अरब समाजवादी बाथ पार्टी – इराक क्षेत्र

अरब समाजवादी बाथ पार्टी – इराक क्षेत्र () आधिकारिक रूपमा बाथ पार्टीको इराक क्षेत्रीय शाखा,  सर्व-अरबवाद बाथ पार्टीको इराकी शाखा थियो। सन् १९५० को दशकमा स्थापित यस राजनीतिक दल सन् १९६८ को क्रान्ति मार्फत औपचारिक रूपमा सत्तामा आएको थियो। बाथवादको विचारधारामा आधारित यस पार्टीले अरब राष्ट्रवाद, अरब समाजवाद, गणतन्त्रवाद र साम्राज्यवादलाई एकत्रित गरेको भएतापनि सद्दाम हुसेनको नेतृत्वमा यसले विशेष इराकी राष्ट्रवादलाई विकास गरेको थियो जसलाई सद्दामवादी बाथवाद भनेर चिनिन्छ।

सन् १९६८ देखि २००३ सम्म बाथ पार्टीले इराकको राजनीतिक परिदृश्यमा प्रभुत्व जमाई राज्यका निकायहरू, सेना र समाजमाथि व्यापक र प्रायः निर्दयी आन्तरिक सुरक्षा सञ्जालमार्फत पूर्ण नियन्त्रण कायम राखेको थियो। 
यसले सन् १९७९ मा सद्दाम हुसेनलाई सर्वोच्च नेताको रूपमा सत्ता सम्हाल्न सहयोग गरि इराकको घरेलु तथा विदेशी नीतिहरू निर्माण गर्न महत्वपूर्ण भूमिका खेलेको थियो। जसमा इरान-इराक युद्ध, कुवेत माथिको आक्रमण र खाडी युद्ध समावेश छन्। बाथवादी निर्मूल नीति वा सामान्य रूपमा सद्दामवादी निर्मूल नीतिको नामले चिनिने एक विवादास्पद नीति मार्फत सन् २००३ मा अमेरिकी नेतृत्वद्वारा इराकमाथि गरिएको आक्रमणपछि अस्थायी सङ्घीय प्राधिकरणले बाथ पार्टीलाई औपचारिक रूपमा प्रतिबन्ध लगाई यसका हजारौँ सदस्यहरूलाई सार्वजनिक जीवनबाट पनि हटाइदिएको थियो।Coalition Provisional Authority Order Number 1: De-Ba'athification of Iraqi Society (2003) प्रतिबन्धित अवस्थामा पनि पार्टीका बाँकी सदस्यहरूले भूमिगत पुनर्गठन गर्न विभिन्न समूहहरूमा विभाजन भएका थिए जसमा सबैभन्दा उल्लेखनीय इज्जत इब्राहिम अल-दउरी र मोहम्मद युनिस अल-अहमदले नेतृत्व गरेका थिए।

पार्टीको विरासतलाई निरङ्कुश शासन, साम्प्रदायिक दमन र व्यापक मानवाअधिकार उल्लङ्घन जस्ता कारकहरूले गर्दा विवादास्पद मानिन्छ। यद्यपि सन् २००५ को इराकी संविधानले यसलाई औपचारिक रूपमा खारेज गरि गैरकानुनी ठहर गरेको भएतापनि बाथवादी विचारधाराले इराक र व्यापक अरब विश्वमा विद्रोही आन्दोलन र राजनीतिक बहसमा प्रभाव जारी राखेको छ।Article 7, Constitution of Iraq (2005) 

 प्रबन्धन 
अनुशासन
बाथ पार्टीले आफ्ना सदस्यहरूलाई अनुशासनमा राख्न क्रान्तिकारी निर्देश परिषद्ले "पार्टीका सदस्यहरूले आफ्नो आदर्श व्यवहार, अनुशासनको भावना, राजनीतिक चेतना र पार्टी तथा राज्यको हितमा आत्मबलिदान गर्न तयार रहनुको माध्यमबाट अरूलाई प्रेरित गर्ने अपेक्षा राख्दछ।" भनी एक वक्तव्य जारी गरेको थियो। असफलताको मुख्य कारण अनुशासन र सङ्गठनको अभावमा हुन्छ भन्ने धारणा बोकेका हुसेन अनुशासनमा अत्यन्त आस्थावान थिए। यस दृष्टिकोणअनुसार, पार्टीले आलस्य, भ्रष्टाचार र शक्तिको दुरुपयोगको सामना गर्न थुप्रै नियम र निर्देशिका जारी गरेको थियो। पार्टीको संहिता उल्लङ्घन गर्नेहरूलाई पदबाट कि त पद खोसिन्थ्यो वा पार्टीबाट निष्कासित गरिन्थ्यो।

 अर्थ 

बाथ पार्टीलाई ऐतिहासिक रूपमा सरकारको सर्वोच्च कार्यकारी र विधायी निकाय क्रान्तिकारी निर्देश परिषद्द्वारा आर्थिक रूपमा समर्थन प्राप्त हुने गर्दथ्यो। सदस्यहरूले आफ्नो पद अनुसार शुल्क तिर्नुपर्ने व्यवस्था थियो। उदाहरणका लागि, एक सहयोगी सदस्यले सदस्यताको लागि २५ इराकी दिनार र एक शाखा सदस्यले ३,००० इराकी दिनार तिर्नुपर्ने प्रावधान थियो। सदस्यहरूद्वारा तिरिएको शुल्कहरू पार्टीको आर्थिक विवरणको महत्वपूर्ण अङ्ग थियो। पार्टीका केन्द्रीय नेतृत्वहरूले सदस्यहरूको आर्थिक क्षमता महत्त्वपूर्ण भएको कुरा जोड दिएका थिए। नेतृत्वले सदस्यहरूलाई पार्टीको अर्थतन्त्रमा थप योगदान गर्न प्रोत्साहित गर्दथ्यो। पूर्व योजना मन्त्री र क्रान्तिकारी निर्देशन परिषद्कम आर्थिक सल्लाहकार जवाद हासिमका अनुसार, सद्दामले बाथ पार्टीलाई इराकी तेल राजस्वको पाँच प्रतिशत दिएका थिए जुन पहिले गुल्बेन्किन फाउन्डेसनको स्वामित्वमा रहेको थियो। यदि कुनै प्रतिकूल विद्रोहका कारण बाथ पार्टीले सत्ता छाड्नुपर्ने भयो भने (सन् १९६३ को नोभेम्बरमा भएको) पार्टीले पुनः सत्ता प्राप्त गर्न आर्थिक सुरक्षा आवश्यक पर्ने धारणा राखेका हुसेनले यस्तो तर्क दिएका थिए। हसिमको अनुमान अनुसार, सन् १९८९ सम्म आइपुग्दा बाथ पार्टीले बाह्य आम्दानीमा १० अर्ब अमेरिकी डलर जम्मा गरेको थियो।

 चुनावी इतिहास 

 राष्ट्रपतीय निर्वाचन 
निर्वाचनउम्मेदवारीमतहरूप्रतिशतनतिजासन् १९९५सद्दाम हुसेन९३,४८,७००९९.९९%निर्वाचित सन् २००२१,१४,४५,६३८१००%निर्वाचित 

 राष्ट्रिय सभा निर्वाचन 
निर्वाचनदलको नेतासिटहरू+/–सन् १९८०सद्दाम हुसेन १८७सन् १९८४ ४सन् १९८९ २४सन् १९९६ ४६सन् २००० ४सन् २००५ जनवरीप्रतिबन्धितसन् २००५ डिसेम्बरसन् २०१०इज्जत इब्राहिम अल-दउरीसन् २०१४सन् २०१८सन् २०२१मोहम्मद युनुस अल-अहमद 

 सन्दर्भ सामग्रीहरू 

श्रेणी:इराकको आधुनिक इतिहास
श्रेणी:राजनीतिक दलहरू