छिङहाई

छिङहाई जनवादी गणतन्त्र चीनको उत्तरपश्चिममा अवस्थित एक भूपरिवेष्ठित प्रदेश हो। यो क्षेत्रफलको आधारमा चीनको सबैभन्दा ठुलो प्रदेश हो र तेस्रो सबैभन्दा सानो जनसङ्ख्या हो। यसको राजधानी र सबैभन्दा ठुलो सहर सिनिङ हो। छिङहाईको सिमाना उत्तरपूर्वमा गान्सु, उत्तरपश्चिममा सिन्जियाङ, दक्षिणपूर्वमा सिचुआन र दक्षिणपश्चिममा तिब्बत स्वायत्त क्षेत्रसँग जोडिएको छ। छिङहाई प्रदेश सन् १९२८ मा चीन गणराज्यको समयमा स्थापना भएको थियो र सन् १९४९ सम्म मा गुटको नामले चिनिने चिनियाँ मुस्लिम लडाकुहरूले शासन गरेका थिए। चिनियाँ नाम "छिङहाई" चीनको सबैभन्दा ठुलो ताल छिङहाई तालपछि आएको हो। यस ताललाई तिब्बती भाषामा त्सो न्गोन र अङ्ग्रेजीमा कोकोनोर तालको नामले चिनिन्छ, जुन छिङहाई तालको लागि मङ्गोलियाली ओइराट नामबाट लिइएको हो। त्सो न्गोन र कोकोनोर दुवै ऐतिहासिक दस्तावेजहरूमा यस क्षेत्रको वर्णन गर्न फेला परेका नामहरू हुन्।Gangchen Khishong, 2001. Tibet and Manchu: An Assessment of Tibet-Manchu Relations in Five Phases of Development. Dharmasala: Narthang Press, p.1-70.

प्रायः तिब्बती पठारमा अवस्थित यस प्रदेशमा तिब्बतीहरू, मङ्गोलियालीहरू, हान (सिनिङ र नजिकैको हाइडोङको प्रदेशीय राजधानीमा केन्द्रित), हुई, मङ्गुर र सालारहरू सहित धेरै मानिसहरूको बसोबास छ। सन् २०२१ को जनगणना प्रतिवेदनअनुसार तिब्बतीहरू छिङहाईको जनसङ्ख्याको पाँचौँ भाग हुन् र हुईहरूको जनसङ्ख्या लगभग छैटौँ भाग हो। छिङहाईको ५.६ मिलियन जनसङ्ख्यामा ३७ भन्दा बढी मान्यता प्राप्त जातीय समूहहरू छन्, जसमा राष्ट्रिय अल्पसङ्ख्यकहरू कुल जनसङ्ख्याको ४९.५% छन्।

सन् १७२४ तिर खोशुत मङ्गोलियालीहरूको पराजयपछि छिङहाई को क्षेत्र मान्चुको नेतृत्वमा रहेको चिङ राजवंशको नियन्त्रणमा आएको थियो। सन् १९१२ मा सिन्हाई क्रान्ति र चिङ राजवंशको पतनपछि, चिङहाई चिनियाँ मुस्लिम योद्धा मा क्वि को नियन्त्रणमा आए जबसम्म कि चीनको गणतन्त्रद्वारा उत्तरी अभियानले १९२८ मा केन्द्रीय नियन्त्रण लाई सुदृढ गरेन। सोही वर्ष, राष्ट्रवादी सरकारले छिङहाई प्रदेशको स्थापना गरेको थियो र यसको राजधानी सिनिङ थियो।

सन्दर्भ सामग्रीहरू

श्रेणी:जनवादी गणतन्त्र चीनका प्रदेशहरू