राष्ट्रियकरण

सरकार (राष्ट्रिय वा क्षेत्रीय)द्वारा निजी स्वामित्वमा रहेको वस्तुलाई सार्वजनिक वस्तुमा रूपान्तरण गर्नुलाई राष्ट्रियकरण भनिन्छ। उदाहरणको लागि, एक निजी बैंकको राष्ट्रीयकरण र सार्वजनिक गर्न सकिन्छ, र सन् १९६८ मा भारतमा यो भएको थियो।   राष्ट्रियकरण अन्तर्गत सरकारको कुनै पनि तल्लो तहको सम्पत्ति माथिल्लो तहमा लगिन्छ, जस्तै नगरपालिकाको कुनै पनि सम्पत्तिलाई राज्यको सम्पत्ति घोषणा गर्ने आदी पर्दछ। राष्ट्रियकरणको विपरीत प्रक्रियाको निजीकरण हो। ऐतिहासिक रूपमा, राज्यहरूले विभिन्न राजनीतिक प्रणालीहरू र आर्थिक प्रणालीहरूको एक विस्तृत विविधता अन्तर्गत विभिन्न उद्देश्यहरूको लागि राष्ट्रियकरण गरेका छन्।{{cite web
 |https://archive.org/details/oxfordcompaniont00hast/page/677 677]
 | isbn= 978-0198600244 |access-date= 8 December 2019

मार्क्सवादी सिद्धान्त 
मार्क्सवादी सिद्धान्तमा "एक्स्प्रोप्रिएसन अफ एक्सप्रोप्रिएटर expropriation of expropriators (शासक वर्ग)" र "लुटेराहरूलाइ लुट" ("грабь награбленное")शब्दावली उल्लेख गरिएको छ, जुन रुसी अक्टोबर क्रान्तिको समयमा निकै लोकप्रिय भएको थियो।Orlando Figes, A People's Tragedy: Russian Revolution, 1996, . The term is also used to describe nationalization campaigns by communist states, such as dekulakization and collectivization in the USSR.Richard Pipes Property and Freedom, Vintage Books, A division of Random House, Inc., New York, 1999, , page 214.

राष्ट्रियकरण किन गरिन्छ?‍
राष्ट्रियकरणका विविध दृष्टिकोण हुन्छन्।

 राजनैतिक दृष्टिकोण 
समाजवादी आर्थिक प्रणालीको स्थापना गर्नु राष्ट्रियकरणको उद्देश्य हो। अर्थात् समाजवादमा राष्ट्रिय उत्पादनलाई न्यायोचित रुपमा सार्वजनिक हित र उपयोगको लागि वितरण हुने व्यवस्था स्थापित गरिन्छ।

 आर्थिक दृष्टिकोण 
निजी नियन्त्रणमा रहेका कम्पनी, उद्योग वा सम्पत्तिहरू लिई सरकारको नियन्त्रणमा राख्ने प्रक्रिया राष्ट्रियकरण हो।
राष्ट्रियकरण प्रायः विकासोन्मुख देशहरूमा हुन्छ । सम्पत्ति नियन्त्रण गर्ने वा विदेशी स्वामित्वमा रहेका उद्योगहरूमा राष्ट्रको प्रभुत्व कायम गर्ने राष्ट्रिय आवश्यकता नै राष्ट्रियकरण हो।
देशमा उत्पादित वस्तु र सेवाको नागरिकहरूमा न्यायोचित वितरण स्थापना गर्न, सर्वसुलभ र सहज पहुँचको व्यवस्था गर्न, वस्तु र सेवाको उपभोगमा समान अवसरको अवस्था कायम राख्न राष्ट्रियकरण गरिन्छ।

 विश्वमा राष्ट्रियकरण 
विश्व समयक्रम र परिस्थिति अनुसार प्राय सबै देशहरूले विभिन्न क्षेत्रमा राष्ट्रियकरण गरेका छन्। राष्ट्रियकरण गरेका देशहरूको सूचीःलिंक[] र विश्वका देशहरू:लिंक[]मा गरिएका राष्ट्रियकरणका क्षेत्रहरू
 संयुक्त राष्ट्र संघमा सदस्य रहेका देशहरुमा राष्ट्रियकरण 

 (क) उत्तर अमेरिकामा राष्ट्रियकरण 

१.क्यानाडा 
 1918 क्यानेडियन नेसनल रेलवे, प्रथम विश्वयुद्धको समयमा र पछि दिवालियापन पछि राष्ट्रव्यापी धेरै प्रणालीहरूबाट सिर्जना गरिएको, र 1995 मा निजीकरण पछि। निगम, सामुद्रिक एट्लान्टिक र भाया रेल (अझै पनि सरकारी स्वामित्वमा रहेका) सबै एकै समयमा कम्पनीका सहायक थिए) 
1943 एल्डोराडो रिसोर्सेस, निजी रेडियम र युरेनियम खानी कम्पनीलाई क्यानाडाको संघीय सरकारले म्यानहट्टन परियोजना को लागि युरेनियम आपूर्ति गर्न सम्झौता गरेपछि राष्ट्रियकरण गरेको थियो। 1988 मा क्यामेको गठन गर्न सास्काचेवान माइनिङ डेभलपमेन्ट कर्पोरेशन सँग गाभिएपछि निजीकरण गरियो।
1944 हाइड्रो-क्युबेक, पहिलो पटक मन्ट्रियल वरपर क्युबेक मा लिबरल सरकारद्वारा बिजुलीको चिन्ताको आंशिक राष्ट्रियकरण मार्फत सिर्जना गरिएको थियो। Adélard Godbout। 1960 को प्रारम्भिक शान्त क्रान्ति को दौडान, क्युबेकमा बाँकी 11 निजी स्वामित्वमा रहेका बिजुली कम्पनीहरूलाई जीन लेसेज को लिबरल सरकारद्वारा राष्ट्रियकरण गरिएको थियो। 
1975 सास्काचेवानको पोटास कर्पोरेशन, सास्काचेवानको प्रान्त पोटास उद्योगको राष्ट्रियकरण गरिएको अंश। धेरै पोटास उत्पादकहरू राष्ट्रियकरणको सट्टा सरकारलाई बेच्न राजी भए।

२. संयुक्त राज्य अमेरिका 
1775: पूर्व तेह्र उपनिवेश मा हुलाक सडकहरू यू.एस. हुलाक कार्यालय पोस्टमास्टर जनरल बेन्जामिन फ्र्याङ्कलिन अमेरिकी क्रान्ति को समयमा सेकेन्ड कन्टिनेन्टल कांग्रेस को डिक्री द्वारा नेतृत्व। द्वारा सफल U.S. हुलाक कार्यालय विभाग संयुक्त राज्य अमेरिकाको पोस्टल क्लज द्वारा सक्षम संविधान, र अन्ततः U.S. हुलाक सेवा पोस्टल पुनर्गठन ऐन १९७० पछि। 

1862 संयुक्त राज्य सैन्य रेलमार्ग (USMRR), U.S. युद्ध विभाग 1862 को रेलवे र टेलिग्राफ ऐन द्वारा, यो राज्य-स्वामित्व भएको संस्थामा मर्ज गरियो र सबै कब्जा गरिएको Confederate रेल र अन्य रेल सम्पत्तिहरू।Thomas M Hanna (2019) : संयुक्त राज्य अमेरिकामा राष्ट्रियकरणको इतिहास - द नेक्स्ट सिस्टम प्रोजेक्ट, 9 नोभेम्बर 120 जारी गरियो .

1917: मर्क एण्ड क. संयुक्त राज्य अमेरिकाको संघीय सरकार द्वारा कब्जा संघीय सरकार संयुक्त राज्य अमेरिका गृह मोर्चाको समयमा विश्व युद्ध I मूल मर्क समूह जर्मनीमा सञ्चालन।
 *1917: सबै संयुक्त राज्य अमेरिका रेलमार्गहरू रेलमार्ग प्रशासन द्वारा विश्व युद्ध I द्वारा युद्धकालीन उपायको रूपमा सञ्चालन गरिएको (तर स्वामित्वमा छैन)। रेलमार्गहरू 1920 मा Esch-Cummins Act अन्तर्गत निजी नियन्त्रणमा फिर्ता गरियो। 

 1918: अमेरिकी टेलिफोन प्रणालीलाई जुलाई 31, 1918 मा राष्ट्रियकरण गरियो र हुलाक कार्यालय विभागको नियन्त्रणमा राखियो। यो 31 जुलाई, 1919 मा निजी स्वामित्वमा फिर्ता गरियो।The Wires Go to War: The U.S. Experiment with Government पहिलो विश्वयुद्धको समयमा टेलिफोन प्रणालीको स्वामित्व 

1939: टेनेसी उपत्यका प्राधिकरण को संगठनले टेनेसी इलेक्ट्रिक पावर कम्पनी को राष्ट्रियकरण गरेको थियो।

1943: 27 डिसेम्बर, 1943 मा, राष्ट्रपति रुजवेल्टले हडताललाई समाधान गर्न केही हप्ताको लागि रेलमार्गहरू राष्ट्रियकरण गरे। PBS|url=https://www.pbs.org/wgbh/americanexperience/features/streamliners-timeline/|access-date=2022-01-29|website=www.pbs.org|language=en } 

1971: राष्ट्रिय रेलमार्ग यात्रु निगम (Amtrak) एक सरकारको स्वामित्वमा रहेको निगम हो जुन अमेरिकी रेलमार्गहरूलाई उनीहरूको कानुनी दायित्वबाट छुटकारा दिने स्पष्ट उद्देश्यका लागि 1971 मा सिर्जना गरिएको थियो। अन्तर-शहर रेल|अन्तर-शहर यात्री रेल]] सेवा। (मुख्यतया) रेल माल ढुवानी

 *1976: कन्सोलिडेटेड रेल कर्पोरेसन (कोनरेल) क्षेत्रीय रेल पुनर्गठन ऐन द्वारा मुख्य रूपमा उत्तरपूर्व; कन्रेललाई सीएसएक्स यातायात र नोर्फोक दक्षिणी रेलवे द्वारा अधिग्रहण गर्दा ओम्निबस बजेट मेलमिलाप ऐन अन्तर्गत निजीकरण गरिएको थियो, यद्यपि यो नोर्फोक दक्षिणी रेलवे द्वारा सञ्चालन भइरहेको छ। [Conrail साझा सम्पत्ति सञ्चालन| सम्पत्ति व्यवस्थापन र नेटवर्क सेवा प्रदायक]]। Conrail को लागि प्रारम्भिक योजनाहरूले यसलाई पहिलो विश्वयुद्धको समयमा जस्तै वास्तवमा राष्ट्रियकरण प्रणाली बनाउन सक्ने थियो, तर Association of American Railroads ले एउटा वैकल्पिक प्रस्तावलाई जित्यो।

1989: रिजोलुसन ट्रस्ट कर्पोरेशन ले वित्तीय संस्था सुधार ऐन अन्तर्गत सयौं असफल बचत र ऋण संघको नियन्त्रण कब्जा गर्यो। , रिकभरी, र प्रवर्तन ऐन [[बचत र ऋण संकट 

2001: सेप्टेम्बर ११ को आक्रमण को प्रतिक्रियास्वरूप, विमानस्थल सुरक्षा उद्योगलाई राष्ट्रियकरण गरियो र एफएए-नियन्त्रित उडन र यातायात सुरक्षा ऐन अन्तर्गत [यातायात सुरक्षा प्रशासन]]। 

2008: केही अर्थशास्त्रीहरूले सरकारको फेडरल होम लोन मोर्टगेज कर्पोरेशन र फेडरल नेशनलको संघीय अधिग्रहण मोर्टगेज एसोसिएसन]] राष्ट्रियकरण (वा पुन: राष्ट्रियकरण) भएको छ।फ्यानी माई र फ्रेडी म्याक सँग प्रयोग गरिएको संरक्षक मोडेल राष्ट्रियकरण भन्दा ढीलो र अधिक अस्थायी छ।{{समाचार उद्धृत गर्नुहोस् | last1 = ब्याक्सटर | first1 = लरेन्स | last2 = खैरो | first2 = बिल | last3 = Cox | first3 = जिम | शीर्षक = अन्तमा, कतैको लागि पुल | अखबार = हफिंगटन पोस्ट | मिति = फेब्रुअरी २७, २००९ | url = https://www.huffingtonpost.com/lawrence-baxter-bill-brown-and-james-cox/finally-a-bridge-to-somew_b_170688.html} }

2009: केही अर्थशास्त्रीहरूले सिटिग्रुप को सन्दर्भमा संकटग्रस्त सम्पत्ति राहत कार्यक्रम र [[आकस्मिक आर्थिक स्थिरीकरण ऐन 2008 आंशिक राष्ट्रियकरण भएको हो। यस सम्बन्धमा सरकारका कार्यहरू [जनरल मोटर्स]] ले सीईओ लाई सरकारले अनुमोदित सीईओलाई प्रतिस्थापन गर्नुलाई पनि राष्ट्रियकरणको रूपमा लिइएको छ।जुन 1, 2009 मा, जनरल मोटर्स जनरल मोटर्स दिवालियापन , सरकारले देनदार-मा-कब्जा वित्तपोषण मा $50 बिलियन सम्म लगानी गरेको र कम्पनीमा 60% स्वामित्व लिएको छ। अमेरिकी सरकारको स्वामित्वको अतिरिक्त, क्यानाडा र ओन्टारियो ले पनि जनरल मोटर्सको क्रमशः ७.९% र ३.८% स्वामित्व लिएको छ।

३. मेक्सिको 
1938 पेट्रोलियम उद्योगको उत्खनन्: राष्ट्रपति लाजारो कार्डेनासले पेट्रोलियम कम्पनीहरू सरकारको विरुद्धमा विद्रोह गरेको र उहाँलाई दिइएको शक्तिहरू अन्तर्गत एक आदेश जारी गर्नुभयो। सन् १९३६ को उत्तरार्धमा मेक्सिकोको कंग्रेस द्वारा पारित भएको अख्तियारी ऐनले उनीहरूलाई कब्जा गरेको थियो। मार्च 19, 1938, संघका कर्मचारीहरूले सम्पत्तिहरू नियन्त्रणमा लिए, अन्ततः यसलाई Pemex को रूपमा पुन: संगठित गरे।
1960 राष्ट्रपति एडोल्फो लोपेज मातेओस राष्ट्रियकृत [[मेक्सिकोमा विद्युत क्षेत्र CFE)। राष्ट्रपति कार्लोस सालिनास डे गोर्टारी ले 1992 मा प्रणालीलाई पुन: निजीकरण गर्नुभयो, यद्यपि राज्यको स्वामित्वमा रहेको CFE प्रभावशाली रहन्छ।
 1982 मेक्सिकोको बैंकिङ प्रणाली को राष्ट्रियकरण  ऋण संकट। कार्लोस सालिनास डे गोर्टारी प्रेसिडेंसी (१९८८–१९९४) अन्तर्गत १९९१ र १९९२ को बीचमा मेक्सिकन परिवार समूहहरूमा राष्ट्रियकृत बैंकहरू निजीकरण धेरै छिटो भयो।
४. ग्वाटेमाला 
५.बेलीज 
६. एल साल्भाडोर 
७.होन्डुरस 
८. कोस्टारिका 
९. निकारागुआ 
१०.पनामा 
११. बर्मुडा 
१२.बहामास 
१३. हाइटी 
१४. क्युबा 
1959 को क्युबाली क्रान्ति पछि क्यास्ट्रो सरकारले बिस्तारै सबै विदेशी-स्वामित्व भएका निजी कम्पनीहरूलाई कब्जा गर्यो, जसमध्ये अधिकांश अमेरिकी निगमहरू र व्यक्तिहरूको स्वामित्वमा थिए। तत्काल ट्रिगर अमेरिकी स्वामित्वमा रहेको तेल प्रशोधन कम्पनीहरूले सोभियत संघबाट प्राप्त कच्चा तेललाई परिष्कृत गर्न अस्वीकार गर्नु थियो। तेल नहुने सम्भावनाको सामना गर्दै, क्युबाले तीन अमेरिकी रिफाइनरीहरूलाई राष्ट्रियकरण गर्यो। यस कार्यले क्युबामा अमेरिकी प्रतिबन्ध लाई बढायो, जसले सबै अमेरिकी स्वामित्वको सम्पत्तिलाई राष्ट्रियकरण गरेर प्रतिक्रिया दियो। अन्ततः सबै क्युबाली निजी सम्पत्ति राष्ट्रियकरण गरियो।

1966 मा सुरुमा, क्यास्ट्रो सरकारले क्युबामा सडक बिक्रेताहरू को स्तरसम्म बाँकी रहेका सबै निजी स्वामित्वमा रहेका व्यवसायहरू राष्ट्रियकरण गर्यो। मार्च 14, 1968 मा नयाँ "क्रान्तिकारी आक्रामक" को साथ प्रक्रियाले गति लियो। US लाई $१.३ मिलियन को सानो रकम भुक्तान गरिएको थियो। सम्बन्ध बिग्रनु अघि हितहरूले दुई सरकारहरू बीचको सबै सहयोग समाप्त गर्यो।

 १५.जमैका 
 १६.डोमिनिकन रिपब्लिक 
 १७.डोमिनिका 
 १८.सेन्ट किट्स र नेभिस 
 १९.सेन्ट लुसिया 
 २०.सेन्ट भिन्सेन्ट र द ग्रेनाडाइन्स 
 २१.बार्बाडोस 
 २२.ग्रेनाडा 
 २३.ट्रिनिडाड र टोबागो 

 (ख) दक्षिण अमेरिकामा राष्ट्रियकरण 

 १. कोलम्बिया 
1998 ग्रानाहोरार बैंक राष्ट्रियकरण
 २. भेनेजुएला 
1975 फलाम र इस्पात उद्योगको राष्ट्रियकरण।Vegard Bye (1979): भेनेजुएलामा तेलको राष्ट्रियकरण, जर्नल अफ द शान्ति अनुसन्धान , नम्बर 1, भोल्युम XVI, 1979।
1976, कार्लोस एन्ड्रेस पेरेज को अध्यक्षतामा भेनेजुएलाको तेल उद्योगको राष्ट्रियकरणको साथ PDVSA को स्थापना।
2007 मे १, २००७ मा, सरकारले राष्ट्रपति ह्युगो चाभेज को राष्ट्रियकरणको एउटा विवादास्पद घटक, विशाल ओरिनोको बेल्ट कच्चा परियोजनाहरूमाथिको परिचालन नियन्त्रणको विश्वको सबैभन्दा ठूलो तेल कम्पनीहरूबाट हटायो। ड्राइभ।
2008 अप्रिल ३, २००८ मा चाभेजले सिमेन्ट उद्योगको राष्ट्रियकरण गर्ने आदेश दिए।4787-BAF7-7F764A8BF7A0.htm अल जजीरा अंग्रेजी - अमेरिका - चाभेजले सिमेन्ट उद्योगलाई राष्ट्रियकरण गर्दछ 
2008 अप्रिल 9, 2008 मा, चाभेजले भेनेजुएलाको स्टील मिल Sidor को राष्ट्रियकरणको आदेश दिए, जसमा हाल लक्समबर्ग-आधारित टर्नियम छ। एक 60% हिस्सेदारी। सिडोरका कर्मचारी र सरकारको क्रमशः २०% हिस्सेदारी छ।{{समाचार उद्धृत गर्नुहोस् | url=https://www.reuters.com/article/worldNews/idUSN0942912020080409?feedType=RSS&feedName=worldNews | title=भेनेजुएलाको राष्ट्रियकरण गर्ने स्टिलमेकर सिडोर: युनियन | मिति = अप्रिल 9, 2008 | work=Reuters} }
2008 अगस्त 19, 2008 मा, चाभेजले अन्तर्राष्ट्रिय सिमेन्ट उत्पादक Cemex को स्वामित्वमा रहेको र सञ्चालित सिमेन्ट प्लान्टको अधिग्रहण गर्न आदेश दिए। जबकि Cemex को शेयर न्यूयोर्क स्टक एक्सचेन्ज मा घट्यो, सिमेन्ट प्लान्टले कम्पनीको व्यापारको लगभग 5% मात्र समावेश गर्दछ, र अन्य बजारहरूमा उत्पादन गर्ने कम्पनीको क्षमतामा प्रतिकूल असर पार्ने अपेक्षा गरिएको छैन। चाभेजले घर निर्माण र पूर्वाधार लक्ष्यहरू पूरा गर्न आफ्नो देशको कंक्रीट र इस्पात उद्योगहरूलाई राष्ट्रियकरण गर्न खोजिरहेका छन्।{{cite news|url=https://www.forbes.com/markets/2008 /08/19/cemex-venezuela-chavez-markets-equity-cx_ra_0819markets41.html |title=Venezuela Seizes Cemex - Forbes.com |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web /20081010171643/http://www.forbes.com/markets/2008/08/19/cemex-venezuela-chavez-markets-equity-cx_ra_0819markets41.html |archive-date=October 10, 2008 }
 2009 फेब्रुअरी २८, २००९ मा, चाभेजले सेनालाई सबै धान प्रशोधन र प्याकेजिङ प्लान्टहरू कब्जा गर्न आदेश दिए।<ref name="Ref_2009"></ref >
2013 डिसेम्बरमा यो स्वीकार गरिएको थियो कि नेटवर्क रेल लाई "सार्वजनिक क्षेत्र निकाय" को रूपमा पुन: वर्गीकृत गरिनेछ 2014 मा यसको वित्तीय दायित्वहरू अब औपचारिक रूपमा राष्ट्रिय ऋण को भागको रूपमा समावेश गरिएको छ।  धेरै बहस जारी छ, यद्यपि यो अझै पनि व्यापक सन्दर्भमा "राष्ट्रियकरण" को गठन गर्दछ।
2013 ग्लासगो प्रेस्टविक एयरपोर्ट स्कटिश सरकार द्वारा यसको अघिल्लो मालिक इन्फ्राटिलबाट £1 मा खरिद गरिएको थियो।
2018 Carillion को पतन पछि, इङ्गल्याण्डका 52 जेलहरूमा सुविधा व्यवस्थापन नयाँ सरकारी स्वामित्वको कम्पनी, Gov Facilities Services Limited लाई हस्तान्तरण गरियो।
 2018 On 24 June London North Eastern Railway took over the InterCity East Coast franchise after Virgin Trains East Coast overbid.East Coast train line to be put into public control BBC News 16 May 2018
2019 Ferguson Marine Engineering nationalised by the Scottish government.
2020 The ONS announced that private train operating companies were to be temporarily reclassified as "public non-financial corporations" from 1 April due to the government assuming the financial risk of their rail franchises during the COVID-19 pandemic. The train operating companies' debt is to be included in public borrowing figures and their employees are to be counted as public sector employees.
2021 In November 2020, the British government announced that AWE plc, operator of the Atomic Weapons Establishment, would become wholly owned by the Ministry of Defence from June 2021.
2021 Probation services in England and Wales for low- and medium-risk offenders brought back under public control after being privatised in 2014.
2021 Steel manufacturer Sheffield Forgemasters is purchased by the Ministry of Defence.
2021 Government-owned Operator of Last Resort takes over train operator Southeastern from its franchise holder Govia.
2021 Bulb Energy nationalised due to increasing wholesale energy costs and the energy price cap.
2022 In January 2022 the Scottish government announced that, from 1 April, Scotrail operations would be transferred from Abellio to a Scottish government owned company.
राष्ट्रियकरण पहिलो पोस्ट द्वितीय विश्वयुद्ध लेबर सरकारको मुख्य विशेषता थियो, १९४५ देखि १९५१ सम्म क्लेमेन्ट एट्ली को नेतृत्वमा। कोइला र स्टील उद्योगहरू राष्ट्रियकरण गर्नुपर्ने धेरै उद्योग वा सेवाहरूमध्ये दुई मात्र थिए, जबकि 1948 मा राष्ट्रिय स्वास्थ्य सेवा को गठनले सबैलाई अधिकार दिएको थियो। विश्वव्यापी स्वास्थ्य सेवा लाई। विन्स्टन चर्चिल, एन्थोनी इडेन, हेरोल्ड म्याकमिलन, एलेक डगलस-होम र [[एडवर्ड हेथ’को नेतृत्वमा पछिल्ला कन्जरभेटिभ सरकारहरू ]] ले युद्धपछिको सहमति को भागको रूपमा व्यावहारिक रूपमा सबै राष्ट्रियीकृत उद्योग र सेवाहरूलाई सार्वजनिक स्वामित्वमा रहन अनुमति दियो। जे होस्, सन् १९७९ मा मार्गरेट थ्याचरको चुनावी जितले कन्जरभेटिभहरूले राष्ट्रिय स्वास्थ्य सेवालाई जारी राख्ने अनुमति दिए पनि एक दशकभित्रै अधिकांश राष्ट्रियकृत उद्योग, सेवा र उपयोगिताहरू निजीकरण भएको देखे। लेबर पार्टीले सुरुमा थ्याचरको निजीकरणको विरोध गर्‍यो, तर टोनी ब्लेयर को नेतृत्वमा सन् १९९७ मा पुनः सत्तामा आएपछि राष्ट्रियकरण गर्ने पार्टीको प्रतिबद्धता त्यागिएको थियो। यद्यपि, फेब्रुअरी 2008 मा, ब्लेयरको उत्तराधिकारी Gordon Brown ले Great Recession को समयमा असफल Northern Rock बैंकलाई राष्ट्रियकरण गरे। धेरै ठूलो रोयल बैंक अफ स्कटल्याण्ड र ह्यालिफ्याक्स बैंक अफ स्कटल्याण्ड त्यस वर्षको अक्टोबरमा एउटै कारणले आंशिक रूपमा राष्ट्रियकरण गरिएको थियो। सार्वजनिक स्वामित्वमा लगभग चार वर्षपछि, उत्तरी रक भर्जिन मनी लाई बेचियो र नोभेम्बर 2011 मा रोयल बैंक अफ स्कटल्याण्ड स्यान्टन्डर समूह लाई शाखा बिक्री गर्न सहमत भयो। यद्यपि, रोयल बैंक अफ स्कटल्याण्ड र लोयड्स पाँच वर्ष पछि सार्वजनिक स्वामित्वमा रहन्छन् र नोभेम्बर 2012 मा पब्लिक अकाउंट्स कमिटी ले चेताउनी दियो कि बैंकहरू बेच्न धेरै वर्ष लाग्न सक्छ र £ 66 बिलियनमा अहिलेसम्म लगानी गरिएको छ। यी बैंकहरू कहिल्यै पुन: प्राप्ति हुन सक्दैन।{{समाचारहरू| url=https://www.bbc.co.uk/news/business-20349579 | काम = बीबीसी समाचार | title=MPs: RBS वा Lloyds को बिक्री 'वर्षको लागि होइन' | मिति=नोभेम्बर १६, २०१२}

अन्य देशहरूद्वारा राष्ट्रियकरण गरिएको ब्रिटिश सम्पत्ति 
1940 अर्जेन्टिना रेलवे
1953 ब्रिटिश पेट्रोलियमको इरानी सम्पत्ति (वास्तवमा एक अंश-राष्ट्रियकृत कम्पनीको अंशको राष्ट्रियकरण)
1956 इजिप्टियन सरकार ले स्वेज नहर को राष्ट्रियकरण गर्‍यो, जसको स्वामित्व स्वेज नहर कम्पनीको थियो जुन अंश ब्रिटिश सरकारको स्वामित्वमा थियो।
1962 सिलोन सरकारले आंशिक रूपमा ब्रिटिश स्वामित्वको रोयल डच शेल कम्पनीको सम्पत्ति राष्ट्रियकरण गर्‍यो।
1975 श्रीलंका सरकार ले ब्रिटिश स्वामित्वको रोपण कम्पनीहरूको सम्पत्ति राष्ट्रियकरण गर्यो।

१२. डेनमार्क 

१३. पोर्तुगल 
1974: कार्नेशन रिभोलुसन पछिका वर्षहरूमा, Junta de Salvação Nacional र Provisional Governments ले सबै बैंकिङ, बीमा, पेट्रोललाई राष्ट्रियकरण गरे। र औद्योगिक कम्पनीहरु। ती कम्पनीहरू मध्ये Companhia União Fabril (CUF), Champalimaud family र SONAE को सम्पत्तिहरू थिए। क्रान्तिअघि नै सरकारी स्वामित्वमा रहेका दूरसञ्चार कम्पनीहरूसँगै, १९८० र १९९० को दशकमा धेरै राष्ट्रियकरण गरिएका कम्पनीहरूलाई पुनर्निमाण गरिएको थियो। कृषि क्षेत्र, सरकारी अनुमान अनुसार, लगभग  कृषि भूमि अप्रिल 1974 र डिसेम्बर 1975 बीच भूमिको नाममा कब्जा गरिएको थियो। सुधार; लगभग 32% पेशाहरू अवैध रूपमा शासन गरिएको थियो। जनवरी 1976 मा, सरकारले गैरकानूनी रूपमा कब्जा गरिएको जग्गालाई यसको मालिकहरूलाई फिर्ता गर्ने वाचा गर्यो, र 1977 मा, यसले भूमि सुधार पुनरावलोकन कानून जारी गर्यो। अवैध रूपमा कब्जा गरिएको जग्गाको पुनर्स्थापना सन् १९७८ मा सुरु भयो।
2008: BPN - Banco Português de Negócios बैंकलाई यसको पतन रोक्न राष्ट्रियकरण गरियो।

 १४. स्पेन 
1927-1930 पेट्रोलियम उद्योगलाई राष्ट्रियकरण गरिएको थियो।
1941 स्पेनमा रेल यातायात 
1944 एयरलाइनको राष्ट्रियकरण Iberia Instituto Nacional de Industria अन्तर्गत। 
1945 राज्यले टेलिफोन अपरेटर Telefónica को 79% सेयर खरिद गर्दछ।
1983 रुमासा को क्षतिपूर्ति बिना नै राष्ट्रियकरण।

 १५.एन्डोरा 

 १६.फ्रांस 
फ्रान्समा राष्ट्रियकरण "Ancien Régime" अन्तर्गत संगठित 'राज्यहरू' वा राज्य एकाधिकारमा फर्किएको छ, उदाहरणका लागि, तंबाकू बिक्रीमा एकाधिकार। सञ्चार कम्पनीहरू फ्रान्स टेलिकम र ला पोस्टे राज्यको हुलाक र दूरसञ्चार एकाधिकारका अवशेषहरू हुन्।

दोस्रो विश्वयुद्ध पछि राष्ट्रियकरण क्षेत्रको ठूलो विस्तार भएको थियो।Myers (1949) 1982 मा दोस्रो लहर पछ्याइएको थियो।
1938 Société Nationale des Chemins de Fer Français (SNCF) (मूल रूपमा 51% राज्य होल्डिंग, 1982 मा 100% मा बढेर)
1945 फ्रान्समा धेरै राष्ट्रियकरणहरू, जसमा सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण बैंकहरू (क्रेडिट लियोनाइस, le Comptoir National d'escompte de Paris र Société Générale अरूहरू मध्ये), बीमा क्षेत्र समावेश गर्ने योजना र कम्पनीहरू, र कार निर्माता रेनो। फर्म लुइस रेनोको नाजी जर्मनी संग कथित सहयोग, यद्यपि यो निन्दा बिना निर्णय र उनको मृत्यु पछि थियो, यो मामला उल्लेखनीय र दुर्लभ बनायो। पछिको निर्णय (1949) ले स्वीकार गर्यो कि रेनोको प्लान्टले कहिल्यै सहयोग नगरेको थियो। 1996 मा आंशिक रूपमा निजीकरण गरिसकेपछि रेनो सफल र लाभदायक थियो र आज पनि सफल छ। फ्रान्सले 2015 मा रेनोमा आफ्नो 15% अल्पसंख्यक शेयर होल्डिङ बढाएर 19% मा पुर्‍यायो।
1946 चार्बोनेज डे फ्रान्स, इलेक्ट्रिकाइट डे फ्रान्स (EdF), Gaz de France (GdF) राष्ट्रियकरण  औद्योगिक र व्यावसायिक प्रकृतिका सार्वजनिक प्रतिष्ठानहरू
1982 फ्रान्कोइस मिटररान्डका फ्रान्सका लागि प्रस्तावहरू र जीन-पियरे चेभेनेमेन्टको समाजवादी पार्टीसँग गठबन्धनमा]का प्रस्तावहरू  CERES गुट, फ्रान्सलाई स्पष्ट रूपमा समाजवादी 'पूँजीवादसँग ब्रेक' गर्न प्रतिबद्ध छ। पूर्ण राष्ट्रियकरण (100%): Compagnie Générale d'Electrcité, the Compagnie Générale de Constructions Téléphoniques, Pechiney-Ugine-Kuhlmann, Rhône-Poulenc, Saint-àin-Poulenc]] -मनसुन, थम्पसन-ब्रान्ड। आंशिक राष्ट्रियकरण (५१%+): डासाल्ट, हनीवेल-बुल, मात्रा, रुसेल-उक्लाफ, सेसिलोर,  कारखाना। 1981 मा राष्ट्रपतिको रूपमा Mitterrand चुनाव को एक वर्ष भित्र फ्रान्सेली राज्यको आकार अभूतपूर्व स्तरमा लैजाने, ३९ बैंकहरू, दुई वित्तीय घरहरू, र SNCF को बाँकी 49% पनि राष्ट्रियकरण गरियो। ।
पेरिस क्षेत्रीय यातायात अपरेटर, RATP समूह, पनि एक राष्ट्रियीकृत उद्योगको रूपमा गणना गर्न सकिन्छ।

 १७.मोनाको 

 १८.स्वीजरल्यान्ड 

 १९.लिचेस्टाइन 

 २०.लक्जेम्बर्ग 
 २१.बेल्जियम 
 २२.नेदरल्याण्ड 
2008 राज्यले बेल्जियम-डच बैंकिङ र बीमा कम्पनी फोर्टिस को डच गतिविधिहरू राष्ट्रियकरण गर्दछ, जुन अन्तर्राष्ट्रिय वित्तीय संकट।
2013 SNS बैंक राष्ट्रियकरण गरिएको छ। एक वर्षभन्दा बढी समयदेखि निजी लगानीकर्ता पाउन नसक्दा समस्यामा परेको थियो । फेब्रुअरी 1, 2013 मा, Jeroen Dijselbloem (Dach Ministries of Finance) ले SNS राष्ट्रियकरण भएको घोषणा गर्‍यो।

 २३.जर्मनी 
रेलवे प्रथम विश्वयुद्ध पछि राष्ट्रियकरण गरिएको थियो। Deutsche Bahn को आंशिक निजीकरण 2008 मा योजना गरिएको थियो तर विश्व आर्थिक संकटका कारण रोकियो। 2020 सम्म निजीकरणको लागि कुनै योजना छैन।
खननका ठूला खण्डहरू, बैंकिङ, र ढुवानी उद्योगहरू या त सरकारी पैसामा निर्भर भए वा महामन्दी का कारण पूर्ण रूपमा वाइमार रिपब्लिक को हेरचाहमा राखियो। ; यी पछि नाजी शासन द्वारा 1934 र 1937 को बीच पुन: निजीकरण गरियो। 
नाजी जर्मनी मा, निजी व्यवसायीहरूसँग सरकारी नीतिलाई प्रभाव पार्ने क्षमता थियो, र तिनीहरूमध्ये धेरैजसो उद्योगको राष्ट्रियकरण रोक्न खोज्ने Gewerbefreiheit - व्यापार स्वतन्त्रताको सिद्धान्तप्रति प्रतिबद्ध रहे।आर। जे. ओभरी, वार एण्ड इकोनोमी इन द थर्ड रिच, अक्सफोर्ड युनिभर्सिटी प्रेस, १९९४, पृ। 16 तैपनि, दोस्रो विश्वयुद्धको दौडान नाजी सरकारले जितेका राष्ट्रहरूको सम्पत्ति जफत गरेपछि, ती सम्पत्तिहरू समाहित गर्न 500 भन्दा बढी राज्य उद्यमहरू विस्तार गरियो, जसमध्ये सबैभन्दा ठूलो Hermann Göring Works (फलाम), प्राय: नाजी पार्टी उपकरण द्वारा संचालित।
In East Germany, most enterprises were nationalised in the years following World War II. After German reunification, an agency called Treuhand was established to return them to private ownership, however many were liquidated.
 2008 Renationalization of the "Bundesdruckerei" (Federal Print Office), which had been privatized in 2001.
 2022 Nationalised Gazprom Germania assets as Securing Energy for Europe
 2022 Nationalised Rosneft's German assets as Securing Energy for Europe

 २४.इटाली 
 1905 रेलवेलाई फेरोवी डेलो स्टेटो को रूपमा राष्ट्रियकरण गरिएको थियो।
1978 राष्ट्रिय स्वास्थ्य सेवाको गठनले सबै नागरिकलाई नि:शुल्क स्वास्थ्य सेवा प्रदान गरेको छ, अझै पनि केही निजी खर्च छ तर ७७% सार्वजनिक छ।

बेनिटो मुसोलिनी को शासनले राष्ट्रियकरण विस्तार गर्‍यो, Istituto per la Ricostruzione Industriale (IRI) लाई कार निर्माता अल्फा रोमियो सहित संघर्षरत फर्महरूका लागि राज्य होल्डिङ कम्पनीको रूपमा सिर्जना गर्‍यो। एक समानान्तर निकाय, Ente Nazionale Idrocarburi (Eni) राज्यको तेल र ग्याँस हितहरू व्यवस्थापन गर्न स्थापना गरिएको थियो। फासिस्ट इटालीले सन् १९३९ सम्म आफ्नो अर्थतन्त्रको तीन चौथाइभन्दा बढी राष्ट्रियकरण गरिसकेको थियो, [[सोभियत संघ] बाहेक अरू कुनै राष्ट्रभन्दा बढी। मुसोलिनीले यसअघि सन् १९३४ मा ‘इटालीको अर्थतन्त्रको तीन चौथाइ औद्योगिक र कृषि राज्यको हातमा छ’ भनी घमण्ड गरेका थिए।’ सन् १९३९ सम्ममा इटालियन राज्यले इटालीको ढुवानी र जहाज निर्माणको चार–पाँच भाग, सुँगुरको तीन चौथाइ हिस्सा ओगटेको थियो। फलाम उत्पादन, र लगभग आधा इस्पात उद्योग।

 २५.माल्टा 

 २६.सान मारिनो 
 २७.पोल्याण्ड 
1946: दोस्रो विश्वयुद्ध पछि सोभियत-प्रायोजित राष्ट्रिय एकताको अस्थायी सरकार ले तीन-वर्षीय योजना अन्तर्गत ५० भन्दा बढी कर्मचारीहरू भएका सबै उद्यमहरूलाई राष्ट्रियकरण गर्यो।

 २८.चेक रिपब्लिक 
1945 ठूलो उत्पादन उद्यमलाई नेशनल फ्रन्ट सरकारले राष्ट्रियकरण गरेको।
1948 क्लेमेन्ट गोटवाल्डको कम्युनिस्ट सरकार १९४८ चेकोस्लोभाक कू d'état पछि राष्ट्रियकरण गरिएको सबै उत्पादन उद्यमहरू।

 २९.स्लोभाकिया 
 ३०.अस्ट्रिया 
 ३१.हंगेरी 
 ३२.स्लोभेनिया 
 ३३.क्रोएसिया 
युगोस्लाभियाको विभाजन कम्युनिस्टहरूको राष्ट्रियकरण। यस जग्गाको धेरैजसो पुनर्स्थापना र मोडेल पुनर्विचार गर्ने प्रक्रियामा छ।

 ३४.बोस्निया र हर्जगोभोनिया 
 ३५.सर्विया 
 ३६.मोन्टेनिग्रो 
 ३७.अल्बानिया 
 ३८.मेसडोनिया 
 ३९.ग्रीस 
1974 ओलम्पिक एयरलाइन्स को राष्ट्रियकरण, ग्रीसको मुख्य एयरलाइन। यसको संस्थापक, एरिस्टोटल ओनासिस ले आफ्ना सबै शेयरहरू ग्रीक राज्यलाई बेचे।
2011 प्रोटोन बैंक ग्रीस वित्तीय संकट को बीचमा प्रभावकारी रूपमा राष्ट्रियकरण गरिएको छ।

 ४०.बुल्गेरिया 
 ४१.रोमानिया 
 1948 With the Decree 119 of June 11, 1948, the new Communist regime nationalised all private companies and their assets leading to the transformation of the economy from a market economy to a planned economy.
 1950 With the Decree 92 of April 19, 1950, a huge number of private houses and lands are confiscated.

 ४२.मोल्दोभा 
 ४३.युक्रेन 

(घ) अफ्रिकामा राष्ट्रियकरण
 1. मोरक्को 
 2. अल्जेरिया 
 3. ट्युनिसिया 
 4. लिबिया 
 5. इजिप्ट 
1956 जुलाई २६, १९५६ इजिप्टका राष्ट्रपति गमाल अब्देल नासेर राष्ट्रियकरण स्वेज नहर कम्पनीको इजिप्टमा सम्पत्ति, स्वेज नहर, र तिनीहरूलाई स्वेज नहर प्राधिकरण को नियन्त्रणमा राख्यो।

 6. मौरिटानिया 
 7. माली 
 8. सेनेगल 
 9. गाम्बिया 
 10. गिनी बिसाउ 
 11. गिनी 
 12. सियरा लियोन 
 13. लाइबेरिया 
 14. आइभरी कोस्ट 
 15. घाना 
 16. बुर्किना फासो 
 17. टोगो 
 18. बेनिन 
 19. नाइजर 
 20. नाइजेरिया 
 21. चाड 
 22. क्यामरुन 
 23. मध्य अफ्रिकी गणतन्त्र 
 24. उत्तर सुडान 
 25. दक्षिण सुडान 
 26. इरिट्रिया 
 27. जिबूती 
 28. इथियोपिया 
 29. सोमालिया 
 30. इक्वेटोरियल गिनी 
 31. ग्याबोन 
 32. गणतन्त्र कंगो 
 33. प्रजातान्त्रिक गणतन्त्र कंगो 
 34. युगान्डा 
 35. केन्या 
 36. रुवाण्डा 
 37. बुरुन्डी 
 38. तान्जानिया 
 39. अंगोला 
 40. जाम्बिया 
 41. मलावी 
 42. मोजाम्बिक 
 43. नामिबिया 
 44. बोत्सवाना 
 45. जिम्बाब्वे 
 जिम्बाब्वे ले यसको खाना वितरण पूर्वाधार राष्ट्रियकरण गरेको छ।

 46. दक्षिण अफ्रिका 
 47. लेसोथो 
 48. स्वाजिल्याण्ड 
 49. सेशेल्स 
 50. कोमोरोस =
 51. मेडागास्कर 
 52. मौरिसस =
 53. केप भर्डे 
 54. साई टोम र प्रिन्सिपे 

(ङ) एशियामा राष्ट्रियकरण
 1. यमन 
 2. ओमान 
 3. संयुक्त अरब इमिरेट्स 

 4. कतार 
 5. बहराइन 
1975-1980 बहराइन पेट्रोलियम कम्पनी को तीन चरणहरूमा राष्ट्रियकरण, मूल रूपमा क्यानाडा क्यालिफोर्नियाको मानक तेल द्वारा 1929 मा स्थापना भएको थियो। कम्पनीले सन् १९३२ मा बहराइन मा तेल फेला पारेको थियो र ४८ वर्षपछि पूर्ण रूपमा राष्ट्रियकरण गरिएको थियो।

 6. साउदी अरेबिया 
 सरकारले सन् १९८० मा तेल उत्पादक कम्पनी आरामको लाई राष्ट्रियकरण गरेको थियो।

 7. कुवेत 
 8. इराक 
 9 जोर्डन 
 10. इजरायल 
 1983 प्रमुख बैंकहरूको राष्ट्रियकरण: बैंक हापोआलिम, बैंक ल्युमी, डिस्काउन्ट बैंक, मिज्राची बैंक बैंक स्टक संकटको कारणले गर्दा 1983।

 11. लेबनान 
 12. सिरिया 
 13. साइप्रस 
 14. टर्कीए 
1928-1940 लौसेनको सन्धि (1923) द्वारा ओटोमन साम्राज्यको राजगद्दी को उन्मूलन पछि, विदेशी सहुलियतहरू दबाइयो, रेल यातायात , विद्युत उत्पादन र वितरण, टेलिफोन नेटवर्क र अन्य ठूला औद्योगिक फर्महरूलाई टर्की सरकारले सन् १९२८ र १९४० को बीचमा राष्ट्रियकरण गरेको थियो।

 15. जर्जिया 
 16. आर्मेनिया 
 17. अजरबैजान 

 18. इरान 
1953 इरानका प्रधानमन्त्री मोहम्मद मोसादेघ]ले इरानमा एङ्लो-इरानी तेल कम्पनी लाई राष्ट्रियकरण गरे। १९५३ इरानी कूप डी'एताट पछि यसलाई अन्ततः "सेभेन सिस्टर्स" भनेर चिनिने अन्तर्राष्ट्रिय कन्सोर्टियम को रूपमा पुन: निजीकरण गरियो।
1953 इरानका प्रधानमन्त्री मोहम्मद मोसादेघले इरानका सबै बसहरू राष्ट्रियकरण गरे।

 19. अफगानिस्तान 

 20. सार्क राष्ट्र पाकिस्तानमा राष्ट्रियकरण 
१९७२: जनवरी २, १९७२ मा, प्रधानमन्त्री जुल्फिकार अली भुट्टो, पूर्वी पाकिस्तान टुटेपछि, सबै प्रमुखको राष्ट्रियकरणको घोषणा गरियो। कपडा उद्योग र जग्गा बाहेक फलाम र इस्पात, भारी इन्जिनियरिङ्, भारी विद्युत, पेट्रोकेमिकल, सिमेन्ट र सार्वजनिक उपयोगिताहरू लगायतका उद्योगहरू। अपरेशन फेयर प्ले मा प्रधानमन्त्री भुट्टोको अपदस्थ पछि यो प्रक्रिया प्रभावकारी रूपमा समाप्त भयो।

2011: डिसेम्बर 15, 2011 मा, प्रधानमन्त्री युसुफ रजा गिलानी पीआईए] का सबै निजी शेयरहरू राष्ट्रियकरण गरियो। , रेलवे, र स्टील मिल्स, राज्यको स्वामित्वमा रहेका उद्यमहरूको पूँजी उडानको सुरक्षा गर्न। एक ठूलो झटका मा सरकारमा आर्थिक उदारवादीहरूलाई, संघीय मन्त्रिपरिषद्ले पाकिस्तान स्टिल मिल सहित आठ ठूला सरकारी स्वामित्वका कम्पनीहरूको निजीकरणको विरुद्धमा निर्णय गर्‍यो।
 21. तुर्कमेनिस्तान 
 22. उजबेकिस्तान 
 23. ताजिकिस्तान 
 24. किर्गिजस्तान 
 25. कजाकिस्तान 
 26. चीनमा राष्ट्रियकरण  
रिपब्लिकन चाइना को अवधिमा, सन यात-सेन ले व्यापक भूमि सुधार र धेरै उद्योगहरूलाई राष्ट्रियकरण गरेको थियो।

माओ त्से तुङ अन्तर्गत जनवादी गणतन्त्र चीनको उदयले सबै निजी सम्पत्तिहरू राष्ट्रियकरण गर्‍यो, निजी स्वामित्वलाई प्रतिबन्धित गर्‍यो, जमिनसमेत, र राज्यले उत्पादन र मूल्य स्तरहरू निर्धारण गर्यो। यी मध्ये केहीलाई 1978 मा खुला प्रतिबन्धहरू पछि उल्टाइयो, जसले निजी र विदेशी लगानीलाई देशमा प्रवेश गर्न अनुमति दियो।

मार्शल ल अवधि र ताइवानमा लोकतान्त्रिकीकरणको अन्त्य पछि, गणतन्त्र चीनले धेरै सरकारी स्वामित्वका सम्पत्तिहरूलाई निजीकरण गर्न थाल्यो, त्यो पनि कुओमिनटाङ को स्वामित्वमा थियो।{{Cite web|title = Taiwan Marshall Law|https://taiwantoday.tw/news_amp.php?

 27. मंगोलिया 

 28. सार्क राष्ट्र भारतमा राष्ट्रियकरण 
1949 (1 जनवरी) रिजर्व बैंक अफ इन्डिया राष्ट्रियकरण।{{Cite web|url=https://www.rbi.org 

1953 एयर इन्डिया एयर कर्पोरेशन ऐन १९५३ अन्तर्गत।

1955 इम्पेरियल बैंक अफ इन्डिया र यसका सहायक कम्पनीहरू (स्टेट बैंक अफ इन्डिया र यसका सहायकहरू)

1969 १४ भारतीय बैंकहरूको राष्ट्रियकरण
'1972' भारतीय सामान्य बीमा निगम अन्तर्गत १०७ बीमा कम्पनीहरूको राष्ट्रियकरण र पुनर्संरचना।{{Cite web|url=http://dailytools.in/InsuranceKnowledge/GeneralInsuranceBusinessAct|title = सामान्य बीमा व्यवसाय राष्ट्रियकरण अधिनियम - 1972 | दैनिक उपकरण} }

1973 कोल उद्योग कोल इन्डिया लिमिटेड अन्तर्गत र तेल र ग्यास उद्योग अन्तर्गत तेल र प्राकृतिक ग्यास निगम।{{Cite web|url=https://www.firstpost.com/business/dharmendra-pradhan-cites-nationalisation-act-to-back-why-ongc -avoided-open-offer-after-buying-hpcl-stake-4315709.html|title = Nationalisation of Coal Mine in India|Date = 23 जनवरी 2018}

1980 अर्को छ बैंक राष्ट्रियकरण।

 29. सार्क राष्ट्र नेपालमा राष्ट्रियकरण 
'1951' क्रान्तिपछि सरकारले देशभर निजी र साम्प्रदायिक वनलाई राष्ट्रियकरण गर्‍यो।-act-nepal नेपालमा निजी वन राष्ट्रियकरण ऐन, पर्यावरण र समाज, अज्ञात।

नेपालको संविधान 2072 ले नागरिकको शिक्षा, स्वास्थ्य र आवासको हकलाई मौलिक हकको रुपमा व्याख्या गरेको हुंदा यी तीनवटै क्षेत्रका साथै रोजगारमा समेत नागरिकको सहज पहूँचको लागि शिक्षा सेवा, स्वास्थ्य सेवा, जमीन तथा आवास र रोजगार सिर्जनामा राष्ट्रियकरण आवश्यक मात्र होइन ढिला नै भैसकेको छ।

 30. सार्क राष्ट्र श्रीलंकामा राष्ट्रियकरण 
1971 ग्रेफाइट खानीहरू राष्ट्रियकरण गरियो, राज्य ग्रेफाइट कर्पोरेशन सिर्जना गरियो।
1972 स्थानीय स्वामित्वमा रहेको चिया, रबर र नरिवलको बगैंचा राष्ट्रियकरण गरियो।
१ नोभेम्बर १९५७ कातुनायके एयर बेस र ट्रिंकोमाली नौसेना बेस बेलायतबाट लिइएको।
१ जनवरी १९५८ बस यातायात राष्ट्रियकरण गरियो, सिलोन यातायात बोर्ड सिर्जना गरी।
 1 August 1958 Port of Colombo nationalised, creating the Port (Cargo) Corporation.
 14 January 1961 Private schools nationalised.
२७ जुलाई १९६१ बैंक अफ सिलोन राष्ट्रियकरण।{ {साइड समाचार|शीर्षक=बैंक अफ सिलोन राष्ट्रियकरण गरिएको 2008} }
1961 बीमा उद्योग राष्ट्रियकरण गरियो, श्रीलंका बीमा निगम सिर्जना गरियो।

 31. सार्क राष्ट्र माल्दिभ्समा राष्ट्रियकरण 
 32. सार्क राष्ट्र भुटानमा राष्ट्रियकरण 
 33. सार्क राष्ट्र बंगलादेशमा राष्ट्रियकरण  
1971
स्टेट बैंक अफ बंगलादेश को स्टेट बैंक अफ पाकिस्तान को पूर्वी भागमा निजी शेयरहरूको राष्ट्रियकरण गरेर स्थापना गरिएको थियो।मुहम्मद फजलुल हसन युसुफ (1980) : [बंगलादेशमा उद्योगहरूको राष्ट्रियकरण], डॉक्टरेट थेसिस, तस्मानिया विश्वविद्यालय, डिसेम्बर 1980, p 79।

१९७२-१९७४

सन् १९७१ मा बंगलादेश स्वतन्त्र भएको तीन वर्षको अवधिमा सरकारले ७ सय ८६ औधोगिक संस्थालाई आफ्नो कब्जामा लिएको थियो। यो सङ्ख्यामा सरकारले ११ उद्योगमा ७६ जुट मिल, ५२ कपडा मिल, ३० टेक्सटाइल ट्यानरी, १७ इन्जिनियरिङ कम्पनी, १६ फूड उत्पादक, १५ चिनी मिल, १० कागज उद्योग कम्पनी, ९ वटा मल उद्योगमा रहेका २ सय ४५ प्रतिष्ठानलाई राष्ट्रियकरण गरेको छ । र रासायनिक उद्योगहरू, 8 इस्पात कम्पनीहरू, 6 तेल र ग्यास कम्पनीहरू, र 6 वन उद्योगहरू|{{मुहम्मद फजलुल हसन युसुफ (1980): .ac.uk/download/pdf/33334137.pdf बंगलादेशमा उद्योगहरूको राष्ट्रियकरण ।Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210624195422/https://core.ac.uk/download/ pdf/33334137.pdf |date=2021-06-24 }}, डॉक्टरेट थेसिस, तस्मानिया विश्वविद्यालय, डिसेम्बर 1980, p 154।
सोही अवधिमा थप 375 राज्य-स्वामित्वका उद्यमहरू स्थापना भएका थिए, तर 320 तिनीहरूलाई पछि बंगाली मालिकहरूलाई पुन: निजीकरणको लागि राखिएको थियो, जसमध्ये 1978 सम्म 211 निजीकरण गरिएको थियो। बंगलादेशमा उद्योगहरूको राष्ट्रियकरण], डॉक्टरेट थेसिस, तस्मानिया विश्वविद्यालय, डिसेम्बर 1980, p 155।

1972 मार्च 26, 1972 मा, बंगलादेश सरकारले औपचारिक रूपमा (पश्चिम) पाकिस्तानी नागरिकहरूको सबै सम्पत्ति कब्जा गर्यो। 1971-1974 मा कब्जा गरिएका धेरै उद्यमहरू पश्चिम पाकिस्तानीहरू (वर्तमान पाकिस्तान का नागरिकहरू) को स्वामित्वमा थिए जो युद्ध र स्वतन्त्रताको समयमा देश छोडेर भागेका थिए।

1972 मार्च 26, 1972 मा, सरकारले (पश्चिम) पाकिस्तानी र बंगलादेशी शेयरधारकहरूका १२ वटा वाणिज्य बैंकहरूलाई राष्ट्रियकरण गर्‍यो। मुहम्मद फजलुल हसन युसुफ (१९८०): .uk/download/pdf/33334137.pdf बंगलादेशमा उद्योगहरूको राष्ट्रियकरण , डॉक्टरेट थेसिस, तस्मानिया विश्वविद्यालय, डिसेम्बर 1980, p 68। 

1975 राज्यको स्वामित्वमा रहेका उद्यमहरूको ठूलो मात्रामा विनिवेश र अघिल्लो निजी मालिकहरूलाई क्षतिपूर्तिको प्रतिपूर्तिसँगै नीतिहरूको उल्टोपन सुरु भयो।मुहम्मद फजलुल हसन युसुफ (1980):  .ac.uk/download/pdf/33334137.pdf बंगलादेशमा उद्योगहरूको राष्ट्रियकरण] , डॉक्टरेट थीसिस, तस्मानिया विश्वविद्यालय, डिसेम्बर 1980, p 146-147।

1977 यस वर्ष, पहिले राष्ट्रियकरण गरिएका उद्यमहरूमध्ये कुल 371, अझै पनि राज्यको स्वामित्वमा छन्। लगभग 400 कम्पनीहरूलाई राष्ट्रियकरण गरी निजी मालिकहरूलाई हस्तान्तरण गरिएको थियो। मुहम्मद फजलुल हसन युसुफ (1980): बंगलादेशमा उद्योगहरूको राष्ट्रियकरण , डॉक्टरेट थेसिस, तस्मानिया विश्वविद्यालय, डिसेम्बर 1980, p 160-164।

 एशियाका अन्य राष्ट्रहरुमा राष्ट्रियकरण 
 34. म्यानमार 
 35. थाइल्याण्ड 
 36. लाओस 
 37. कम्बोडिया 
 38 भियतनाम 
 1980 मा भियतनामको समाजवादी गणतन्त्रको संविधान अनुसार, किसानहरूको जग्गाको स्वामित्व गायब भयो, राज्यको स्वामित्वमा देश भरी भूमि थियो र मानिसहरूलाई भूमिको अस्थायी प्रयोगको अधिकार छ, ढिलो परिणामको रूपमा। सन् १९५३ देखि १९५६ सम्म भूमि सुधार इन उत्तर भियतनाम को।भियतनाममा स्वामित्व व्यवस्थाहरू
 1975 मा साइगनको पतन पछि, सरकारले दक्षिण भियतनामको अस्थायी क्रान्तिकारी सरकार मा "जमीन मालिक" र "कम्प्राडोर" को लगभग सबै सम्पत्ति राष्ट्रियकरण गर्यो। चर्च र दक्षिण भियतनाम सरकारको। सबै निजी उद्यमहरू सडक बिक्रेताहरूलाई क्षतिपूर्ति बिना नै राष्ट्रियकरण गरियो, तर "छाया कम्पनीहरू" सञ्चालन जारी छन्।

 39. मलेसिया 
 40. सिंगापुर 
 41. ब्रुनाई 
 42. इन्डोनेसिया 
1953 बैंक अफ जाभा राष्ट्रियकरण भयो, राष्ट्रियकरण पछि यो बैंक बैंक इन्डोनेसिया भयो।
 1957 पश्चिमी न्यू गिनी विवाद को उचाईको समयमा, डच कम्पनीहरू राष्ट्रियकरण गरियो।
1964 कन्फ्रन्टासी को उचाइमा, ब्रिटिश कम्पनीहरूलाई राष्ट्रियकरण गरियो।
1998 चार बैंकहरू [[[१९९७ एशियाई वित्तीय संकट|वित्तीय संकट]]] (बैंक दानामोन, बैंक बीसीए, बैंक टियारा एशिया, र बैंक PDFCI)।

 43. पूर्वी टिमोर 
 44. फिलिपिन्स 
फिलिपिन्स राष्ट्रपति फर्डिनान्ड मार्कोसको कार्यकालमा, फिलिपिन्स लामो दूरीको टेलिफोन कम्पनी (PLDT), फिलिपिन्स एयरलाइन्स, मेराल्को जस्ता महत्त्वपूर्ण कम्पनीहरू। मनिला होटल राष्ट्रियकरण गरियो। अन्य कम्पनीहरू कहिलेकाहीँ यी सरकारी स्वामित्वका निगमहरूमा समाहित भएका थिए, साथै अन्य कम्पनीहरू, जस्तै राष्ट्रिय पावर कर्पोरेशन (नापोकोर) र फिलिपिन्स राष्ट्रिय रेलवे, जुन आफ्नै अधिकारमा  एकाधिकार (अपवाद मेराल्को र मनिला होटेल हुन्)। आज, यी कम्पनीहरूलाई पुन: निजीकरण गरिएको छ र केही, जस्तै PLDT र फिलिपिन्स एयरलाइन्स, एकाधिकार हटाइयो। अन्य, जस्तै सरकारको स्वामित्वमा रहेको र नियन्त्रित निगम नापोकोर, निजीकरणको प्रक्रियामा छन्।

 45. दक्षिण कोरिया 
1946 कोरियामा संयुक्त राज्य सेनाको सैन्य सरकार यी अब कोराइल को एक हिस्सा हो।

 46. ​​उत्तर कोरिया 
उत्तर कोरियामा सोभियत सिभिल एडमिनिस्ट्रेशन र वर्कर्स पार्टी-प्रभावित अन्तिम सरकार द्वारा धेरै जग्गा, उद्यम र उद्योगहरूलाई पनि राष्ट्रियकरण गरिएको थियो। दोस्रो विश्वयुद्ध पछि, जुन पछि 1948 मा डेमोक्रेटिक जनवादी गणतन्त्र कोरिया भयो।

 47. जापान 
 1906 रेलवे राष्ट्रियकरण ऐन 17 रेलवे कम्पनीहरूको राष्ट्रियकरण राष्ट्रव्यापी रेलवे नेटवर्क बनाउनको लागि जुन पछि जापानी राष्ट्रिय रेलवे भनियो।
2003 रेसोना होल्डिङ्स बैंकको पुँजी पर्याप्तता निकै कम भएपछि प्रभावकारी रूपमा राष्ट्रियकरण गरिएको थियो।
2010 जापान एयरलाइन्स दिवालिया भएपछि राष्ट्रियकरण गरिएको थियो।
2012 टोक्यो इलेक्ट्रिक पावर कम्पनी फुकुशिमा दाइची आणविक प्रकोप पछि टोकियो मेट्रोपोलिस द्वारा आंशिक रूपमा राष्ट्रियकरण गरिएको थियो।

 (च) ओसेनिया 
 1. अस्ट्रेलिया 

1946 दक्षिण अष्ट्रेलियाको सरकार ले एडिलेड विद्युत आपूर्ति कम्पनीलाई दक्षिण अष्ट्रेलियाको विद्युतीय ट्रस्ट मा राष्ट्रियकरण गर्यो।
1948सरकारले बैंकिङ उद्योगलाई राष्ट्रियकरण गर्ने प्रयास गर्‍यो, तर उक्त कार्यलाई अष्ट्रेलियाको उच्च अदालत ले असंवैधानिक घोषित गरेको थियो बैंक अफ न्यू साउथ वेल्स विरुद्ध कमनवेल्थ।पश्चिमी अस्ट्रेलियाको संवैधानिक केन्द्र | उच्च अदालतको भूमिका
2023 अष्ट्रेलियाको राजधानी क्षेत्रको सरकार राष्ट्रियकरण कलवरी अस्पताल, क्यानबेरा।

 2.न्युजिल्याण्ड 
1945 बैंक अफ न्यूजील्याण्ड राष्ट्रियकरण गरिएको थियो। यो पछि 1992 मा राष्ट्रिय अस्ट्रेलिया बैंक लाई बेचियो।
 2001 सरकारले Tranz Rail बाट Auckland रेलवे नेटवर्क खरिद गर्यो।
2003 श्रम सरकारले ठूलो आर्थिक इन्फ्युजनको सट्टामा दिवालिया भएको राष्ट्रिय वायु वाहक एयर न्युजिल्याण्ड मा 80% हिस्सेदारी लियो।
2004 देशको बाँकी रेल नेटवर्क टोल न्यूजील्याण्ड बाट खरिद गरिएको हो, पहिले ट्रान्ज रेल थियो। एउटा नयाँ राज्यको स्वामित्वमा रहेको उद्यम, ONTRACK, रेल पूर्वाधारलाई कायम राख्न स्थापना गरिएको थियो।
2008 टोल न्यूजील्याण्डको रोलिङ स्टक र फेरीहरू खरिद गरियो, रेल प्रणालीलाई राज्यको स्वामित्वमा ल्याएर, किवीरेल नामकरण गरियो।

 3.पपुवा न्यू गिनी 
 4.पलाउ 
 5.माइक्रोनेसिया 

 6.मार्शल टापुहरू 
 7.नाउरु 
 8.भानुआतु 
 9.सोलोमन टापुहरू 
 10.किरिबाटी 
 11.टुभालु 
 12.टोंगा 
 13.फिजी 
 14.सामोआ 

 संयुक्त राष्ट्र संघमा सदस्य नरहेका देशहरुमा राष्ट्रियकरण 
 1.कोसोभा 
 2.प्यालेस्टाइन 
 3.पश्चिमी सहारा 
 4.टर्कीस साइप्रस 
 5.ताइवान 
 6.भ्याटिकन सिटी 

सन्दर्भ सामग्रीहरू

श्रेणी:राष्ट्रियकरण
श्रेणी:सामाजिक लोकतन्त्र
श्रेणी:आर्थिक प्रणाली