तोराह

तोराह (Torah) धइगु यहूदी धर्मया दकलय् महत्वपूर्ण व पवित्र धर्मग्रन्थ खः। थुकिया शाब्दिक अर्थ 'निर्देशन' वा 'शिक्षा' खः। थुकी मू रूपं हलिंया उत्पत्ति, प्राचीन इस्रायलीतयगु इतिहास, अले यहूदी जीवनया निंतिं आवश्यक ६१३ गू आज्ञा वा नियमत (Mitzvot) च्वयातःगु दु।

 संरचना: न्यागू सफू (The Five Books of Moses) 
तोराहय् मू रूपं न्यागू सफू दइ, गुकियात 'पेन्तातेक' (Pentateuch) नं धाइ:

 बेरेशित (בְּרֵאשִׁית): हलिंया सिर्जना, कुल पूर्वजत (अब्राहम, इसाक, जेकब) या बाखं व मनू जातिया सुरुआतया बाखँ।
 शेमोट (שְׁמוֹת): मिश्र (Egypt) या दासता पाखें मुक्ति, सिनाई च्वकाय् झिता आज्ञा (Ten Commandments) काःगु, व थाय्-बाय् हिलाः (Migration) या बाखं।
 वयिक्रा (וַיִּקְרָא): पूजाविधि, शुद्धताया नियम, व सामाजिक व्यवहार सम्बन्धी निर्देश।
 बामिद्बार (בְּמִדְבַּר): मरुभूमिइ इस्रायलीतयगु यात्रा व जनगणनाया विवरण।
 देवारिम (דְּבָרִים): मोसेसया अन्तिम उपदेश व तोराहया नियमतयगु पुनरावृत्ति।

 तोराहया स्वरूप 
 सेफर तोराह (Sefer Torah): थ्व छगू भ्वंतय् (Parchment) ल्हातं च्वयातःगु 'थू-तुला सफू' (Scroll) खः। थुकियात 'सिनागोग' (Synagogue) य् तसकं हे सम्मानपूर्वक तइ।
 चुमाश (Chumash): साधारणतया ब्वनेगु निंतिं सफूया रूपय् ध्वायातःगु तोराह।

 धार्मिक व सामाजिक महत्त्व 
 कानूनी आधार: यहूदी कानून (Halakha) या मू स्रोत तोराह हे खः। थुकिं न्याय, सम्पत्ति अधिकार, व मानवीय व्यवहारया मार्गनिर्देश याइ।
 सांस्कृतिक पहिचान: हलिं न्यंकं च्वंपिं यहूदीतय्सं थःगु भाषा, लिपि, व संस्कार सुरक्षित तयेत तोराहयात हे आधारया कथं काइ।
 साप्ताहिक ब्वनेज्या: सिनागोगय् प्रत्येक वाः तोराहया छगू निश्चित भाग (Parashah) ब्वनीगु चलन दु, गुकिं यानाः छगू दँय् सफू पूरा जुइ।

 लिधंसा 
 Friedman, Richard Elliott (2003). The Bible with Sources Revealed.
 Plaut, Gunther (1981). The Torah: A Modern Commentary.
 Jewish Encyclopedia - The Torah.

Category:धर्म
Category:इतिहास
पुचः:संस्कृति