फैसल मस्जिद

फैसल मस्जिद पाकिस्तानको राष्ट्रिय मस्जिद हो, जुन देशको राजधानी इस्लामाबादमा अवस्थित छ।  यो विश्वको छैटौँ ठुलो मस्जिद हो। यो दक्षिण एसियाको दोस्रो सबैभन्दा ठुलो मस्जिद हो। यो मार्गला पहाडको फेदमा अवस्थित छ। यसको नाम साउदी अरबका स्वर्गीय राजा फैसल (शासनकाल सन् १९६४-७५) को नाममा राखिएको हो। टर्कीका वास्तुकार वेदत दालोकेद्वारा डिजाइन गरिएको थियो।

पाकिस्तानको एक प्रमुख पर्यटकीय आकर्षणको रूपमा रहेको यो मस्जिद इस्लामी वास्तुकलाको समकालीन र प्रभावशाली अंश हो। आधुनिक इस्लामी वास्तुकलाको उत्कृष्ट कृतिको रूपमा रहेको मस्जिद र देशको सांस्कृतिक इतिहासको प्रतिनिधित्व गर्ने पाकिस्तान स्मारक सहितका प्रसिद्ध स्थलहरूले सहरमा आकर्षण थपेका छन्।

मस्जिदको निर्माण सन् १९७६ मा साउदी राजा फैसलबाट २.८ करोड डलर अनुदान पछि सुरु भएको थियो त्यसैले यसको नाममा फैसल राखिएको थियो। अन्तर्राष्ट्रिय प्रतिस्पर्धा पछि टर्की वास्तुकार वेदात दालोकेको डिजाइनलाई छनोट गरिएको थियो। सामान्य गुम्बज बिना, मस्जिद बेदु जातिले प्रयोग गर्ने पाल जस्तो आकारको छ, जसलाई ९० मिटर (३०० फिट) अग्लो खम्बाहरूले घेरिएको छ। यसको क्षमता १० हजार भन्दा बढी छ।

यो संरचनाले १,३०,००० वर्ग मिटर क्षेत्रफल ओगटेको छ। १,४००,००० वर्ग फिट (३३ एकड) मा फैलिएको यो मस्जिदले इस्लामाबादको भूदृश्यमा प्रभुत्व जमाउँदछ। यो इस्लामाबाद द्रुतमार्गको उत्तरी छेउमा अवस्थित छ, जसले यसलाई सहरको सबैभन्दा उत्तरी छेउमा र हिमालयको सबैभन्दा पश्चिमी फेदमा रहेको मार्गला पहाडको फेदमा राख्दछ। यो राष्ट्रिय निकुञ्जको पृष्ठभूमिमा जमिनको उचाइमा अवस्थित छ। फैसल मस्जिद सन् १९८६ देखि १९९३ सम्म विश्वको सबैभन्दा ठुलो मस्जिद थियो तथापि यसलाई साउदी अरबका मस्जिदहरूले उछिनेका थिए। क्षमताको हिसाबले यो अहिले विश्वको छैटौँ ठुलो मस्जिद हो।

 इतिहास 

राजा फैसल बिन अब्दुल अजीजले पाकिस्तानको आधिकारिक भ्रमणको क्रममा इस्लामाबादमा राष्ट्रिय मस्जिद निर्माण गर्ने पाकिस्तानी सरकारको पहललाई समर्थन गरेका कारण मस्जिदको निर्माणको सन् १९६६ मा सुरु भएको थियो। सन् १९६९ मा, एक अन्तर्राष्ट्रिय प्रतियोगिता आयोजना गरिएको थियो जसमा १७ देशका वास्तुकारहरूले ४३ प्रस्तावहरू पेश गरेका थिए। विजेता डिजाइन टर्कीका वास्तुकार वेदत दालोके बनेका थिए। परियोजनाको लागि १९०,००० वर्ग मीटर; २०,००,००० वर्ग फिट जग्गा तोकिएको थियो र कार्यान्वयन पाकिस्तानी इन्जिनियरहरू र कामदारहरूलाई तोकिएको थियो। मस्जिदको निर्माण सन् १९७६ मा अजिम खानको नेतृत्वमा पाकिस्तानको राष्ट्रिय निर्माण लिमिटेडद्वारा सुरु गरिएको थियो र साउदी अरबया सरकारद्वारा १३ करोड साउदी रियाल भन्दा बढीको लागतमा अनुदान दिइएको थियो। राजा फैसल बिन अब्दुल अजीजले कोषको भूमिका निर्वाह गरेका थिए र सन् १९७५ मा उनको हत्या पछि मस्जिद र त्यसतर्फ जाने बाटो दुवै उनको नाममा राखिएको थियो। राजा फैसल बिन अब्दुल अजीजका उत्तराधिकारी राजा खालिदले अक्टोबर १९७६ मा मस्जिदको शिलान्यास गरेका थिए र सन् १९७८ मा निर्माण सम्झौतामा हस्ताक्षर गरेका थिए। मस्जिदको बारेमा आधारभूत जानकारी शिलान्यासमा लेखिएको पाउन सकिन्छ। १८ जुन १९८८ मा, पहिलो प्रार्थना गरिएको थियो, यद्यपि मस्जिद सन् १९८६ मा सम्पन्न भएको थियो। प्रार्थनाको लागि भवन हुनुको साथै मस्जिद मैदान केही वर्ष पहिले अन्तर्राष्ट्रिय इस्लामी विश्वविद्यालय पनि थियो तर त्यसपछि सन् २००० मा नयाँ क्याम्पसमा सारिएको छ। केही परम्परागत र रूढिवादी मुस्लिमहरूले सुरुमा यसको अपरम्परागत डिजाइन र परम्परागत गुम्बज संरचनाको अभावको लागि डिजाइनको आलोचना गरेका थिए।

 क्षमता 

मस्जिदमा लगभग ३,००,००० पूजा गर्ने व्यक्तिहरू बस्न सक्छन्। मस्जिदको चारवटै मीनारहरू ९० मिटर (३०० फिट) उचाइका छन् (दक्षिण एसियामा सबैभन्दा अग्ला मीनारहरू) र १०×१० मिटर परिधिमा छन्।  यसको मुख्य क्षेत्रहरूमा रहेका मुख्य हल र आँगनहरूमा गरि यहाँ ७४,००० व्यक्तिहरू अटाउन सक्छन्। मस्जिद वरिपरिको क्षेत्रमा २,००,००० व्यक्तिहरू अट्छन्।

 चित्र दीर्घा 

 सन्दर्भ सामग्रीहरू 

श्रेणी:इस्लामाबादका मस्जिदहरू
श्रेणी:पाकिस्तानका राष्ट्रिय प्रतीकहरू
श्रेणी:पाकिस्तान साउदी अरब सम्बन्ध