धोण्डो केशव कर्वे

''

धोण्डो केशव कर्वे (१८ अप्रिल १८५८ – ९ नोभेम्बर १९६२) महर्षि कर्वे भनेर चिनिने, भारतमा महिला कल्याणको क्षेत्रमा एक समाज सुधारक थिइन्। उनले विधवा पुनर्विवाहको वकालत गरे र उनले आफैं पनि विधवासँग विवाह गरे। कर्वे विधवाहरूको शिक्षाको प्रवर्द्धनमा अग्रगामी थिए। उनले सन् १९१६ मा भारतमा पहिलो महिला विश्वविद्यालय, श्रीमती नाथीबाई दामोदर ठाकरसे महिला विश्वविद्यालय स्थापना गरे। महर्षि कर्वे - Indiatoday Online सन् १९५८ मा उनको १०० औं जन्मदिनको अवसरमा भारत सरकारले उनलाई सर्वोच्च नागरिक पुरस्कार भारत रत्न प्रदान गरेको थियो। उनले देवदासी प्रथाविरुद्ध सम्मेलन आयोजना गरे । उनले केटीहरूको लागि अनाथ बालिकाश्रम सुरु गरे। उनको प्रयासबाट २० औं शताब्दीमा पहिलो महिला विश्वविद्यालय स्थापना भएको थियो। 

जीवनी

प्रारम्भिक जीवन र शिक्षा

धोंडो केशव कर्वेको जन्म १८ अप्रिल १८५८ मा महाराष्ट्रको रत्नागिरी जिल्लाको शेरावलीमा भएको थियो।
उहाँ निम्न मध्यम वर्गीय चितपावन ब्राह्मण परिवारका हुनुहुन्थ्यो र उहाँको बुबाको नाम केशव बापुन्ना कर्वे थियो। www.beaninspirer.com/dhondo-keshav-karve-the-great-indian-social-reformer  सन् १८८४ मा उनले एल्फिन्स्टन कलेजबाट गणितमा स्नातक गरे।  

जीवनवृति
अङ्गुठाकार|१९१६

1891-1914 को समयमा, कार्वेले पुणे, महाराष्ट्रको फर्ग्युसन कलेजमा गणित पढाए।  
1929 मा, उहाँले युरोप, अमेरिका र जापान भ्रमण गर्नुभयो। यस यात्राको क्रममा उनले अल्बर्ट आइन्स्टाइनलाई भेटे। यो विश्व भ्रमणको क्रममा उनले विश्वविद्यालयका लागि कोष पनि उठाए । 

पुरस्कार र सम्मान
1942 - बनारस हिन्दू विश्वविद्यालय द्वारा डक्टर अफ लेटर (डी. लिट.) सम्मानित
1951 – डि.लिट. पुणे विश्वविद्यालय द्वारा
1954 – डि.लिट. द्वारा S.N.D.T. विश्वविद्यालय
1955 – भारत सरकार द्वारा पद्म विभूषण सम्मानित 
1957 - LL.D. मुम्बई विश्वविद्यालय द्वारा
1958 – भारत सरकार द्वारा भारत रत्न, भारतको सर्वोच्च नागरिक पुरस्कारबाट सम्मानित

उनको सम्मानमा, पुणेको कर्वेनगरलाई उनको नाममा नामकरण गरिएको थियो र मुम्बईको क्वीन्स रोडको नाम महर्षि कर्वे रोड राखिएको थियो।

सन्दर्भ सामग्रीहरू

बाह्य कडीहरू

श्रेणी:सम्मान
श्रेणी:भारत रत्न
श्रेणी:हिन्दीबाट अनुवादित