हिलियम

[[Image:William Ramsay working.jpg|thumb|upright|Sir William Ramsay

हिलियम छगु रसायनिक तत्त्व खः। थ्व पिरियोडिक टेबलया निगुगु तत्त्व ख। थुकिया रसायनिक चिं He ख। पृथ्वीया वातावरणय् थ्व तत्त्व ग्याँस अवस्थाय् दयाच्वनि। थ्व छगू निष्क्रिय ग्याँस वा नोबल ग्याँस (Noble gas) ख। थ्व रंगहीन, गन्धहीन, स्वादहीन, विष-हीन (नॉन-टॉक्सिक) ग्याँस ख। थ्व ग्याँसया एटमिक ल्या २ ख। सकल तत्वय् थुकिया बिलिङ्ग पोइन्ट (boiling point) व मेल्टिङ्ग पोइन्ट (melting point) दक्ले म्हो दु। हिलियमयात पदार्थतयेत सिक्क म्हो तापय् तयेत व ख्वाँकेयात छ्येलि; दसु- सुपरकण्डकटर तारतयेत १.९ डिग्री केल्विन तक्क ख्वांकेयात। 
हिलियम नोबल ग्याँसया छगू मू सदस्य ख। थुकिया चिं He, एटमिक मास ४, एटमिक ल्या २, घनत्व 0.1785, क्रांतिक ताप -267.900 व क्रांतिक दबाव 2 26 वायुमण्डल, क्वथनांक -268.90 सें. व गलनांक -272 डिग्री से. दु। थुकिया निगु स्थायी फर्म He3, परमाण्विक द्रव्यमान 3.0170 व He4, परमाण्विक द्रव्यमान 4.0039 व निगु अस्थायी समस्थानिक He5, परमाण्विक द्रव्यमान 5.0137 व रेडियोएक्टिव He6, परमाण्विक द्रव्यमान 6.028 दु।

 मालेज्या 
सन् १८६८इ सूर्द्यःया सूर्यग्रहण जूबिले सूर्द्यया वर्णमण्डलया स्पेक्ट्रमय् छगू म्हासुगु रेखा खने दत। थ्व रेखा सोडियमया म्हासुगु रेखा स्वया पा। जानसेन नं थ्व रेखाया नां डी3 तयादिल व सर जे. नार्मन लोकयर थ्व परिणामय् थ्यनादिल कि थ्व रेखा पृथ्वीइ मदूगु तत्वया ख। वय्‌कलं हिलियम (ग्रीक खँग्वः अर्थ: सूर्द्यःया तत्त्व)या नामं थ्व तत्त्वया नां तयादिल। सन् १८९४य् सर विलियम रामजेम नं क्लीभाइट नांया खनिजं पिहां वःगु ग्याँसया परिक्षण याना सिद्ध यानादिल कि थ्व ग्याँस पृथ्वीइ नं दु। क्लीभाइटयात सल्फ्यूरिक एसिडनाप् क्वाका व लिपा क्वीवाइटयात निर्वातय् क्वाका थ्व ग्याँस प्राप्त जुल। थ्व ग्याँसय् २० प्रतिशत नाइट्रोजन दयाच्वन। नाइट्रोजनयात लिकाना ग्याँसया  स्पेक्ट्रम परीक्षण याःबिले स्पेक्ट्रमय् डी3 रेखा लुत। लिपा छुं उल्कापिण्डय् नं थ्व ग्याँस दूगु खँ न्ह्यःने वल। रामजे व ट्याभवर्सं थ्व ग्याँसयात यक्व परिश्रम व सूक्ष्मतां  परीक्षा याना लुइकल कि थ्व ग्याँस पृथ्वीया वायुमण्डलय् नं दु। रामजे व फ्रेडेरिक सोडीं रेडियोएक्टिभ पदार्थतयेगु स्वत:विघटनं प्राप्त उत्पादय् नं थ्व ग्याँस लुइकल। वायुमण्डलय् दक्ले म्हो मात्रा (18,600य् छगू भाग), छुं मेमेगु खनिज, दसु बोगेराइट व मोनेजाइटं पिहां वइगु ग्याँसय् थ्व लुतः। मोनोजाइटया प्रति १ ग्रामय् १ घन सेमी ग्याँस लुइ। पेट्रोलियम कूपों नं पिहाँवःगु प्राकृतिक ग्याँसय् थुकिया मात्रा १ प्रतिशत निसें कया ८ प्रतिशत तक्क दइ।

 लिधंसा 

 स्वयादिसँ 
 रसायनिक तत्त्व

पुचः:रसायनिक तत्त्व