अखिल भारतीय मुस्लिम लिग

अखिल भारतीय मुस्लिम लिग (बङ्गाली: নিখিল ভারত মুসলিম লীগ) सन् १९०६ मा बेलायत शासित भारत (अहिले बङ्गलादेशमा)को बङ्गाल प्रेसिडेन्सीको ढाकामा स्थापना भएको एक राजनीतिक दल थियो जसको लक्ष्य भारतमा मुस्लिम हितको सुरक्षित गर्नु थियो। सुरुमा अन्तरधार्मिक एकताका साथ संयुक्त भारतको समर्थन गरे पनि, पछि मुस्लिम लिगले पाकिस्तान आन्दोलनको नेतृत्व गरेको थियो जहाँ यसले बेलायतीहरू भारतबाट बाहिरिएपछि छुट्टै मुस्लिम देशको आह्वान गरेको थियो।

यो पार्टी बेलायती भारतमा मुस्लिमहरूको राजनीतिक प्रतिनिधित्वको आवश्यकताबाट उत्पन्न भएको थियो, विशेष गरी सन् १९०५ मा बङ्गालको विभाजनको विरोधमा भारतीय राष्ट्रिय काङ्ग्रेसले प्रायोजित ठूलो हिन्दु विरोधको समयमा भएको थियो। सन् १९०६ मा ढाकाको अहसान मञ्जिल दरबारमा आयोजित अखिल भारतीय मुस्लिम शिक्षा सम्मेलनको वार्षिक बैठकमा, ढाकाका नवाब, ख्वाजा सलिमुल्लाहले बेलायती भारतमा मुस्लिमहरूको हितको रक्षा गर्ने खालको राजनीतिक दल सिर्जना गर्ने प्रस्ताव अगाडि सारेका थिए। उनले राजनीतिक दललाई 'अखिल भारतीय मुस्लिम लिग' नामकरण गर्न सुझाव दिएका थिए। सम्मेलनले यो प्रस्ताव सर्वसम्मतिले पारित गरेको थियो, जसले गर्दा ढाकामा अखिल भारतीय मुस्लिम लिगको आधिकारिक गठन भएको थियो। यो सन् १९३७ सम्म एक अभिजात वर्गको सङ्गठनको रूपमा रहेको थियो। मोहम्मद अली जिनाहको नेतृत्वले मुस्लिम जनतालाई परिचालन गर्न थालेको थियो, जसले लिगलाई एक लोकप्रिय सङ्गठनमा परिणत गरेको थियो।

सन् १९४० को दशकमा मुस्लिम लिगले निर्णायक भूमिका खेलेको थियो, धार्मिक आधारमा भारतको विभाजन र सन् १९४७ मा मुस्लिम राज्यको रूपमा पाकिस्तानको निर्माणको पछाडि एक प्रेरक शक्ति बनेको थियो। भारतको विभाजन र पाकिस्तानको स्थापना पछि, अखिल भारतीय मुस्लिम लिग औपचारिक रूपमा भारतमा विघटन भएको थियो। लिगलाई आधिकारिक रूपमा पाकिस्तान मुस्लिम लिगले उत्तराधिकारी बनाएको थियो, जुन अन्ततः धेरै राजनीतिक दलहरूमा विभाजित भएको थियो। अन्य समूहहरू एक सानो पार्टीमा गएका थिए जसको उपस्थिति मात्र भारतीय राज्य केरलमा थियो। बङ्गलादेशमा, मुस्लिम लिग सान् १९७६ मा पुनर्जीवित भएको थियो, तर यसको आकार ईटेको थियो, जसले गर्दा यसलाई राजनीतिक क्षेत्रमा महत्वहीन बएको थियो। भारतमा, इन्डियन युनियन मुस्लिम लिग भनिने एक छुट्टै स्वतन्त्र संस्था गठन गरिएको थियो, जसको आजसम्म पनि भारतीय संसदमा उपस्थिति रहेको छ।

 सन्दर्भ सामग्रीहरू 

 बाह्य कडीहरू 

 पाकिस्तान सरकारको वेबसाइट
 पाकिस्तान समाचार वेबसाइट
 इस्लामिक गणतन्त्र पाकिस्तानको संविधान
 पाकिस्तानको इतिहास


श्रेणी:पाकिस्तान आन्दोलन
श्रेणी:अलीगढ आन्दोलन
श्रेणी:भारतको राजनीतिक इतिहास