चीनका विशेष प्रशासनिक क्षेत्रहरू

जनवादी गणतन्त्र चीनको विशेष प्रशासनिक क्षेत्रहरू (चिनियाँ:特别行政区) जनवादी गणतन्त्र चीनको चार प्रकारका प्रदेश स्तरीय विभाजनहरू मध्ये एक हो जुन प्रत्यक्ष रूपमा यसको केन्द्रीय जनसरकार (राज्य परिषद्)को नियन्त्रणमा छ, जुन देशका अभिन्न क्षेत्रहरू हुन्। एक क्षेत्रको रूपमा, उनीहरूसँग चीनको केन्द्रीय सरकारबाट उच्चतम स्तरको स्वायत्तता छ। तथापि, केन्द्रीय जनसरकारले विशेष प्रशासनिक क्षेत्रहरू प्रदान गर्ने सापेक्ष स्वायत्तताको बावजुद, राष्ट्रिय जनकाङ्ग्रेस र यसको स्थायी समिति विशेष प्रशासनिक क्षेत्रहरूको लागि कानूनहरू लागु गर्न सक्षम छ।

चीनका अन्य प्रशासनिक विभागहरूको विपरीत, यसको स्थापनाको लागि कानूनी आधार, सन् १९८२ को चीनको संविधानको धारा ३० को सट्टा अनुच्छेद ३१ द्वारा प्रदान गरिएको छ। धारा ३१ मा भनिएको छ, "राज्यले आवश्यक परेको बेला विशेष प्रशासनिक क्षेत्र स्थापना गर्न सक्नेछ। विशेष प्रशासनिक क्षेत्रहरूमा स्थापना गरिने प्रणालीहरू विशिष्ट परिस्थितिहरूको प्रकाशमा राष्ट्रिय जनकाङ्ग्रेसद्वारा लागु गरिएको कानूनद्वारा निर्धारित गरिनेछ"।   Lauterpacht, Elihu. Greenwood, C. J. [1999] (1999). International Law Reports Volume 114 of International Law Reports Set Complete set. Cambridge University Press, 1999. , 9780521642446. p 394.

वर्तमान, संविधानद्वारा स्थापित दुई विशेष प्रशासनिक क्षेत्रहरू छन् जसमा हङकङ र मकाउ पर्दछन्। सन् १९८४ र १९८७ मा क्रमशः चीन–बेलायत र चीन–पोर्तगाली संयुक्त घोषणापत्रमा हस्ताक्षर भएपछि सन् १९९७ र १९९९ मा यी पूर्व बेलायती र पोर्तगाली क्षेत्रहरू चीनलाई हस्तान्तरण गरिएको थियो।Ghai, Yash P. (2000). Autonomy and Ethnicity: Negotiating Competing Claims in Multi-Ethnic States. Cambridge University Press. , 9780521786423. p 92.  संयुक्त राष्ट्रसङ्घमा दर्ता भएका अन्तर-राज्य सन्धिहरू बाध्यकारी हुने उनीहरूको संयुक्त घोषणापत्रहरू र तिनीहरूका आधारभूत कानूनहरू अनुसार, चिनियाँ विशेष प्रशासनिक क्षेत्रहरूले उच्च स्तरको स्वायत्तताको उपयोग गर्नेछन्। सामान्यतया, यी क्षेत्रहरू मुख्यभूमि चीनको एक भागको रूपमा लिइएको छैन।Article 12, Basic Law of Hong Kong and Article 12, Basic Law of Macau

हङकङमाथिको सार्वभौमिकताको प्रश्नमा संयुक्त अधिराज्यसँग वार्ता हुने प्रत्याशामा सन् १९८२ मा संविधानमा विशेष प्रशासनिक क्षेत्र स्थापना गर्ने प्रावधान राखिएको थियो। यसलाई ताइवान र अन्य टापुहरूसँग अन्तिम एकीकरणको लागि मोडेलको रूपमा कल्पना गरिएको थियो, जहाँ गणतन्त्र चीन सन् १९४९ देखि अस्तित्वमा रहेको छ।

एक देश, दुई प्रणाली सिद्धान्त अन्तर्गत, चिनियाँ केन्द्रीय सरकार दुई क्षेत्रहरूको कूटनीतिक, सैन्य र अन्य राज्य-स्तरीय मामिलाहरूको लागि जिम्मेवार छ। दुवै दुई विशेष प्रशासनिक क्षेत्र आफ्नै बहुदलीय व्यवस्थापिका, कानुनी प्रणाली, प्रहरी बल, छुट्टै भन्सार क्षेत्र, अध्यागमन नीति, बायाँ हाते ट्राफिक, आधिकारिक भाषाहरू, शिक्षा र शैक्षिक प्रणालीहरू, केही अन्तर्राष्ट्रिय निकायहरूमा प्रतिनिधित्व र अन्तर्राष्ट्रिय प्रतियोगिताहरूमा प्रतिनिधित्व, र स्वायत्त स्तर भित्र पर्ने अन्य पक्षहरू संलग्नता छन्।

विशेष प्रशासनिक क्षेत्रहरू विशेष आर्थिक क्षेत्रहरूसँग अलग छन्, जुन क्षेत्रहरू हुन् जसमा विशेष आर्थिक कानूनहरू व्यापार र लगानीलाई बढावा दिन लागु हुन्छन्। सिचुआन प्रदेशको वोलोङ विशेष प्रशासनिक क्षेत्र राजनीतिक विभाजन नभई प्रकृतिको भण्डार हो।

 सूची 
वर्तमान चिनियाँ संविधानको धारा ३१ अनुसार दुई विशेष प्रशासनिक क्षेत्रहरू स्थापित छन्। सिचुआन प्रदेशको वोलोङ विशेष प्रशासनिक क्षेत्रको लागि, कृपया तलको वोलोङ खण्ड हेर्नुहोस्।

 चीनका विशेष प्रशासनिक क्षेत्रहरू              Hēunggóng Xiānggǎng   (Gǎng), HK, HKSAR ७१,८४,००० १,१०४.४ HK CN-HK सूची (१८ जिल्लाहरू)   /  Oumùhn Àomén Macao  (Ào), MO, MC, MSAR, RAEM ६,१४,५०० ३१.३ MO CN-MO सूची (८ प्रेगुसियास)
 टिप्पणीहरू 

 सन्दर्भ सामग्रीहरू 


श्रेणी:चीनका प्रदेश स्तरीय विभाजनहरू