ग्रिनल्यान्डलाई संयुक्त राज्य अमेरिकाले अधिग्रहण गर्ने प्रस्ताव

संयुक्त राज्य अमेरिकाले १९औँ शताब्दीदेखि डेनमार्कबाट ग्रिनल्यान्ड प्राप्त गर्ने प्रयासहरू गर्दै आएको छ। सन् १८६७ मा अमेरिकी संघीय सरकारभित्र ग्रिनल्यान्ड खरिद गर्ने विषयमा छलफल भएको थियो, जसको वकालत तत्कालीन विदेशमन्त्री विलियम एच. सिवार्डले गरेका थिए, र पुनः सन् १९१० मा पनि यस्ता छलफलहरू भएका थिए। दोस्रो विश्वयुद्धपछि संयुक्त राज्य अमेरिकाले ग्रिनल्यान्डमा कम्तीमा एउटा सैनिक आधार स्थापना गरेको छ। सन् १९४६ मा अमेरिकाले गोप्य रूपमा ग्रिनल्यान्ड खरिद गर्ने प्रस्ताव राखेको थियो, तर डेनमार्कले त्यसलाई अस्वीकार गर्‍यो। सन् १९४९ देखि ग्रिनल्यान्ड नाटोको संरक्षणमा रहेको छ, जसका सदस्य राष्ट्रहरूमा अमेरिका र डेनमार्क दुवै पर्छन्। तथापि, सन् १९५५ मा संयुक्त राज्य अमेरिकाको संयुक्त प्रमुख सैन्य समितिले ग्रिनल्यान्ड अधिग्रहण गर्ने प्रस्ताव अघि सारेको थियो। २१औँ शताब्दीमा, डोनाल्ड ट्रम्पले आफ्ना दुई कार्यकालका दौरान संयुक्त राज्य अमेरिकाले ग्रिनल्यान्ड आफ्नो नियन्त्रणमा लिनुपर्ने दाबी गरेका थिए।

सन् २०१९ मा आफ्नो पहिलो राष्ट्रपतिकालका क्रममा ट्रम्पले संयुक्त राज्य अमेरिकाले ग्रिनल्यान्ड खरिद गर्न चाहेको इच्छा व्यक्त गरेका थिए। तर, डेनमार्ककी प्रधानमन्त्री मेट्टे फ्रेडरिक्सेनले यसलाई अस्वीकार गर्दै “अविवेकी” भनेर वर्णन गरेकी थिइन्। सन् २०२५ मा दोस्रो राष्ट्रपतिकालका क्रममा ट्रम्पले अमेरिकी विस्तारवादको वकालत गर्दै संयुक्त राज्य अमेरिकाले अनिवार्य रूपमा ग्रिनल्यान्ड अधिग्रहण गर्नुपर्ने दाबीलाई अझ तीव्र रूपमा अघि सारेका छन्। ग्रिनल्यान्ड र डेनमार्क दुवैले देश बिक्री गर्न अस्वीकार गरेपछि, ट्रम्पले अन्तर्राष्ट्रिय कानुनको उल्लङ्घन हुने गरि ग्रिनल्यान्डमा आक्रमण गर्ने वा विलय गर्ने धम्की दिएका छन्। यसबाट ग्रिनल्यान्ड सङ्कट उत्पन्न भयो। नर्वेका प्रधानमन्त्रीसँगको सन्देश आदान–प्रदानमा ट्रम्पले ग्रिनल्यान्ड आफ्नो नियन्त्रणमा लिन चाहनुको कारण आफूले नोबेल शान्ति पुरस्कार जित्न नसक्नुसँग जोडेका थिए। साथै, ग्रिनल्यान्डको सरकारले स्पष्ट रूपमा संयुक्त राज्य अमेरिकाभन्दा डेनमार्कलाई रोजेको बताएको छ।

ग्रिनल्यान्ड डेनमार्कको राज्यभित्र रहेको एक स्वायत्त क्षेत्र हो। ग्रिनल्यान्ड र डेनमार्कका अधिकारीहरूले सार्वजनिक रूपमा ग्रिनल्यान्डको आत्मनिर्णयको अधिकारलाई जोड दिएका छन् र ग्रिनल्यान्ड “बिक्रीका लागि होइन” भनेर स्पष्ट रूपमा बताएका छन्। ग्रिनल्यान्डका ८५% जनताले अमेरिकी नियन्त्रणलाई विरोध गर्छन्, र धेरै डेनमार्केलीहरूले ग्रिनल्यान्डसँगको ऐतिहासिक सम्बन्धलाई डेनमार्कको राष्ट्रिय पहिचानको अभिन्न अङ्गका रूपमा हेर्छन्।

संयुक्त राज्य अमेरिकाले लामो समयदेखि ग्रिनल्यान्डलाई आफ्नो मुख्य भूमिको सुरक्षाका लागि अत्यन्तै महत्वपूर्ण मान्दै आएको छ, र विगतका युद्ध योजनाहरूमा काल्पनिक युद्धको अवस्थामा आफ्नो रक्षा गर्न अमेरिका कब्जा गरी सुदृढ गर्ने क्षेत्रहरूमध्ये ग्रिनल्यान्डलाई पनि समावेश गरिएको थियो। दोस्रो विश्वयुद्धका क्रममा डेनमार्क जर्मनीद्वारा अधिग्रहित भएपछि, जर्मनीले ग्रिनल्यान्ड प्रयोग गर्न नपाओस् भन्ने उद्देश्यले अमेरिकाले आफ्नो मुनरो सिद्धान्त प्रयोग गर्दै ग्रिनल्यान्डमा कब्जा जमाएको थियो।

युद्धपछि पनि अमेरिकी सेना ग्रिनल्यान्डमै रहिरह्यो, र सन् १९४८ सम्म डेनमार्कले अमेरिकालाई त्यहाँबाट हट्न मनाउन गरेका प्रयासहरू त्यागेको थियो। त्यसपछिल्लो वर्ष दुवै देश नाटोका सदस्य बने। सन् १९५१ को एक सम्झौताले ग्रिनल्यान्डको सुरक्षामा अमेरिकालाई महत्वपूर्ण भूमिका दियो र त्यहाँ सैन्य आधारहरू राख्न अनुमति प्रदान गर्‍यो। पछि अमेरिकाले उत्तरपश्चिम ग्रिनल्याण्डमा रहेको थुले हवाई आधार बाहेक आफ्ना सबै सैन्य आधारहरू बन्द गर्‍यो।

यद्यपि अमेरिकी सेना प्रायः ग्रिनल्यान्डका जलक्षेत्रमा नाटो अभ्यासहरूमा सहभागी हुन्छ, तर यदि अमेरिकाले ग्रिनल्यान्डलाई विलय गर्‍यो भने त्यसले नाटोको प्रभावकारी रूपमा अन्त्य गर्ने चेतावनी दिइएको छ। ग्रिनल्यान्डअधिग्रहण गर्न अमेरिकाको अर्को कारण त्यहाँका प्राकृतिक स्रोतहरूमा नियन्त्रण प्राप्त गर्नु पनि हो।

 सन्दर्भ सामग्रीहरू 

श्रेणी:भूगोल