छात्र-जनताको विद्रोह

छात्र-जनताको विद्रोह () जसलाई जुलाई क्रान्ति वा जेनजी विद्रोह भनेर पनि चिनिन्छ, सन् २०२४ को वर्ष बङ्गलादेशमा विद्यार्थी तथा सर्वसाधारण नागरिकहरूद्वारा सरकार विरुद्ध गरिएको एक एक जनआन्दोलन र विद्रोहको घटना थियो जुन सरकारी जागिरको कोटा नियम सुधार गर्ने कोटा सुधार आन्दोलनको रूपमा सुरु भएको थियो। सन् २०२४ जुन ५ का दिन बङ्गलादेशको सर्वोच्च अदालतले सन् २०१८ को ४ अक्टोबरमा बङ्गलादेश सरकारद्वारा जारी परिपत्रलाई अवैध घोषणा गरेपछि कोटा सुधार आन्दोलन पुनः चर्किएको थियो।  सन् २०२४ को जुन महिनाको प्रारम्भमा सरकारद्वारा गरिएको भेदभावपूर्ण निर्णय पश्चात् त्यसको विरुद्धमा विद्यार्थीहरूको आन्दोलनको नेतृत्व गरेका थिए। तत्कालीन प्रधानमन्त्री शेख हसिनाले राजीनामा दिएको एक वर्षपछि अर्थात् सन् २०२५ अगस्ट ५ का दिन यस विद्रोहलाई जुलाई घोषणापत्र मार्फत संवैधानिक मान्यता प्रदान गरिँदा यसलाई विश्वको पहिलो जेनजी क्रान्तिको रूपमा वर्णन गरिएको थियो।

जुलाई महिनाको अन्त्यतिर सरकारले प्रदर्शनकारीहरूलाई दमन गर्न खोज्दा त्यसबाट उत्पन्न जुलाई नरसंहार पछि यस आन्दोलन देशव्यापी रूपमा उग्र तरिकाले फैलिएको थियो। अबु सैयद र मिर महफुजुर रहमान मुग्धो जस्ता व्यक्तिहरूको हत्याले आन्दोलनलाई उल्लेखनीय रूपमा तीव्र बनाएको थियो। उग्र जनआन्दोलनलाई रोक्न सरकारले कठोर कदम चालेपछि एम्नेस्टी इन्टरनेसनलले सरकारको यस्तो कठोर प्रतिक्रियालाई विद्यार्थी, पत्रकार र उपस्थित मानिसहरूको मृत्युको कारण सरकारले चालेको कदम रहेको ठहर गरेको गर्दै हसिना नेतृत्वको सरकारलाई यस्तो अमानवीय दमन तुरुन्त रोक्न माग गरेको थियो। प्रदर्शनकारीहरूविरुद्ध अत्यधिक बल प्रयोगलाई रोक्न र सैनिकहरूलाई मानव अधिकार उल्लङ्घनमा जवाफदेही बनाउन ह्युमन राइट्स वाचले पनि विदेशी सरकारहरूलाई हसिनासँग आग्रह गर्न सुझाएको थियो। एचआरडब्ल्युको उप-एसिया निर्देशकले शेख हसिना सरकारको विरोध गर्नेहरू विरूद्ध सुरक्षा बलले शक्तिको अनियन्त्रित दुरुपयोग गरेको तथ्यलाई उजागर गरेका थिए।

अगस्ट महिनाको सुरुमा यस जनआन्दोलन एक असहयोग आन्दोलनमा रूपान्तरित हुँदा यसले अन्ततः तत्कालीन प्रधानमन्त्री शेख हसिनालाई पदमुक्त गराएको थियो भने उनी यस घटनापछि भारत पलायन भएकी थिइन्। हसिनाको पदमुक्तिले संवैधानिक सङ्कट उत्पन्न हुँदा अर्थशास्त्री मुहम्मद युनुसलाई प्रमुख सल्लाहकारको रूपमा नियुक्त गरी अन्तरिम सरकारको गठन गरिएको थियो।

 सन्दर्भ सामग्रीहरू 

 बाह्य कडीहरू 

श्रेणी:बङ्गलादेशको राजनीति
श्रेणी:सन् २०२४ मा बङ्गलादेश
श्रेणी:बङ्गलादेशको राजनीतिक इतिहास