सफो

सफो (ग्रीक: Σαπφώ, Sappho) (६३०ति ई.पू. – ५७०ति ई.पू.) प्राचीन यवनया छम्ह चिनाखँमि ख। वय्कः प्राचीन युनानया छम्ह नांजाम्ह गीतिकाव्य च्वमि (lyric poet) खः। वय्कःयात "झिम्हम म्युज" (The Tenth Muse) धकाः प्लेटो (Plato) न म्हसीका बियादीगु दु। सफोया म्येत प्राचीन ग्रीसय् तसकं लोकंह्वाः, र वय्कःयात अबिलेया दकलय् तःधंम्ह मिसा व्यक्तित्त्वया रुपय् कायेगु या।

वय्कःया जन्म युनानी टापु लेस्बोस (Lesbos) य् जूगु खः। सफोया म्येत विशेष यानाः मतिना, इच्छा र मिसातय्गु सुन्दरताया बारेय् जुइ। वय्कःया नामं हे "लेस्बियन" (Lesbian) व "स्याफिक" (Sapphic) धइगु खँग्वः वःगु खः, गुकिलिं मिसातेगु दथुइ जुइगु मतिनायात म्हसीकि।

ज्या
वय्कःया चिनाखँ "ऐओलिक ग्रीक" (Aeolic Greek) भाषाय् च्वयातःगु दु। प्राचीन ईलय्, वय्कःया कृतियात ९गू सफू (Books) य् मुंकातःगु खः, तर थौंकन्हय् उकि मध्ये तसकं म्हो जक अंश (fragments) ल्यनाच्वंगु दु।

वय्कःया म्येत "lyre" (लायर) धइगु बाजं थानाः हालिगु "lyric poetry" खः। वय्कलं छगू विशेष छन्द वा मिटर (meter) या विकास यानादिल, गुकियात थौंकन्हय् "स्याफिक स्टान्जा" (Sapphic stanza) धाइ।

विषयवस्तु: होमर (Homer) या महाकाव्यय् युद्ध र वीररसया प्रधानता दइ, तर स्याफोया म्येय् व्यक्तिगत भावना, मतिना, विछोड र देवी एफ्रोडाइटी (Aphrodite) या प्रार्थना दइ।

ओड टु एफ्रोडाइटी: स्याफोया "ओड टु एफ्रोडाइटी" (Ode to Aphrodite) जक छगू पूर्ण रुपं ल्यनाच्वंगु चिनाखँ खः। थ्व चिनाखँय् वय्कलं मतिनाया देवी एफ्रोडाइटीयात ग्वाहालि यायेत इनाप यानादीगु दु।

जीवन 
सफोया जीवनया बारेय् यक्व यकिन जानकारी मदु। वय्कःया जन्म लेस्बोस टापुया मिटिलिन (Mytilene) वा इरेसस (Eresos) य् जूगु खः। वय्कः छगू संभ्रान्त (aristocratic) परिवारया सदस्य खः। वय्कःया अबुया नां स्कामान्द्रोनिमस (Scamandronymus) व मांया नां क्लिस (Cleis) खः धइगु विश्वास याइ।

इतिहासकारतय्गु कथं, स्याफोया "क्लिस" (Cleis) नांयाम्ह छम्ह म्ह्याय् दु। छुं बाखं कथं, वय्कःयात राजनीतिक कारणं यानाः सिसिली (Sicily) य् निर्वासनय् वनेमाःगु खः। वय्कःया मृत्युया बारेय् "ल्युकेडियन रक" (Leucadian Rock) तिं न्हुयाः आत्महत्या यात धइगु बाखं दु, तर थ्व बाखं लिपाया नाटककारतय्सं दयेकूगु किम्बदन्ती जक खः धकाः आधुनिक विद्वानतय्सं धाइ।

प्रभाव
सफोया कविता प्राचीन विश्वय् तसकं नांजाः। अलेक्जान्ड्रियाया सफूधुकूय् वय्कःया सकल कृति सुरक्षित दुगु खः, तर ईया कालखण्डय् वःगु विनाश, चर्चया दमन वा प्राकृतिक क्षयया कारणं वय्कःया अप्वः धैया चिनाखँ तनावन।

१९गु र २०गु सदीइ मिश्र (Egypt) या "अक्सिरिन्कस" (Oxyrhynchus) थासय् लुयावःगु पपाइरस (papyrus) या कुचां सफोया यक्व न्हुगु कवितांशत लुइकूगु दु। थौं वय्कःयात पाश्चात्य साहित्यया दकलय् प्रभावशाली मिसा चिनाखँमिया रुपय् हनेगु या।

स्वयादिसँ
 च्वमि
 चिनाखँ

Category:चिनाखँमि