फोसिल उर्जास्रोत

thumb |Net income of the global oil and gas industry reached a record US$4 trillion in 2022.

फोसिल उर्जास्रोत उर्जाया प्रकार ख। थुकियात जीवाश्म इन्धन धका नं म्हसीकेछिं। थ्व पुलांगु जीवाश्म वा तसकं न्हापाया म्वामितेगु मदयेधुंकूगु म्हः रसायनिक प्रक्रियां ध्वगिना हिलाः दया वःगु इन्धन खः गुगु। स्वंगु दकलय् महत्त्वपूर्ण जीवाश्म इन्धनय् ह्यंग्वाः, पेट्रोलियम व प्राकृतिक ग्यास ला।

पेट्रोलियम व ग्यास धयागु हाइड्रोकार्बन खः (थुज्वःगु अणु गुकी हाइड्रोजन व कार्बन जक दइ) खः। कोइला अप्वः धया थें कार्बन जुइ। थ्व इन्धनत आपालं बँय् दुने दूगु जीवाश्म वा फोसिलयात म्हुया दयेकीगु जुगुलिं थुकियात जीवाश्म इन्धन धाइ। ह्यंग्वाः खानिइ ठोस इन्धन म्हुइ; ग्याँस व चिकंया तुं म्हुइबिले तरल इन्धन पिकाइ। मध्य युग तक्क जीवाश्म इन्धनया यक्व छ्यलाबुला मजू। औद्योगिक क्रान्ति नापं ह्यंग्वाः मू ताजिया इन्धन जुल। 

सन् २०२३इ हलिमय् प्राथमिक ऊर्जा खपतया ७७% व ६०% स्वया अप्व विद्युत आपूर्ति जीवाश्म इन्धनं जुल। तःधंगु ल्याखय् जीवाश्म इन्धन च्याकेवं वातावरणयात तसकं क्षति जुइ। सन् २०२२इ मनुया गतिविधिया कारणं ग्रीनहाउस ग्यास उत्सर्जनया ७०% स्वया अप्व जीवाश्म इन्धन च्याकेगुलिं पिहां वइगु कार्बन डाइअक्साइड (CO2) ख। पृथ्वीइ प्राकृतिक कार्बन चक्र प्रक्रियां थ्व अप्वयाच्वंगु कार्बन दाइअक्साइदयात भचा जक स्थायी यायेफु व वन कटान, भूमि क्षय व मरुभूमिकरणया कारणं स्थलीय वनस्पतिया क्षतिं थ्व कमीयात अझ अप्वयेकी। अतः, दँय् यक्व अरब टन वायुमण्डलीय CO2या शुद्ध वृद्धि जुइ। मिथेनया लीक महत्त्वपूर्ण जूसां हलिंया ग्रीनहाउस ग्यास उत्सर्जनया मू स्रोत बाय् ५२ जीवाश्म इन्धन च्याकेगु ज्या ख गुकिलिं ग्लोबल वार्मिंग व समुद्रया अम्लीकरण जुइ। थ्व नापं, वायु प्रदूषणया अप्व मृत्यु जीवाश्म इन्धनया कण व विषाक्त ग्यासया कारणं जुइ, व थ्व अनुमान दु कि थ्व हलिंया सकल ग्राहस्थ उत्पादनया ३% स्वया अप्व थुकिया उसाँय् प्रभावया लंकेत खर्च जुइ व जीवाश्म इन्धन चरणबद्ध रुपं मदयेकेवं दँय् दसं लखौं मनुतेगु ज्यान सितिं वनिमखु।

स्वयादिसँ
 ह्यंग्वाः
 ग्यासोलिन

लिधंसा

पुचः:प्रविधि