बङ्गलादेशी

बङ्गलादेशी शब्दले () सामान्यतया दक्षिणी एसियाली देश बङ्गलादेशको भूभागमा बसोबास गर्ने मानिसहरूलाई जनाउँदछ। यसमा बङ्गाली र केही आदिवासीहरू पनि समावेश छन्। बङ्गलादेशको संविधानको धारा ६ को उपधारा २ अनुसार “बङ्गलादेशको जनतालाई जातीयताको रूपमा बङ्गाली र नागरिकहरूलाई बङ्गलादेशी भनेर चिनिन्छ।” भनि उल्लेख गरिएको छ।

सन् १९७१ मा पूर्वी पाकिस्तानका स्थायी बासिन्दाहरू नयाँ राष्ट्रका नागरिकमा रूपान्तरण भएपछि बङ्गलादेशी नागरिकताको सुरुवात भएको थियो। बङ्गलादेश संसारको आठौँ सबैभन्दा बढी जनसङ्ख्या भएको देश हो। हिन्द-आर्य परिवारका बङ्गाली जातिहरूले जातियताको हिसाबले बङ्गलादेशको सबैभन्दा ठूलो अंश ओगटेको छ। बङ्गलादेशको जनसङ्ख्या उर्वर गङ्गा मुखद्वीपमा आधारित छ जुन सहस्राब्दीयौँदेखि सहरी र कृषिजन्य सभ्यताको केन्द्रमा रहेको छ। चट्टोग्राम पहाडी क्षेत्र र सिलेट विभागका केही भागहरू समावेश रहेको देशको उच्चभूमिहरूमा विभिन्न आदिवासी अल्पसङ्ख्यकहरूको बसोबास रहेको छ।

कुल जनसङ्ख्याको ९९ प्रतिशत भाग ओगटेको बङ्गाली जाति बङ्गलादेशको प्रमुख जातीय समूह हो भने  बङ्गालीहरू बाहेक अन्य जातिहरू अल्पसङ्ख्यकमा पर्दछन्। एक मुस्लिम बाहुल देश भएको हिसाबले धार्मिक रूपमा इस्लाम धर्मको अनुसरण गर्नेहरूको सङ्ख्या कुल जनसङ्ख्याको ९० प्रतिशत हुन आउँछ भने हिन्दु र बौद्धहरू देशका मुख्य अल्पसङ्ख्यकहरू हुन्। हिन्द आर्य भाषा चकमा बोल्ने चकमा जातिहरू भोट-बर्मेली अन्तर्गत पर्दछन् जसले बङ्गालीहरू पछि सबैभन्दा ठूलो स्थानीय जातीय समूह बनाउँदछ। आग्नेली सन्थलहरू सबैभन्दा ठूलो मूलनिवासी समुदाय हो। आप्रवासी बङ्गलादेशीहरूको उत्सर्ग खाडी मुलुक, उत्तर अमेरिका र बेलायतमा केन्द्रित छ। धेरै गैर-आवासीय बङ्गलादेशीहरूले विभिन्न देशका दोहोर नागरिकता लिएका छन्।

बङ्गलादेशी शब्दले मुख्य रूपमा बङ्गलादेशका आदिवासी बङ्गाली र उपजातीय नागरिकलाई (सबै नागरिकहरूलाई) जनाउने हुँदा देशमा बसोबास गर्ने वा अन्य कुनै देशमा बसोबास गर्नेहरू पनि यस अन्तर्गत पर्न सक्छन्। 
कुनै व्यक्तिको बङ्गलादेशी नागरिकता कानुनको शर्त अनुसार निर्धारण गरिने प्रावधान रहेको र संविधानको धारा ६ को उपधारा १ मा “बङ्गलादेशको नागरिकता कानुनद्वारा निर्धारण र नियन्त्रित हुनेछ।” भनि उल्लेख गरिएको छ।
नागरिकहरले वंशज स्रोत, प्रवासी, विवाह, देशीय र अन्य स्रोतहरूबाट बङ्गलादेशको नागरिकता प्राप्त गर्न सकिन्छ जसअनुसार उनीहरू बङ्गलादेशीको रूपमा परिचित भई राष्ट्रिय राहदानी प्राप्त गर्ने अधिकार पाउनेछन्। विदेशी नागरिकहरूको सम्बन्धित कानुन र नियमावलीमा वर्णित शर्त पुरा गरी सरकारी अधिकारीको अनुमति पाएपछि बङगलादेशको नागरिकता प्राप्त गरी आफूलाई बङ्गलादेशीको रूपमा परिचय गराउन सकिन्छ। साथै, बङ्गलादेशमा दोहोरो नागरिकताको सुविधा पनि रहेको छ।

 टिप्पणीहरू 

 सन्दर्भ सामग्रीहरू 

 बाह्य कडीहरू