स्पेनी साम्राज्य

स्पेनी साम्राज्य (), जसलाई कहिलेकाहीँ हिस्पानिक राजतन्त्र () वा क्याथोलिक राजतन्त्र () पनि भनिन्छ, एक औपनिवेशिक साम्राज्य थियो जुन १४९२ र १९७६ को बीचमा अवस्थित थियो। पोर्तगाली साम्राज्यसँग मिलेर, यसले युरोपेली खोज युगको सुरुवात गरेको थियो। यस साम्राज्यले अमेरिका, अफ्रिका, एसिया र ओसिनियाका विभिन्न टापुहरू, साथै युरोपका अन्य भागहरूमा नियन्त्रण गर्दै विश्वव्यापी स्तर हासिल गरेको थियो। यो प्रारम्भिक आधुनिक अवधिको सबैभन्दा शक्तिशाली साम्राज्यहरू मध्ये एक थियो, जसलाई "त्यो साम्राज्य जहाँ कहिल्यै सूर्य अस्ताउँदैन" भनेर चिनिन्थ्यो। सन् १७०० को दशकको अन्त्य र १८०० को दशकको सुरुमा यसको सबैभन्दा ठुलो हदसम्म, स्पेनी साम्राज्यले १.३७ करोड वर्ग किलोमिटर (५.३ करोड वर्ग माइल) ओगटेको थियो, जसले यसलाई इतिहासको सबैभन्दा ठुलो साम्राज्यहरू मध्ये एक बनेको थियो।Schneider, Reinhold, 'El Rey de Dios', Belacqva (2002)

सन् १४९२ मा क्रिस्टोफर कोलम्बसको आगमनदेखि सुरु भएर तीन शताब्दीभन्दा बढी समयसम्म जारी रहँदा, स्पेनी साम्राज्य क्यारिबियाली टापुहरू, दक्षिण अमेरिकाको आधा भाग, मध्य अमेरिकाको अधिकांश भाग र उत्तर अमेरिकाको धेरैजसो भागमा फैलिएको थियो। सुरुमा, नयाँ संसारमा स्पेनी प्रभुत्वको लागि पोर्तगाल एक मात्र गम्भीर खतरा थियो। पोर्तगाल विस्तारको खतरा समाप्त गर्न, स्पेनले पोर्तगाल उत्तराधिकारको युद्धको क्रममा सन्  १५८० देखि १५८२ सम्म पोर्तगाल र अजोरेस टापुहरू जित्यो, जसको परिणामस्वरूप इबेरियालि सङ्घको स्थापना भयो, दुई मुकुटहरू बीचको जबरजस्ती सङ्घ जुन १६४० सम्म चल्यो जब पोर्तगालले स्पेनबाट आफ्नो स्वतन्त्रता पुन: प्राप्त गरेको थियो। १७०० मा, स्पेनका अन्तिम ह्याब्सबर्ग राजा चार्ल्स द्वितीयको मृत्यु पछि फिलिप पाँचौँ स्पेनको राजा बने, जसको उत्तराधिकारी बिना मृत्यु भयो।Hugh Thomas, 'World Without End: The Global Empire of Philip II', Penguin; first edition (2015)

बोर्बन राजतन्त्रले सुधार आदेशहरू लागु गर्‍यो, जसले शक्तिलाई केन्द्रीकृत गर्‍यो र क्षेत्रीय विशेषाधिकारहरू खारेज गर्‍यो। आर्थिक नीतिहरूले उपनिवेशहरूसँग व्यापारलाई प्रवर्द्धन गर्‍यो, जसले गर्दा अमेरिकामा स्पेनी प्रभाव बढ्यो। सामाजिक रूपमा, शासक अभिजात वर्ग र उदाउँदो पूँजीपति वर्ग बीच तनाव देखा पर्‍यो, साथै अमेरिकामा प्रायद्वीपीय स्पेनीहरू र क्रियोलहरू बीच विभाजन देखा पर्‍यो। यी कारकहरूले अन्ततः १९औँ शताब्दीको सुरुमा सुरु भएको स्वतन्त्रता आन्दोलनको लागि चरण तय गरे, जसले गर्दा स्पेनी औपनिवेशिक अधिकारको क्रमिक विघटन भयो। १८२० को दशकको मध्यसम्ममा, स्पेनले मेक्सिको, मध्य अमेरिका र दक्षिण अमेरिकामा आफ्ना क्षेत्रहरू गुमाइसकेको थियो। १९०० सम्ममा, १८९८ मा स्पेनी-अमेरिकी युद्ध पछि यसले मारियाना टापुहरूमा क्युबा, पोर्टो रिको, फिलिपिन्स टापुहरू र गुआम पनि गुमाएको थियो।Burkholder, Mark A. "Spanish Empire" in 

 टिप्पणीहरू 

सन्दर्भ सामग्रीहरू

बाह्य कडीहरू