शेख हसिना

शेख हसिना वाजेद (, जन्म: २८ सेप्टेम्बर १९४७) एक बङ्गलादेशी राजनीतिज्ञ हुन् जसले सन् १९९६ देखि २००१ सम्म र सन् २००९ देखि २०२४ सम्म बङ्गलादेशको प्रधानमन्त्रीको पद सम्हालेकी थिइन्। उनी बङ्गलादेशका संस्थापक राष्ट्रपति शेख मुजिबुर रहमानकी छोरी र लामो समयदेखि अवामी लिगको नेतृत्व गर्दै आएकी छन्। उनको कार्यकालमा, उनी देशको सबैभन्दा लामो समयसम्म प्रधानमन्त्री पदमा रहिरहने प्रधानमन्त्री र विश्वका सबैभन्दा लामो समय सेवा दिने महिला सरकार प्रमुखमध्ये एक हुन्।

बङ्गलादेशका प्रथम राष्ट्रपति शेख मुजिबुर रहमानकी छोरी भएको नाताले उनको राजनीतिक जीवन करिब ४ दशक भन्दा लामो रहेको छ। उनी सन् १९८६ देखि १९९० र सन् १९९१ देखि १९९५ सम्म प्रतिपक्षी दलको नेताको रूपमा रहेकी थिइन् भने उनी सन् १९९६ देखि सन् २००१ सम्म बङ्गलादेशको प्रधानमन्त्रीको रूपमा कार्यरत थिइन् भने उनले सन् १९८१ देखि अवामी लिगको सभापतिको कार्यभार सम्हालेकी थिइन्। सन् २००८ मा जनताको अधिक मतका कारण उनी प्रधानमन्त्री चुनावमा विजयी भई पुनः प्रधानमन्त्री पदमा निर्वाचित भएकी थिइन्।

सन् २०१४ जनवरीमा एक विरोधीदलबिहीन निर्वाचनमा उनी तेस्रो पटक जस्तै प्रधानमन्त्री पदमा निर्वाचित भएकी थिइन् तर त्यो निर्वाचनलाई विपक्षीले अस्वीकार गरेका थिए भने अन्तर्राष्ट्रिय पर्यवेक्षकहरूले पनि यसको बारेमा आलोचना गरेका थिए। सन् २०१६ मा उनी चौथो कार्यकालका लागि प्रधानमन्त्रीमा निर्वाचित भएकी थिइन् भने उक्त निर्वाचनलाई विपक्षीद्वारा धाँधली भएको आरोप लगाइएको थियो। हसिना विश्वका सर्वश्रेष्ठ क्षमताशाली महिला व्यक्तिहरूको रूपमा पनि चुनिएकी थिइन्। सन् २०१६ मा फोर्ब्स पत्रिकाद्वारा सार्वजनिक एक प्रतिवेदनका अनुसार विश्वका १०० क्षमताशाली महिलाहरूको सूचीमा हसिना शीर्ष २६ मा पर्न सफल भएकी थिइन् भने सोही पत्रिकाद्वारा सन् २०१७ मा सार्वजनिक सोही शीर्षकको सूचीमा उनी ३०औँ स्थानमा रहेकी थिइन्। यस बाहेक शेख हसिनालाई अमेरिका स्थित पत्रिकाले विदेश नीतिको आधारमा विश्वका शीर्ष १०० विश्वव्यापी विचारकहरूको सूचीमा सामेल गरेको थियो। उनी विश्व महिला नेत्री परिषद्की एक सदस्य पनि हुन् जो वर्तमान र पूर्व महिला अध्यक्षहरू तथा प्रधानमन्त्रीहरूको एक अन्तर्राष्ट्रिय सञ्जाल हो। प्रधानमन्त्रीको रूपमा उनको कार्यकालमा धेरै घोटालाहरू र अधिनायकवादी घटनाहरू घटेका थिए। पद्मा सेतु काण्ड, हलमार्क स‍नालि बैङ्क काण्ड, शेयर बजार काण्ड, रानम प्लाज ध्वस र बङ्गलादेश सडक सुरक्षा आन्दोलन आदि उनको शासाकालका केही प्रख्यात काण्डहरू रहेका थिए। उनको शासनकालमा उनले आर्थिक विकासको लागि प्रशंसा प्राप्त गरेकी थिइन्।

 प्रारम्भिक जीवन 

शेख हसिनाको जन्म सन् १९४७ सेप्टेम्बर २८ का दिन पूर्वी पाकिस्तानको टुङ्गिपाडामा भएको थियो। उनको बुबा बङ्गलादेशका प्रथम राष्ट्रपति शेख मुजिबुर रहमान र उनकी आमा बेगम फाजिलातुन्नेछा थिइन्। हसिनाले टुङ्गिपाडामा प्रारम्भिक शिक्षा लिएकी थिइन् भने सन् १९५४ देखि उनी आफ्नो परिवारको साथमा     ढाकाको मोगलटलिको रजनी बोस लेनको घरमा बसोबास गर्न सुरु गरेकी थिइन् र पछि उनको परिवार मिन्टो सडकमा रहेको एक सरकारी निवासमा सरेका थिए। सन् १९५६ मा उनी थप शिक्षा हासिल गर्नका लागि टिकाटुलीमा रहेको नारीशिक्षा मन्दिर कन्या विद्यालयमा भर्ना भएकी थिइन्। सन् १९६१ अक्टोबर १  देखि उनको परिवार धानमोन्डी स्थित ७२ सङ्ख्याको घरमा बस्न सुरु गरेका थिए।

शेख हसिनाले सन् १९७३ मा ढाका विश्वविद्यालयबाट स्नातकोत्तर सम्पन्न गरेकी थिइन्। विश्वविद्यालयमा अध्ययन गर्दै गर्दा उनको वाजेद मियाँसँग विवहा भएको थियो। हसिना र वाजेदका सजीव वाजेद जोय र सायमा वाजेल पुतुल नामक दुइ सन्तानहरू रहेका छन्। वाजेद मियाको सन् २००९ मा मृत्यु भएको थियो। सन् १९७५ अगस्ट १५ का दिन सैनिक विद्रोहमा उनी र उनको बहिनी शेख रेहाना बाहेक उनको परिवारका सबै सदस्यहरू मारिएका थिए भने तत्कालीन समयमा उनी र उनकी बहिनी पश्चिम जर्मनीमा अध्ययन गरिरहेका थिए।

 दोस्रो प्रधानमन्त्रीकाल (२००९-२०२४) 

 दोस्रो कार्यकाल (२००९-२०१४) 

 तेस्रो कार्यकाल (२०१४–२०१९) 

 चौथो कार्यकाल (२०१९–२०२४) 

 पाँचौं कार्यकाल र राजीनामा (२०२४) 

अङ्गुठाकार|हसिनाले फेब्रुअरी २०२३ मा कोटालीपारा, गोपालगञ्ज मा पार्टी रैलीलाई सम्बोधन गर्दै 
अङ्गुठाकार|२०२४ मा ६० औं म्यूनिख सुरक्षा सम्मेलनमा अजरबैजानी राष्ट्रपति इल्हाम अलीयेभ र हसिना 
मुख्य विपक्षीले बहिष्कार गरेको चुनावमा कम मतदाताको उपस्थितिको बीचमा उनको पार्टी, अवामी लिगले ३०० संसदीय सीटहरू मध्ये २२४ सिट जित्दा हसिनाले लगातार चौथो कार्यकाल जितिन्।

जुलाई २०२४ मा, कोटा प्रणाली सुधारको समर्थनमा विरोध प्रदर्शन भयो।  प्रतिक्रियामा, हसिनाले एक प्रेस सम्मेलनमा भने,

प्रदर्शनकारीहरूले यसलाई हसिनाले उनीहरूलाई रजाकार भनेर सम्बोधन गरेको रुपमा लिए र सम्बोधनलाई उनीहरूका केही नाराहरूमा अपनाए।   प्रहरी, सशस्त्र बल र अवामी लिग, छात्र लीग र जुबो लीगका सदस्यहरू संलग्न भए पछि विरोध प्रदर्शन हिंसात्मक भयो, जसको परिणामस्वरूप २०० भन्दा बढीको मृत्यु भयो र २०,००० भन्दा बढी घाइते भए। त्यसपछि सरकारले सबै गैर-आवश्यक उद्देश्यका लागि इन्टरनेट पहुँच बन्द गर्‍यो, सशस्त्र बलको सहयोगमा प्रदर्शनकारीहरूमाथि ठूलो दमन सञ्चालन गर्‍यो र पाँच दिनसम्म कर्फ्यू लगाइयो। सर्वोच्च अदालतले कोटा प्रणाली परिमार्जन गर्न सहमति जनाएको थियो, तर प्रदर्शनकारीहरूले त्यसपछि प्रदर्शनका क्रममा मारिएकाहरूका लागि न्याय र हसिनाबाट आधिकारिक माफी माग गरे र हिंसा भड्काउन जिम्मेवार ठानेका केही मन्त्रीहरूको राजीनामा माग गरे।  ३ अगस्टमा, आन्दोलन आयोजकले एउटै माग  हसिना र उनको सम्पूर्ण मन्त्रिपरिषद्को राजीनामा माग गर्दै असहयोग आन्दोलन घोषणा गरे। राखेर असहयोग आन्दोलनको घोषणा गरे, उनले दुई दिनपछि अगस्ट ५ मा राजीनामा दिएकी थिइन् । उनको राजीनामा सेनाका प्रमुख वकेर-उज-जमानले घोषणा गरेका थिए, जसले पछि एक विज्ञप्तिमा भने, "म अहिले जिम्मेवारी लिइरहेको छु र यस बीचमा हामी राष्ट्रपतिसमक्ष जानेछौं र देशको नेतृत्व गर्न अन्तरिम सरकार गठन गर्न आग्रह गर्नेछौं।"  त्यही दिन उनी देश छोडेर भारत गएकी थिइन् । उनका छोरा सजीब वाजेदले आफू राजनीतिमा नफर्किने बताएका छन् । ६ अगस्त २०२४ सम्म, शेख हसिना कडा सुरक्षामा भारत भित्र गोप्य स्थानमा बस्दै छिन्। 

 सन्दर्भ सामग्री 

 बाह्य कडीहरू 
 बाङ्लापिडियामा शेख हसिना


 अवामी लिगको वेबसाइट
 গণপ্রজাতন্ত্রী বাংলাদেশ সরকারের মাননীয় প্রধানমন্ত্রীর জীবনবৃত্তান্ত

|-

श्रेणी:महिला प्रधानमन्त्रीहरू
श्रेणी:बङ्गलादेशका प्रधानमन्त्रीहरू
श्रेणी:शेख परिवारका सदस्यहरू
श्रेणी:ढाका विश्वविद्यालयका विद्यार्थीहरू
श्रेणी:बङ्गलादेशी राजनीतिज्ञहरू
श्रेणी:बङ्गलादेशी मुसलमानहरू
श्रेणी:बङ्गलादेश आवामी लिगका राजनीतिज्ञहरू
श्रेणी:बङ्गलादेश आवामी लिगका सभापतिहरू
श्रेणी:महिला सरकार प्रमुखहरू
श्रेणी:महिला रक्षा मन्त्रीहरू
श्रेणी:सन् १९४७ मा जन्म