रिचार्जेबल ब्याट्री

रिचार्जेबल ब्याट्री, स्टोरेज  ब्याट्री, वा सेकेन्डरी सेल (औपचारिक रूपमा एक प्रकारको ऊर्जा संचयक ), एक प्रकारको विद्युतीय ब्याट्री हो जुन चार्ज गर्न सकिन्छ, लोडमा डिस्चार्ज गर्न सकिन्छ, र प्राइमरी ब्याट्रीको विपरित  धेरै पटक रिचार्ज गर्न सकिन्छ।  यो एक वा धेरै इलेक्ट्रोकेमिकल सेल मिलेर बनेको हुन्छ।

"संचयकर्ता" शब्द प्रयोग गरिन्छ किनकि यसले रिभर्सिबल इलेक्ट्रोकेमिकल प्रतिक्रिया मार्फत ऊर्जा जम्मा गर्छ र भण्डार गर्छ। रिचार्जेबल ब्याट्रीहरू बटन सेलहरूदेखि मेगावाट प्रणालीहरू सम्मका विभिन्न आकार र आकारहरूमा उत्पादन गरिन्छ।  लीड-एसिड, जिंक-एयर, निकल-क्याडमियम (NiCd), निकल-मेटल हाइड्राइड (NiMH), लिथियम-आयन (Li-ion), लिथियम आइरन फस्फेट (LiFePO4) रिचार्जेबल ब्याट्रीका केही उदाहरण हुन् 

रिचार्जेबल ब्याट्री सामान्यतया सुरुमा प्राइमरी  ब्याट्रीहरू भन्दा बढी खर्च हुन्छ तर स्वामित्व र वातावरणीय प्रभावको कुल लागत धेरै कम हुन्छ, किनकि तिनीहरूलाई प्रतिस्थापन गर्नु अघि धेरै पटक सस्तोमा रिचार्ज गर्न सकिन्छ।

ब्याट्री सुधार गर्न विश्वभरि अर्बौं डलरको अनुसन्धानमा लगानी भइरहेको छ र उद्योग पनि राम्रो ब्याट्री निर्माणमा केन्द्रित छ।    रिचार्जेबल ब्याट्रीका केही विशेषताहरू तल दिइएको छ: 

 रिचार्जेबल ब्याट्रीहरूमा, रासायनिक पदार्थहरूमा बाह्य स्रोत लागू गरेर ऊर्जा उत्प्रेरित गरिन्छ।
 तिनीहरूमा हुने रासायनिक प्रतिक्रिया उल्टाउन सकिन्छ ।
 आन्तरिक प्रतिरोध (Internal resistance) तुलनात्मक रूपमा कम छ।
 तिनीहरूसँग तुलनात्मक रूपमा उच्च आत्म-डिस्चार्ज दर छ।
 तिनीहरू जटिल डिजाइन छ।
 तिनीहरूसँग उच्च पुनर्विक्रय मूल्य छ।

 प्रकारहरू 

 लिड–एसिड ब्याट्री  फ्रान्सेली भौतिकशास्त्री ग्यास्टन प्लान्टेले सन् १८५९ मा आविष्कार गरेको लिड–एसिड ब्याट्री सबैभन्दा पुरानो प्रकारको रिचार्जेबल ब्याट्री हो। धेरै कम ऊर्जा-वजन अनुपात र कम ऊर्जा-देखि-घन अनुपात भए तापनि, उच्च करेन्ट आपूर्ति गर्ने क्षमताको कारण सेलमा तुलनात्मक रूपमा उच्च पावर-टू-वेट अनुपात हुन्छ। यसको साथै कम लागतको , अटोमोबाइल स्टार्टर मोटरहरूलाई आवश्यक उच्च प्रवाह प्रदान गर्न मोटर वाहनहरूमा प्रयोगको लागि आकर्षक बनाउँछ।
 निकल–क्याडमियम ब्याट्री (NiCd) को आविष्कार स्वीडेनका वाल्डेमार जङ्गनरले सन् १८९९ मा गरेका थिए। यसमा इलेक्ट्रोडको रूपमा निकल अक्साइड हाइड्रोक्साइड र धातु क्याडमियम को प्रयोग गरिएको हुन्छ। क्याडमियम एक विषाक्त तत्व हो, र २००४  मा युरोपेली संघ द्वारा धेरै प्रयोगहरु को लागी प्रतिबन्धित गरियो । निकेल-क्याडमियम ब्याट्रीहरू निकल-मेटल हाइड्राइड (NiMH) ब्याट्रीहरू द्वारा लगभग पूर्ण रूपमा हटाइएको छ।
 निकल-मेटल हाइड्राइड ब्याट्री (NiMH) 1989 मा उपलब्ध भयो Katerina E. Aifantis et al, High Energy Density Lithium Batteries: Materials, Engineering, Applications Wiley-VCH, 2010  page 66 यी अब एक सामान्य उपभोक्ता र औद्योगिक प्रकार हो। ब्याट्रीमा क्याडमियमको सट्टा  ऋणात्मक इलेक्ट्रोडको लागि हाइड्रोजन-अवशोषित मिश्र धातु छ।
 लिथियम-आयन ब्याट्री १९९१ मा बजारमा आएको थियो , र अधिकांश उपभोक्ता इलेक्ट्रोनिक्स को छनोट हो। सबै भन्दा राम्रो ऊर्जा घनत्व भएको र प्रयोगमा नभएको बेला चार्ज चुहावट निकै कम हुन्छ  धेरै ढिलो हानि भएको छ । यसमा कमजोरीहरू पनि  छन्, विशेष गरी ब्याट्रीद्वारा उत्पन्न गर्मीबाट अप्रत्याशित प्रज्वलनको जोखिम।  यस्ता घटनाहरू दुर्लभ हुन्छन् र विज्ञहरूका अनुसार तिनीहरूलाई "उपयुक्त डिजाइन, स्थापना, प्रक्रिया र सुरक्षाका तहहरू मार्फत" न्यूनीकरण गर्न सकिन्छ त्यसैले जोखिम स्वीकार्य छ। 
सन्दर्भ सामग्रीहरू