बङ्गलादेशका राष्ट्रिय चिह्नहरू

बङ्गलादेशका राष्ट्रिय चिह्नहरूमा बङ्गलादेशी परम्परा र आदर्शहरूको प्रतिनिधित्व गर्ने प्रतीकहरू समावेश छन् जसले सांस्कृतिक जीवन र इतिहासका विभिन्न पक्षहरूलाई प्रतिबिम्बित गर्दछ। बङ्गलादेशमा धेरै आधिकारिक राष्ट्रिय प्रतीकहरू छन्, जसमा ऐतिहासिक दस्तावेज, झन्डा, प्रतीक, गान, स्मारक, साथै धेरै राष्ट्रिय नायकहरू समावेश छन्। राष्ट्रिय जनावर, चरा, फूल, वाद्ययन्त्र र रूख सहित धेरै अन्य प्रतीकहरू पनि छन्।

 झन्डा 

बङ्गलादेशको राष्ट्रिय झन्डा (বাংলাদেশের জাতীয় পতাকা), जसलाई रातो-हरियो भनेर चिनिन्छ, १७ जनवरी १९७२ मा आधिकारिक रूपमा अपनाइएको थियो। यसमा हरियो मैदानको माथि रातो चक्र हुन्छ, जुन फहराएको ठाउँतिर अलि अलि अगाडि हुन्छ ताकि झन्डा फहराउँदा यो केन्द्रमा देखिन्छ। रातो चक्रले बङ्गालमाथि उदाउँदो सूर्य र बङ्गलादेशको स्वतन्त्रताको लागि मर्नेहरूको रगतलाई पनि प्रतिनिधित्व गर्दछ। हरियो मैदानले बङ्गलादेशको भूमिको हरियालीलाई जनाउँछ। यो झन्डा सन् १९७१ को बङ्गलादेशको स्वतन्त्रता युद्धको समयमा प्रयोग गरिएको समान झन्डामा आधारित छ, जसमा रातो चक्र भित्र देशको पहेँलो नक्सा थियो।  सन् १९७२ मा यो नक्सा झन्डाबाट हटाइएको थियो। दिइएको एउटा कारण झन्डाको दुबै छेउमा नक्सा सही रूपमा प्रस्तुत गर्न कठिनाइ थियो।  

 प्रतीक 

बङ्गलादेशको राष्ट्रिय प्रतीक सन् १९७१ मा स्वतन्त्रता पछि केही समय पछि अपनाइएको थियो। प्रतीकमा एउटा नीलकमल छ जुन दुई छेउमा धानको बालाहरूले घेरिएको छ। नीलकमल माथि चार तारा र तीन जोडिएका जुटका पातहरू छन्। नीलकमल देशको राष्ट्रिय फूल हो जसले बङ्गलादेश हुँदै बग्ने धेरै नदीहरूको प्रतिनिधित्व गर्दछ। धानले बङ्गलादेशको मुख्य खानाको रूपमा र त्यो राष्ट्रको कृषिको लागि यसको उपस्थितिलाई प्रतिनिधित्व गर्दछ। चार ताराले राष्ट्रवाद, धर्मनिरपेक्षता, समाजवाद र लोकतन्त्र गरि बङ्गलादेशको संविधानमा चार संस्थापक सिद्धान्तहरूलाई प्रतिनिधित्व गर्दछ। 

 सरकारी छाप 
बङ्गलादेशको सरकारी छाप बङ्गलादेशका मन्त्रालयहरू र बङ्गलादेश सरकारद्वारा आधिकारिक कागजातहरूमा प्रयोग गरिन्छ। बङ्गलादेशी राहदानीको आवरण पृष्ठमा पनि यसको प्रयोग गरिएको छ।   छापमा बङ्गलादेशको पहिलो झन्डाको जस्तै डिजाइन तत्वहरू गोलाकार रूपमा छन्।  बाहिरी सेतो गोलोमा बङ्गलादेशको जनवादी गणतन्त्र सरकारको आधिकारिक नामको शीर्षक बङ्गालीमा देखाइएको छ: जनवादी गणतन्त्र बङ्गलादेश सरकार जसमा ४ रातो ५-ताराहरू छन्।

 सङ्गीत 
 राष्ट्रिय गान 

आमार सोनार बाङ्ला (बङ्गाली:আমার সোনার বাংলা, "मेरो सुनौलो बङ्गाल") बङ्गाली कवि रवीन्द्रनाथ ठाकुरद्वारा लेखिएको र रचिएको गीत हो, जसका पहिलो दस पङ्क्तिहरू सन् १९७२ मा बङ्गलादेशको राष्ट्रिय गानको रूपमा अपनाइएका थिए। यो गीत सन् १९०५ मा बङ्गभङ्ग (बङ्गालको विभाजन (सन् १९०५)को समयमा लेखिएको थियो - जब सत्तारूढ बेलायती साम्राज्यले बङ्गाललाई दुई भागमा विभाजित गरेको थियो। यो गीत, अन्य धेरै गीतहरूसँगै, यस विभाजन विरुद्ध सांस्कृतिक र राजनीतिक आन्दोलनका अग्रणी ठाकुरद्वारा लेखिएको थियो। यी गीतहरू बङ्गालको एकीकृत भावनालाई पुन: जगाउन र साम्प्रदायिक राजनीतिक विभाजन विरुद्ध जनचेतना जगाउनको लागि थिए। यो गीत पहिलो पटक सन् १९०५ मा "बोङ्गदर्शन" र "बाउल" को सेप्टेम्बर अङ्कमा एकैसाथ देखा परेको थियो। यो गीतको सङ्गीत बाउल गायक गगन हरकराको गीतबाट प्रेरित भएको भनिन्छ। वाद्यवाधन समर दासद्वारा रचित थियो। यसको अङ्ग्रेजी अनुवाद सैयद अली अहसानद्वारा गरिएको थियो।

 राष्ट्रिय सङ्गीत 

नोतुनेर गान (बङ्गाली: নতুন গান) बङ्गलादेशको राष्ट्रिय सङ्गीत हो। यो गीत बङ्गलादेशका राष्ट्रिय कवि ('विद्रोही कवि' भनेर पनि चिनिने) काजी नजरुल इसलामले सन् १९२९ मा लेखेका थिए।  यो उनको प्रसिद्ध पुस्तक सन्ध्यामा समावेश पर्छ। यस गीतको सङ्गीत काजी नजरुल इसलामले रचना गरेका थिए। १३ जनवरी १९७२ मा, बङ्गलादेशको मन्त्रालयले देशको स्वतन्त्रता पछिको पहिलो बैठकमा यो गीतलाई राष्ट्रिय सङ्गीतको रूपमा अपनाएको थियो। गीतका पहिलो २१ पङ्क्तिहरू सामान्यतया देशका सबै सैन्य समारोह वा वैठकहरूमा बजाइन्छ; यसलाई बङ्गलादेशको राष्ट्रिय सैन्य गीत पनि भनिन्छ।

 सम्मान गीत 

एकुशेर गान (बङ्गाली: একুশে গান) "एक्काइसौँ शताब्दीको गीत"), यसको पहिलो पङ्क्ति पछि आमार भाइयेर रोक्ते रङ्गानो (बङ्गाली: আমার ভাইয়ের রক্তে রঙানো "मेरा भाइहरूको रगत छरिएको") को रूपमा बढी लोकप्रिय छ जुन सन् १९५२ मा पूर्वी पाकिस्तानमा बङ्गाली भाषा आन्दोलनको सम्झनामा अब्दुल गफ्फर चौधरीले लेखेको बङ्गाली गीत हो। यो पहिलो पटक एकुशेर गान शीर्षकको साथ एक अखबारको अन्तिम पृष्ठमा अज्ञात रूपमा प्रकाशित भएको थियो, तर पछि एकुशे गानलाई यसको फेब्रुअरी संस्करणमा प्रकाशित भएको थियो। यो गीतलाई प्रायः भाषा आन्दोलनको सबैभन्दा प्रभावशाली गीतको रूपमा चिनिन्छ, जसले धेरै बङ्गलादेशीहरूलाई सन् १९५२ को द्वन्द्वको सम्झना गराउँछ। प्रत्येक २१ फेब्रुअरीमा, बङ्गलादेशका सबै भू-भागहरूबाट मानिसहरू प्रभात फेरिमा रहेको सहिद मिनारमा जान्छन्, जुन स्मारकसम्म नाङ्गो खुट्टामै जुलुस निकालिन्छ, र यो गीत गाएर भाषा आन्दोलन प्रदर्शनमा मारिएकाहरूलाई श्रद्धाञ्जली अर्पण गर्छन्। बीबीसी बङ्गला रेडियो सेवाका स्रोताहरूले यसलाई बङ्गाली भाषाको तेस्रो-सर्वोत्तम गीत मान्दछन्।

 राष्ट्रिय स्मारकहरू 

 सन्दर्भ सामग्रीहरू