लालन

लालन () (१७ अक्टोबर १७७४ – १७ अक्टोबर १८९०), (जसलाई फकिर लालन, लालन साई, महात्मा लालन आदि नामले पनि चिनिन्छ) एक बङ्गाली बहुप्रतिभाशाली आध्यात्मिक साधक, मानवतावादी, समाज सुधारक, दार्शनिक र रहस्यमय कवि थिए। उनी अनगिन्ती गीतहरूका लेखक, सङ्गीतकार र गायक पनि थिए। लालनलाई बाउल गीतका अगुवाहरू मध्ये एक मानिन्छ र उनका गीत १९औँ शताब्दीमा अत्याधिक लोकप्रिय बनेका थिए।

लालनको मानवता दर्शनले जात, वर्ग र धर्मका सबै भेदभावलाई अस्वीकार गर्छ र धार्मिक द्वन्द्व तथा जातिवादको विरोध गर्दछ। यसले आत्माको खोजीमा सबै सांसारिक मामिलाहरूलाई अस्वीकार गर्दछ र उपमहाद्वीपीय भक्त र सूफी परम्पराको सामाजिक रुपान्तरणकारी भूमिकालाई मूर्त रूप दिन्छ। एक मानवतावादी साधकको नाताले लालनले धर्म, जात, गोत्र लगायत सबै प्रकारका जातीय विभेदबाट टाढा रहेर मानवतालाई सर्वोच्च स्थान दिएका थिए। असाम्प्रदायिकको यो दृष्टिकोणबाटै उनले आफ्नो गीतहरू रचना गरेका थिए। उनका गीत र दर्शनले युगौँ युगसम्म रवीन्द्रनाथ ठाकुर, काजी नजरुल इसलाम र एलेन गिन्सबर्ग जस्ता धेरै प्रख्यात कवि, साहित्यकार, दार्शनिक, बुद्धिजीवी लगायत असङ्ख्य मानिसहरूलाई प्रभावित पारेको छ। उनका गीतहरू युगौँ युगसम्म धेरै सङ्गीतकलाकारहरूको स्वरमा लालनका यी गीतहरू उच्चारित भएका छन्। गान्धी भन्दा २५ वर्ष पहिले, भारतीय उपमहाद्वीप सर्वप्रथम उनलाई 'महात्मा' उपाधि दिइएको थियो।

कुष्टिया रेलवे स्टेसनदेखि लगभग २ किलोमिटर (१.२ माइल) दक्षिण-पश्चिम बङ्गलादेशमा अवस्थित चुरियामा लालन अखडा भनेर चिनिने संस्थाको स्थापना गरेका थिए। उनका शिष्यहरू प्रायः बङ्गलादेश र भारतीय राज्यहरू पश्चिम बङ्गाल, त्रिपुरा र असमको बराक उपत्यकामा बसोबास गर्दछन्। उनको पुण्यतिथिको अवसरमा प्रत्येक वर्ष उनका हजारौँ शिष्य र अनुयायीहरू लालन अखडामा जम्मा हुन्छन् र तीन दिनसम्म उनका गीत र दर्शनको चर्चा गर्दै उनको सम्मान विशेष कार्यक्रमहरूको सञ्चालन गर्दछन्।  सन् २००४ मा, बीबीसीको सर्वकालिन महान बङ्गालीहरूको सर्वेक्षणमा लालनलाई १२औँ स्थानमा राखिएको थियो। 

 समालोचना 

धार्मिक साम्प्रदायिकका कट्टरहरूले लालनको असाम्प्रदायिक दृष्टिकोणका कारण उनलाई सबैभन्दा बढी आलोचना गर्छन्। लालनले आफ्नो जीवनकालमा आफ्नो धार्मिक पहिचान कसैमाझ सार्वजनिक गरेनन्। उनको धर्मबारे विश्वास हालसम्म पनि एक विवादास्पद विषय बनिरहेको छ। लालनको असाम्प्रदायिकता र लैङ्गिक भेदभावको विरोध जस्ता कारणले उनलाई जीवनमा कट्टरपन्थी धार्मिक समुदाय र मौलिकवादी हिन्दु-मुस्लिम समुदायबाट घृणा, अन्याय र आक्रमण भोग्नुपरेको थियो। त्यसैगरी उनको धर्मनिरपेक्ष मानवतावादी दृष्टिकोण, भगवान र धर्म आदि सम्बन्धि उठाएका विभिन्न प्रश्नका कारण धेरै धार्मिक कट्टरहरूले उनलाई नास्तिक भनेर वर्णन गर्छन्।

 सन्दर्भ सामग्रीहरू 

 बाह्य कडीहरू 

 लालनगीति सङ्ग्रह
 फकिर लालन शाह सम्बन्धि तथ्य 

श्रेणी:बङ्गाली मानिसहरू
श्रेणी:बङ्गलादेशको संस्कृति