सोह्रौँ योजना (नेपाल)

सोह्रौँ योजना नेपालमा पाँच वर्ष (२०८१/८२–२०८५/८६) अवधिमा कार्यान्वयन गर्ने गरी अनुमोदन गरिएको योजना हो। विसं २१०० सम्म “समृद्ध नेपाल, सुखी नेपाली” को राष्ट्रिय लक्ष्य हासिल गर्ने दीर्घकालीन सोच, सार्वजनिक-निजी तथा सहकारी क्षेत्रको सशक्त सहभागितामा विसं २०८३ (सन् २०२६) मा नेपाललाई अति कम विकसित राष्ट्रबाट विकासशील देशमा स्तरोन्नति गर्ने तथा विसं २०८७ (सन् २०३०) सम्म दिगो विकास लक्ष्यहरू हासिल गर्दै मध्यम-आय भएको मुलुकमा पुर्याउने लक्ष्य तय गरिएको आधारमा पन्ध्रौँ योजना पछिको यो सोह्रौँ हो। 

योजनाको लक्ष्य अन्तर्गत भ्रष्टाचार न्यूनीकरणको सूचकांक ४३ बाट सुधार गर्दै, विश्वव्यापी प्रतिस्पर्धात्मक सूचकांकमा ६५ सम्म पुर्याउने लक्ष्य राखिएको छ। यसैगरी, साक्षरता दरलाई ७६.२ प्रतिशतबाट ८५ प्रतिशतमा पुर्याउने, बेरोजगारी दरलाई ११.४ प्रतिशतबाट घटाउँदै ५ प्रतिशतसम्म सीमित गर्ने, विद्युत् उत्पादनलाई ११,७३९ मेगावाटसम्म पुर्याउने र यसबाट प्रतिव्यक्ति विद्युत् खपतलाई हालको ३८० युनिटबाट ७०० युनिटसम्म बढाउने लक्ष्य तय गरिएको छ। गत आर्थिक वर्षमा १.९ प्रतिशतको आर्थिक वृद्धि दरलाई गति दिँदै, योजना अवधिभरको औसत आर्थिक वृद्धि दरलाई वार्षिक ७.१ प्रतिशतमा पुर्याउने प्रस्ताव मस्यौदामा राखिएको छ।

 सोच, उद्देश्य, रणनीति तथा रूपान्तरणका क्षेत्र 

 सोच 
सुशासन, सामाजिक न्याय र समृद्धि

 उद्देश्य 

 राजनीतिक, प्रशासनिक, राष्ट्रिय, निजी तथा गैरसरकारी क्षेत्रहरूमा सुशासन कायम गर्नु।
 स्वास्थ्य, शिक्षा, रोजगारी, आवास, सुरक्षा तथा सार्वजनिक सेवा प्रवाहमा सामाजिक न्याय सुनिश्चित गर्नु।

 मानवीय जीवन र राष्ट्रिय अर्थतन्त्रमा समृद्धि हासिल गर्नु।

 रणनीति 
(१) विकासका सबै क्षेत्र तथा आयाममा देखिएका संरचनागत अवरोधहरूको पहिचान, सम्बोधन र निराकरण गर्दै उत्पादन, उत्पादकत्व तथा प्रतिस्पर्धात्मक क्षमता अभिवृद्धि गर्ने।

(२) सङ्घ, प्रदेश र स्थानीय तीनै तह तथा सरकारी, निजी, सहकारी र गैरसरकारी क्षेत्र एवम् विकास साझेदार बीचको अन्तरसम्बन्ध र कार्यान्वयन क्षमतालाई मजबुत तुल्याउँदै दिगो विकास योजना कार्यान्वयन गर्ने।

(३) विकासका सबै क्षेत्र तथा आयाममा लैङ्गिक मूलप्रवाहिकीकरण, आधुनिक प्रविधिको प्रयोग, वातावरण संरक्षण र विपद् जोखिम न्यूनीकरणलाई अन्तरसम्बद्ध बनाउने।

(४) अध्ययन, अनुसन्धान तथा तथ्य र प्रमाणमा आधारित नीति निर्माण एवम् विकास कार्यक्रम कार्यान्वयन गर्ने।

 रूपान्तरणका क्षेत्र 
(१) समावेशी आर्थिक आधारहरूको सबलीकरण र उच्च आर्थिक वृद्धि

(२) उत्पादन, उत्पादकत्व तथा प्रतिस्पर्धात्मक क्षमता अभिवृद्धि

(३) उत्पादकशील रोजगारी, मर्यादित श्रम र दिगो सामाजिक सुरक्षा

(४) स्वस्थ, शिक्षित र सीपयुक्त मानव पूँजी निर्माण

(५) गुणस्तरीय भौतिक पूर्वाधार विकास एवम् सञ्‍जाल अन्तर-आबद्धता

(६) योजना-बद्ध, दिगो र उच्चस्तरीय शहरीकरण तथा बस्ती विकास

(७) लैङ्गिक समानता, सामाजिक न्याय तथा समावेशी समाज

(८) प्रौद्योगिकी तथा सूचना अर्थतन्त्रको सुदृढीकरण र समुचित विकास

(९) गरिबी तथा असमानता न्यूनीकरण र समतामूलक समाज निर्माण

(१०) प्रभावकारी वित्त व्यवस्था तथा पूँजीगत खर्च प्रवर्द्धन

(११) शान्तिपूर्ण समाज तथा सुशासन प्रवर्द्धन

(१२) जलवायु अनुकूलन, जलवायु परिवर्तन र हरित अर्थतन्त्र

(१३) प्राविधिक विकासमूलक बाटोहरू रणनीतिक तथा दिगो विकास लक्ष्य कार्यान्वयन।

परिणात्मक लक्ष्य‍‍
+ सुशासनका राष्ट्रिय लक्ष्य क्र.सं.  सूचक  एकाइ  आ.व. २०७९/८० को स्थिति  आ.व. २०८५/८६ को लक्ष्य १.  विधिको शासन सूचकाङ्क  सूचकाङ्क  ०.५२  ०.८० २.  विश्वव्यापी प्रतिस्पर्धी सूचकाङ्क  सूचकाङ्क  ५२  ६५ ३.  भ्रष्टाचार न्यूनीकरण अनुभूति सूचकाङ्क  सूचकाङ्क  ३५  ४३ ४.  विद्युतीय सरकार विकास सूचकाङ्क  सूचकाङ्क  ०.५१२  ०.६०० ५.  निर्वाचनमा मतदाताको सहभागिता  प्रतिशत  ६२  ८५ ६.  अदालतमा दर्ता भएका मुद्दाको फछ्यौट  प्रतिशत  ६४  ७५ ७.  कुल विनियोजनमा खर्चको अनुपात  प्रतिशत  ८०  ९० ८.  बेरूजू (कुल गार्हस्थ्य उत्पादनको अनुपातमा)  प्रतिशत  १०.९  ५.० ९.  राष्ट्रिय परिचय-पत्र नम्बर प्राप्त गरेका नेपाली नागरिक  प्रतिशत  ६३.४  ९० १०.  पाँच वर्षमुनिका बालबालिकाको जन्म दर्ता  प्रतिशत  ७४  १००

+ सामाजिक न्यायका राष्ट्रिय लक्ष्य क्र.सं.  सूचक  एकाइ  आ.व. २०७९/८० को स्थिति  आ.व. २०८५/८६ को लक्ष्य १.  असमानता समायोजित मानव विकास सूचकाङ्क  सूचकाङ्क  ०.४२४  ०.६०० २.  उपभोगमा आधारित जिनी गुणक  गुणक  ०.३००  ०.२८० ३.  सम्पत्तिमा आधारित जिनी गुणक  गुणक  ०.२४  ०.२२ ४.  उच्च खाद्य असुरक्षाको स्थितिमा रहेका परिवार  प्रतिशत  १.३  १.० ५.  आधारभूत सामाजिक सुरक्षामा आबद्ध जनसङ्ख्या  प्रतिशत  ३२  ६० ६.  लैङ्गिक विकास सूचकाङ्क  सूचकाङ्क  ०.८८५  ०.९६७ ७.  लैङ्गिक असमानता सूचकाङ्क  सूचकाङ्क  ०.४९५  ०.२२५ ८.  रोजगारीमा महिला र पुरुषको सहभागिता  अनुपात  १:१.७  १:१.२ ९.  बाध्यकारी श्रमको दर (१५ वर्ष वा सोभन्दा माथि)  प्रतिहजार  १.२  ० १०.  महिलाको नाममा घर वा जग्गा वा घरजग्गा दर्ता गरेका परिवार  प्रतिशत  २३.८  ३५.०

+ समृद्धिका राष्ट्रिय लक्ष्य क्र.सं.  सूचक  एकाइ  आ.व. २०७९/८० को स्थिति  आ.व. २०८५/८६ को लक्ष्य १.  आर्थिक वृद्धिदर (आधारभूत मूल्यमा)  प्रतिशत  ३.५%  ७.३ २.  प्रतिव्यक्ति आय  अमेरिकी डलर  १४५६*  २३५१ ३.  गरिबीको रेखामुनि रहेको जनसङ्ख्या (निरपेक्ष गरिबी)  प्रतिशत  २०.३  १२.० ४.  उपभोक्ता मुद्रास्फीति  प्रतिशत  ७.७  ५.० ५.  मानव विकास सूचकाङ्क  सूचकाङ्क  ०.६०१  ०.६५० ६.  मानव सम्पत्ति सूचकाङ्क  सूचकाङ्क  ७६.३  ७८.० ७.  आर्थिक तथा वातावरणीय जोखिम सूचकाङ्क  सूचकाङ्क  २९.७  २४.० ८.  साक्षरता दर (१५ वर्ष माथि)  प्रतिशत  ७६.२  ८५.० ९.  अपेक्षित आयु (जन्म हुँदाको)  वर्ष  ७१.३  ७३.० १०.  ३० मिनेटको दूरीमा स्वास्थ्य संस्थामा पहुँच भएको परिवार  प्रतिशत  ७७  ९० ११.  उच्च मध्यमस्तरको खानेपानीमा पहुँच भएको घरपरिवार  प्रतिशत  २५.८  ४५ १२.  बेरोजगारी दर  प्रतिशत  ११.४**  ५.० १३.  श्रम उत्पादकत्व  रु. हजारमा  २४५  २७५ १४.  कृषि वस्तुको औसत उत्पादकत्व (प्रमुख बाली)  मे.ट. प्रति हेक्टर  ३.३  ३.७ १५.  बैङ्क तथा वित्तीय संस्थामा पहुँच पुगेको परिवार  प्रतिशत  ६३  ८५ १६.  सडक घनत्व  कि.मि. प्रति व.कि.मि.  ०.६३  ०.७७ १७.  विद्युत उत्पादन (जलविद्युत तथा वैकल्पिक ऊर्जा जडित क्षमता)  मेगावाट  २९६२***  ११,७६९ १८.  प्रतिव्यक्ति विद्युत उपभोग  किलोवाट घण्टा  ३८०  ७०० १९.  विद्युतमा पहुँच पुगेको जनसङ्ख्या  प्रतिशत  ९६.७  १०० २०.  इन्टरनेटमा पहुँच पुगेको जनसङ्ख्या  प्रतिशत  ६९.२  ९०.०

 मुख्य सामग्री 

 सोह्रौँ योजना  

सन्दर्भ सामग्रीहरू