बोरिस बालिन्स्की

बोरिस इभानोभिच बालिन्स्की (२३ सेप्टेम्बर १९०५ – १ सेप्टेम्बर १९९७) एक युक्रेनी-दक्षिण अफ्रिकी जीववैज्ञानिक, भ्रुणशास्त्री, र कीटविशेषज्ञ थिए। 

किभ विश्वविद्यालय र पछि जोहान्सबर्गको विटवाटरस्रान्ड विश्वविद्यालयमा एक प्राध्यापक, बलिन्स्की प्रयोगात्मक भ्रूणविज्ञान, इलेक्ट्रन सूक्ष्मदर्शी र विकासात्मक जीवविज्ञानका क्षेत्रमा अग्रणी शोधकर्ताका रूपमा परिचित थिए र भ्रूणविज्ञानमा लोकप्रिय पाठ्यपुस्तक भ्रूणविज्ञानको परिचयका लेखक थिए।

 प्रारम्भिक जीवन र शिक्षा 

बालिन्स्की २३ सेप्टेम्बर १९०५ मा किभमा जन्मिएका थिए, जुन त्यस बेला रुसी साम्राज्य (हालको युक्रेनको राजधानी) को भाग थियो। उनका पिता, इभान बालिन्स्की, एक इतिहासकार, वकील र गालेन कलेजका शिक्षक थिए। उनकी आमा, एलिजाभेता राद्जिमोभ्स्का, एक जीव विज्ञानका शिक्षिका थिइन्। उनको काकी, भालेन्टिना राद्जिमोभ्स्का, एक जीवविज्ञानी थिइन् जसले युक्रेनको स्वतन्त्रता आन्दोलनमा संलग्न र प्रभावकारी भूमिका निभाएकी थिइन्। उनका आमाबुबाले अङ्ग्रेजी साहित्यलाई मन पराउँथे र घरमा युक्रेनी, रुसी र अङ्ग्रेजी बोल्दथे। उनको व्युत्पत्तिप्रतिको प्रेम सन् १९१६ मा पुतली सङ्कलन सम्बन्धी पुस्तक प्राप्त गरेपछि सुरु भएको थियो।

उनले सोभियत प्राणीशास्त्री जीववैज्ञानिक इभान श्माल्हाउसेनका विद्यार्थी थिए र उभयचरको भ्रूणमा अङ्ग उत्पादन गराउने प्रयोगहरू गर्नका लागि पहिलो व्यक्तिहरूमध्ये एक थिए। उनले केवल २० वर्षको उमेरमा र स्नातक हासिल नगर्दा समेत पनि पहिलो वैज्ञानिक अन्वेषण पत्रिका प्रकाशन गरेर आफूलाई विशिष्ट बनाएका थिए। उनले सन् १९२८ मा, आफ्नो पहिलो श्रीमती कात्या सिङ्गायेभ्ककायसँग विवाह गरेका थिए। बालिन्स्कीको छोरा जोन बालिन्स्की सन् १९३४ मा जन्मिएका थिए।

 कार्य जीवन 

बलिन्स्की सन् १९३३ मा २८ वर्षको उमेरमा किभ विश्वविद्यालयमा पूर्णकालीन विश्वविद्यालयका प्राध्यापक बनेका थिए र दुई वर्ष पछि सन् १९३५ मा युक्रेन विज्ञान एकेडेमीका उप-निर्देशक बनेका थिए। उनी माछा र उभयचर विकासमा एक मान्यता प्राप्त विशेषज्ञ बनेका थिए।

उनकी पत्नी अक्तोबर ७, १९३७ मा विपक्षी क्रान्तिकारी प्रचारमा संलग्न हुँदा पक्राउ गरेकी थिइन् र उनलाई गुलागमा दस वर्षको सजाय सुनाइएको थियो। त्यसकारण बालिन्स्कीले प्राध्यापक र संस्थाका उपनिर्देशकको पद गुमाएका थिए। उनकी पत्नी सिङ्गयेभ्स्कायाको सन् १९४३ मा पेरिटोनाइटिसका कारण निधन भएको थियो।

सोभियत दमनको शिकार भएका बालिन्स्की दोस्रो विश्वयुद्धको समयमा जर्मनीको कब्जामा रहेको किभमा रहेका थिए भने अन्यलाई त्यहाँबाट भगाइएको थियो। जर्मनी पुगेपछि उनी र उनको परिवार पोल्यान्डको पोज्नान र पछि जर्मनीको म्युनिख शरण लिन पुगेका थिए। सन् १९४५ देखि १९४७ सम्म, उनले म्युनिखको अस्थायी उनरा विश्वविद्यालयमा हिस्टोलोजीको प्राध्यापकको रूपमा काम गरेका थिए। सन् १९४७ मा उनरा विश्वविद्यालय बन्द भएपछि, बालिन्स्कीले सन् १९४७ देखि १९४९ सम्म स्कटल्यान्ड स्थित कोनराड हाल वाडिङ्टनको मुसाको भ्रूण विज्ञान प्रयोगशालामा छोटो समयको लागि काम गरेका थिए।

पछि, सन् १९४९ मा, उनी दक्षिण अफ्रिकामा बसाइँ सरेका थिए जहाँ उनी दक्षिण अफ्रिकी प्रयोगात्मक जैव विज्ञानका संस्थापकहरू मध्ये एक बनेका थिए। सन् १९४९ मा, बालिन्स्कीले विटवाटरस्रान्ड विश्वविद्यालयमा व्याख्याताको पद प्राप्त गरेका थिए। उनी सन् १९५४ देखि १९७३ सम्म सेवा गर्दै विद्यालयमा प्राणीशास्त्र प्रमुख नियुक्त भएका थिए। सन् १९६० मा, विटवाटरस्रान्डमा उनले पढाएका पाठ्यक्रमहरूबाट लिँदै, बालिन्स्कीले भ्रूण विज्ञानको परिचय नाम पुस्तक प्रकाशित गरेका थिए,  जुन विश्वव्यापी रूपमा सबैभन्दा धेरै प्रयोग हुने भ्रूण विज्ञान पाठ्यपुस्तकहरू मध्ये एक बन्न सफल भएको थियो र आउने वर्षहरूमा यस क्षेत्रमा आधारभूत पाठ्यपुस्तकको रूपमा काम गरेको थियो। उनले सन् १९६५ देखि १९६७ सम्म विटवाटरस्रान्डको विज्ञान सङ्कायको डीनको रूपमा पनि काम गरेका थिए र उनले सन् १९६६ मा दक्षिणी अफ्रिकाको कीट विज्ञान समाजको अध्यक्षको रूपमा काम गरेका थिए।

 निधन र विरासत 

उनको १ सेप्टेम्बर १९९७ मा ९१ वर्षको उमेरमा जोहानेसबर्गस्थित घरमै निधन भउको थियो। उनका छोरा जोन बालिन्स्कीले पनि यस विषयमा अध्ययन गर्दै र वैज्ञानिक बनेका थिए। जोन बालिन्स्कीले पछि विटवाटर्स्रान्ड विश्वविद्यालयमा काम गर्न थालेका थिए र आयोवा राज्य विश्वविद्यालयमा प्राणीशास्त्र विभागको अध्यक्षको रूपमा काम गरेका थिए।

 सन्दर्भ सामग्रीहरू 

श्रेणी:सन् १९९७ मा मृत्यु
श्रेणी:किभका वैज्ञानिकहरू
श्रेणी:युक्रेनी जीवशास्त्रीहरू
श्रेणी:दषिण अफ्रिकी जीवशास्त्रीहरू