किंवदन्ती

किंवदन्ती लोककथाको एक विधा हो जसमा मानव इतिहासमा भएका विश्वास गरिएका वा मानिएका मानवीय कार्यहरू प्रस्तुत गर्ने कथा समावेश हुन्छ। यस विधामा भएका कथाहरूले मानवीय मूल्यहरू प्रदर्शन गर्न सक्छन् र कथालाई सत्यता दिने केही गुणहरू हुन सक्छन्। किंवदन्तीमा यसको सक्रिय र निष्क्रिय सहभागीहरूको लागि, चमत्कारहरू समावेश हुन सक्छन्। किंवदन्तीहरूलाई समय सान्दर्भिक र जीवन्त राख्न समयक्रमसँगै परिमार्जन गर्न सकिन्छ। यो समाजमा परम्परादेखि चल्दै आएका र केही अन्धविश्वाससमेत भएका घटना, कथा वा कुरा; जनश्रुति हो।

धेरै किंवदन्तीहरू अनिश्चितताको घेराभित्र रहन्छन्, जसलाई सहभागीहरूले न त पूर्ण रूपमा विश्वास गर्छन्, न त दृढताका साथ शङ्का नै गर्छन्। किंवदन्तीहरू कहिलेकाहीँ मिथकहरूबाट छुट्याइन्छ किनभने तिनीहरू मानवहरूलाई मुख्य पात्रहरूको रूपमा चिन्छन् र आवश्यक रूपमा अलौकिक उत्पत्ति हुँदैनन्, र कहिलेकाहीँ तिनीहरूको कुनै प्रकारको ऐतिहासिक आधार हुन्छ भने मिथकहरू सामान्यतया त्यस्तो हुँदैनन्। ग्रिम दाजुभाईले किंवदन्तीलाई "ऐतिहासिक आधार भएको लोककथा" भनेर परिभाषित गरेका थिए। "मानवहरूसँगको चिन्ता"को उप-उत्पादन पौराणिक प्राणीहरूको लामो सूची हो, जसले किंवदन्तीहरू "ऐतिहासिक रूपमा आधारित" छन् भन्ने कुरामा कुनै "दृढ शंका" छोड्दैन। मानिसहरूसँगको चासोको एउटा प्रतिफल स्वरूप पौराणिक जीवहरूको लामो सूची तयार भएको छ, जसले किंवदन्तीहरू 'ऐतिहासिक रूपमा आधारित' छन् भन्ने कुरामा कुनै 'दृढ शङ्का' बाँकी राख्दैन।

एक आधुनिक लोकगीतकारको किंवदन्तीको व्यावसायिक परिभाषा सन् १९९० मा टिमोथी आर. टाङ्गेरलिनीले प्रस्ताव गरेका थिए:Tangherlini, "'It Happened Not Too Far from Here...': A Survey of Legend Theory and Characterization" Western Folklore 49.4 (October 1990:371–390) p. 385.

"किंवदन्ती सामान्यतया एउटा छोटो (एक-प्रसङ्गयुक्त), परम्परागत र स्थानीय परिवेशमा घुलमिल भएको ऐतिहासिक आख्यान हो। यसलाई कुराकानीको शैलीमा प्रस्तुत गरिन्छ, जसले मनोवैज्ञानिक स्तरमा लोक-विश्वास र सामूहिक अनुभवहरूको प्रतीकात्मक प्रतिनिधित्व गर्दछ। साथै, यसले जुन समूहको परम्परासँग यो सम्बन्धित छ, त्यस समूहका साझा मूल्य-मान्यताहरूलाई पुनः पुष्टि गर्ने कार्य गर्दछ।"

 मौखिक परम्पराहरू 
मौखिक परम्पराहरू विभिन्न संस्कृतिहरूमा किंवदन्तीहरू  सिर्जना, अनुकूलन र संरक्षण गर्ने प्रमुख संयन्त्रका रूपमा कार्य गर्छन्, जसले लिखित अभिलेखहरूमा निर्भर नभई मौखिक सञ्चारमा आधारित हुन्छ। यी कथाहरू, प्रायः लोककथाहरू समावेश हुन्छन्। कथावाचकहरूद्वारा पुस्तौँपुस्ता हस्तान्तरण गरिन्छन्। उनीहरूले दोहोर्‍याइ, लय, र सूत्रबद्ध वाक्यांशहरू जस्ता स्मरण सहायता गर्ने प्रविधिहरू प्रयोग गर्छन् जसले मुख्य तत्वहरूको स्मरणमा सहयोग पुर्‍याउँछ र मूल तत्वहरूप्रति निष्ठा कायम राख्छ।

 सन्दर्भ सामग्रीहरू 


श्रेणी:लोककथा
श्रेणी:साहित्यका विधाहरू
श्रेणी:परम्परागत कथाहरू