पाकिस्तानका जिल्लाहरू

पाकिस्तानका जिल्लाहरू (उर्दू: اِضلاعِ پاكِستان); पाकिस्तानको तेस्रो-क्रमको प्रशासनिक विभाजनहरू हुन्। जिल्ला प्रदेश र विभागहरू भन्दा तल हुन्छ जसले पाकिस्तानको स्थानीय सरकारको पहिलो स्तर गठन गर्दछ। पाकिस्तानमा कुल १६६ जिल्लाहरू छन् जसमा राजधानी क्षेत्र र आजाद कश्मीर र गिल्गित बल्तिस्तानका जिल्लाहरू समावेश छन्। यी जिल्लाहरूलाई थप तहसिल र सङ्घ परिषद्हरूमा विभाजन गरिएको छ।

 इतिहास  

सन् १९४७ मा पाकिस्तान स्वतन्त्र हुँदा १२४ जिल्लाहरू थिए। सन् १९६९ मा, पूर्वी पाकिस्तानका २ नयाँ जिल्लाहरू (टाङ्गाइल र पटुआखाली)को गठन गरिएको थियो र कुल सङ्ख्या १२६ पुगेको थियो। बङ्गलादेशको स्वतन्त्रता पछि, पाकिस्तानले आफ्नो २० जिल्लाहरू गुमाएको थियो र १०६ मा सिमित भएको थियो। सन् २००१ मा, कराची मध्य, कराची पूर्व, कराची दक्षिण, कराची पश्चिम र मालिरका ५ जिल्लाहरूलाई गाभेर कराची जिल्ला गठन गरेर यो सङ्ख्यालाई १०२ मा झारिएको थियो। डिसेम्बर २००४ मा, सिन्ध प्रदेशमा चार नयाँ जिल्लाहरू सिर्जना भएपछि जिल्लाहरूको सङ्ख्या फेरि १०६ पुगेको थियो, जसमध्ये एक (उमरकोट) सन् २००० सम्म अस्तित्वमा थियो र तीन जिल्लाहरू (काशमोर, कम्बर र जमशोरो) नयाँ सिर्जना गरिएको थियो। मीरपुर खास, जाकोबाबाद, लडकाना र दादु लगायतका जिल्लाहरू थप गरिएको थियो। मे २००५ मा, पञ्जाब प्रान्तीय सरकारले ननकाना साहिबको स्थितिलाई शेखपुरा जिल्लाको तहसीलबाट आफ्नै अधिकारमा एक जिल्लामा वृद्धि गरेर एक नयाँ जिल्ला सिर्जना गरेको थियो। ११ जुलाई २०११ मा, सिन्ध सरकारले कराची दक्षिण, कराची पूर्व, मालिर, कराची पश्चिम र कराची मध्यका जिल्लाहरूलाई पुनः बहाल गरेको थियो, त्यसपछि पछि २०१३ मा, कोरङ्गी जिल्ला कराची पूर्वी जिल्लाबाट अलग गरिएको थियो। आजाद जम्मू र कश्मीरमा, तीन प्रशासनिक विभाजनहरूबाट दस जिल्लामा दोस्रो स्तरको सरकार गठन गरिएको थियो। गिल्गित बल्तिस्तानमा, गिलगिल्गित र बल्तिस्तानको दुई क्षेत्रहरू बीच विभाजित दस जिल्लाहरू छन्। सन् २०१८ मा सङ्घीय प्रशासित जनजातीय क्षेत्रलाई खैबर पख्तुनख्वामा गाभिएको थियो र जिल्लाहरूमा रूपान्तरण गरिएको थियो।

चागई क्षेत्रफलको आधारमा पाकिस्तानको सबैभन्दा ठूलो जिल्ला हो। सन् २०१७ को जनगणना अनुसार १,११,२६,२८५ जनसङ्ख्याको साथ लाहोर जिल्ला जनसङ्ख्याको आधारमा सबैभन्दा ठूलो जिल्ला हो। सन् २०१७ को जनगणना अनुसार क्वेटा बलुचिस्तानको सबैभन्दा ठूलो जिल्ला हो जसको कुल जनसङ्ख्या २२,७५,६९९ रहेको छ। बहावलपुर क्षेत्रफलको आधारमा पञ्जाबको सबैभन्दा ठूलो जिल्ला हो। सन् २०१७ को जनगणना अनुसार चित्राल क्षेत्रफलको हिसाबले सबैभन्दा ठूलो र पेशावर खैबर पख्तुनख्वाको जनसङ्ख्याको आधारमा सबैभन्दा ठूलो जिल्ला हो। क्षेत्रफलको आधारमा सिन्धको सबैभन्दा ठूलो जिल्ला थारपारकर हो र जनसङ्ख्याको आधारमा यसको कराची पश्चिमको जनसङ्ख्या २०१७ को जनगणना अनुसार ३,९१४,७५७ रहेको छ। सन् २०१७ को जनगणना अनुसार कराची विभागमा ६ वटा जिल्लाको संयुक्त जनसङ्ख्या १ करोड ६० लाख भन्दा बढी रहेको छ, जसले गर्दा कराची विभागका यी ६ जिल्लाहरूको औसत जनसङ्ख्या २६ लाख ७५ हजार भन्दा बढी रहेको छ। नीलम र कोटली क्रमशः क्षेत्रफल र जनसङ्ख्याको आधारमा आजाद कश्मीरको सबैभन्दा ठूलो जिल्ला हो। गिल्गित बल्तिस्तानमा क्षेत्रफल र जनसङ्ख्या दुवैको आधारमा गिल्गित सबैभन्दा ठूलो जिल्ला हो।

 प्रदेश तथा क्षेत्रहरू 

+ क्र.सं राज्य / प्रदेशविभाग जिल्ला क्षेत्रफल(किमी२) जनसङ्ख्या(सन् २०१७) जनघनत्व(व्यक्ति/किमी२)१आजाद कश्मीर ३ १०१३,२९७४,०४५,३६६३०४.२३२बलुचिस्तान८३७३४७,१९०१२,३४४,४०८३५.५५३गिल्गित बल्तिस्तान ३ १४७२,९७११,४९२,९२४४७.९६४इस्लामाबाद राजधानी क्षेत्र११९०६२,००६,५७२२,२१४.७६५खैबर पख्तुनख्वा७३७१०१,७४१३५,५२५,०४७३४९.१७६पञ्जाब११४२ २०५,३४४११०,०१२,४४२५३५.७४७सिन्ध७३० १४०,९१४४७,८८६,०५१३३९.८२

 प्रदेश तथा क्षेत्रहरूको अनुसार जिल्लाहरूको सूची 
आजाद जम्मू र कश्मीर


 # जिल्ला  सदरमुकाम  क्षेत्रफल(किमी२) जनसङ्ख्या(सन् २०१७)Azad Government of Jammu & Kashmir, Muzaffarabad, 2019. जनघनत्व(मानिस/km२) विभाग१मुजफ्फराबादमुजफ्फराबाद१,६४२६,५०,३७०३९४मुजफ्फराबाद२हट्टियाँ बालाहट्टियाँ बाला८५४२,३०,५२९२७०मुजफ्फराबाद३नीलमआठमुकाम३,६२११,९१,२५१५३मुजफ्फराबाद४मीरपुरमीरपुर१,०१०४,५६,२००४५२मीरपुर५भीम्बरभीम्बर१,५१६४,२०,६२४२९७मीरपुर६कोट्लीकोट्ली१,८६२७,७४,१९४४१६मीरपुर७पूँछरावलकोट८५५५,००,५७१५८५पूँछ८बागबाग७७०३,७१,९१९४८३पुँछ९हवेलीफर्वर्ड कहुटा५९८१,५२,१२४२५४पूँछ१०सुधनतीपलन्द्री५६९२,९७,५८४५२३पूँछ

गिल्गित बल्तिस्तान


 # जिल्ला सदरमुकाम क्षेत्रफल(किमी२) जनसङ्ख्या(सन् १९९८) विभाग१गान्छेखपलू६,४००८८,३६६बल्तिस्तान२स्कार्दूस्कार्दू१५,०००२,१४,८४८बल्तिस्तान३अस्तोरईदगाह८,६५७७१,६६६दियामर४दियामरचिलास१०,९३६१,३१,९२५दियामर५गिजरगाहकुच९,६३५१,२०,२१८गिल्गित६गिल्गितगिल्गित३८,०००२,४३,३२४गिल्गित७हुन्जाकरिमाबाद१७,१४५८०,३५५गिल्गित८खरमाङतोल्ती७,९०९१,८८,०००  )बल्तिस्तान९शिगरशिगर८,५००१,०९,०००बल्तिस्तान१०नगरनगरखास १५,५६७८९,४२०गिल्गित

 बलुचिस्तान 


 # जिल्ला सदरमुकाम  क्षेत्रफल(किमी२)https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/२०२३/tables/balochistan/dcr/table_1.pdf जनसङ्ख्या
(सन् २०२३) जनघनत्व(मानिस/km२) विभाग१आवारानआवरण२९,५१०१७८,९५८६.१कलात२बारखानबारखान३,५१४२१०,२४९५९.८लोरालई३चागईदालबन्दिन४४,७४८२६९,१९२६.०रखसान४चमनचमन१,३४१४६६,२१८३४७.७क्वेटा५डेरा बुगटीडेरा बुगटी१०,१६०३५५,२७४३५.०सिबी६दुकीदुकी४,२३३२०५,०४४४८.४लोरालई७ग्वादरग्वादर१२,६३७३०५,१६०२४.२मकरान८हर्नाईहर्नाई२,४९२१२७,५७१५१.२सिबी९हबहबअनुपलब्धअनुपलब्धअनुपलब्धकलात१०जफराबादडेरा अल्लाह यार१,६४३५९४,५५८३६१.१नसिराबाद११झाल मागसीगन्धव३,६१५२०३,३६८५६.२नसिराबाद१२कछीधादर५,६८२४४२,६७४७७.९नसिराबाद१३कलातकलात७,६५४२७१,५६०३५.५कलात१४केचतुर्बत२२,५३९१,०६०,९३१४७.०मकरान१५खरानखरान१४,९५८२६०,३५२१७.४रखसान१६खुजदारखुजदार३५,३८०९९७,२१४२८.२कलात१७कोहलूकोहलू७,६१०२६०,२२०३४.२सिबी१८लसबेलाउथाल१५,१५३६८०,९७७४४.९कलात१९लोरालईलोरालई३,७८५२७२,४३२७२.०लोरालई२०मस्तुङमस्तुङ३,३०८३१३,२७१९४.७कलात२१मुसाखेलमुसाखेल बजार५,७२८१८२,२७५३१.८लोरालई२२नसिराबादडेरा मुरद जमाली३,३८७५६३,३१५१६६.१नसिराबाद२३नुशकीनुशकी५,७९७२०७,८३४३५.९रखसान२४पन्जगुरपन्जगुर१६,८९१५०९,७८१३०.२मकरान२५पिसिनपिसिन६,२१८८३५,४८२१३४.६क्वेटा२६क्वेटाक्वेटा३,४४७२,५९५,४९२७५४.३क्वेटा२७किला अब्दुल्लाहजङ्गल पिराजई३,५५३३६१,९७११०२.३क्वेटा२८किला सैफुल्लाहकिला सैफुल्लाह६,८३१३८०,२००५५.७झोब२९शेरानीशेरानी४,३१०१९१,६८७४४.५झोब३०सिबीसिबी७,१२१२२४,१४८३१.५सिबी३१शोहबतपुरशोहबतपुर८०२२४०,१०६२९९.६नसिराबाद३२सुराबसुराब७६२२७९,०३८३६६.५कलात३३वासुकवासुक३३,०९३३०२,६२३९.१रखसान३४भोबझोब१५,९८७३५५,६९२२२.२झोब३५जियारतजियारत३,३०११८९,५३५५७.४कलात३६उस्ता मोहम्मदउस्ता मोहम्मदअनुपलब्धअनुपलब्धअनुपलब्धनसिराबाद

 खैबर पख्तुनख्वा 

thumb

क्रम
सङ्ख्याजिल्लासदरमुकामक्षेत्रफल (किमी२)https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/kp/dcr/table_1.pdfजनसङ्ख्या
(सन् २०२३)जनघनत्व
(मानिस/किमी२)विभाग१एबटाबादएबटाबाद१,९६७१,४१९,०७२७२१.६हजारा२अलाईअलाई उपत्यकाअनुपलब्धअनुपलब्धअनुपलब्धहजारा३बाजुडखार१,२९०१,२८७,९६०९९८.४मालकन्ड४बनुँबनुँ१,९७२१,३५७,८९०६८८.६बनुँ५बट्टाग्रामबट्टाग्राम१,३०१५५४,१३३४२५.९हजारा६बुनेरडगर१,८६५१,०१६,८६९५४५.१मालकन्ड७चारसद्दाचारसद्दा९९६१,८३५,५०४१,८४३.१पेशावर८मध्य दिर जिल्लावरीअनुपलब्धअनुपलब्धअनुपलब्धमालकन्ड९डेरा इस्माइल खानडेरा इस्माइल खान९,३३४१,८२९,८१११९६.१डेरा इस्माइल खान१०हाङ्गुहाङ्गु१,०९७५२८,९०२४८२.३कोहाट११हरिपुरहरिपुर१,७२५१,१७४,७८३६८१.३हजारा१२करककरक३,३७२८१५,८७८२४१.९कोहाट१३खैबरलन्डी कोतल२,५७६१,१४६,२६७४४५.०पेशावर१४कोहाटकोहाट२,९९११,२३४,६६१४१२.९कोहाट१५कलाई पालसकलाई१,४१०२८०,१६२१९८.७हजारा१६कुर्रमपाराचिनार३,३८०७८५,४३४२३२.४कोहाट१७लक्की मरवतलक्की मरवत३,२९६१,०४०,८५६३१५.८बानुँ१८तल्लो चितरालचितराल६,४५८३२०,४०७४९.६मालकन्ड१९तल्तो दिरतिमेरगरा१,५८३१,६५०,१८३१,०४२.४मालकन्ड२०तल्लो कोहिस्तानपट्टन६४२३४०,०१७५२९.५हजारा२१मालकन्डबटखेला९५२८२६,२५०८६८.१मालकन्ड२२मानसेहरामानसेहरा४,१२५१,७९७,१७७४३५.६हजारा२३मरदानमरदान१,६३२२,७४४,८९८१,६८१.४मरदान२४मोहमन्दगलनई२,२९६५५३,९३३२४१.२पेशावर२५उत्तर वजिरिस्तानमिरानशाह४,७०७६९३,३३२१४७.३बानुँ२६नवशेरानवशेरा१,७४८१,७४०,७०५९९५.८पेशावर२७ओरकजईकालया१,५३८३८७,५६१२५२.०कोहाट२८पेशावरपेशावर१,५१८४,७५८,७६२३,१३५.६पेशावर२९शाङ्लाअलपुरी१,५८६८९१,२५२५६२.०मालकन्ड३०उपल्लो दक्षिण वजिरिस्तानस्पिनकईअनुपलब्धअनुपलब्धअनुपलब्धडेरा इस्माइल खान३१तल्लो दक्षिण वजिरिस्तानवानाअनुपलब्धअनुपलब्धअनुपलब्धडेरा इस्माइल खान३२स्वाबीस्वाबी१,५४३१,८९४,६००१,२२८.०मरदान३३स्वातसायदु सरिफ५,३३७२,६८७,३८४५०३.६मालकन्ड३४टाङ्कटाङ्क२,९००४७०,२९३१६२.२डेरा इस्माइल खान३५तोरगरजुद्बा४५४२००,४४५४४१.६हजारा३६उपल्लो चितरालबुनी८,३९२१९५,५२८२३.३मालकन्ड३७उपल्लो दिरदिर३,६९९१,०८३,५६६२९२.९मालकन्ड३८उपल्लो कोहिस्तानदासु५,४४०४२२,९४७७७.८हजारा

 पञ्जाब 


 क्रम सङ्ख्या जिल्ला सदरमुकाम क्षेत्रफल(किमी२)https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/punjab/dcr/table_1.pdf जनसङ्ख्या(सन् २०२३) जनघनत्व(मानिस/
किमी२) विभाग१अटकअटक६,८५८२,१७०,४२३३१६.७रावलपिन्डी२बहवालनगरबहवालनगर८,८७८३,५५०,३४२३९९.६बहवालपुर३बहवालपुरबहवालपुर२४,८३०४,२८४,९६४१७२.३बहवालपुर४भक्करभक्कर८,१५३१,९५७,४७०२४०.५मियाँवाली५चकवालचकवाल६,५२४१,७३४,८५४२६६.२रावलपिन्डी६चिनिओटचिनिओट२,६४३१,५६३,०२४५९१.३फैसलाबाद७डेरा गाजी खानडेरा गाजी खान११,९२२३,३९३,७०५२८५.८डेरा गाजी खान८फैसलाबादफैसलाबाद५,८५६९,०७५,८१९१,५५१.७फैसलाबाद९गुजरानवालागुजरानवाला३,६२२५,९५९,७५०१,६४४.५गुजरानवाला१०गुजरातगुजरात३,१९२३,२१९,३७५१,००७.०गुजरात११हफिजाबादहफिजाबाद२,३६७१,३१९,९०९५५७.०गुजरात१२झाङझाङ६,१६६३,०६५,६३९४९७.६फैसलाबाद१३झेलमझेलम३,५८७१,३८२,३०८३८५.७रावलपिन्डी१४कसुरकसुर३,९९५४,०८४,२८६१,०२१.४लाहोर१५खानेवालखानेवाल४,३४९३,३६४,०७७७७४.३मुल्तान१६खुशाबजौहराबाद६,५१११,५०१,०८९२३०.८सरगोधा१७लाहोरलाहोर१,७७२१३,००४,१३५७,३३६.६लाहोर१८लैय्यालैय्या६,२८९२,१०२,३८६३३४.५डेरा गाजी खान१९लोधरनलोधरन२,७७८१,९२८,२९९६९३.५मुल्तान२०मन्डी बहाउद्दीनमन्डी बहाउद्दीन२,६७३१,८२९,४८६६८३.१गुजरात२१मियाँवालीमियाँवाली५,८४०१,७९८,२६८३०७.४मियाँवाली२२मुल्तानमुल्तान३,७२०५,३६२,३०५१,४४१.१मुल्तान२३मुजफ्फरगढमुजफ्फरगढ८,२४९५,०१५,३२५६०७.५डेरा गाजी खान२४नानकाना साहिबनानकाना साहिब२,२१६१,६३४,८७१७३७.०लाहोर२५नारोवालनारोवाल२,३३७१,९५०,९५४८३४.३गुजरानवाला२६ओकडाओकडा४,३७७३,५१५,४९०८०२.२साहिवाल२७पाकपट्टनपाकपट्टन२,७२४२,१३६,१७०७८५.३साहिवाल२८रहिम यार खानरहिम यार खान११,८८०५,५६४,७०३४६८.२बहवालपुर२९राजनपुरराजनपुर१२,३१९२,३८१,०४९१९३.३डेरा गाजी खान३०रावलपिन्डीरावलपिन्डी४,५४७५,७४५,९६४१,८६८.७९रावलपिन्डी३१साहिवालसाहिवाल३,२०१२,८८१,८११९००.६साहिवाल३२सरगोधासरगोधा५,८५४४,३३४,४४८७४०.१सरगोधा३३शेखुपुराशेखुपुरा३,७४४४,०४९,४१८१,०८०.३लाहोर३४सियालकोटसियालकोट३,०१६४,४९९,३९४१,४९२.५गुजरानवाला३५टोबा टेक सिंहटोबा टेक सिंह३,२५२२,५२४,०४४७७६.२फैसलाबाद३६बेहाडीबेहाडी४,३६४३,४३०,४२१७८७.७मुल्तान३७तालागाङतालागाङअनुपलब्धअनुपलब्धअनुपलब्धरावलपिन्डी३८मुरीमुरीअनुपलब्धअनुपलब्धअनुपलब्धरावलपिन्डी३९तुनसातुनसा सरिफअनुपलब्धअनुपलब्धअनुपलब्धडेरा गाजी खान४०कोट अद्दुकोट अद्दुअनुपलब्धअनुपलब्धअनुपलब्धडेरा गाजी खान४१वजिराबादवजिराबादअनुपलब्धअनुपलब्धअनुपलब्धगुजरात

 सिन्ध 


 क्रम सङ्ख्या जिल्ला सदरमुकाम क्षेत्रफल(किमी२)https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/sindh/dcr/table_1.pdf जनसङ्ख्या(सन् २०२३) जनघनत्व(मानिस/किमी२) विभाग१बदिनबदिन६,८५८१,९४७,०८१२८४.६हैदराबाद२दादुदादु७,८६६१,७४२,३२०२२१.८हैदराबाद३घोट्कीमीरपुर मठेलो६,०८३१,७७२,६०९२९१.३सख्खर४हैदराबादहैदराबाद९९३२,४३२,५४०२,४४८.७हैदराबाद५जाकोबाबादजाकोबाबाद२,६९८१,१७४,०९७४३४.०लडकाना६जमशोरोजमशोरो११,२०४१,११७,३०८९९.७हैदराबाद७कराची मध्यउत्तर नाजिमाबाद६९३,८२२,३२५५५,८३८.८कराची८कराची पूर्वगुल्शने इक्बाल१३९३,९२१,७४२२८,२२०.१कराची९कराची दक्षिणसद्दार कराची१२२२,३२९,७६४१९,१०४.६कराची१०कराची पश्चिमओराङ्गी टाउन३७०२,६७९,३८०७,२३८.१कराची११कशमोरकन्धकोट२,५८०१,२३३,९५७४७७.३लडकाना१२कियामाडीमोरिरो मिरबहार५५९२,०६८,४५१३,६९९.८कराची१३खैरपुरखैरपुर१५,९१०२,५९७,५३५१६३.३सख्खर१४कोरङ्गीकोरङ्गी१०८३,१२८,९७१२८,९६८.८कराची१५लडकानालडकाना१,९४८१,७८४,४५३९१५.८लडकाना१६मलिरमलिर२,१६०२,४३२,२४८१,१२६.८कराची१७मटियारीमटियारी१,४१७८४९,३८३५९९.०हैदराबाद१८मीरपुर खासमीरपुर खास२,९२५१,६८१,३८६५७४.७मीरपुर खास१९नौशहरो फिरोजनौशहरो फिरोज२,९४५१,७७७,०८२६०३.२सहिद बेनजीराबाद२०कम्बर शाहदाकोटकम्बर५,४७५१,५१४,८६९२७६.४लडकाना२१साङहडसाङहड१०,७२८२,३०८,४६५२१५.०मीरपुर खास२२सहिद बेनजीराबादनवाबशाह४,५०२१,८४५,१०२४०९.५सहिद बेनजीराबाद२३शिकारपुरशिकारपुर२,५१२१,३८६,३३०५५२.१लडकाना२४सुजावलसुजावल८,७८५८३९,२९२९५.५हैदराबाद२५सख्खरसख्खर५,१६५१,६३९,८९७३१७.७सख्खर२६टन्डो अल्लहयारटन्डो अल्लहयार१,५५४९२२,०१२५९२.८हैदराबाद२७टन्डो मोहम्मद खानटन्डो मोहम्मद खान१,४२३७२६,११९५०९.१हैदराबाद२८थारपारकरमिठ्ठी१९,६३७१,७७८,४०७९०.६मीरपुर खास२९थट्टाथट्टा८,५७०१,०८३,१९११२६.८हैदराबाद३०उमरकोट उमरकोट५,६०८१,१५९,८३१२०७.२मीरपुर खास

 टिप्पणी 

 सन्दर्भ सामग्रीहरू 

 बाह्य कडीहरू 

 (पाकिस्तान सरकार)

श्रेणी:पाकिस्तानका जिल्लाहरू
श्रेणी:पाकिस्तानमा स्थानीय सरकार
श्रेणी:पाकिस्तानका प्रशासनिक विभाजनहरू