सदर मुलुकी खाना

राणाकालीन प्रशासनमा केन्द्रिय बैङ्कको (नेपाल राष्ट्र बैङ्क) काम गर्ने निकायलाई सदर मुलुकी खाना भनिन्थ्यो ।Nepal Rastra Bank: Then, Now and Ahead page 10-11 मुलुकीखानाको राजस्वको निकासी कौसी तोषाखानाबाट गरिन्थ्यो ।  

२०१३ सालमा नेपाल राष्ट्र बैङ्क स्थापना भयो । सदर मुलुकी खानाले प्रकाशित गर्ने नेपाली नोटलाई मोरु (मोहर रुपैयाँ) भनिन्थ्यो । 

नेपालमा पहिलो पटक वि.सं. २००२ असोज १ गते कागजी नोट प्रचलनमा आएको थियो। ५, १० र १ सय मोरु निष्कासन भएको पाइन्छ। नेपाल राष्ट्र बैङ्क मार्फत छापिएका कागजी नोटहरू २०१६ साल फागुन ७ गतेबाट प्रचलनमा ल्याउन थालिएको हो ।

यसको प्रमुखलाई खजाञ्ची भनिन्थ्यो। खजाञ्ची नियुक्ति राजगुरुको खलकबाट हुन्थ्यो । 

 कार्यहरू 

 विभिन्न सरकारी अड्डाबाट जम्मा गरिएको रकम,सुन, चादी र भारतीय मुद्रा नोटको सङ्कलन गर्नु 
 ब्रिटिस सरकारबाट वार्षिक रूपमा आउने रु. १० लाख दिल्लीमा रहने नेपाली वकिलको माध्यमबाट बुझी लिनु 
 दिन दैनिक कामको लागि चल्ती ढुकुटीमा रु. १० लाख र रु. पाँच लाख (भारतीय मुद्रा) राख्नु र सबै जगेडा रकम तीन साँचा ढुकुटी मा राख्नु । (यो ढुकुटी मा तीन ताल्चा लगाइएको हुन्थ्यो र यसको साँचो खाजांची, तहबिल डीत्ठा र टहरीरसँग हुन्थ्यो )
 कौशी तोषा खानाको आगी हरासंदा आदेश बमोजिम रकम निकासा गर्नु । 
 निम्न कोषहरू व्यवस्था गर्नु :* गुठि रकम * चन्द्रबत्ति प्रकाश बिजुली रकम* डेप्रिसियसन् बिजुली रकम* निजामति कर्मचारी रकम* रोपवे रकम* महासमर सभा रकम* त्रिचन्द्र हस्पिटल रकम 
 भारतीय तथा नेपाली मुद्राको सतही कायम गर्नु विनिमय दर १०० भारू=१२४ नेपाली रुपैया र ३% . (सटहीको लागि मुलुकीखानाको सरफखाना फाँटलाई जिम्मेवारी दिइन्थ्यो । )

 खजाञ्ची 

 जनकराज पण्डित
 भरतराज पण्डित 
 नरेन्द्रराज पण्डित 

 यो पनि हेर्नुहोस् 
पृथ्वीनारायण शाह
जंगबहादुर राणा
जुद्ध शमशेर

राणाकालीन सरकारी कार्यालयहरू 

 सन्दर्भ सामग्रीहरू 

स्रोत



बाह्य कडीहरू

श्रेणी:राणाकालीन प्रशासन
श्रेणी:नेपालको इतिहास
श्रेणी:नेपालको राणाकालीन इतिहास