शाकचुन्नी

thumb
शाकचुन्नी बङ्गाली लोककथाहरूमा एक महिला भूत हो, जसको वर्णन सामान्यतः बङ्गलादेश र भारतको पश्चिम बङ्गाल राज्यको पौराणिक परम्पराहरूमा पाइन्छ। यस शब्दले विवाहित हिन्दु महिलाको आत्मा जनाउँछ, जसको मृत्यु विवाहित अवस्थामा (अर्थात् आफ्ना पति भन्दा पहिले) भएको हुन्छ।

शब्द-साधन
शाकचुन्नी शब्द संस्कृत शब्द शङ्खचूर्णी बाट आएको हो। बङ्गाली हिन्दु परम्परामा, विवाहित महिलाहरू विवाहको प्रतीकको रूपमा शङ्खका चुराहरू (शङ्ख) र सिंदूर लगाउँछिन्। विश्वास छ कि मृत्यु पछिसमेत शाकचुन्नीले यी प्रतीकहरू धारण गर्छिन्, जसले उनको वैवाहिक जीवनप्रति निरन्तर लगाव जनाउँछ।

उत्पत्ति र लोककथाहरू
लोककथाहरूका अनुसार, शाकचुन्नी विवाहित महिलाको आत्मा हो, जसको मृत्युको समयमा घरेलु जीवनसँग सम्बन्धित इच्छा र लगाव अधूरो रहन्छ। उनलाई प्रायः वैवाहिक सुख र गृहस्थ जीवनको तृष्णामा डुबेको देखाइन्छ, र विश्वास छ कि उनी विवाहित महिलाहरू, विशेष गरी धनी परिवारकी महिलाहरूलाई आफ्नो नियन्त्रणमा लिन सक्छिन् वा प्रभाव पार्छिन्, जसले ती अनुभवहरू पुनः अनुभव गर्न सकून्।  

शाकचुन्नीसँग सम्बन्धित कथाहरू पारम्परिक बङ्गाली लोककथाहरूमा पाइन्छन्, जसमध्ये ठाकुरमार झूली जस्ता सङ्ग्रहका कथाहरू पनि समावेश छन्। धेरै कथाहरूमा एक ओझा अन्ततः उनको आत्मालाई पराजित वा निष्कासित गर्छ।

शारीरिक विवरण
शाकचुन्नीलाई प्रायः हरियो रङको छालासहित वर्णन गरिन्छ, जुन पातीय तरकारी (शाक)को रङसँग मिल्दोजुल्दो हुन्छ। बङ्गाली लोककथाहरूमा धेरै आत्माहरू जस्तै, उनीहरू दुब्ला-पातला र कमजोर देखिन्छन्। उनीहरूले विवाहित बङ्गाली महिलाहरूको परम्परागत रातो र सेतो साडी लगाउँछन्, साथै शङ्खका चुराहरू र टाउकोमा लाल सिंदूर। भूत भएता पनि, उनीहरू प्रायः आफ्नो देखावट र अलङ्कारको बारेमा सचेत देखिन्छन्।

विशेषताहरू
शाकचुन्नीलाई प्रायः माछा मन पर्ने बताइन्छ, जुन बङ्गालमा विवाहित महिलाहरूका लागि सांस्कृतिक रूपमा महत्वपूर्ण खाना हो। परम्परागत विश्वास अनुसार, विवाहित महिलाहरूलाई आफ्ना पतिका स्वास्थ्य र दीर्घायुको प्रतीकको रूपमा माछा खाने प्रोत्साहन दिइन्थ्यो। शाकचुन्नीको माछा खाने तीव्र इच्छा वैवाहिक जीवनमा फर्किन चाहने उनको आकांक्षाको प्रतीक हो। लोककथाहरूमा यस विषयमा मतभेद छन् कि उनी काँचो, तातो, जलेको वा बिग्रेको माछा मन पराउँछिन् कि छैन।  

विश्वास छ कि उनी आफ्नो बसोबास गर्ने ठाउँमा गोबरको पानी छर्छिन् र केही विशेष रुखहरू, विशेष गरी स्ट्रेबलस एस्पर (शेओरा) र आँपका रुखमा बसोबास गर्छिन्।  

सन्दर्भ

श्रेणी:लोककथा