सासानी साम्राज्य

सासानी साम्राज्य, जसलाई दोस्रो फारसी साम्राज्य वा नव-फारसी साम्राज्य पनि भनिन्छ, सातौँ देखि आठौँ शताब्दीको प्रारम्भिक मुस्लिम विजय भन्दा पहिले अन्तिम इरानी साम्राज्य थियो। ससानको घरानाको नामबाट नामाकरण गरिएको यो राजवंश सन् २२४ देखि ६५१ सम्म चार शताब्दीभन्दा लामो समयसम्म रह्यो र पार्थियन साम्राज्यको अर्सिड्सपछि यो दोस्रो सबैभन्दा लामो समयसम्म बाँच्ने फारसी शाही राजवंश बन्यो।

सासानी साम्राज्यले पार्थियन साम्राज्यको उत्तराधिकारी बनायो र फारसीहरूलाई यसको कट्टर-प्रतिद्वन्द्वी, रोमन साम्राज्य (सन् ३९५ बीजान्टिन साम्राज्य पछि) को साथ एक प्रमुख शक्तिको रूपमा पुन: स्थापित गर्यो। फारसको मुस्लिम विजयको साथ साम्राज्य समाप्त भयो। यसको स्थापना अर्दशिर प्रथमले गरेका थिए, जो एक शासक थिए जो रोमीहरूसँगको आन्तरिक कलह र युद्धको परिणामस्वरूप पार्थिया कमजोर भएपछि सत्तामा पुगेका थिए। सन् २२४ मा होर्मोज्डगानको युद्धमा राजाका अन्तिम पार्थियन राजा अर्ताबानस चतुर्थलाई पराजित गरेपछि उनले सासानी साम्राज्यको स्थापना गरे र फारसको प्रभुत्व विस्तार गरेर अखामनी साम्राज्यको विरासत लाई पुनर्स्थापित गर्न थाले।

यसको सबैभन्दा ठुलो क्षेत्रीय सीमामा, सासानी साम्राज्यले हालको इरान र इराकलाई समेटेको थियो, र लेभान्टदेखि भारतीय उपमहाद्वीपसम्म र दक्षिण अरबदेखि ककेशस र मध्य एसियासम्म फैलिएको थियो।

सासानी शासनको अवधि इरानी सभ्यताको एक उच्च बिन्दु थियो, जुन एक जटिल र केन्द्रीकृत सरकारी नोकरशाहीको विशेषता थियो, र जोरास्ट्रियनवादलाई उनीहरूको शासनको वैधता र एकीकृत शक्तिको रूपमा पुनरुत्थान गर् यो। तिनीहरूले भव्य स्मारकहरू, सार्वजनिक कार्यहरू, र सांस्कृतिक र शैक्षिक संस्थाहरूको संरक्षण पनि गरे। यस साम्राज्यको सांस्कृतिक प्रभाव पश्चिमी युरोप, अफ्रिका, चीन र भारत लगायत यसको क्षेत्रीय सीमाहरू भन्दा धेरै टाढा सम्म फैलिएको थियो र यसले युरोपेली र एसियाली मध्ययुगीन कलालाई आकार दिन मद्दत गरेको थियो।

प्रारम्भिक मुस्लिम विजय पछि, इस्लामी संस्कृतिमा सासानी कला, वास्तुकला, सङ्गीत, साहित्य र दर्शनको प्रभावले मुस्लिम विश्वमा इरानी संस्कृति, ज्ञान र विचारहरूको प्रसार सुनिश्चित गर्यो।Abdolhossein Zarinkoob: Ruzgaran: tarikh-i Iran az aghz ta saqut saltnat Pahlvi, p. 305

सन्दर्भ सामग्रीहरू


श्रेणी:इराकको प्राचीन इतिहास
श्रेणी:मध्यकालीन इराक
श्रेणी:प्राचीन एनाटोलिया
श्रेणी:भूतपूर्व साम्राज्यहरू
श्रेणी:पाकिस्तानको प्राचीन इतिहास
श्रेणी:अफगानिस्तानको प्राचीन इतिहास