राज्यमन्त्री

राज्य मन्त्री भनेको विभिन्न देशका सरकारहरूमा विभिन्न स्तरका पदहरूका लागि प्रयोग हुने पद हो। कतै स्वतन्त्र र महत्वपूर्ण मन्त्री पदका लागि प्रयोग गरिन्छ भने कतै कनिष्ठ मन्त्री पदका लागि। कतिपय ठाउँमा यसलाई सरकारको उच्च पदका लागि प्रयोग गरिन्छ। भारतमा, यो प्रधानमन्त्री र मन्त्रिपरिषद् मन्त्री पछि तीन तहको मन्त्रिपरिषद्मा तेस्रो स्तरको मन्त्री पद हो। भारतीय संविधान अन्तर्गत, राज्यमन्त्री स्वतन्त्र हुन सक्छ र मन्त्रिपरिषद् मन्त्रीको सहायकको रूपमा पनि काम गर्न सक्छ।

मन्त्री पदको सपथ लिनका लागि ६ महिनाभित्र दुवै सदनको सदस्य वा दुवै सदनको सदस्य बन्नु अनिवार्य हुन्छ। राज्यमन्त्रीले मन्त्रिपरिषद्को सहायकको रूपमा काम गर्छ र मन्त्रिपरिषद् बैठकमा भाग लिन सक्दैन, तर उसले मन्त्रीजस्तै सुविधा पाउँछ, जबकि स्वतन्त्र कार्यभार भएका राज्यमन्त्रीले विभागको स्वतन्त्र जिम्मेवारीमा छन् र आफ्नो विचार राख्न सक्छन्। आवश्यक परे मन्त्रिपरिषद्को बैठक बस्छ।

 उच्च सरकारी पदहरू 
धेरै राष्ट्रिय परम्पराहरूमा, "राज्यमन्त्री"को उपाधि मन्त्रिपरिषद् पद सरकारी सदस्यहरूका लागि आरक्षित छ, प्रायः यो भित्र औपचारिक भिन्नता, वा यसको प्रमुख पनि।

 जापान: राज्यमन्त्री जापानी मन्त्रिपरिषद्का सबै सदस्यहरूले बोक्ने उपाधि हो।
 संयुक्त अधिराज्य: सामान्यतया एक मध्यम-स्तरीय सरकारी भूमिका तर लर्ड बीवरब्रुक १ मे १९४१ देखि २९ जुन १९४१ सम्म नाममात्रको राज्य मन्त्री थिए जबकि युद्ध मन्त्रिपरिषद्को सदस्य थिए। प्राविधिक रूपमा पूर्ण सदस्य नभए पनि वरिष्ठ राज्यमन्त्रीहरूलाई प्रधानमन्त्रीको स्वविवेकमा नियमित रूपमा मन्त्रिपरिषद्मा उपस्थित हुन आमन्त्रण गर्ने प्रचलन रहँदै आएको छ। तथापि, हालसालै, केही राज्यमन्त्रीहरूलाई मन्त्रिपरिषद्को पूर्ण सदस्य बनाइएको छ, जस्तै जैकब रीस-मोग जब उनले सरकारी दक्षता राज्य मन्त्रीको रूपमा सेवा गरे।

 साना सरकारी पदहरू 
विभिन्न राष्ट्रहरूमा, विशेष गरी ब्रिटिस साम्राज्य पूर्व सदस्यहरूमा, "राज्यमन्त्री" एक कनिष्ठ मन्त्रीको पद हो, जसलाई प्रायः मन्त्रिपरिषद् सदस्यको अधीनमा राखिन्छ।

 भारत: एक राज्य मन्त्री केन्द्र सरकारको मन्त्रिपरिषद्मा एक कनिष्ठ मन्त्री हो जसले मन्त्रिपरिषद् मन्त्रीलाई सहयोग गर्न सक्छ वा मन्त्रालयको स्वतन्त्र प्रभार लिन सक्छ। भारतको संविधानले सङ्घीय सरकारमा राज्यमन्त्रीहरूको सङ्ख्या सीमित गरेको छ। स्वतन्त्र प्रभार भएको राज्यमन्त्री भनेको भारतको राज्य वा केन्द्र सरकारमा मन्त्रिपरिषद् मन्त्रीको रेखदेख नभएको मन्त्री हो। राज्यमन्त्री को विपरीत उनी स्वयं आफ्नो मन्त्रालयको जिम्मेवारीमा छन्, जो एक मन्त्री पनि हुन् तर मन्त्रिपरिषद् मन्त्रीलाई सहयोग गर्छन्। यसबाहेक, त्यस्ता मन्त्रीहरूले महत्त्वपूर्ण विषयहरूमा मन्त्रिपरिषद् बैठकमा भाग लिन सक्दछन् जबकि राज्यमन्त्रीहरूले कुनै पनि मन्त्रिपरिषद् बैठकमा भाग लिन सक्दैनन्।
 पाकिस्तान: अन्य पूर्व ब्रिटिस उपनिवेशहरूमा जस्तै, पाकिस्तानमा एक राज्य मन्त्री राष्ट्रिय सरकारमा एक कनिष्ठ मन्त्री हो जसले मन्त्रिपरिषद् मन्त्रीलाई सहयोग गर्न सक्छ वा मन्त्रालयको स्वतन्त्र प्रभार लिन सक्छ।Pakistan Federal Cabinet 
 श्रीलङ्का: राज्यमन्त्री (वा राज्यमन्त्री) श्रीलङ्का सरकारको कार्यकारी शाखाको गैर-मन्त्रिपरिषद् मन्त्री हो, किनकि यो मन्त्रिपरिषद् मन्त्रीभन्दा कनिष्ठ तर उपमन्त्रीभन्दा वरिष्ठ हुन्छ।

 सन्दर्भ सामग्रीहरू 

बाह्य कडीहरू

 विश्व राजनीतिज्ञ-प्रत्येक वर्तमान देश हेर्नुहोस्

श्रेणी:राज्यमन्त्री