मानव मुख

मानव मुख 
मानव मुख मानव शरीरको एक महत्त्वपूर्ण अंग हो जसले सञ्चार, आहार, र श्वासप्रश्वासको कार्यहरूमा मुख्य भूमिका खेल्दछ। यो अंग चेहरेको अगाडि भागमा स्थित हुन्छ र यसको संरचना र कार्य विविध हुन्छ।

 १. संरचना 
मानव मुखको संरचना निम्नलिखित प्रमुख भागहरूमा विभाजित गर्न सकिन्छ:

 हड्डीहरूको संरचना: मुखको संरचना कोमल हड्डीहरूको बनावटबाट बनेको हुन्छ जसमा प्रमुख हड्डीहरू निम्न छन्:
 जङ्गा हड्डी (Mandible): मुखको तलको हड्डी जसले दाँत र मांसपेशीलाई समर्थन गर्छ।
 मैक्सिला (Maxilla): मुखको माथिल्लो हड्डी जसले दाँत र मांसपेशीलाई समर्थन गर्छ।
 पेशीहरू: मुखमा विभिन्न प्रकारका पेशीहरू पाइन्छन् जसले मुखका विभिन्न भागहरूलाई गति दिने काम गर्छन्। प्रमुख पेशीहरूमा:
 ओर्बिक्युलरिस ओरिस (Orbicularis oris): यो पेशीले ओठलाई संकुचित गर्न र फैलाउन मद्दत गर्छ।
 बुकेनोटोर (Buccinator): यो पेशीले गाललाई संकुचित गर्छ र खाना चपाउनमा सहयोग पुर्याउँछ।
 दाँतहरू: मुखमा ३२ वटा दाँतहरू हुन्छन् जुन काट्न, चपाउन, र चिन्द्नको लागि प्रयोग हुन्छन्।
 इनसिसोर (Incisors): खाद्य सामग्रीलाई काट्नको लागि।
 कैनाइन (Canines): खाद्य सामग्रीलाई च्यात्नको लागि।
 प्रिमोलार्स (Premolars) र मोलार्स (Molars): खाद्य सामग्रीलाई पीस्नको लागि।
 ओठ: मुखको बाहिरी पाटोमा रहेको भाग हो जसले खाना खाने, कुरा गर्ने, र भावनाहरू व्यक्त गर्नको लागि प्रयोग हुन्छ।
 जीभ: मुखको मध्यभागमा स्थित यो अंग स्वादको अनुभव गर्न, खाना सम्हाल्न, र बोल्नको लागि प्रयोग हुन्छ।
 लार ग्रन्थिहरू: मुखमा थुप्रै लार ग्रन्थिहरू छन् जसले खाना पचाउनको लागि आवश्यक लार उत्पादन गर्छ। प्रमुख ग्रन्थिहरूमा:
 पारोटिड ग्रन्थि (Parotid gland): कानको पछाडि स्थित।
 सबस्म्यान्डिब्युलर ग्रन्थि (Submandibular gland): जङ्गा हड्डीको तल स्थित।
 सबलिङ्गुअल ग्रन्थि (Sublingual gland): जीभको तल स्थित।

 २. कार्यहरू 
मानव मुखका प्रमुख कार्यहरू निम्नानुसार छन्:

 भाषण र सञ्चार: मुखको विभिन्न अंगहरूको संयोजनले मानवलाई भाषण गर्न र सञ्चार गर्न सक्षम बनाउँछ।
 आहार ग्रहण: मुखले खाना चपाउने र पचाउने कार्यमा महत्त्वपूर्ण भूमिका खेल्दछ।
 श्वासप्रश्वास: मुखले श्वासप्रश्वासको प्रक्रिया गर्नमा मद्दत गर्छ, विशेष गरी नाकबाट हावा प्रवाह गर्न असम्भव हुँदा।
 भावनात्मक अभिव्यक्ति: मुखका मांसपेशीहरूको विभिन्न गतिबिधिहरूले भावनात्मक अभिव्यक्ति व्यक्त गर्न मद्दत गर्छ, जस्तै हाँस्नु, रुनु, क्रोध देखाउनु आदि।

 ३. स्वास्थ्य र हेरचाह 

 दाँतको हेरचाह: नियमित दन्त चिकित्सकको जाँच र सही दाँतको हेरचाहले दाँतलाई स्वस्थ राख्न मद्दत गर्छ।
 मुखको सफा राख्ने: मुखको सफाइका लागि नियमित रूपमा ब्रश गर्न र फ्लस प्रयोग गर्न महत्त्वपूर्ण छ।
 पानीको सेवन: मुखको हाइजीन र पाचन स्वास्थ्यलाई उत्तम राख्नका लागि पर्याप्त पानी पिउन महत्त्वपूर्ण छ।

मानव मुख यसको संरचना र कार्यहरूमा जटिल र विविध छ, र यसले दैनिकी जीवनका विभिन्न पक्षहरूमा महत्वपूर्ण भूमिका खेल्दछ। यसको सही हेरचाह र प्रयोगले सम्पूर्ण स्वास्थ्यमा सकारात्मक प्रभाव पार्न सक्छ।

 सन्दर्भ सामग्रीहरू 

श्रेणी:शरीर