जर्मनेली भाषा

जर्मनेली भाषा () पश्चिमी जर्मनेली भाषा परिवारमा पर्ने एक भाषा हो जुन मध्य युरोपमा मुख्यतया बोलिन्छ। यो जर्मनी, अस्ट्रिया, स्विजरल्यान्ड, इटालीको दक्षिण टिरोल, बेल्जियम र लिस्टेस्टाइनमा जर्मनेली भाषी समुदायमा सबैभन्दा धेरै बोलिने र आधिकारिक वा सह आधिकारिक भाषा पनि हो। यो लक्जेमबर्गको तीन आधिकारिक भाषाहरू मध्ये एक हो र यो पोल्यान्डको ओपोल्स्को प्रदेशमा सह आधिकारिक भाषाको रूपमा प्रयोग हुने गरेको छ। यो पश्चिमी जर्मनेली भाषा परिवारका अन्य सदस्यहरू जस्तै अफ्रिकी, डच, अङ्ग्रेजी, फ्रिसियाली भाषाहरू, न्युन जर्मनेली, लक्जेमबर्गी र यिद्दी लगायतका भाषाहरूसँग मिल्दोजुल्दो छ। यस भाषाको उत्तर जर्मनेली भाषा परिवारका सदस्यहरू जस्तै डेनमार्की, नर्वेली र स्विडेनी लगायतका भाषाहरूसँग शब्दावलीमा कडा समानताहरू पाइन्छ। जर्मनेली भाषा, जर्मनेली भाषा परिवारमा अवस्थित अङ्ग्रेजी पछिको दोस्रो सबैभन्दा बढी बोलिने भाषा हो।

जर्मनेली भाषा विश्वको प्रमुख भाषाहरूमध्ये एक हो। जर्मनेली अङ्ग्रेजी पछि पहिलो र दोस्रो भाषाको रूपमा दोस्रो सबैभन्दा बढी बोलिने जर्मनेली भाषा हो। यस भाषालाई व्यापक रूपमा विदेशी भाषाको रूपमा सिकाइन्छ भने विशेषगरी महाद्वीपीय युरोपमा यो भाषा अङ्ग्रेजी र फ्रान्सेली पछि तेस्रो सबैभन्दा बढी सिकाइने विदेशी भाषा पनि हो। संयुक्त राज्य अमेरिकामा समग्रमा जर्मनेली चौथो सबैभन्दा बढी सिकाइने दोस्रो भाषा हो भने यो संयुक्त राज्य अमेरिकामा के-१२ शिक्षामा तेस्रो सबैभन्दा बढी सिकाइने दोस्रो भाषा पनि हो। यो भाषा दर्शन, धर्मशास्त्र, विज्ञान र प्रविधिको क्षेत्रमा प्रभावशाली रहेको छ। यो विज्ञानमा दोस्रो सबैभन्दा बढी प्रयोग गरिने र वेबसाइटहरूमा तेस्रो सबैभन्दा व्यापक रूपमा प्रयोग गरिने भाषा हो। जर्मनेली भाषी देशहरू नयाँ पुस्तकहरूको वार्षिक प्रकाशनको सन्दर्भमा पाँचौँ स्थानमा छन् भने विश्वका सबै पुस्तकहरूको (ई-पुस्तकहरू सहित) दसौँ भाग जर्मनमा प्रकाशित हुन्छन्।

अन्य पश्चिम जर्मनेली भाषाहरू जस्तै; अफ्रिकन, डच, अङ्ग्रेजी, फ्रिसियन भाषाहरू र स्कट्ससँग जर्मनेली भाषाको सबैभन्दा नजिकको सम्बन्धित रहेको छ। यसमा डेनिस, नर्वेली र स्विडेनी जस्ता उत्तर जर्मनेली भाषा समूहका केही भाषाहरूको शब्दावलीमा घनिष्ठ समानताहरू पनि रहेका छन्। आधुनिक जर्मनेली भाषा विस्तारै प्राचीन उच्च जर्मनेलीबाट विकसित भएको थियो।

जर्मनेली एक बहुकेन्द्रीय भाषा हो। यसका तीन मानकीकृत संस्करणहरू अन्तर्गत जर्मनीमा बोलिने जर्मनेली, अस्ट्रियामा बोलिने जर्मनेली र स्विट्जरल्यान्डमा बोलिने जर्मनेली रहेका छन्। मानक जर्मनेली भाषालाई कहिलेकाहीँ उच्च जर्मनेली भाषा पनि भन्ने गरिएको पाइन्छ जसले यसको क्षेत्रीय उत्पत्तिलाई बुझाउँछ। युरोप र विश्वका अन्य भूभागहरूमा अवस्थित थुप्रै प्रकारका उपभाषाहरूका साथमा जर्मनेली भाषाका उपभाषाहरू पनि उल्लेखनीय रहेका छन्। यी मध्ये केही गैर-मानक उपभाषाहरू क्षेत्रीय वा राष्ट्रिय सरकारहरूद्वारा मान्यता प्राप्त र संरक्षित अवस्थामा छन्।

सन् २००४ देखि जर्मनेली भाषी देशका राष्ट्रप्रमुखहरूको प्रत्येक वर्ष बैठक हुँदै आएको छ भने जर्मनेली लेखनविधि परिषद् जर्मनेली लेखनविधिको नियमन गर्ने मुख्य अन्तर्राष्ट्रिय निकाय छ।

इतिहास

 सन्दर्भ सामग्रीहरू 

बाह्य कडीहरू 

श्रेणी:जर्मनीका भाषाहरू
श्रेणी:स्विट्जरल्यान्डका भाषाहरू
श्रेणी:अस्ट्रियाका भाषाहरू
श्रेणी:बेल्जियमका भाषाहरू
श्रेणी:डेनमार्कका भाषाहरू
श्रेणी:मिश्रण भाषाहरू