जुलियस सिजर

गाइअस जुलियस सिजर (पुलां लातिन भासय् GAIVS IVLIVS CAESAR) (१२ जुलाई १०० ई.पू. – १५ मार्च ४४ ई.पू.) छम्ह नांजाम्ह रोमन जनरल, राजनीतिज्ञ व च्वमि खः। वय्कःयात रोमन गणतन्त्रया पतन व रोमन साम्राज्यया उदयया निंतिं दकलय् महत्त्वपूर्ण व्यक्तित्त्व मध्ये छम्हया कथं म्हसीकिगु या। वय्कःया सैन्य अभियान व राजनीतिक सुधारं पश्चिमी इतिहासय् तःधंगु छाप त्वःतूगु दु।Goldsworthy, Adrian (2006). Caesar: Life of a Colossus. Yale University Press.

 प्रारम्भिक जीवन व सैन्य अभियान  
सिजरया जन्म रोमया छगू पुलांगु व संभ्रान्त (patrician) परिवारय् जूगु खः। वय्कलं थःगु राजनीतिक जीवनया सुरुवातय् थीथी पदय् ज्या यानादिल। ६० ई.पू.स, वय्कलं क्रेसस (Crassus) व पोम्पे (Pompey) लिसे जानाः "न्हापांगु ट्रायम्भिरेट" (First Triumvirate) वा स्वम्ह नेताया गठबन्धन दयेकादिल।

सिजर विशेष यानाः "ग्यालिक हताः" (Gallic Wars, ५८–५० ई.पू.) या निंतिं नांजाः। थ्व हताःया इलय् वय्कलं वर्तमान फ्रान्स बाय् गौलयात पूर्ण रुपं रोमन साम्राज्यया अधीनय् लाकादिल। थ्व विजयं रोमया सिमाना राइन खुसि (Rhine River) तक थ्यंकल। वय्कः न्हापांम्ह रोमन जनरल खः गुम्हेस्यां बेलायतय् आक्रमण यात।Canfora, Luciano (2007). Julius Caesar: The People's Dictator. Edinburgh University Press.

 गृहयुद्ध व तानाशाही  
५३ ई.पू. य् क्रेससया मृत्यु व ५० ई.पू. य् ग्यालिक हताः क्वचायेधुंकाः, सिजर व पोम्पेया दथुइ सम्बन्ध स्यन। ४९ ई.पू. य्, सिजरं रोमया नियम उल्लंघन यानाः "रूबिकन खुसि" (Rubicon River) पार यानादिल, गुकिलिं रोमन गृहयुद्ध सुरु यात। खुसि पार यायेगु इलय् वय्कलं धाःगु "द डाइ इज कास्ट" (The die is cast - पासा वांछ्वये धुंकल) धइगु धापू तसकं नांजाः।

पोम्पेयात बुकाः, सिजर रोमया "डिक्टेटर पर्पेचुओ" (Dictator perpetuo - आजीवन तानाशाह) जुयादिल। ४७ ई.पू. य् जिला (Zela) या हताः त्याकेधुंकाः वय्कलं सिनेटयात छ्वयादीगु सन्देश "भेनी, भिडी, भिसी" (Veni, vidi, vici - जि वया, जिं खंका, जिं त्याका) इतिहास प्रसिद्ध दु।

 सुधार व हत्या  
सिजरं रोमया समाजय् छुं सुधार यानादिल।

जुलियन पात्रो: वय्कलं "जुलियन पात्रो" (Julian calendar) या पलिस्था यानादिल, गुगु थौंकन्हय् या ग्रेगोरियन पात्रोया आधार खः।

भूमि सुधार: वय्कलं गरिब जनता व अवकाश प्राप्त सैनिकतय्त बुँ इनाबिल।

वय्कःया अप्वया वःगु शक्तिं यानाः रोमन सिनेटया छुं सदस्यत ग्यानाच्वन। १५ मार्च ४४ ई.पू. (गुकीयात "आइदर मार्तिए" धाइ), मार्कस ब्रुट्स व क्यासियसया नेतृत्त्वय् सिनेटरतय्सं वय्कःया हत्या यात। सेक्सपियरया नाटकय् वय्कःया अन्तिम खँग्वः "एट टु, ब्रुटे?" (Et tu, Brute? - छं नं, ब्रुट्स?) धकाः क्यनातःगु दु।Woolf, Greg (2006). Et Tu Brute? - The Murder of Caesar and Political Assassination. Profile Books.

 लुमन्ति 
सिजरया मृत्युं रोमया गणतन्त्रयात पुनर्जीवित मयासे झन् तःधंगु गृहयुद्ध ब्वलंकाल। अन्ततः, वय्कःया धर्मपुत्र अगस्टस (Augustus) रोमया न्हापांम्ह सम्राट जुयादिल। "सिजर" खँग्वः लिपा "सम्राट" या पर्यायवाची जुल (दसु: जर्मन भाषाय् Kaiser, रुसी भाषाय् Tsar)।

 स्वयादिसँ 

 रोमन साम्राज्य
 अगस्टस
 क्लियोपेट्रा

लिधंसा

Category:जीवनी
Category:इतिहास 
Category:प्राचीन रोम 
Category:नेता