जाफना

जाफना श्रीलङ्काको उत्तरी प्रदेशको राजधानी हो। यो जाफना जिल्लाको प्रशासनिक मुख्यालय हो जुन सोही नामको प्रायद्वीपमा अवस्थित छ। सन् २०१२ मा ८८,१३८ जनसङ्ख्या भएको जाफना श्रीलङ्काको १२औँ सबैभन्दा बढी जनसङ्ख्या भएको सहर हो। जाफना कन्दरोदाइबाट लगभग छ माइल (९.७ किलोमिटर) टाढा छ जुन शास्त्रीय पुरातनतादेखि जाफना प्रायद्वीपमा बजार स्थानको रूपमा सेवा गर्दथ्यो। जाफनाको उपनगर नल्लूरले चार शताब्दी लामो मध्ययुगीन तमिल जाफना साम्राज्यको राजधानीको रूपमा सेवा गरेको थियो।

श्रीलङ्काको गृहयुद्ध पहिले, यो श्रीलङ्काको दोस्रो सबैभन्दा बढी जनसङ्ख्या भएको सहर थियो। सन् १९८० को दशकको विद्रोही विद्रोहले व्यापक क्षति, जनसङ्ख्याको केही भागको निष्कासन र सैन्य नियन्त्रणको नेतृत्व गऱ्यो। सन् सन् २००९ मा गृहयुद्धको अन्त्य भएदेखि नै शरणार्थी र आन्तरिक रूपमा विस्थापित मानिसहरू घर फर्कन थाले, जबकि सरकारी र निजी क्षेत्रको पुनर्निर्माण हुन थाल्यो।

 इतिहास 
जाफना र वरपरको क्षेत्र नागानाडुको प्रमुख राज्यको हिस्सा थियो जुन ५औँ शताब्दी ईस्वीमा तमिल महाकाव्य मनिमेकलाई र पाली इतिहास महावंशमा आदिवासी नागा मानिसहरूले बसोबास गरेको थियो, जसलाई श्रीलङ्काको प्रारम्भिक जनजातिहरू मध्ये एक मानिन्छ। विद्वानहरूका अनुसार उनीहरू ९औँ शताब्दी वा त्यसभन्दा अघिसम्म तमिल भाषा र संस्कृतिमा पूर्ण रूपमा आत्मसात भएका थिए।

मध्ययुगीन समयमा, आर्यचक्रवर्ती राज्य १३औँ शताब्दीमा दक्षिण भारतमा पाण्ड्य साम्राज्यको सहयोगीको रूपमा अस्तित्वमा आएको थियो।  जब पाण्ड्य साम्राज्य मुस्लिम आक्रमणका कारण कमजोर भयो, क्रमिक आर्यचक्रवर्ती शासकहरूले जाफना राज्यलाई स्वतन्त्र र श्रीलङ्कामा गणना गर्न क्षेत्रीय शक्ति बनाए।Peebles, History of Sri Lanka, p.31-32 जाफ्नाको उपनगर नल्लुरले राज्यको राजधानीको रूपमा सेवा गर्‍यो।

 भूगोल 
सहर यसको पश्चिम र दक्षिणमा जाफना लगुन, उत्तरमा कोक्कुविल र थिरुनेलवेली र पूर्वमा नल्लुरले घेरिएको छ। जाफना प्रायद्वीप चूनको ढुङ्गाबाट बनेको छ किनकि यो मायोसिन अवधिमा समुद्रमुनि डुबेको थियो। चुनढुङ्गा खैरो, पहेँलो र सेतो छिद्रपूर्ण प्रकारको हुन्छ। सम्पूर्ण भूभाग प्रायजसो समतल छ र भू-भाग तटहरूतर्फ अलिक माथि ढल्केको छ। 

 जनसाङ्ख्यिकी 
ऐतिहासिक रूपमा जाफनाका बासिन्दाहरू तमिल, मुर्स (मुस्लिम), युरोपेली र यूरेशियन बर्गरहरू थिए। समय बित्दै जाँदा तमिल र मूर्सको बाहुल्यता र युरोपेली र बर्गरहरू आत्मसात वा टाढा सर्दै जाँदा संरचना परिवर्तन भयो। युरोपेलीहरू र मूल निवासीहरू सहरको अलग-अलग भागहरूमा बस्थे। १९०० पछि जनसङ्ख्या बढ्यो र दक्षिणबाट सिंहलीहरू पनि जाफनामा बसोबास गरे। गृहयुद्ध अघि जाफनामा मूर्स, सिंहली, भारतीय तमिल र अन्य जातीय समूहहरू बसोबास गर्थे।

सन्दर्भ सामग्रीहरू

श्रेणी:श्रीलङ्काका सहरहरू