अर्जुननरसिंह केसी

अर्जुननरसिंह केसी नेपाली काङ्ग्रेसका राजनीतिज्ञ एवम् पूर्व मन्त्री हुन्। उनले नेपाली काङ्ग्रेसमा सह-महामन्त्री र पार्टीको प्रवक्ता पनि बनेका थिए।Nepali Congress Party  प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०७९मा उनले निकटतम् प्रतिद्वन्द्वी राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीका सुमनविक्रम पाण्डेलाई पराजित गरेका थिए।

 प्रारम्भिक जीवन र शिक्षा 
केसीले काठमाडौँ, नेपालको त्रिभुवन विश्वविद्यालयबाट राजनीति विज्ञानमा स्नातकोत्तर गरेका थिए।  पूर्णकालीन राजनीतिज्ञ हुनु भन्दा पहिले उनी त्रिभुवन विश्वविद्यालयमा राजनीति विज्ञानमा शिक्षक थिए र साथै उनले अधिवक्ताको अभ्यास पनि गरेका थिए। [1] 

यसबाहेक, उनले टफ्ट्स विश्वविद्यालय, फ्लेचर स्कुल अफ डिप्लोमेसी, बोस्टन, संयुक्त राज्य अमेरिकामा अन्तर्राष्ट्रिय सम्बन्ध र विदेश नीति निर्णय १९८२ मा फेलोसिप पूरा गरेका थिए।

 राजनीतिक वृत्ति

 प्रारम्भिक राजनीतिक करियर 
केसी सन् १९६१–६३ मा शान्ति विद्या गृह माध्यमिक विद्यालयको महामन्त्रीमा निर्वाचित भएर आफ्नो राजनीतिक जीवन प्रारम्भ गरेका थिए।  त्यसपछि उनले सन् १९६४-१९६७ सम्म नेपाल नेसनल कलेज (हाल शङ्करदेव क्याम्पस भनेर चिनिन्छ) को उपाध्यक्ष र अध्यक्षमा निर्वाचित भएका थिए। १९७३ मा, उनी काङ्ग्रेसले वाराणसीमा आयोजना गरेको लोकतान्त्रिक समाजवादी युवा लीगको केन्द्रीय सदस्यको रूपमा निर्वाचित भएका थिए।
अङ्गुठाकार|संसदीय लोकतन्त्रको समर्थनमा नुवाकोटमा सम्बोधन गर्दै केसी।
केसीले नेपाल विद्यार्थी सङ्घ स्थापना हुनुअघि बीपी कोइरालाद्वारा गठित विद्यार्थी सभा आयोजक समितिको विद्यार्थी जुलुस समन्वय समितिको नेतृत्व गरेका थिए, जसमा रामचन्द्र पौडेल र शेरबहादुर देउवा सदस्य थिए। उनी नेविसङ्घका संस्थापक सदस्य तथा संयोजक हुन्।

काङ्ग्रेसका वरिष्ठ नेतृत्वको निर्देशनमा केसीले सन् १९८१ को राष्ट्रिय पञ्चायत निर्वाचनमा स्वतन्त्र उम्मेदवारी दिएर संसद छिर्न सफल भएका थिए।Shaha, Rishikesh. Politics in Nepal 1980–1990. New Delhi: Manohar Publications, 1990. p. 111.

केसीले सूर्यबहादुर थापाको नेतृत्वमा सन् १९८२ देखि १९८३ सम्म स्वास्थ्य राज्यमन्त्री र त्यसपछि सन् १९९५ देखि १९९९ सम्म स्वास्थ्य, शिक्षा तथा भौतिक योजना मन्त्रीको जिम्मेवारी सम्हालेका थिए। केसी सन् १९९१ र १९९४ को संसदीय निर्वाचनमा दुई पटक सांसद निर्वाचित भएका थिए।http://www.healthnet.org.np/reports/hdixit/quest/ANNEX-III.PDF  

 स्वास्थ्य तथा जनसङ्ख्या मन्त्री (सन् १९९५-१९९७) 
बायाँ|अङ्गुठाकार|केसी (बायाँबाट तेस्रो), पूर्वप्रधानमन्त्री जीपी कोइरालासँगको (दायाँबाट तेस्रो) कांग्रेस पार्टी बैठकमा
सन् १९९६ मा, मन्त्री केसीले सहरी क्षेत्रका डाक्टरहरूलाई विकट मानिने पहाडी र तराई क्षेत्रमा सेवा विस्तारमा प्रोत्साहन गर्न तथा नेपाली स्वास्थ्य सेवा प्रणालीको सुधारमा भूमिका खेलेका थिए।

 शिक्षा मन्त्री (सन् १९९८-१९९९) 
दोस्रो गिरिजाप्रसाद कोइराला मन्त्रिपरिषद्मा केसी पुन: शिक्षामन्त्रीमा नियुक्त भएका थिए। केसीले अन्तर्राष्ट्रिय उच्च शिक्षाका लागि नेपाली डिग्रीको बराबरी सुनिश्चित गर्न विदेशी मुलुकसँग सम्झौता गरेर नेपाली शैक्षिक योग्यताको मान्यतालाई उल्लेखनीय रूपमा अगाडि बढाएका थिए। उनको प्रयासले नेपाली विद्यार्थीहरूलाई विदेशमा थप अध्ययनहरू अझ प्रभावकारी रूपमा अगाडि बढाउन सक्षम बनायो; जहाँ नेपाली डिग्रीहरू प्रायः विदेशी शैक्षिक उद्देश्यका लागि पुरानो वा अपरिचित मानिन्थ्यो।

सन् १९९८ मा केशरमहलमा रहेको पुरानो नवशास्त्रीय बगैँचालाई व्यावसायिक केन्द्र निर्माणका लागि भत्काउने भएको थियो। तर, कर्ण शाक्यको सल्लाहमा मन्त्रि केसीले भत्काउने काम तुरुन्तै रोकेर ‘गार्डेन अफ ड्रिम्स’ (स्वप्न बगैँचा) राखेर सर्वसाधारणका लागि खुला गर्ने घोषणा गरेका थिए।

सन् १९९९ मा केसी नेपाली काङ्ग्रेसको अन्तर्राष्ट्रिय सम्बन्ध विभागको प्रमुखमा मनोनीत भएका थिए। २००० सेप्टेम्बर २५ मा तत्कालीन पार्टी सभापति गिरिजाप्रसाद कोइरालाले केसीलाई नेपाली काङ्ग्रेसको प्रवक्तामा नियुक्त गरेका थिए।

 २०६२/६३ जनान्दोलन 
बायाँ|अङ्गुठाकार|233x233px|पूर्वराजा ज्ञानेन्द्रले २००६ को जनआन्दोलनमा केसीजस्ता प्रमुख नेतालाई गिरफ्तार गरेको एक दृश्य।
२०६१ माघ १९ मा राजा ज्ञानेन्द्रले सङ्कटकाल लागू गर्दै विरोध प्रदर्शनमा प्रतिबन्ध लगाएपछि, प्रमुख दलका नेताहरूलाई थुनामा राखेका थिए र मौलिक अधिकार निलम्बन गरेपछि पहिलो पटक नेपाल प्रहरीले केसीलाई पार्टी कार्यालय सानेपाबाट पक्राउ गरेको थियो।

केसी रिहा हुनुअघि तीन महिना जेल बसेका थिए र बाँकेमा पार्टीको बैठकमा भाग लिएको एक सातापछि फेरि पक्राउ परेका थिए।

२०६३ भदौमा काठमाडौँमा भएको नेपाली काङ्ग्रेसको ११औँ महाधिवेशनपछि गिरिजाप्रसाद कोइरालाले केसीलाई सह-महामन्त्रीमा नियुक्त गरेका थिए।

 सङ्घीय गणतन्त्र युग 
अङ्गुठाकार|पार्टीका अन्य वरिष्ठ नेताहरुसँगको बैठकमा केसी।
केसी संविधान सभा निर्वाचन, २०६४मा नुवाकोट १ बाट उम्मेदवारी दिए तर नेकपा (माओवादी)की उम्मेदवार विमला सुवेदीसँग पराजित हुन पुगेका थिए।

२०६७ असोज ५ मा नेपाली काङ्ग्रेसको १२औँ महाधिवेशनमा केसी तेस्रो पटक केन्द्रीय सदस्यका रूपमा निर्वाचित भएका थिए, जसमा ३,०८७ मतमध्ये केसीले २,०३४ लोकप्रिय मत प्राप्त गरेका थिए।

समयमै संविधान जारी गर्न नसक्दा पहिलो संविधानसभा विघटन भई  दोस्रो संविधानसभाको निर्वाचन २०७० मङ्सिर ४ मा भएको थियो। केसीले फेरि नुवाकोट १ बाट उम्मेदवारी दिए र एनेकपा (माओवादी)की उम्मेदवार विमला सुवेदीविरुद्ध ८,००० मतको अन्तरले विजयी भएका थिए। 

 सहरी विकास मन्त्री (सन् २०१६-२०१७) 

सहरी विकास मन्त्रालयको कार्यकालमा केसीले आगामी वर्षको आर्थिक कार्यक्रम तर्जुमा गर्दा दिगो विकासका लक्ष्यहरू प्रवर्द्धनमा बलियो भूमिका खेलेका थिए। २३ अप्रिल, २०१७ मा, केसीले उपत्यका बाहिरका पिछडिएका समुदायहरूलाई २५,००० घर उपलब्ध गराउने लक्ष्यका साथ जनता आवास कार्यक्रम स्थापना गरेका थिए।
अङ्गुठाकार|२०१६ मा भारतका गृहमन्त्री राजनाथ सिंहसँग मन्त्री केसी।
साथै, केसीले अप्रिल २६, २०१७ मा सहरीकरणलाई व्यवस्थित बनाउन काठमाडौंको बाहिरी चक्रपथ निर्माण सुरु गर्न अन्तिम स्वीकृति दिए। प्रस्तावित ७१.९३ किलोमिटर सडक राजनीतिक कलह र भ्रष्टाचारका कारण १३ वर्षदेखि अलपत्र परेको थियो । बाहिरी चक्रपथ निर्माणको पहिलो चरणको ६ दशमलव ६ किलोमिटर चोभार–गाम्चा–सतुङ्गल खण्डमा आगामी आर्थिक वर्षदेखि शुरु हुने र १४ हजारभन्दा बढी जग्गाधनीहरुको करिब ८ हजार रोपनी क्षेत्रफल ओगटेको छ । चक्रपथको कुल लम्बाइमध्ये काठमाडौं, ललितपुर र भक्तपुरमा क्रमशः ३५ दशमलव ८ किलोमिटर, १५ दशमलव ८० किलोमिटर र २१ दशमलव ५ किलोमिटरको कभरेज हुनेछ ।

यसबाहेक, केसीले दिगो र व्यवस्थित सहरीकरणका लागि प्राथमिकताहरू रेखाङ्कित गर्दै संयुक्त राष्ट्रको आवास III सम्मेलनमा नेपालको राष्ट्रिय प्रतिवेदनको प्रस्तावना पनि लेखेका थिए।

 राजनीतिक गतिविधिहरू (२०१७ - २०२२) 
१४औँ महाधिवेशनमा केसीले कोइराला–केसी–थापा क्याम्पको तयारीका लागि नेतृत्वदायी भूमिका निर्वाह गरेका थिए । महाधिवेशनमा केसी पुनः २ हजार ६५० मत प्राप्त गरी केन्द्रीय कार्यसमितिमा निर्वाचित भएका थिए । 

सन् २८ जनवरी २०२२ मा पार्टी सभापति शेरबहादुर देउवाले केसीलाई केन्द्रीय कार्यसम्पादन कार्यसमितिमा मनोनयन गरेका थिए ।

फागुन १ गते प्रधानमन्त्रीको सरकारी निवास बालुवाटारमा केसीले ‘नेपाली कांग्रेसको संक्षिप्त इतिहास’ नामक पुस्तकको विमोचन गरेका थिए । पुस्तक विमोचन गर्दै प्रधानमन्त्री देउवाले केसीले लेखेको पुस्तक सबै नागरिकले पढ्नु पर्ने धारणा राख्दै पार्टीको इतिहासबारे जान्न चाहने जो कोहीलाई पनि पुस्तक गाइडलाइन हुने बताए ।

 २०२२ देखि गतिविधिहरू 
प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०७९मा नेपाली काँग्रेसका उम्मेदवार केसी नुवाकोट प्रतिनिधि सभा सदस्य निर्वाचन क्षेत्र नं २बाट  २८,१०७मत प्राप्त गरि प्रतिनिधि सभा सदस्यमा विजयी भए । उनका निकटतम प्रतिद्वन्द्वी राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीका उम्मेदवार शुमन बिक्रम पाण्डेले १६,४७७ मत प्राप्त गरेका थिए।
कडी=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Arjun_Narasingha_KC_delivers_speech_at_Volleyball_game,_Nuwakot.jpg|बायाँ|अङ्गुठाकार|253x253पिक्सेल|केसी, प्रमुख अतिथिको रूपमा, नुवाकोट (२०८१) मा भलिबल प्रतियोगिता अघि आफ्नो मन्तव्य राखदै।

 प्रतिनिधि सभामा भूमिका 

 सार्वजनिक लेखा समिति 
केसी अहिले प्रतिनिधिसभाको सार्वजनिक लेखा समितिका वरिष्ठ सदस्य छन् । सन् जुन २०२४ मा,  लेखा समितिले पोखरा र गौतमबुद्ध (भैरहवा) अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलको निर्माणमा भएको शंकास्पद अनियमितताको छानबिन गर्न दुई उपसमिति गठन गरेको थियो। केसी सहित १२ सदस्यीय प्यानल गठन भएको थियो । के.सी. सार्वजनिक रूपमा लेखा समिति निर्देशनहरूको कार्यान्वयनमा जोड दिदै आएका छन् र भ्रष्टाचार विरुद्ध युद्धको लागि आह्वान गरेका छन् ।

 संसदीय पहलहरू 
सन् जुन २०२४ मा, केसीले आर्थिक वर्ष २०८१/२०८२ को सरकारी बजेटलाई "महत्वाकांक्षी" र "वास्तविकताभन्दा पर" भनेर वर्णन गर्दै आलोचना गरे। उनले बजेटको वितरणात्मक प्रकृतिको भत्र्सना गर्दै आर्थिक वृद्धिका लागि निजी क्षेत्रको सुझावलाई ध्यान दिन सरकारलाई आग्रह गरे ।

सन् अगस्ट २०२४ मा, केसीले भ्रष्टाचार निवारण ऐन (२००२) लाई संशोधन गर्ने प्रस्तावित प्रावधानमा पुनर्विचार गर्न सरकारलाई आग्रह गरे, जसले भ्रष्टाचार अनुसन्धानमा पाँच वर्षको समयसीमा राखेको थियो, यसले सुशासनलाई कमजोर बनाउने चेतावनी दिएको थियो। उनले सरकारमा भएका अनियमितता र घोटालाहरूको छानबिन गर्न नेपालका पूर्व प्रधानन्यायाधीशहरू सम्मिलित शक्तिशाली आयोग गठनको प्रस्ताव राखे।

यसबाहेक, सन् २०२५ को मे महिनामा विनियोजन विधेयकमाथिको बहसका क्रममा केसीले नयाँ बजेटले आकांक्षा प्रतिबिम्बित गरी राजस्व र व्ययभन्दा बाहिर काम गर्नुपर्नेमा जोड दिएका थिए। केसीले आगामी आर्थिक वर्षको नीति तथा कार्यक्रम सामाजिक न्यायमा केन्द्रित गरी सीमान्तकृत समुदाय र निरपेक्ष गरिबीको रेखामुनि रहेका जनताको आर्थिक सुरक्षामा केन्द्रित हुनुपर्ने सुझाव दिए । पूँजीगत खर्चको ठूलो प्रतिशत देशको आवश्यकतालाई सम्बोधन गर्नुको सट्टा सिमित जिल्लामा केन्द्रित भएको भन्दै उनले बजेटको आलोचना गरे।

सन् २०२५ को जुन २८ मा नेपालमा विनाशकारी बाढी आएपछि संसदको बैठकमा केसीले नेपालको भूगोलले बाढी र पहिरोको उच्च जोखिममा रहेको उल्लेख गर्दै विपद् रोकथाम र जोखिम व्यवस्थापनको आवश्यकता दोहोर्‍याए। उनले उद्धार कार्यलाई अधिकतम बनाउन र तत्काल राहतको खाँचोमा परेकालाई सहयोग गर्न विभिन्न तहका सरकार, संघ, प्रदेश र स्थानीय तहबीच राम्रो समन्वयको आवश्यकता रहेको औंल्याए।

 पार्टी संगठन र संलग्नता 

कडी=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Arjun_Narasingha_KC,_National_Paddy_Day,_Nepal_2025.jpg|अङ्गुठाकार|केसी (बायाँबाट पाँचौं) राष्ट्रिय धान दिवसको अवसरमा नुवाकोटको लिखुमा धान रोप्दै (२०८२)
सन् जुन ११, २०२४ मा शैलजा आचार्यको १५औँ स्मृति दिवसको उपलक्ष्यमा आयोजित पार्टी कार्यक्रममा केसीले कांग्रेसका साथी नेताहरूलाई नियम र पार्टीको संविधान पालना गर्न आग्रह गरे। उनले पार्टी एकतालाई थप मजबुत बनाउन पार्टीभित्रका समस्या वार्ताबाट समाधान गर्नुपर्नेमा जोड दिए।

सन् ३ जुलाई २०२५ मा, केसीले पार्टीको अनुशासन समितिले १८ नेताहरूलाई पार्टीबाट निलम्बन गरेपछि पार्टी नेतृत्वको कडा आलोचना गरे। समितिको निर्णयमा गुटबन्दी मौलाएको र आगामी महाधिवेशनको सट्टामा नेताहरुलाई निशाना बनाइएको उनले बताए । निर्वाचन भएको ९ वर्ष भइसकेको र लगातार तदर्थ समिति गठन गर्नु पार्टीको मुर्तिविपरीत भएको भन्दै उनले पार्टीका भातृ संगठनको निर्वाचन गर्नुपर्ने बताए ।

उनले पार्टीलाई नयाँ जीवन दिन वि.सं. २०८२ भित्र नेपाली काँग्रेसको १५औँ महाधिवेशन गरिनुपर्नेमा निरन्तर तर्क गर्दै पार्टीको केन्द्रीय कार्यसमितिले सहमतिका आधारमा मिति तय गर्नुपर्ने बताए।

व्यक्तिगत जीवन
अङ्गुठाकार|213x213पिक्सेल|केसी नेपाली काङ्ग्रेसका नेता हुन्।
केसीका ६ दाजुभाइ र ३ बहिनी छन् ।केसीका चार छोरी र एक छोरासहित पाँच सन्तान छन् । उनकी दोस्रो जेठी छोरी अञ्जना केसी थापाले लोकप्रिय युवा नेता तथा पूर्व स्वास्थ्यमन्त्री गगन थापासँग विवाह गरेकी छिन् ।

उनका भाइ जगदीश्वर नरसिंह केसीले पहिलो र दोस्रो संविधानसभामा सभासद थिए र चार पटक नेपाली काङ्ग्रेस नुवाकोटको सभापति निर्वाचित भएका थिए 

यसबाहेक, डा. केदारनरसिंह केसी, उनका भाइ, यसअघि नेपाल मेडिकल काउन्सिलको अध्यक्ष र थिमी, नेपालको क्षयरोग केन्द्रको निर्देशकको रूपमा काम गरिसकेका छन्। उनी काठमाडौंस्थित थिङ्क ट्याङ्क सोसाइटी फर डेमोक्रेटिक थिङ्किङका पूर्व अध्यक्ष हुन्। 

 यो पनि हेर्नुहोस् 

 गगन थापा
 जगदिश्वरनरसिंह केसी
 केदारनरसिंह केसी

 सन्दर्भ 

बाह्य कडीहरू
 नेपाली काङ्ग्रेसको आधिकारिक वेबसाइट
 अर्जुननरसिंह केसीको आधिकारिक वेबसाइट

श्रेणी:नेपाल विद्यार्थी सङ्घका अध्यक्षहरू
श्रेणी:त्रिभुवन विश्वविद्यालयका पूर्व विद्यार्थीहरू
श्रेणी:नुवाकोट जिल्लाका मानिसहरू
श्रेणी:जीवित मानिसहरू
श्रेणी:नेपाली काङ्ग्रेसका राजनीतिज्ञहरू
श्रेणी:माओवादी जनयुद्धका मानिसहरू
श्रेणी:नेपालका सांसदहरू २०७९–२०८२
श्रेणी:खस जाति
श्रेणी:सन् १९५० मा जन्म
श्रेणी:नेपाल सरकारका मन्त्रीहरू
श्रेणी:नेपालको दोस्रो संविधान सभाका सदस्यहरू
श्रेणी:राष्ट्रिय पञ्चायतका सदस्यहरू
श्रेणी:नेपालका सांसदहरू २०४८–२०५१
श्रेणी:नेपालका सांसदहरू २०५१–२०५६
श्रेणी:नेपाली हिन्दुहरू
श्रेणी:नेपाली काङ्ग्रेस
__सूचीबद्ध__