जेलवाङ जलविद्युत

जेलबाङ आफैमा एक ऐतिहासिक नाम हो सशस्त्र द्धन्द्ध वा गृहयुद्धको बेला नेपालको सबैभन्दा बढी शहिद र सबैभन्दा प्रभाबित भएको गाबिस हाल सुनछहरी गाउँपालिका वडा नं. ७ मा पर्दछ । यस गाउँलाई नमूना शान्ति गाउँ वा रातो गाउँ अझ बनौ बलिदानि गाउँको रुपमा परिचित रहेको छ । केही वर्ष अघिसम्म हरेक दिनको साँझ घाम डुबेसँगै अन्धकार हुने जेलबाङ वडाका गाउँहरुमा हाल भैसीखालमा उत्पादन भैरहेको जेलबाङ जलबिद्युत आयोजनाले रातैभरी झलमल्ल देखिन्छन् । 

 इतिहासमा  बिद्युत जेलबाङमा 
शुरुमा बिद्युतको कुरा त टाढा थियो । एकातिर जेलबाङ खोलाको पानी खेर गइरहेको र अर्कोतिर जेलबाङबासी तोरी पेल्नका लागि समेत एक दिनको बाटो हिँडेर सुलिचौर धाउनुपर्ने बाध्यता थियो । गृहयुद्ध भइरहेको अबस्थामा नै जेलबाङमा स्थानियस्तरमा हातहतियार तथा युद्धसामग्री बनाउन र तिनको आवश्यक मर्मतसम्भारको लागि लेथ मेसिन राख्ने योजना बमोजिम पानीमिलको स्थापना र सञ्चालन गरिएको थियो । त्यो अबस्थाको परिस्थितिमा गाउँलेहरुले गोप्यरुपमा लेथ मेसिन गाउँसम्म पुर्याई लेथ मेसिन सञ्चालनमा ल्याई बिद्युत उत्पादन गरिएको थियो भलै त्यो लेथ मेसिन भने चलाउन परेको थिएन । त्यतिबेला झन्डै २५ किलोवाटको बिजुली उत्पादन गरि जेलबाङ ठुलो गाउँ र रुलबाङ सम्म बिजुली प्रयोगमा आएको थियो ।

 जेलबाङ जलबिद्युतबारे 
समयक्रममा शान्तिवार्ता सफल भएपछि र त्यसपछिका दिनहरुमा जेलबाङलाई नमूना गाउँ बनाउने योजना नेपाल सरकारले घोषणा गरेअनुरुप पूर्ण क्षमतायुक्त जलबिद्युत उत्पादन गर्ने योजना बन्यो । उक्त योजना अनुरुप बैकल्पिक उर्जा प्रवर्द्धन केन्द्र, शान्ति तथा पुनःनिर्माण मन्त्रालय, जिल्ला बिकास समिति रोल्पा र स्थानिय जेलबाङबासी जनताबाट उठाइएको नगद सहयोग र स्थानिय जनताको ४५ सम्मको जनश्रमदानबाट लगभग ५ करोड रुपैयाँको लागतमा बि.स. २०७५ साल जेठ ३० गते यो आयोजना सम्पन्न भएको हो । हाल यहाँबाट १०४ किलोवाट बिद्युत उत्पान भइरहेको छ । यसबाट साबिकको जेलबाङ गाबिस तथा हालको संघिय संरचना अनुसार सुनछहरी गाउँपालिका वडा नं. ७ जेलबाङका सबै टोलमा राष्ट्रिय जनगणना २०७८ अनुसार ५७२ घरधुरीमा निर्बिघ्न रुपमा बिद्युतको आपूर्ति भइएरहेको छ । यसबापत प्रतिपरिवारले मासिक रुपमा औसत एकसय रुपैयाँ मर्मतसम्भार तथा सञ्चालन खर्चका लागि बुझाउनु पर्दछ । जेलबाङ्गी जनताका निम्ति यो एउटा राम्रो भौतिक सम्पदाको रुपमा स्थापित भएको छ ।

 सन्दर्भ सामग्रीहरु 

श्रेणी:जेलवाङ
श्रेणी:जेलबाङ फलामखानी