसं बुँज्या, अर्थव्यवस्था व अधिक परिष्कृत, केन्द्रीकृत समाजया विकास यात। थ्व मानव सभ्यताया इतिहासया छगू आधार जूवन। शः (2002) पृ. 17, 67-69

प्राचीनकाल
थ्व तजिलजिया प्राचीनकालीन इतिहासयात थ्व कथं बायेछिं-
 पूर्व-राजवंशीय अवधि: पूर्व-राजवंशीय व प्रारम्भिक राजवंशीय काल बिले मिस्रया जलवायु थौंया तुलनाय् कम सुक्खा जुयाच्वन। मिस्रया यक्व क्षेत्र सिमा व घाँय् ख्यलं भुनातल। थन्याःगु वातावरणय् थीथी स्तनधारी पेपांचूत म्वानाच्वन। सकल जलवायुइ स्वाँमा प्रचुर मात्राय् दयाच्वन व नाइल क्षेत्रया लखं झंगःतेगु यक्व जनसंख्या समर्थन यानातल। मिस्रवासितेसं शिकार यायेगु नापं थःगु ज्याया निंतिं पशुतेगु जवाःज्या शुरु यात। 
५५०० दँ न्हापा तक, नाइल स्वनिगः क्षेत्रय् च्वंपिं जनजातितेसं झ्वलंकः तजिलजिया विकास यात। इमिसं बुँज्या व ओअशु जवाज्या विकसित यात। नापं, चाया थलः दयेकिगु व व्यक्तिगत वस्तु दसु तिसा, व बहुमुल्य वस्तुतेत (दसु: मोति) म्हसीकलः। बदरी, थः-मिस्रया दकलय् प्रारम्भिक लहनाय् छगू वृहत्तम थासय् चाःया थलः, ल्वहंया ज्याभः, व तामाया छ्यलाया दसू लूगु दु। 
उत्तरी मिस्रया बदरी धुंका अमरेशियन व गुर्जियन तजिलजिया विकास जुल। थ्व तजिलजितेसं यक्व प्राविधिक आविष्कार यात। क्यानान व बायब्लोस समुद्री सिथय् न्हापांगु स्वापू  गुर्जियन युगय् खनेदु। 

दक्षिणी मिस्रय् करिब ४००० दँ न्ह्यः नाइल खुसिया सिथय् बदरी थें न्याःगु लहनाया विकास जुल, गुकियात नकादा धकाः म्हसीकिगु या। नकादा-१ कालया पूर्व-वंशीय कालय् मिस्रवासीतेसं इथियोपियां अब्सिदियन आयात यात। थुकियात छ्येला शार्पनर व अन्य वस्तु दयेकीगु ज्याया विकास थ्व कालखण्डय् खनेदत। लगभग १,००० दँया अवधिइ नकादा लहना छुं बुंज्यामि पुचलं विकसित जुया छगू शक्तिशाली लहना जूवन। थ्व लहनाया नेतातेसं नाइल स्वनिगः क्षेत्रया मनू व संसाधनय् पूर्ण नियन्त्रण यात। नकादा-३ तजिलजिया नेतातेसं नाइल खुसिया उत्तरय् मिस्रया नियन्त्रण विस्तारित यातः। न्हापा, हायरकोनोपोलिस व लिपा एबिडोसय् सत्ताया केन्द्र स्थापित यात। इमिसं नूबियाया दक्षिण तक व पश्चिमी मरुभूमिया उबजाऊ क्षेत्रया पश्चिम तक व पूर्वी भूमध्य क्षेत्रं पश्चिम तकया लहना नाप व्यापार यात। 

नकादा लहनां थीथी प्रकारया सामान उत्पादन यात। थुकिलिं थ्व समाजय् विशेष समुदायया शक्ति व धन दूगु खँ क्यनि। थ्व लहनां चाया थलय् किपा च्वयेगु, ल्वहँया भिंगु स्वां-थलः, लुं, माणिक व किसि-वां दयेकूगु तिसा व आभूषण दयेकीगु ज्या यात। इमिसं छगू सेरामिक खाया विकास नं यातः गुकियात फाइनेस धकाः म्हसीकिगु या। थुकिया छ्येला रोमन कालय् कप, व मूर्ति ब्वयेत जुल। पूर्व-वंशीय कालया उत्तरार्धय् नकादा लहनां च्वयेगु लिपि दयेकाहलः। थ्व लिपा वनाः प्राचीन मिस्रया च्वखँया निंतिं छ्येलीगु किपा आखः प्रणालीइ विकसित जुलः।

 प्रारम्भिक राजवंशीय काल
 प्राचीन साम्राज्य
 प्रथम मध्यवर्ती काल
 मध्य साम्राज्य
 निक्वगु मध्यवर्ती काल व हिक्सोस
 न्हूगु साम्राज्य
 स्वक्वगु मध्यवर्ती काल
 उत्तरार्ध काल
 तलेमाइक राजवंश
 रोमन प्रभुत्व

 प्रशासन 
मिस्र क्वे बियातःगु प्रान्तय् विभक्त दु-
ल्याप्रान्तराजधानीक्षेत्रफल(किमि)जनसंख्या१अलदक्हलीथ प्रान्तअलमनसोर्ह३,४७१४२२,६००० २अलबहर अलहमर प्रान्तअलग़रदकथ२०७,३९५११५,००० ३अलबहीरथ प्रान्तदमन्होर१०,१३०३९७,३००० ४अलफ़ीओम प्रान्तअलफ़ीओम१,८२७१,९९५,००० ५अलग़रबीथ प्रान्ततनता१,९४२३,४३७,००० ६अलसकनदरीथ प्रान्तअलसकनदरीथ२,६७९३,४३१,००० ७अलसमाआईलीथ प्रान्तअलसमाआईलीथ१,४४२६८१,००० ८अलजीज़थ प्रान्तअलजीज़थ८५,१५३४,५२५,००० ९अलमनोफ़ीथ प्रान्तशबीन अलकोम १,५३२२,६७२,००० १०अलमनीआ प्रान्तअलमनीआ२,२६२३,३७२,००० ११अलकाहरथ प्रान्तअलकाहरथ२१४६,९५५,००० १२अलकलीओबीथ प्रान्तबन्हा१,००१३४५,००० १३मदीनथ अलकसर प्रान्त२७७३६०,५०३ १४अलवादी अलजदीद प्रान्तअलख़ारजथ३७६,५०५१३६,००० १५अलशरकीथ प्रान्तअलज़काज़ीक४,१८०४,२२०,००० १६अलसोईस प्रान्तअलसोईस१७,८४०४११,००० १७सवान प्रान्तसवान६७९१,०४२,००० १८सीओत प्रान्तसीओत१,५५३२,८४३,००० १९बनी सोईफ़ प्रान्तबनी सोईफ़१,३२२१,८३६,००० २०बोरसाईद प्रान्तबोरसाईद७२४६७,००० २१दमीआत प्रान्तदमीआत५८९८९८,००० २२जनूब सैना प्रान्तअलतोर३३,१४०३५,००० २३कफ़रालशीख़ प्रान्तकफ़रालशीख़३,४३७२,२६६,००० २४मतरोह प्रान्तमरसी मतरोह२१२,११२१८६,००० २५किना प्रान्तकिना१,८५१२,६०७,००० २६शमाल सैना प्रान्तअलारीश२७,५७४२१९,००० २७सोहाज प्रान्तसोहाज१,५४७३,०६७,००० २८हलवान प्रान्त २९६ कतोबर प्रान्त 

 लिधंसा 

पुचः:देय्
पुचः:मिस्र