वाणिज्य बैंक

वाणिज्य बैङ्क एक वित्तीय संस्था हो जसले जनताबाट निक्षेप जम्मा गर्छ   र नाफा कमाउन उपभोग र लगानीको उद्देश्यका लागि ऋण दिन्छ।

वाणिज्य बैङ्कमा निजी क्षेत्र बैङ्क तथा र सार्वजनिक क्षेत्र बैङ्कहरू पर्छ। यद्यपि, "केन्द्रीय बैङ्क"लेलाई पनि बैङ्क भनेर चिनिएपनि वाणिज्य बैङ्क भन्दा फरक ढङ्गले काम गर्छ। वाणिज्य बैङ्कहरूको विपरीत, केन्द्रीय बैङ्कहरू मुख्य रूपमा नाफा उत्पन्न गर्नमा केन्द्रित हुँदैन र फिएट मुद्रा प्रणालीमा व्यावसायिक बैङ्कहरू जस्तै दामासाही हुन सक्दैनन्।

 इतिहास 
बैङ्क "शब्द " इटालियन शब्द banco 'डेस्क/बेन्च' बाट आएको हो। इटालियन पुनर्जागरण युगमा फ्लोरेन्टाइन बैङ्करहरूद्वारा प्रयोग गरिएको थियो, जसले हरियो कपडाले ढाकिएको डेस्कमा आफ्नो लेनदेन गर्थे।यद्यपि, प्राचीन कालमा पनि बैङ्किङ गतिविधिको सङ्केत पाउन सकिन्छ।

संयुक्त राज्य अमेरिकामा, वाणिज्य बैङ्क शब्द प्रायः बैङ्किङ नियमनमा भिन्नताका कारण यसलाई इन्भेस्टमेन्ट बैङ्क बाट फरक छुट्याउन प्रयोग गरिन्थ्यो। महामन्दीपछि, ग्लास-स्टीगल्स ऐन मार्फत, अमेरिकी काङ्ग्रेसले व्यावसायिक बैङ्कहरूलाई बैङ्किङ गतिविधिहरूमा मात्र संलग्न गराउन आवश्यक बनायो, जबकि लगानी बैङ्कहरू पूँजी बजार गतिविधिहरूमा सीमित थिए। यो विभाजन १९९९ मा ग्राम-लिच-ब्लिली ऐनद्वारा खारेज गरिएको थियो।

 भूमिका 
वाणिज्य बैङ्कको आम भूमिका सर्वसाधारण र व्यवसायलाई वित्तीय सेवा प्रदान गर्नु र आर्थिक तथा सामाजिक स्थिरता तथा अर्थतन्त्रको दिगो विकास सुनिश्चित गर्नु हो।

 प्राथमिक कार्यहरू 

 वाणिज्य बैङ्कहरूले जनताबाट विशेष गरी आफ्ना ग्राहकहरूबाट बचत खाता निक्षेप र निश्चित निक्षेपसहित विभिन्न प्रकारका निक्षेपहरू स्वीकार गर्छन्। यी निक्षेपहरू जब ग्राहकले निश्चित समयावधि पछि माग गर्दछ तब फिर्ता गरिन्छ।
 वाणिज्य बैङ्कहरूले विभिन्न प्रकारका ऋण र अग्रिमहरू प्रदान गर्छन्, जस्तै [ओभरड्राफ्ट] सुविधा, नगद क्रेडिट, बिल छुट, मनी कल, आदि। तिनीहरूले आफ्ना ग्राहकहरू आदिको इच्छाका लागि ट्रस्टीका रूपमा पनि काम गर्छन्।
 ऋण सिर्जनाको कार्य ऋण र भुक्तानी मध्यस्थको आधारमा उत्पन्न हुन्छ। वाणिज्य बैङ्कहरूले ऋण लिनका लागि उनीहरूले अवशोषित गर्ने निक्षेपहरू प्रयोग गर्छन्। चेक सर्कुलेसन र ट्रान्सफर सेटलमेन्टको आधारमा, ऋणहरू व्युत्पन्न निक्षेपहरूमा रूपान्तरण हुन्छन्। केही हदसम्म, को व्युत्पन्न कोषहरू मूल निक्षेपहरूको अन्तराल गुणा बढाउँछन् जसले आर्थिक विकासको सेवा गर्न व्यावसायिक बैङ्कहरूको प्रेरक शक्तिमा ठुलो सुधार गर्दछ।

 अन्य प्रकार्यहरू 
एजेन्सी कार्यहरू समावेशः

 चेक, लाभांश, र ब्याज वारेन्ट सङ्कलन र क्लियर गर्नु 
 भाडा, बिमा प्रिमियमको भुक्तानी गर्नु 
 विदेशी मुद्रा विनिमयनमा लेनदेन गर्नु 
 प्रतिभूतिहरू खरिद र बिक्री गर्नु 
 ट्रस्टी, वकिल, संवाददाता र कार्यकारीको रूपमा कार्य गर्नु 
 कर आय र कर रिटर्न स्वीकार गर्नु 

उपयोगिता प्रकार्य समावेशः

 ग्राहकहरूलाई सुरक्षित निक्षेप बक्सहरू उपलब्ध गराउनु 
 पैसा स्थानान्तरण सुविधा
 यात्रीको चेक जारी गर्न
 रेफ्रीको रूपमा कार्य गर्न
 भुक्तानीका लागि विभिन्न बिलहरू स्वीकार गर्नः फोन बिलहरू, ग्यास बिलहरू, पानी बिलहरू
 विभिन्न कार्डहरू प्रदान गर्न जस्तै क्रेडिट कार्ड र डेबिट कार्डहरूडेबिट कार्ड
सन्दर्भ सामग्रीहरू

श्रेणी:बैङ्कहरू