नेपाल रेल्वे

नेपाल रेल्वे कम्पनि लिमिटेड( ने.रे ) नेपालमा रेल यातायात  को सन्दर्भमा पहिले अाउँने नाम हो जो नेपालको पहिलो र हालसम्मको एक मात्र रेल गाडी संचालक कम्पनी हो । नेपाल रेल्वे एक सरकारी स्वामित्वको कम्पनी हो जसले नेपालका रेलमार्गमा रेल गाडी सञ्चालन गर्दछ जस्को मुख्यालय जनकपुरमा रहेको छ । हाल यस्ले भंगाहा-जयनगर खण्डमा यात्रु सेवा संचालन गर्दै अाइरहेको छ र माल ढुवानी सेवा पनि संचालन गर्ने योजनामा छ । नेपाल रेल्वे लाइ सडक यातायातको क्षेत्रमा साझा यातायात सँग तुलना गर्न सकिन्छ ।  

 इतिहास 
वि. सं. १९८४ (ई. १९२७) मा चन्द्र शमशेरको शासनकालमा स्थापित यस संस्था तत्कालीन समयमा नेपाल गभर्मेन्ट रेलवेको नामबाट सेवा आरम्भ गरेको थियो ।  तत्कालीन राणा सरकारले भारतको रक्सौलदेखि नेपालको अमलेखगन्जसम्म ३९ किलोमिटर रेलवे निर्माण गरी सेवा सञ्चालनमा ल्याएको थियो । उक्त समयमा काठमाण्डाै बाट इण्डिया जान वा उताबााट नेपाल आउँन, विशेषगरी काठमाण्डाैं जानका लागि अमलेखगन्ज सम्म उक्त रेल सेवाको प्रयोग हुन्थ्यो । त्यहाँबाट भीमफेदी हुँदै काठमाडौंसम्म पुग्‍न या त घोडामा वा हिँडेर गइन्थ्यो । त्रिभुवन राजपथको निर्माण सँगै विरगंजबाट सिधै काठमाण्डाै जाने गाडी चल्न थालेपछि यात्रुहरुको रोजाइमा रेल भन्दा पनि सडक यातायत पर्न थाल्यो । फलस्वरूप यात्रु पाउँन छाडेपछि उक्त रेलसेवा विसं २०२२ मा बन्द भयो ।

नेपालमा पहिलो रेल सञ्चालन भएको ठीक १० वर्षपछि अर्थात् विसं १९९४ सालमा दोस्रो रेलका रुपमा बिहारको जयनगरबाट जनकपुर हुँदै महोत्तरीको बिजलपुरासम्म ५२ किलोमिटर सञ्चालन भयो । दुवै रेल स्टिम (कोइलाबाट चल्ने) इन्जिनले सञ्चालन भइरहेको थियो ।

जयनगर-जनकपुर-बिजलपुरा रेलवे तत्कालीन बेलायती सरकारले नेपाली भूमिबाट जडीबुटी र काठ ओसार्न निर्माण गरेको थियो । उक्त मालवाहक रेलमै कामदार चढ्न डब्बा (बग्गी) पनि बनाइएको थियो । यस क्षेत्रका जंगल मासिएपछि सोही रेल यात्रुवाहक रुपमा सञ्चालन हुन थाल्यो ।
सुरुमा कोइलाबाट चल्ने उक्त रेलको इन्जिन फेरेर डिजलबाट चल्ने बनाइयो । धनुषाको दक्षिणी भेगलाई भारतीय बजार जयनगरसँग जोड्न र जिल्लाको पूर्वी क्षेत्रलाई धनुषाको सदरमुकाम जनकपुरसँग जोड्न एकमात्र भरपर्दो साधनका रुपमा उक्त रेलसेवा सञ्चालन भइरहेको थियो ।

 भविष्य 
थप रेल मार्ग निर्माण सम्पन्न हुँदा साथ नेपाल रेल्वेको यात्रु सेवा निकट भविष्यमा बर्दिबास हुँदै निजगढ अनि सिमरा सम्म विस्तार हुँने अपेक्षा गर्न सकिन्छ । हाल यात्रु सेवा मात्र संचालन गर्दै अाएको नेपाल रेल्वे छिटै नै विराटनगर-बथनाह रेल मार्गमा माल ढुवानी सेवा संचालन गर्ने योजनामा छ । 

प्रदर्शनी दीर्घा 

 घटनाहरू 

 यो पनि हेर्नुहोस् 
 नेपालमा रेल यातायात
रेल विभाग
साझा यातायात

 सन्दर्भ 

श्रेणी:नेपालमा रेल यातायात
श्रेणी:यातायात
श्रेणी:रेल यातायात