नेपालका प्रादेशिक सरकारहरू

सङ्घीय सरकार पछि नेपालको दोस्रो तहको सरकारका रूपमा नेपालका प्रदेशहरू प्रादेशिक सरकारद्वारा शासित छन्। नेपालको संविधानको भाग १३ द्वारा प्रादेशिक सरकारहरू स्थापना भएका छन् र तिनीहरूको संरचना गरिएको छ।

 विधायिका 
प्रत्येक प्रदेशमा एक सदनात्मक प्रादेशिक विधायिका छन्, जुन प्रदेशको जनसङ्ख्या अनुसार आकारमा भिन्न छन्। छिट्टै विघटन भएमा बाहेक प्रदेशसभाका सदस्यहरू पाँच वर्षको अवधिको लागि प्रत्यक्ष र समानुपातिक प्रणाली मार्फत निर्वाचित हुन्छन्। पहिलो प्रादेशिक निर्वाचन वि.सं. २०७४ मा भएको थियो।

प्रदेश सभाहरूको अध्यक्षता सभाका सदस्यहरूमध्येबाट निर्वाचित हुने सभामुखले गर्छन जो सभाका बहसमा भाग लिंदैनन। सभामुखलाई उपसभामुखले सहयोग गर्छन् जो पनि सभाका सदस्यहरूबाट नै निर्वाचित हुन्छन्। सभामुख वा उपसभामुखमध्ये कम्तीमा एक जना महिला हुनुपर्नेछ र सभामा एउटै दलको प्रतिनिधित्व नभएसम्म एउटै दलको हुनुहुँदैन। वि.सं. २०७९ मा निर्वाचित भई हाल कर्णाली प्रदेशसभाका सभामुख नन्दा गुरुङ प्रदेशसभाका सभामुखमा निर्वाचित हुने पहिलो र एकमात्र महिला हुन्।

संविधानबमोजिम प्रदेशसभाको बैठक बोलाउने र निलम्बन गर्ने अधिकार प्रदेश प्रमुखलाई छ। सभाको लगातार दुई सत्रहरू बीचको अन्तराल छ महिना भन्दा बढी हुन सक्दैन। सभाको स्थगन वा बिदा अवधिमा सभाका कुल सदस्यहरूको एक चौथाइ सदस्यले निवेदन दिएमा प्रदेश प्रमुखले अधिवेशन वा बैठक बोलाउनु पर्नेछ।
सभा स्थान कुल सिटसभामुख उपसभामुख कोशी प्रदेश विराटनगर, मोरङ ९३ बाबुराम गौतम सिर्जना दनुवार मधेश प्रदेश जनकपुर, धनुषा १०७ रामचन्द्र मण्डल बबितादेवी राउत ईशर बागमती प्रदेश हेटौँडा, मकवानपुर ११० भुवनकुमार पाठक अप्सरा चापागाई गण्डकी प्रदेश पोखरा, कास्की ६० कृष्णप्रसाद धिताल बिना कुमारी थापा लुम्बिनी प्रदेश देउखुरी, दाङ ८७ तुलाराम घर्ती मगर मेनुका खाँड केसी कर्णाली प्रदेश वीरेन्द्रनगर, सुर्खेत ४० नन्दा गुरुङ यशोदा न्यौपाने सुदूरपश्चिम प्रदेश गोदावरी, कैलाली ५३ भीमबहादुर भण्डारी कोइलीदेवी चौधरी

 कार्यकारी 
अङ्गुठाकार|458x458पिक्सेल|वि.सं. २०८० वैशाख १४ यता प्रदेश अनुसार सत्तारुढ दल
प्रदेशको कार्यकारिणी अधिकार प्रदेश मन्त्रिपरिषद्मा निहित हुन्छ। मन्त्रिपरिषद् नरहेको अवस्थामा भने कार्यकारी अधिकार प्रदेश प्रमुखले प्रयोग गर्दछन्।

प्रदेश मन्त्रिपरिषद्को प्रमुख मुख्यमन्त्री हुन्। प्रदेशप्रमुखले प्रदेश सभामा एक्लै वा एक वा बढी दलको समर्थनमा बहुमत प्राप्त संसदीय दलको नेतालाई मुख्यमन्त्री नियुक्त गर्छन्। प्रदेशप्रमुखले मुख्यमन्त्रीको सिफारिसमा प्रदेश मन्त्रिपरिषद्का सदस्यहरू नियुक्त गर्छन्। प्रादेशिक मन्त्रिपरिषद्का सदस्यहरू प्रादेशिक प्रशासनका विभिन्न विभागहरूको लागि जिम्मेवार छन्। प्रादेशिक मन्त्रिपरिषद् प्रदेश सभाको कुल सदस्य सङ्ख्याको अधिकतम २० प्रतिशत मात्र हुन सक्छ। प्रदेश सभाको सदस्य नभएको व्यक्तिलाई मन्त्रिपरिषद्मा मन्त्री नियुक्त गर्न सकिनेछ तर निजले नियुक्त भएको ६ महिनाभित्र सभाको सदस्यता प्राप्त गरिसक्नु पर्नेछ।

सभाले अविश्वासको मत ल्याएर मुख्यमन्त्रीको राजीनामा बाध्य पार्न सक्छ।
प्रदेश मुख्यमन्त्री पार्टी पदभार ग्रहणमन्त्रिपरिषद् कोशी प्रदेश हिक्मतकुमार कार्कीनेकपा (एमाले) वि.सं. २०७९ पुष २५ कार्की मधेस सरोज कुमार यादवजसपा वि.सं. २०७९ पुष २९ यादव बागमती शालिकराम जमकट्टेलनेकपा (माओवादी केन्द्र) वि.सं. २०७९ पुष २६ जमकट्टेल गण्डकी सुरेन्द्रराज पाण्डेनेपाली कांग्रेस वि.सं. २०८० वैशाख १४पाण्डे लुम्बिनी डिल्लीबहादुर चौधरीनेपाली कांग्रेस वि.सं. २०८० वैशाख १४ चौधरी कर्णाली राजकुमार शर्मानेकपा (माओवादी केन्द्र) वि.सं. २०७९ पुष २८ शर्मा सुदूरपश्चिम कमलबहादुर शाहनेपाली कांग्रेस वि.सं. २०७९ माघ २७ शाह

 कोशी प्रदेश को मन्त्रिपरिषद् 
क्र.सं.कार्याभारनामदल पदभार ग्रहण मन्त्री १ मुख्यमन्त्रीआन्तरिक मामिला तथा कानून मन्त्रीआर्थिक मामिला तथा योजना मन्त्री हिक्मतकुमार कार्कीनेकपा (एमाले) वि.सं. २०७९ पुष २५  २ खानेपानी, सिँचाइ तथा उर्जा मन्त्री तिल कुमार मेन्याङ्बोनेकपा (एमाले) वि.सं. २०७९ पुष २५ ३ सामाजिक विकास मन्त्री डा बुद्धिकुमार राजभण्डारीनेकपा (एमाले) वि.सं. २०७९ पुष २९  ४ पर्यटन, वन तथा वातावरण मन्त्री डा जीवन आचार्यनेकपा (माओवादी केन्द्र) वि.सं. २०७९ पुष २९ ५ यातायात पूर्वाधार तथा शहरी विकास मन्त्री डा दुर्गाप्रसाद चापागाईनेकपा (माओवादी केन्द्र) वि.सं. २०७९ पुष २९ ५ उद्योग, कृषि तथा सहकारी मन्त्री भक्तिप्रसाद सिटौलाराप्रपा वि.सं. २०७९ पुष २५ ६ स्वास्थ्य मन्त्री निर्मला लिम्बूजसपा वि.सं. २०७९ पुष २५

 मधेश प्रदेश को मन्त्रिपरिषद 
क्र.सं.कार्याभारनामदल पदभार ग्रहण मन्त्री १ मुख्यमन्त्री सरोज कुमार यादवजसपा वि.सं. २०७९ पुष २९ २ आर्थिक मामिला मन्त्री सञ्जय कुमार यादवजसपा वि.सं. २०७९ पुष २९ ३ भौतिक पूर्वाधार विकास मन्त्री डा सरोज कुमार यादवनेकपा (एमाले) वि.सं. २०७९ पुष २९ ४ भूमि व्यवस्था, कृषि तथा सहकारी मन्त्री डा बसन्त कुशवाहाजनमत पार्टी वि.सं. २०७९ पुष २९ ५ शिक्षा, विज्ञान तथा प्रविधिमन्त्री डा महेश प्रसाद यादवजनमत पार्टी वि.सं. २०७९ माघ २० ६ सामाजिक विकास मन्त्री डा सुरिता कुमारी साहजसपा वि.सं. २०७९ माघ २० ७ गृह तथा सञ्चारमन्त्री डा शत्रुधन प्रसाद सिंहनेकपा (एमाले) वि.सं. २०७९ माघ २० ८ खानेपानी तथा ऊर्जा विकास मन्त्री डा सिंहासन साह कलवारजसपा वि.सं. २०७९ माघ २० ९ कानून, न्याय तथा प्रदेश मामिला मन्त्री राजकुमार लेखीनेकपा (एमाले) वि.सं. २०७९ माघ २० १० महिला, बालबालिका, युवा तथा खेलकुद मन्त्री डा मोहम्मद जैद आलमनेकपा (एमाले) वि.सं. २०७९ माघ २० राज्यमन्त्री ११ सामाजिक विकास राज्यमन्त्री डा शेख अबुल कलाम आजादजसपा वि.सं. २०७९ माघ २० १२ गृह तथा सञ्चार राज्यमन्त्री डा केशव रायनेकपा (एमाले) वि.सं. २०७९ माघ २० १३ भूमि व्यवस्था, कृषि तथा सहकारी राज्यमन्त्री डा सञ्जय कुमार यादवजनमत पार्टी वि.सं. २०७९ माघ २०

 बागमती प्रदेश को मन्त्रिपरिषद् 
क्र.सं.कार्याभारनामदल पदभार ग्रहण मन्त्री १ मुख्यमन्त्री शालिकराम जमकट्टेलनेकपा (माओवादी केन्द्र) वि.सं. २०७९ पुष २६  २ आर्थिक मामिला तथा योजना मन्त्री जगन्नाथ थपलियानेकपा (एमाले) वि.सं. २०७९ पुष २६ ३ जल, उर्जा तथा सिँचाइ मन्त्री उद्धव थापाराप्रपा वि.सं. २०७९ पुष २६ ४ श्रम, रोजगार तथा यातायात मन्त्री एकलाल श्रेष्ठनेकपा (एमाले) वि.सं. २०७९ माघ ११ ५ स्वास्थ्य मन्त्री रामेश्वर श्रेष्ठनेकपा (एमाले) वि.सं. २०७९ माघ ११ ६ कृषि तथा पशुपन्छी विकास मन्त्री केशव पोखरेलनेकपा (एमाले) वि.सं. २०७९ माघ ११ ७ भौतिक पूर्वाधार विकास मन्त्री युवराज दुलालनेकपा (माओवादी केन्द्र) वि.सं. २०७९ माघ ११ ८ आन्तरिक मामिला तथा कानून मन्त्री गङ्गानारायण श्रेष्ठनेकपा (माओवादी केन्द्र) वि.सं. २०७९ माघ ११ ९ सामाजिक विकास मन्त्री कुमारी मोक्ताननेकपा (माओवादी केन्द्र) वि.सं. २०७९ माघ ११ १० पर्यटन, उद्योग तथा सहकारी मन्त्री डम्बर तामाङराप्रपा वि.सं. २०७९ माघ ११ ११ वन तथा वातावरण मन्त्री राजु विष्टराप्रपा वि.सं. २०७९ माघ ११

 गण्डकी प्रदेश को मन्त्रिपरिषद् 
क्र.सं.कार्याभारनामदल पदभार ग्रहण मन्त्री १ मुख्यमन्त्री खगराज अधिकारीनेकपा (एमाले) वि.सं. २०७९ पुष २५{{Cite web|url=https://kathmandupost.com/national/2023/01/09/gandaki-chief-minister-adhikari-takes-oath-of-office-and-secrecy%7Ctitle=Gandaki chief minister Adhikari takes oath of office and secrecy|website=kathmandupost.com|language=English|accessdate=2023-01-10} २ भौतिक पूर्वाधार विकास तथा यातायात व्यवस्था मन्त्री हरिबहादुर चुमाननेकपा (माओवादी केन्द्र) वि.सं. २०७९ पुष २५ ३ आर्थिक मामिला मन्त्री सीता सुन्दासनेकपा (एमाले) वि.सं. २०७९ पुष २५ ४ सामाजिक विकास तथा स्वास्थ्य मन्त्री पञ्चराम गुरुङराप्रपा वि.सं. २०७९ पुष २५ ५ आन्तरिक मामिला तथा कानून मन्त्री रोशन बहादुर गाहानेकपा (एमाले) वि.सं. २०७९ माघ १० ६ कृषि, उर्जा तथा जलस्रोत मन्त्री वेदबहादुर गुरुङनेकपा (एमाले) वि.सं. २०७९ माघ १० ७ उद्योग, पर्यटन तथा वातावरण मन्त्री रेशम बहादुर जुग्जालीनेकपा (माओवादी केन्द्र) वि.सं. २०७९ माघ १०

 लुम्बिनी प्रदेश को मन्त्रिपरिषद् 
क्र.सं.कार्याभारनामदल पदभार ग्रहण मन्त्री १ मुख्यमन्त्री लीला गिरीनेकपा (एमाले) वि.सं. २०७९ पुष २८२आर्थिक मामिला मन्त्रीजोखबहादुर महरानेकपा (माओवादी केन्द्र)वि.सं. २०७९ माघ २९ ३खानेपानी, ग्रामिण तथा सहरी विकास मन्त्री चेतनारायण आचार्यनेकपा (एमाले) वि.सं. २०७९ पुष २८४भौतिक पूर्वाधार विकासमन्त्रीइन्द्रजित थारुनेकपा (माओवादी केन्द्र)वि.सं. २०७९ माघ २९५स्वास्थ्य मन्त्रीविष्णुप्रसाद पन्थीनेकपा (एमाले)वि.सं. २०७९ माघ २९ ६आन्तरिक मामिला, कानुन तथा सहकारी मन्त्री कृष्णा केसीनेकपा (माओवादी केन्द्र) वि.सं. २०७९ पुष २८७वन तथा वातावरण मन्त्रीदुर्गाप्रसाद चौधरीनेकपा (एमाले)वि.सं. २०७९ माघ २९८उद्योग, पर्यटन तथा यातायात व्यवस्था मन्त्रीजानकीप्रसाद यादवराप्रपावि.सं. २०७९ माघ २९९कृषि तथा भूमि व्यवस्था मन्त्रीतुलसीराम शर्माराप्रपावि.सं. २०७९ माघ २९१०सामाजिक विकास मन्त्रीचन्द्रकेश गुप्ताजनमत पार्टीवि.सं. २०७९ माघ २९

 कर्णाली प्रदेश को मन्त्रिपरिषद् 
क्र.सं.कार्याभारनामदल पदभार ग्रहण मन्त्री १ मुख्यमन्त्री राजकुमार शर्मानेकपा (माओवादी केन्द्र) वि.सं. २०७९ पुष २८ २ भौतिक पूर्वाधार, उर्जा तथा जलस्रोत मन्त्री मङ्गल बहादुर शाहीनेकपा (माओवादी केन्द्र) वि.सं. २०७९ पुष २८ ३ आर्थिक मामिला मन्त्री बिनोद कुमार शाहनेकपा (एमाले) वि.सं. २०७९ पुष २८ ४ आन्तरिक मामिला तथा कानून मन्त्री कृष्णबहादुर जी.सीनेकपा (माओवादी केन्द्र) वि.सं. २०७९ माघ ११ ५ भूमि व्यवस्था, कृषि तथा सहकारी मन्त्री भीमप्रकाश शर्मानेकपा (माओवादी केन्द्र) वि.सं. २०७९ माघ ११ ६ सामाजिक विकास मन्त्री टेकराज पछाईनेकपा (एमाले) वि.सं. २०७९ माघ ११ ७ उद्योग, पर्यटन, वन तथा वातावरण मन्त्री जित बहादुर मल्लनेकपा (एमाले) वि.सं. २०७९ माघ ११

 सुदूरपश्चिम प्रदेश को मन्त्रिपरिषद् 
क्र.सं.कार्याभारनामदल पदभार ग्रहण मन्त्री १ मुख्यमन्त्री कमलबहादुर शाहनेपाली कांग्रेस वि.सं. २०७९ माघ २७ २ भौतिक पूर्वाधार विकास मन्त्री  प्रकाश बहादुर देउवानेपाली कांग्रेस वि.सं. २०७९ माघ २७ ३ आर्थिक मामिला मन्त्री नरेश शाहीनेकपा (एस) वि.सं. २०७९ माघ २७

 न्यायपालिका 
पुरानो व्यवस्थाका पुनरावेदन अदालतहरू नयाँ संविधान जारी भएपछि उच्च अदालतमा परिणत भएका थिए।
+नेपालका उच्च अदालतहरूक्र.सं. उच्च अदालत अधिकार क्षेत्रसिट मुख्य न्यायाधीश वेबसाइट १  मोरङ, सुनसरी र उदयपुर जिल्ला विराटनगर तिलप्रसाद श्रेष्ठ उच्च अदालत विराटनगर  २  धनुषा, महोत्तरी र सर्लाही जिल्ला जनकपुर विनोद शर्मा (कार्यकारी) जनकपुर उच्च अदालत  ३  काठमाडौँ, ललितपुर, भक्तपुर, रसुवा, नुवाकोट, काभ्रेपलान्चोक, सिन्धुपाल्चोक, दोलखा, रामेछाप, सिन्धुली र धादिङ जिल्ला ललितपुर नृपध्वज निरौला उच्च अदालत पाटन  ४  कास्की, लमजुङ, तनहुँ, मनाङ, गोरखा, स्याङ्जा र नवलपुर जिल्ला पोखरा रमेश पोखरेल पोखरा उच्च अदालत  ५  दाङ, प्युठान, रोल्पा र पूर्वी रुकुम जिल्ला तुलसीपुर नीता गौतम दीक्षित तुलसीपुर उच्च अदालत  ६  सुर्खेत, सल्यान, पश्चिम रुकुम, दैलेख र जाजरकोट जिल्ला वीरेन्द्रनगर शेषराज शिवाकोटी (कार्यकारी) उच्च अदालत सुर्खेत  ७  बाजुरा, बझाङ, अछाम, डोटी र कैलाली जिल्ला दिपायल तेजबहादुर कार्की (कार्यकारी) दिपायल उच्च अदालत 
अतिरिक्त र विस्तारित इजलासहरू
क्र.सं. उच्च अदालत अतिरिक्त र विस्तारित इजलास अधिकार क्षेत्र सिट वरिष्ठतम न्यायाधीश १ विराटनगर उच्च अदालत इलाम इजलास  झापा, इलाम, पाँचथर र ताप्लेजुङ जिल्ला इलाम प्रेमराज कार्की २विराटनगर उच्च अदालत धनकुटा इजलास  धनकुटा, तेह्रथुम, संखुवासभा र भोजपुर जिल्ला धनकुटा पुष्पराज कोइराला ३विराटनगर उच्च अदालत ओखलढुङ्गा इजलास  ओखलढुङ्गा, खोटाङ र सोलुखुम्बु जिल्ला ओखलढुङ्गा ठाकुरप्रसाद शर्मा पौडेल ४ जनकपुर उच्च अदालत राजविराज इजलास  सप्तरी र सिरहा जिल्ला राजविराज डिल्लीराज आचार्य ५ जनकपुर उच्च अदालत वीरगन्ज इजलास  पर्सा, बारा र रौतहट जिल्ला वीरगन्ज शारङ्गा सुवेदी ६ पाटन उच्च अदालत हेटौँडा इजलास  चितवन र मकवानपुर जिल्ला हेटौँडा मोहम्मद शाबिर हुसेन ७ पोखरा उच्च अदालत बाग्लुङ इजलास  बागलुङ, पर्वत, म्याग्दी र मुस्ताङ जिल्ला बाग्लुङ द्वारिकामान जोशी ८ तुलसीपुर उच्च अदालत बुटवल इजलास  रुपन्देही, नवलपरासी, कपिलवस्तु, गुल्मी, पाल्पा र अर्घाखाँची जिल्ला बुटवल शिवराज अधिकारी ९ तुलसीपुर उच्च अदालत नेपालगन्ज इजलास  बाँके र बर्दिया जिल्ला नेपालगन्ज रत्नबहादुर बागचन्द डा १० सुर्खेत उच्च अदालत जुम्ला इजलास  जुम्ला, कालिकोट, हुम्ला, मुगु र डोल्पा जिल्ला जुम्ला गुणराज ढुंगेल ११ दिपायल उच्च अदालत महेन्द्रनगर इजलास  कञ्चनपुर, दार्चुला, बैतडी र डडेल्धुरा जिल्ला भीमदत्त प्रभा बस्नेत

 यो पनि हेर्नुहोस् 

 नेपाल सरकार
 नेपाल मन्त्रिपरिषद्
 नेपालका प्रान्तहरू
 नेपालका वर्तमान प्रदेशप्रमुखहरूको सूची

 सन्दर्भहरू 

श्रेणी:नेपालको प्रादेशिक सरकार
श्रेणी:नेपालका प्रदेशहरू
श्रेणी:नेपाल सरकार
श्रेणी:नेपालका प्रदेशहरू सम्बन्धित सूचीहरू