रिपब्लिकन पार्टी (अमेरिका)

रिपब्लिकन पार्टी  (, संयुक्त राज्य अमेरिकामा डेमोक्रेटिक पार्टीसँगै दुई प्रमुख राजनैतिक दल मध्ये एक हो। यस राजनैतिक दलको ऐतिहासिक प्रतिद्वन्द्वी डेमोक्रेटिक पार्टी हो। अब्राहम लिङ्कन प्रथम रिपब्लिकन राष्ट्रपति थिए। लिङ्कन र रिपब्लिकन काङ्ग्रेस नेतृत्वमा सन् १८६५ मा दासप्रथामाथि प्रतिबन्ध लगाइएको थियो। सन् १९१२ पछि रिपब्लिकन पार्टीले दक्षिणपन्थी विचारधारा अँगाल्न सुरु गरेको थियो। नागरिक अधिकार ऐन, सन् १९६४  र मताधिकार ऐन, सन् १९६५ पछि पार्टीको मूल जनाधार दक्षिणी राज्यहरू हुन पुगेको थियो।  

अमेरिकी क्रान्तिको एक प्रमुख विचारधारा रिपब्लिकनवादबाट पार्टीको नाम दिइएको छ। रिपब्लिकन पार्टी सज् १८५४ मा दासत्व विरोधी कार्यकर्ताहरू, आर्थिक सुधारक, पूर्व-राष्ट्रिय रिपब्लिकनहरू, पूर्व-फ्रि सोएल पार्टी  र ह्विङ्गद्वारा स्थापित भएको हो।  सन् १८६० देखि सन् १९३२ सम्म रिपब्लिकनहरूले ठुलो मात्रामा राजनीति र बहुमतमा प्रभुत्व पाएको थियो।

 राजनैतिक विचारधारा 

 आर्थिक नीति 

रिपब्लिकनहरू यो मान्छन् कि "स्वतन्त्र बजार र व्यक्तिगत उपलब्धि भनेको आर्थिक समृद्धिको तत्त्व हुन्।" रिपब्लिकनहरू बेलाबेला मा आर्थिक/ वित्तीय पुरातनवादको पक्षमा वकालत गर्छन्; यद्यपि आफू सरकारमा रहँदा उनीहरू आफैले सङ्घीय ऋण बढाउन रुचि देखाएका छन्। (बुस ट्याक्स कटौती, मेडिकेयर पार्ट डि र ट्याक्स कट्स एन्ड जब्स एक्ट २०१७ उदाहरण हुन्।)
रिपब्लिकन प्रशासनहरूले, १९६० को दशकको उत्तरार्ध यता, अघिल्ला सरकारको भन्दा खर्च बढाएका थिए।

आधुनिक रिपब्लिकनहरू आपुर्ती अर्थशास्त्रको वकालत गर्छन्, जसले न्यून करको दरले आर्थिक बढोत्तरीलाई बढाउँछ भन्ने बिचार राख्छ। धेरै रिपब्लिकनहरू प्रगतिशील कर प्रणाली/(धेरै कमाउनेलाई धेरै कर लाग्ने प्रणाली) को बिरोध गर्छन्। उनीहरू यसलाई जसले रोजगार र धन सिर्जना गर्छ, उसलाई अनुचित रुपमा निसाना बनाइएको बिश्वास गर्छन्। उनीहरू सरकारले गर्ने खर्च भन्दा निजी रुपमा गरिने खर्च प्रभावकारी हुने विश्वास गर्छन्। रिपब्लिकन सांसदहरू कर लगाउने र राजस्व असुली सीमित गर्ने प्रयास गरेका छन्।

 वातावरणीय नीति 
ऐतिहासिक रूपमा, रिपब्लिकन पार्टीका प्रगतिशील नेताहरूले वातावरण संरक्षणलाई समर्थन गरे। रिपब्लिकन राष्ट्रपति थिओडोर रुजवेल्ट एक प्रमुख संरक्षणवादी थिए जसको नीतिहरूले अन्ततः राष्ट्रिय निकुञ्ज सेवाको निर्माणको नेतृत्व गर्यो।  जबकि रिपब्लिकन राष्ट्रपति रिचर्ड निक्सन एक पर्यावरणवादी थिएनन्, उनले १९७० मा पर्यावरण संरक्षण एजेन्सी सिर्जना गर्न कानूनमा हस्ताक्षर गरे जुन एक व्यापक पर्यावरण कार्यक्रम थियो।  यद्यपि, यो स्थिति १९८० र राष्ट्रपति रोनाल्ड रेगनको प्रशासन पछि परिवर्तन भएको छ, जसले वातावरणीय नियमहरूलाई अर्थव्यवस्थामा बोझ भन्यो।  त्यसबेलादेखि, रिपब्लिकनहरूले बढ्दो रूपमा वातावरणीय नियमनको विरुद्धमा स्थानहरू लिएका छन्,  धेरै रिपब्लिकनहरूले जलवायु परिवर्तनमा वैज्ञानिक सहमतिलाई अस्वीकार गरेका छन्।

 अप्रवास 
१८५०-१८७० को समयमा, रिपब्लिकन पार्टीलाई आप्रवासन प्रति डेमोक्रेट भन्दा पनि धेरै बिरोधी मानिन्थ्यो। रिपब्लिकन पार्टी क्याथोलिक बिरोधी र आप्रवासन बिरोधी पार्टीको समर्थनमा निर्भर थियो। अमेरिकी गृहयुद्ध पछिको दशकमा, रिपब्लिकन पार्टी आप्रवासनको केही समर्थन गर्न थाल्यो। यस पार्टिले उत्तर पूर्वका उत्पादकहरूको प्रतिनिधित्व गर्थ्यो (जसलाई थप श्रमिकको आवश्यकता थियो।) जबकी डेमोक्रेटिक पार्टी मजदुरको पार्टिको रुपमा देखा पर्‍यो जो थोरै श्रमिकहरू सँग मात्र प्रतिस्पर्धा होस् भन्ने चाहन्थे)। १९७० को दशकमा आप्रवासन प्रति यी पार्टिहरूको नीतिको स्थान बदलियो। डेमोक्रेटिकहरू आप्रबासन प्रति रिपब्लिकन भन्दा बढी झुकाव राख्न थाले।

 विदेश नीति तथा राष्ट्रिय सुरक्षा 
रिपब्लिकन पार्टीको अमेरिकी विदेश नीतिमा बहुपक्षीयताको शंका र विरोधको निरन्तर इतिहास रहेको छ। नवसंरक्षणवाद, जसले एकपक्षीयतालाई समर्थन गर्दछ र अमेरिकी विदेश नीतिमा बल र चकचकेको प्रयोगलाई जोड दिन्छ, रोनाल्ड रेगनको प्रशासनदेखि सबै रिपब्लिकन राष्ट्रपतिको प्रशासनमा विदेश नीति सोचको प्रमुख स्ट्र्यान्ड भएको छ। केही, पुरातनपंथी सहित,  गैर-हस्तक्षेपवाद र एक अलगाववादी "अमेरिका पहिलो" विदेश नीति एजेन्डा को लागी आह्वान गर्दछ। यस गुट सन् २०१६ मा डोनाल्ड ट्रम्पको उदयसँगै बलियो बन्यो, संयुक्त राज्यले आफ्नो अघिल्लो हस्तक्षेपवादी विदेश नीतिलाई पुनःस्थापना गर्न र सहयोगी र साझेदारहरूलाई आफ्नो रक्षाको लागि ठूलो जिम्मेवारी लिन प्रोत्साहित गर्ने माग गर्दै  रहेको छ। 

 सामाजिक नीति 

 गर्भपतन 
पार्टिको अधिकांश राष्ट्रिय तथा राज्यका उमेदवारहरू गर्भपतन बिरोधी छन् र ऐच्छिक गर्भपतनको धार्मिक तथा नैतिक धरातलमा बिरोध गर्छन्। हाडनाता करणी, बलात्कार वा आमाको ज्यान जोखिममा पर्ने बाहेक धेरै जनाले, गर्भपतन गर्न प्रतिबन्ध लगाउने वकालत गरेर २०१२ मा पार्टीले एउटा प्लेटफर्मलाई अनुमोदन गरेको थियो।

 नागरिक अधिकार 

 बन्दुक स्वामित्व 
रिपब्लिकनहरू प्रायः बन्दुक स्वामित्व अधिकारलाई समर्थन गर्छन् र बन्दुकलाई नियमन गर्ने कानुनहरूको बिरोध गर्छन्। पार्टी सदस्यहरू तथा रिपब्लिकन तर्फ झुकाव राख्ने स्वतन्त्र सांसदहरूले डेमोक्रेटहरू भन्दा दोब्बरले बन्दुक राखेका छन्।

 औषध 

 मताधिकार 

 प्रजातन्त्र 

 रिपब्लिकन राष्ट्रपतिहरू 
२०२१ सम्ममा, जम्मा १९ जना रिपब्लिकन राष्ट्रपति रहेका छन्।
#राष्ट्रपतिचित्रराज्यPresidency
start datePresidency
end dateराष्ट्रपति अवधि१६अब्राहम लिङ्कन (१८०९–१८६५)85x85pxइलिनोईमार्च ४, १८६१अप्रिल १५, १८६५१८युलिसेस सिपसन ग्रान्ट (१८२२–१८८५)81x81pxइलिनोईमार्च ४, १८६९मार्च ४, १८७७१९ (१८२२–१८९३)79x79pxओहायोमार्च ४, १८७७मार्च ४, १८८१२० (१८३१–१८८१)82x82pxओहायोमार्च ४, १८८१सेप्टेम्बर १९, १८८१२१ (१८२९–१८८६)80x80pxन्यूयोर्कसेप्टेम्बर १९, १८८१मार्च ४, १८८५२३ (१८३३–१९०१)82x82pxइन्डियानामार्च ४, १८८९मार्च ४, १८९३२५ (१८४३–१९०१)81x81pxओहायोमार्च ४, १८९७सेप्टेम्बर १४, १९०१२६थियोडोर रूजवेल्ट (१८५८–१९१९)79x79pxन्यूयोर्कसेप्टेम्बर १४, १९०१मार्च ४, १९०९२७ (१८५७–१९३०)87x87pxओहायोमार्च ४, १९०९मार्च ४, १९१३२९ (१८६५–१९२३)88x88pxओहायोमार्च ४, १९२१अगस्ट २, १९२३३० (१८७२–१९३३)87x87pxम्यासेचुसेट्सअगस्ट २, १९२३मार्च ४, १९२९३१ (१८७४–१९६४)87x87pxक्यालिफोर्नियामार्च ४, १९२९मार्च ४, १९३३३४ (१८९०–१९६९)81x81pxकन्सासजनवरी २०, १९५३जनवरी २०, १९६१३७ (१९१३–१९९४)87x87pxक्यालिफोर्नियाजनवरी २०, १९६९अगस्ट ९, १९७४३८ (१९१३–२००६)87x87pxमिचिगनअगस्ट ९, १९७४जनवरी २०, १९७७४०रोनाल्ड रेगन (१९११–२००४)85x85pxक्यालिफोर्नियाजनवरी २०, १९८१जनवरी २०, १९८९४१ (१९२४–२०१८)85x85pxटेक्ससजनवरी २०, १९८९जनवरी २०, १९९३४३जर्ज डब्लु बुस (जन्म १९४६)86x86pxटेक्ससजनवरी २०, २००१जनवरी २०, २००९४५डोनाल्ड ट्रम्प (जन्म १९४६)90x90pxन्यूयोर्कजनवरी २०, २०१७जनवरी २०, २०२१

 Notes 

सन्दर्भ सामग्रीहरू

श्रेणी:अमेरिका