हो जाति

{{Infobox ethnic group
| group            = हो
| population       = 
| total_ref        = 
| total_year       = सन् २०११
| image            = Ho Tribal Lady.jpg
| caption          =परम्परागत पोशाकमा सजिएकी हो जनजाति महिला।
| popplace         = 
| region2          = झारखण्ड 
| pop2             = ९,२८,२८९
| region3          =  ओडिसा
| pop3             = ७,०५,६१८
| region4          =  पश्चिम बङ्गाल
| pop4             = २३,४८३
| region5          = बिहार
| pop5             = ७१५
| languages        = हो भाषा
| religions        = 
| related          = 
| footnotes        = ओडिसाको जनसङ्ख्या तथ्याङ्कमा 'कोल, कोलाह' र ''लार्को-कोल' समावेश छन्, जुन छुट्टै अनुसूचित जनजातिको रूपमा सूचीबद्ध भए तापनि हो यिनीहरू होको अर्को नाम हो।
| native_name      = लार्का कोल
| native_name_lang = 
| flag             = 
}}हो जाति''' भारतको आग्नेली मुन्डा जातीय समूह हो। तिनीहरू प्रायः झारखण्डको कोल्हान क्षेत्रमा र उत्तरी ओडिसामा बसोबास गर्दछन्। सन् २०११ को भारतीय जनगणना अनुसार, यस जातिको कुल अनुसूचित जनजाति जनसङ्ख्याको क्रमशः १०.७% र ७.३% छन्। सन् २००१ मा राज्यमा लगभग ७,००,००० जनसङ्ख्या भएको हो, सन्थाल, कुरुख र मुन्डा पछि झारखण्डमा चौथो सबैभन्दा धेरै जनसङ्ख्या भएको अनुसूचित जनजाति हो। हो जातिहरू ओडिसा, पश्चिम बङ्गाल र बिहारका छिमेकी राज्यहरूमा पनि बसोबास गर्छन्, जसले गर्दा सन् २००१ सम्ममा कुल सङ्ख्या ८०६,९२१ पुगेको थियो। यो जाति बङ्गलादेश र नेपालमा पनि बसोबास गर्दछन्।

एथ्नोलगका अनुसार, सन् २००१ सम्ममा हो भाषा बोल्ने मानिसहरूको कुल सङ्ख्या १,०४०,००० थियो। यस क्षेत्रका अन्य आग्नेली समूहहरू जस्तै, हो ले बहुभाषिकताको फरक-फरक भाषाहरू बोल्ने गर्दछन् जसमा हिन्दी र अङ्ग्रेजी पनि प्रयोग गरिन्छ।

हो जातिका अधिकांश मानिसहरू कृषिमा संलग्न छन्। उनीहरू मध्ये कोही जग्गाधनी छन् भने कोही मजदुर र खानी काममा पनि संलग्न छन्। भारतको बाँकी भागको तुलनामा, हो जातिको साक्षरता दर कम छ र  विद्यालय भर्नाको दर पनि कम छ। झारखण्ड सरकारले हालै बालबालिकाहरूमा भर्ना र साक्षरता बढाउन मद्दत गर्ने उपायहरू अनुमोदन गरेको थियो।

 शब्दको उत्पत्ति 
"हो" शब्द हो भाषाबाट आएको हो, जहाँ "हो" को अर्थ "मानव" हुन्छ। यो नामले तिनीहरूको जातीय पहिचान र भाषा दुवैलाई समेट्छ, जुन आग्नेली भाषा परिवार भित्र मुन्डारीसँग नजिकबाट जोडिएको छ। ओडिसामा, कोल, कोल्हा र कोलाह जस्ता हो जनजातिका केही खण्डहरूलाई आधिकारिक रूपमा फरक समूहको रूपमा मान्यता दिइएको छ। यी नामहरू औपनिवेशिक उपनाम कोलबाट लिइएका हुन्, जुन उत्तरी भारतभरका आदिवासी समुदायहरूका लागि व्यापक रूपमा प्रयोग हुने शब्द हो। यो हु, होरो र होरोको जस्ता उपनाम र उपनामहरूको मिश्रणबाट लिइएको हो, जुन सबैले तिनीहरूको भाषामा "मानव" वा "मानव जाति"लाई जनाउँछ। तिनीहरूलाई ऐतिहासिक रूपमा लार्का कोल पनि भनिन्थ्यो, जसले तिनीहरूको विद्रोही प्रकृतिलाई प्रतिबिम्बित गर्दछ, जुन लार्का (मुन्डा भाषामा "लडाकू") र कोल उपनाम कोलबाट बनेको थियो।

 धर्म 

सन् २००१ को राष्ट्रिय जनगणनामा, झारखण्डका ९१% होहरूले "अन्य धर्म र अनुशासन" मान्ने घोषणा गरेका थिए, जसको अर्थ तिनीहरू आफूलाई कुनै पनि प्रमुख धार्मिक समूहसँग सम्बन्धित ठान्दैनन् र "सरना" भनिने आफ्नो आदिवासी धार्मिक प्रणालीहरू पालना गर्छन्। सरना धर्म ("पवित्र वनको धर्म") को रूपमा पनि चिनिन्छ, यो धर्मले आदिवासीहरूको जीवनमा महत्त्वपूर्ण भूमिका खेल्छ।  देवता, देवी र आत्माहरूमा उनीहरूको विश्वास बाल्यकालदेखि नै उनीहरूमा जरा गाडेको छ। होहरूको धर्म धेरै हदसम्म सन्थाल, उराँव, मुन्डा र यस क्षेत्रका अन्य आदिवासी मानिसहरूसँग मिल्दोजुल्दो छन्। सबै धार्मिक अनुष्ठानहरू देउरी भनेर चिनिने गाउँका पुजारीद्वारा गरिन्छ। 

 टिप्पणीहरू 

 सन्दर्भ सामग्रीहरू 

 बाह्य कडीहरू 

 हो भाषा

श्रेणी:झारखण्डका जनजातिहरू
श्रेणी:असमका जनजातिहरू
श्रेणी:भारतमा रहेका जातीय समूहहरू
श्रेणी:भारतका अनुसूचित जनजातिहरू
श्रेणी:नेपालका जनजातिहरू
श्रेणी:बङ्गलादेशका जातीय समूहहरू