सङ्घीय गणतन्त्र

सङ्घीय गणतन्त्र भनेको गणतान्त्रिक शासन प्रणाली भएको राज्यहरूको सङ्घ हो। यसको मूलमा, गणतन्त्र शब्दको शाब्दिक अर्थ सरकारको एक रूपलाई सन्दर्भित गर्न प्रयोग गरिन्छ। गणतन्त्रात्मक देशहरू जुन निर्वाचित प्रतिनिधिहरू र निर्वाचित नेताद्वारा शासित हुन्छ। त्यस्ता राज्यहरूमा राजा जस्ता कुनै वंशानुगत अभिजात वर्गद्वारा नभई राष्ट्रपतिद्वारा शासित हुन्छ।

सङ्घीय गणतन्त्रमा, सङ्घीय सरकार र व्यक्तिगत उपविभागहरू जस्तै प्रदेश सरकारबीच शक्तिको विभाजन अवस्थित हुन्छ। जबकि प्रत्येक सङ्घीय गणतन्त्रले शक्तिको यो विभाजनलाई फरक तरिकाले व्यवस्थापन गर्दछन्। अन्तर्राष्ट्रिय मामिला र सन्धिहरू, सुरक्षा र रक्षा, अन्तर-राज्य सम्बन्ध, र मौद्रिक नीतिसँग सम्बन्धित सामान्य विषयहरू सामान्यतया सङ्घीय स्तरमा हेरिन्छ, जबकि पूर्वाधार हेरचाह र शिक्षा नीति जस्ता विषयहरू सामान्यतया क्षेत्रीय वा स्थानीय स्तरमा हेरिन्छ। तथापि, कुन मुद्दाहरूमा सङ्घीय क्षमता हुनुपर्दछ भन्ने कुरामा विचारहरू भिन्न हुन्छन्, र उपविभाजनहरूमा सामान्यतया केही मामिलाहरूमा सार्वभौमिकता हुन्छ जहाँ सङ्घीय सरकारको क्षेत्राधिकार हुँदैन। यसरी सङ्घीय गणतन्त्रलाई एकात्मक गणतन्त्रको विपरीत सबैभन्दा राम्रो तरिकाले परिभाषित गरिएको छ, जहाँ केन्द्रीय सरकारको राजनीतिक जीवनका सबै पक्षहरूमा पूर्ण सार्वभौमिकता छ। यो अधिक विकेन्द्रीकृत संरचनाले अधिक जनसङ्ख्या भएका देशहरूले सङ्घीय गणतन्त्रको रूपमा काम गर्ने प्रवृत्तिको व्याख्या गर्न मद्दत गर्दछ।Forum of Federations: , Schram, Sanford. Handbook of Federal Countries: United States, pp. 373–391, 2005.

धेरै सङ्घीय गणतन्त्रहरूले सरकारका आदेशहरू बीचको शक्तिको विभाजनलाई लिखित संविधानिक दस्तावेजमा संहिताबद्ध गर्छन्। सङ्घीय गणतन्त्र र अन्य सङ्घीय राज्यहरू, विशेष गरी संसदीय सरकारको प्रणाली अन्तर्गतका सङ्घीय राजतन्त्रहरू बीचको राजनीतिक भिन्नताहरू प्रायः राजनीतिक सामग्रीको सट्टा कानूनी रूपको विषय हो। सङ्घीय राज्यहरू मुख्यतया एकात्मक राज्यहरूको विपरीत छन्, जहाँ केन्द्रीय सरकारले सङ्घीय राज्यका उपविभाजनहरूमा प्रत्यायोजित धेरै शक्तिहरू कायम राख्छ। अपवादहरू भए तापनि समग्र प्रवृत्ति सङ्घीय गणतन्त्रहरू एकात्मक राज्यहरूको तुलनामा ठूलो, अधिक जनघनत्व र अधिक आन्तरिक रूपले विषम हुनु हो, यस्तो ठूलो आकार र आन्तरिक विविधता एकात्मक प्रणालीमा भन्दा सङ्घीय प्रणालीमा अधिक व्यवस्थापन योग्य हुन्छ।

 हालका सङ्घीय राज्यहरू 

देशआधिकारिक नामप्रशासनिक विभाजनहरूसरकारको प्रकारराष्ट्र प्रमुखसरकार प्रमुख अर्जेन्टिनी गणतन्त्रप्रदेशहरू (२३) र स्वायत्त सहर (१)राष्ट्रपतीय प्रणालीजेभियर मिलेईद वर्ल्ड फ्याक्टबुक: Austria , 14 May 2009गणतन्त्र अस्ट्रियाराज्यहरू (९)संसदीय गणतन्त्रआलेक्जान्डर फान डेर बेलेनकार्ल नेहामरद वर्ल्ड फ्याक्टबुक: Bosnia and Herzegovina , 14 May 2009बोस्निया र हर्जगोभिनाराजनीतिक विभाजनहरू (२) र स्वशासित जिल्ला (१)संसदीय गणतन्त्रजेलिका सिभ्जानोभिकडेनिस बेसिरोभिकजेलिको कोमचिकबोरजाना क्रिस्तोद वर्ल्ड फ्याक्टबुक: Brazil , 14 May 2009सङ्घीय गणतन्त्र ब्राजिलराज्यहरू (२६) र सङ्घीय जिल्ला (१)राष्ट्रपतीय प्रणालीलुइज इनासियो लुला दा सिल्भाकोमोरोसको सङ्घस्वायत्त टापु (३)राष्ट्रपतीय प्रणालीअजाली आसुमानीद वर्ल्ड फ्याक्टबुक: Ethiopia , 14 May 2009सङ्घीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्र इथियोपियाक्षेत्रहरू (१०) र सहर (२)संसदीय गणतन्त्रसाहले-वर्क ज्वदेअबी अहमदद वर्ल्ड फ्याक्टबुक: Germany , 14 May 2009सङ्घीय गणतन्त्र जर्मनीराज्यहरू (१६)संसदीय गणतन्त्रफ्राङ्क-वाल्टर स्टेनमायरओालाफ सोल्सद वर्ल्ड फ्याक्टबुक: India , 14 May 2009गणतन्त्र भारतराज्यहरू (२८) र केन्द्र शासित प्रदेश (८)संसदीय गणतन्त्रद्रौपदी मुर्मूनरेन्द्र मोदीसङ्घीय इराकप्रान्तहरू (१९)संसदीय गणतन्त्रअब्दुल लातिफ रसिदमोहम्मद सिया अल सुडानीद वर्ल्ड फ्याक्टबुक: Mexico , 14 May 2009संयुक्त मेक्सिकी राज्यराज्यहरू (३१) र स्वशासित क्षेत्र (१)राष्ट्रपतीय प्रणालीक्लाउडिया सिनबाउममाइक्रोनेसियाको सङ्घीय राज्यराज्यहरू (४)राष्ट्रपतीय प्रणालीडेभिड पेनुएलोद वर्ल्ड फ्याक्टबुक: Nepal , 14 May 2009सङ्घीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्र नेपालप्रदेशहरू (७)संसदीय गणतन्त्ररामचन्द्र पौडेलकेपी शर्मा ओलीद वर्ल्ड फ्याक्टबुक: Nigeria , 14 May 2009सङ्घीय गणतन्त्र नाइजेरियाराज्यहरू (३६) र सङ्घीय क्षेत्र (१)राष्ट्रपतीय प्रणालीबोला टिनुबाद वर्ल्ड फ्याक्टबुक: Pakistan , 14 May 2009इस्लामी गणतन्त्र पाकिस्तानप्रदेशहरू (४), स्वायत्त क्षेत्र (२) र सङ्घीय क्षेत्र (१)संसदीय गणतन्त्रआशिफ अली जरदारीसहबाज सरिफ रुसी महासङ्घसङ्घीय विषयहरू (८५)अर्ध राष्ट्रपतिय प्रणालीभ्लादिमिर पुटिनमिखाइल मिसुस्तिनसङ्घीय गणतन्त्र सोमालियासङ्घीय सदस्य राज्य (६)संसदीय गणतन्त्रहसन शेख मोहमूद हम्जा अब्दी बारेसङ्घीय गणतन्त्र दक्षिण सुडानराज्यहरू (१०), प्रशास‍निक क्षेत्र (२) र विषेश प्रशास‍निक स्थिति भएको क्षेत्र (१)राष्ट्रपतीय प्रणालीसाल्भा किर म्यारदितगणतन्त्र सुडानराज्यहरू (१८)अन्तःकालीन सरकारआब्देल फतेह अल-बुरहानओसमान हुसेनद वर्ल्ड फ्याक्टबुक: Switzerland , 14 May 2009स्विस महासङ्घक्यान्टनहरू (२६)संसदीय गणतन्त्रसङ्घीय परिषद् (सन् २०२३):
-आलेन बेर्से
-इनात्सियो कास्सिस
-अल्बर्ट रोस्टी
-एलिसावेथ बोम-स्नाइडर
-गि पार्मेली
-कारिन केलर-जुटर
-फियोला आमहेर्डद वर्ल्ड फ्याक्टबुक: United राज्यहरू , 14 May 2009संयुक्त राज्य अमेरिकाराज्यहरू (५०), सङ्घीय जिल्ला (१) र क्षेत्रहरू (१४), ति मध्ये ९ वटा टापुमा बसोबास छैन।राष्ट्रपतीय प्रणालीडोनाल्ड ट्रम्पद वर्ल्ड फ्याक्टबुक: Venezuela , 14 May 2009सङ्घीय गणतन्त्र भेनेजुएलाराज्यहरू (२३) र राजधानी जिल्ला (१)राष्ट्रपतीय प्रणालीनिकोलस मादुरो

सन्दर्भ सामग्रीहरू

 बाह्य कडीहरू 
 गणतन्त्र मेरियम-वेबस्टरमा


गणतन्त्र