निप्रो

निप्रो युक्रेनको चौथो ठुलो सहर हो, जहाँ लगभग १० लाख मानिसहरू बसोबास गर्दछन्। यो युक्रेनको पूर्वी भागमा, ३९१ किलोमिटर (२४३ माइल), युक्रेनी राजधानी किभको दक्षिणपूर्वमा निप्रो नदीमा अवस्थित छ, जहाँबाट यसको नाम लिइएको थियो।Ukrcensus.gov.ua — City  URL accessed on 8 March 2007 निप्रो निप्रोपेत्रोभस्क ओब्लास्तको प्रशासनिक केन्द्र हो। निप्रोमा सहरी ह्रोमादा प्रशासन नामक एक उपविभाजन रहेको छ। निप्रोको जनसङ्ख्या ९,६८,५०२ (सन् २०२२ को अनुमान) रहेको छ।

पुरातात्विक प्रमाणहरूले वर्तमान सहरको क्षेत्रलाई कम्तिमा सन् १५२४ देखि कोसाक समुदायहरूद्वारा बसोबास गरिएको थियो भन्ने सुझाव दिन्छ।  येकातेरिनोस्लाभलाई रूसी साम्राज्ञी क्याथरिन द ग्रेटको उर्दीद्वारा सन् १७८७ मा नोभोरोसियाको प्रशासनिक केन्द्रको रूपमा स्थापित गरिएको थियो। उन्नाइसौँ शताब्दीको अन्तदेखि, यस सहरले विदेशी पूँजी र क्रिभबास फलाम अयस्क र दोनबास कोइलाको दोहन गर्ने अन्तर्राष्ट्रिय, बहु-जातीय कार्यबललाई आकर्षित गरेको छ।

सन् १९२६ मा युक्रेनी कम्युनिस्ट पार्टीका नेता ग्रिगोरी पेत्रोभ्स्कीको नामबाट निप्रोपेत्रोभ्स्क नामकरण गरिएको थियो। उद्योगको तीव्र विकासको लागि स्टालिनवादी प्रतिबद्धताको लागि एक केन्द्र बन्न पुगेको थियो। दोस्रो विश्वयुद्ध पछि, यसमा आणविक, हतियार र अन्तरिक्ष उद्योगहरू समावेश थिए जसको रणनीतिक महत्वले निप्रोपेत्रोभ्स्कलाई बन्द सहरको रूपमा चिनाएको छ।

सन् २०१४ को युरोमैदान घटनापछि यो सहर राजनीतिक रूपमा रुसी पक्षधर पार्टीहरू र व्यक्तिहरूबाट युरोपेली सङ्घसँग घनिष्ट सम्बन्धको पक्षधरहरूतर्फ सरेको थियो। कम्युनिस्ट विरोधको परिणामस्वरूप, सहरको नाम सन् २०१६ मा निप्रो राखिएको थियो। फेब्रुअरी सन् २०२२ युक्रेनमा रूसी आक्रमण पछि, निप्रो मानवीय सहायताको लागि आपूर्ति केन्द्र र विभिन्न युद्ध मोर्चाहरूबाट भाग्ने मानिसहरूको लागि स्वागत बिन्दुको रूपमा द्रुत रूपमा विकसित भएको थियो।

 सरकार र राजनीति 

निप्रो सहर निप्रो नगर परिषदद्वारा शासित छ। यो एक सहरी नगरपालिका हो जुन यसको ओब्लास्त भित्र एक अलग जिल्लाको रूपमा अवस्थित छ। 

प्रशासनिक रूपमा, सहर सहरी जिल्लाहरूमा विभाजित छ। अहिले तीमध्ये ८ वटा छन्। निप्रो अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल नजिकै रहेको एक ग्रामीण बस्ती एभिएतर्स्के पनि निप्रो शहरी ह्रोमाडाको एक भाग हो।

नगर परिषद विधानसभाले प्रशासनको विधायी शाखा बनाउँदछ, यसैले यसलाई प्रभावकारी रूपमा सहर 'संसद' वा रादा बनाउँदछ। नगरपालिका परिषद १२ निर्वाचित सदस्यहरू मिलेर बनेको छ, जो प्रत्येक चार वर्षको कार्यकालको लागि सहरको एक निश्चित जिल्लाको प्रतिनिधित्व गर्न निर्वाचित हुन्छन्। परिषदमा २९ स्थायी आयोगहरू छन् जसले सहर र यसका व्यापारीहरूको निरीक्षणमा महत्त्वपूर्ण भूमिका खेल्छन्।

१८ जुलाई २०२० सम्म, निप्रो ओब्लास्त महत्वको सहर, निप्रो नगरपालिकाको केन्द्र र निप्रो रायोनको बाह्य प्रशासनिक केन्द्रको रूपमा समावेश गरिएको थियो। युक्रेनको प्रशासनिक सुधारको भागको रूपमा जुलाई २०२० मा नगरपालिका समाप्त गरिएको थियो, जसले निप्रोपेत्रोभस्क ओब्लास्तको रायोनको सङ्ख्या घटाएर सातमा झारेको थियो। निप्रो नगरपालिकाको क्षेत्र निप्रो रायोनमा गाभिएको थियो। निप्रो ओब्लास्तको स्थानीय प्रशासनको सिट हो जुन निप्रोपेत्रोभस्क ओब्लास्त संसदद्वारा नियन्त्रित छ। निप्रोपेत्रोभस्क ओब्लास्तका गभर्नर युक्रेनका राष्ट्रपतिद्वारा नियुक्त गरिन्छन्। सन् २०१५ को नोभेम्बरको अन्त्यमा आठसहरी जिल्लाहरूमध्ये पाँचको नाम परिवर्तन गरी कम्युनिस्ट विरोधी कानुनको पालना गरिएको थियो।

 राजनीति 

युक्रेनी स्वतन्त्रताको पहिलो दशकमा सहरका मतदाताहरूले सामान्यतया रुससँग निरन्तर घनिष्ठ सम्बन्धका समर्थकहरूलाई समर्थन गरेका थिए। सन् १९९० को दशकमा युक्रेनको कम्युनिस्ट पार्टी र नयाँ शताब्दीमा क्षेत्रगत पार्टीहरू लोकप्रिय थिए। सन् २०१४ मा युरोमैदानको घटनाहरूमा केन्द्रीय सहरमा प्रदर्शन र झडपहरू भएका थिए जसमा क्षेत्रहरूको पार्टीले सोभियत युक्रेनमा युरोपेली सङ्घ घनिष्ठ सम्बन्धको लागि आह्वान गर्ने ती पार्टीहरू र स्वतन्त्रहरूलाई प्रभाव हस्तान्तरण गरेको थियो। निप्रोपेत्रोभ्स्कलाई किभमा राजनीतिक नेताहरूबीच असमान रूपमा प्रतिनिधित्व गरिएको थियो।Our Ukraine In Coalition Talks With Party Of Regions, Radio Free Europe (15 June 2006)Ukraine's political parties at the start of the election campaign, Centre for Eastern Studies (17 September 2014) 

युक्रेनका दोस्रो राष्ट्रपति लियोनिद कुचमा र युक्रेनका १०औँ र १३औँ प्रधानमन्त्री युलिया तिमोसेन्को राजधानीमा तथाकथित "निप्रोपेत्रोभस्क गुट" का प्रमुख प्रतिनिधिहरू थिए। कुचमा युज्मासका पूर्व वरिष्ठ प्रबन्धक थिए भने तिमोसेन्को युक्रेनको युनाइटेड उर्जा प्रणालीका अध्यक्ष थिए जुन निप्रोपेट्रोभस्कमा आधारित निजी कम्पनी थियो। यो जुन १९९५ देखि १९९७ सम्म युक्रेनमा रुसी प्राकृतिक ग्याँसको मुख्य आयातकर्ता थियो।Staff Country Report Ukraine, International Monetary Fund (October 1997)

Ukraine: State and Nation Building by Taras Kuzio, Routledge, 1998, .

 जनसाङ्ख्यिकी 

सहरको जनसङ्ख्या लगभग १० लाख रहेको छ। सन् २०११ मा, सहरको निवासी जनसङ्ख्याको औसत उमेर ४० वर्ष थियो। महिलाको तुलनामा पुरुषको सङ्ख्या केही घटेको थियो। निप्रोमा प्राकृतिक जनसङ्ख्या वृद्धि सामान्य रूपमा युक्रेनमा हुने वृद्धि भन्दा अलि बढी छ। 

सन् १९२३ र १९३३ बीच यस सहरको जनसङ्ख्याको युक्रेनी अनुपात १६% देखि ४८% मा वृद्धि भएको थियो।Volodymyr Kubiyovych; Zenon Kuzelia, Енциклопедія українознавства (Encyclopedia of Ukrainian studies), 3-volumes, Kyiv, 1994, 

वर्ष नागरिकको जातीयताविदेशोनागरिकस्रोतरुसीयुक्रेनीयहुदीपोल्यान्डेलीजर्मनेलीसन् १८८७४७,२००१७,७८७३९,९७९३,४१८१,४३८१,०७५सन् १८८७४२.६%१६.०%३६.१%३.१%१.३%१.०%सन् १९०४(?)५२%४०%४.५%उल्लेख नभएकोउल्लेख नभएको

 जातीय समूहसन् १९२६Всесоюзная перепись населения 1926 года. М.: Издание ЦСУ Союза ССР, 1928–29सन् १९३९सन् १९५९सन् १९८९ सन् २००१२०१७ युक्रेनी३६.०%५४.६%६१.५%६२.५%७२.६%८२%रुसी३१.६%२३.४%२७.९%३१.०%२३.५%१३%यहुदी२६.८%१७.९%७.६% ३.२%१.०%बेलारुसी१.९%१.९%१.७%१.०%

जुन-जुलाई २०१७ मा गरिएको एक सर्वेक्षणमा, ९% बासिन्दाहरूले उनीहरूले घरमा युक्रेनी बोल्ने गरेको बताउका थिए। ६३% रुसी बोल्दथे भने २५% ले युक्रेनी र रुसी समान रूपमा बोल्दथे।

सोही सर्वेक्षणले वयस्क बासिन्दाहरूको धर्मको लागि निम्न परिणामहरू प्रस्तुत गरेको छ।
५५% युक्रेनी रूढिवादी 
७% धर्मविहिन
१% अन्य धर्मसँग सम्बद्ध
२८% भगवानमा विश्वास गर्ने, तर कुनै पनि धर्मको सम्बन्धित नभएको
५% उत्तर प्राप्त नभएको

सन् २०२३ को अप्रिल–मे महिनामा अन्तर्राष्ट्रिय रिपब्लिकन इन्स्टिच्युटद्वारा गरिएको एक सर्वेक्षणअनुसार, सहरको २७% जनसङ्ख्याले घरमा युक्रेनी भाषा बोल्थे र ६६% ले रुसी भाषा बोल्थे। 

 भूगोल 

यो सहर मुख्यतया निपर नदीको दुवै किनारमा निर्माण गरिएको छ जुन समारा नदीको सङ्गममा अवस्थित छ। सहरको केन्द्र दाहिने किनारामा निर्माण गरिएको छ जुन निपर उच्चसमस्थलीको भाग हो, जबकि बायाँ किनारा निपरको तल्लो भाग हो। पुरानो सहर एक पहाडको माथि अवस्थित छ जुन दक्षिणमा नदीको मार्ग परिवर्तनको परिणामस्वरूप बनेको छ। 

 जलवायु 
कोपेन हावापानी वर्गीकरण प्रणाली अन्तर्गत, निप्रोमा आर्द्र महाद्वीपीय जलवायु छ। सहरको तल्लो उचाईमा भन्दा पहाडमा हिमपात बढी हुने गरेको छ। सहरमा चार अलग-अलग मौसमहरू छन् जसमा चिसो, धेरै जाडो; गर्मी; र दुई अपेक्षाकृत ओसिलो सङ्क्रमण अवधिहरू पर्दछन्।See also: klimadiagramme.de – Climate in Dnipropetrovsk URL accessed on 20 March 2007 गर्मीको समयमा, निप्रो तातो हुन्छ (जुलाईमा औसत दिनको तापमान २४ देखि २८ डिग्री सेल्सियस (७५ देखि ८२ डिग्री फारेनहाइट) हुन्छ। जाडो त्यति चिसो हुँदैन (जनवरीमा औसत दिनको तापक्रम माइनस ४ देखि ० डिग्री सेल्सियस (२५ देखि ३२ डिग्री फारेनहाइट) हुन्छ, तर हिउँ नपर्दा र हावा तीव्र गतिमा चल्दा अत्यन्तै चिसो महसुस हुन्छ। हिउँ र वर्षाको मिश्रण सामान्यतया डिसेम्बरमा हुन्छ। 

तथापि, सहर भएको औद्योगिक उत्सर्जनबाट हावाको महत्त्वपूर्ण प्रदूषणको अनुभव हुन्छ। निप्रो र दोनेतेस्क "अत्यधिक प्रदूषित हावा र पानी" र कथित रूपमा "विनाशग्रस्त परिदृश्यको विशाल क्षेत्रहरू"लाई कसै-कसैले वातावरणीय सङ्कटको रूपमा लिन्छन्। यद्यपि ठ्याक्कै कहाँ निप्रोपेत्रोभस्कमा यी क्षेत्रहरू फेला पर्न सक्छन् भनेर उल्लेख गरिएको छैन।www.mongabay.com Russia – Geography states: "Since 1990 Russian experts have added to the list the following less spectacular but equally threatening environmental crises: the Dnepropetrovsk-Donets and Kuznets coal-mining and metallurgical centres, which have severely polluted air and water and vast areas of decimated landscape;..."

 सहरी परिदृश्य 
निप्रो मुख्यतया १० लाख जनसङ्ख्या भएको औद्योगिक सहर हो। यो विगत केही शताब्दीहरूमा एक ठुलो सहरी केन्द्रको रूपमा विकसित भएको छ र हाल किभ, खार्किभ र ओदेसा पछि युक्रेनको चौथो सबैभन्दा ठुलो सहर बनेको छ। स्टालिनवादी वास्तुकला (स्मारकीय सोभियत शास्त्रीयतावाद) सहरको केन्द्रमा हावी छ। 

यसको स्थापना पछि तुरुन्तै येकाटेरिनोस्लाभले निपर नदीको दाहिने किनारामा विशेष रूपमा विकास गर्न थालेका थिए। सुरुमा यो सहर सन् १८३५ मा सम्पन्न भएको ट्रान्सफिगरेसन गिर्जाघरद्वारा प्रदान गरिएको केन्द्रीय बिन्दुबाट क्रमिक रूपमा विकसित भएको थियो। ईंटा र ढुङ्गा निर्माणको नवशास्त्रीयतावादी संरचनाहरूलाई प्राथमिकता दिइएको थियो र सहरले युगको एक विशिष्ट युरोपेली सहरको उपस्थिति लिन थालेको थियो। यी मध्ये धेरै भवनहरू सहरको पुरानो सोबोर्नी जिल्लामा राखिएको छ।

एक पटक येकातेरिनोस्लाभ सोभियत सङ्घ (आधिकारिक रूपमा सन् १९२२ मा) को भाग बनेको थियो, र सन् १९२६ मा निप्रोपेत्रोभस्कमा रुपान्तरण गरिएको थियो। सन् १९१७ को अक्टोबर क्रान्तिपछि माइनिङ इन्स्टिच्युटको अगाडि रहेको क्याथरिन द ग्रेटको स्मारकलाई रुसी प्राज्ञिक मिखाइल लोमोनोसोभले प्रतिस्थापन गरेको थियो।

 सन्दर्भ सामग्रीहरू 

 बाह्य कडीहरू 





श्रेणी:युक्रेनी सहरहरू
श्रेणी:युक्रेनका ओब्लास्त केन्द्रहरू