परीक्षित

वेदकथं मनुयागु वंशजयाम्ह छम्ह हिन्दू पात्र खः। परिक्षित मध्य वैदिक काल (ईसापूर्व १२गु–९गु शताब्दी)य् शासन यानादीम्ह छम्ह कुरु जुजु ख। वय्कलं थः काय् व उत्तराधिकारी जनमेजय नापं कुरु राज्यया एकीकरण, वैदिक श्लोक संग्रहया व्यवस्था व श्रौत संस्कारया विकासय् निर्णायक भूमिका म्हितादिल, गुकिलिं कुरु क्षेत्रयात उत्तरी नँ युग भारतया प्रमुख राजनीतिक व सांस्कृतिक केन्द्रय् रुपान्तरण यानादिल। लिपाया किम्बदन्ति व परम्पराय् नं वय्कः छम्ह व्यक्तित्वया रुपय् खने दु। महाभारत व पुराणय् दूगु पौराणिक विवरण कथं वय्कलं थः बाज्या युधिष्ठिरया उत्तराधिकारी हस्तिनापुरया सिंहासनय् च्वनादिल।

वैदिक साहित्यय् छम्ह जक परिक्षितया उल्लेख दु; तर उत्तर वैदिक साहित्य (महाभारत व पुराण) थ्व नामं निम्ह जुजुया अस्तित्वया संकेत बियाच्वंगु खनेदु – छम्ह कुरुक्षेत्र युद्ध स्वया न्ह्यः म्वानाच्वंम्ह, छम्ह पाण्डवया पुर्खा, व छम्ह लिपा पाण्डवया वंशजया रुपय् म्वानाच्वंम्ह। इतिहासकार एच. सी. रायचौधरीया धापू कथं निम्हं परिक्षितया वर्णन वैदिक जुजुलिसे बांलाक ज्वः, जबकि न्हापांगु परिक्षितया बारेय् उपलब्ध जानकारी म्हो जक व असंगत दु, तर रायचौधरीं वास्तवय् निम्ह अलग अलग जुजु दुगु खः ला धकाः न्ह्यसः तयादीगु दु। वय्कःया सुझाव कथं थ्व दोहोरेज्या अन्ततः महाभारतया लिपाया भागय् वंशावलीविद्तेसं लिपा जक च्वःगु ख।

परीक्षित अभिमन्यु व उत्तरया पुत्र ख, व अर्जुनया छेय् ख। शतपथब्राह्मणम् (XIII.5.4) अनुसार परिक्षितया प्यम्ह काय् जनमजय, भीमसेन, उग्रसेन व श्रुतसेन दु। इपिं सकलें पिंसं  अस्वमेध यज्ञ यागु खँ च्वयातःगु दु।

वय्कःया शारीरिक अस्तित्व श्रृंगीया ऋषिया कारणं क्वचाल, गुम्हेस्यां तक्षिलाया नाग जुजु तक्षकयात मृत्युया साधनया रुपय् छ्येलादिल। परिक्षित रानी मद्रावतीया भाःत ख व वय्कःया काय् जनमजयया वय्कःया उत्तराधिकारी जुल। महाभारत कथं वय्कलं ६० दँ तक शासन यानादिल।

स्वयादिसँ
 महाभारत

 शास्त्रय् दसु 

ऋग्वेदभाष्यम् प्रथममण्डले 81-90 सूक्तानिविकिस्रोतः – ऋग्वेदभाष्यम् प्रथममण्डले 81-90 सूक्तानि
पदार्थः—(युनज्मि) युक्तौ करोमि (ते) तव (ब्रह्मणा) अनादिना सह (केशिना) सूर्यरश्मिवत्प्रशस्त-केशयुक्तौ (हरी) बलिष्ठावश्वौ (उप) सामीप्ये (प्र) (याहि) गच्छाऽऽगच्छ (दधिषे) धरसि (गभस्त्योः) हस्तयोः। गभस्ती इति बाहुनामसु पठितम्। (निघं॰2.5) (उत्) उत्कृष्टे (त्वा) त्वाम् (सुतासः) विद्याशिक्षाभ्यामुत्तमाः सम्पादिताः (रभसाः) वेगयुक्ताः (अमन्दिषुः) हर्षयन्तु (पूषण्वान्) अरिशक्तिनिरोधकैर्वीरैः सह (वज्रिन्) प्रशस्तास्त्रयुक्त (सम्) सम्यक् (उ) वितर्के (पत्न्या) युद्धादौ सङ्गमनीये यज्ञे संयुक्तया स्त्रिया (अमदः) आनन्दः॥6॥ 
अन्वयः—हे वज्रिन् सेनाध्यक्ष! यथाऽहं ते तव ब्रह्मणा युक्ते रथे केशिना हरी युनज्मि यत्र स्थित्वा त्वं गभस्त्योरश्वरशनां दधिषे उपप्रयाहि यथा रभसाः सुतासः सुशिक्षिता भृत्या यं त्वा उ उदमन्दिषुरानन्दयेयुस्तथैतानानन्दय। पूषण्वान् स्वकीयया पत्न्या सह सममदः सम्यगानन्द॥6॥
भावार्थः—मनुष्यैर्येऽश्वादिसंयोजका भृत्यास्ते सुशिक्षिता एव रक्षणीयाः स्वस्त्र्यादयोऽपि स्वानुरक्ता एव करणीयाः स्वयमप्येते…

किरणतन्त्रम्विकिस्रोतः – किरणतन्त्रम्
च ।ष्वयम्। १:१३ ब्.}
नान्यथैतस्य भोगश्च भोक्तृत्वं च शरीरं च विनिर्दिष्टमिति। तदियता पशुपदार्थः परीक्षित इति॥
अधुना पाशपदार्थपरीक्षाविशेषार्थः प्रसङ्गात्प्रश्नः

गजेन्द्रमोक्षःविकिस्रोतः – गजेन्द्रमोक्षः
| notes      = 
}}
श्रीमद्भागवते अष्टमस्कंधे परीक्षित महाराजानां श्री शुकमुनिः उपदेशित  गजेंद्रमोक्ष स्तोत्रमिदं
<poem>
श्री  शुक  उवाच

न्यायबिन्दुः (विस्तरटीकासहितः)विकिस्रोतः – न्यायबिन्दुः (विस्तरटीकासहितः)
९ तथा स्वभावहेतोः प्रयोगः- यत्सत्तत्सर्वमनित्यम्, यथा घटादिरिति शुद्धस्य स्वभावहेतोः प्रयोगः ॥
वहारविषयः सिद्ध इति । अत्रानुपलब्धेरन्वय उक्तः । यथा दृष्टः कश्चित्शशविषाणादिरिति । असद्वयवहारस्य विषयो दृष्टः । तस्योदाहरणम्- शशविषाणादिः दृष्ट इति सिद्धः । परीक्षित इति शेषः । तेन दृष्टान्तकथनं नोपलभ्यते इति अनेन पक्षधर्म उक्तः ॥ ८ ॥
स्वभावहेतोः प्रयोग इति । द्वितीयस्य हेतोः साधर्म्यवान् प्रयोग उपदर्श्यते यत्तत्रेति । तयोः साधर्म्यवैधर्म्यवतोरनुमानयोः साधर्म्यवत्तावदुदाहरन्ननुपलब्धिमाह- यदित्यादिना । यद्दृश्यम् । सन्नोपलभ्यते- इत्यनेन दृश्यानुपलम्भोऽनुद्यते । सोऽसद्वयवहारवीषयः सिद्धः । तदसदिति व्यवहर्तव्यमित्यर्थः । अनेनासद्वयवहारयोग्यत्वस्य विधिः कृतः । ततश्चास्द्वयवहारयोग्यत्वे दृश्यानुपलम्भो नियतः कथितः । दृश्यमनुपलब्धमसद्वयवहारयोग्यमेवेत्यर्थः । साधनस्य च साध्येऽर्थे नियतत्वकथनं व्याप्तिकथनम् । यथोक्तम्- व्याप्तिर्व्यापकस्य तत्र भाव एव व्याप्यस्य वा तत्रैव भावः इति । व्याप्तिसाधनस्य प्रमा…

 लिधंसा 

Category:हिन्दू पात्र