फ्रान्सको राष्ट्रपति

फ्रान्सको राष्ट्रपति () वा आधिकारिक रूपमा फ्रान्सेली गणतन्त्रको राष्ट्रपति, फ्रान्सको कार्यकारी राष्ट्रप्रमुख र फ्रान्सेली सशस्त्र बलको सेनापति हुन्। राष्ट्रपति पद देशको सर्वोच्च पद हो। दोस्रो गणतन्त्रदेखि यता जारी भएका विभिन्न संवैधानिक दस्तावेजहरू अनुसार, फ्रान्सका अघिल्ला राष्ट्रपतीय पदहरूको अधिकार, कार्य तथा जिम्मेवारीहरू साथै प्रधानमन्त्री र सरकारसँगको सम्बन्ध समयक्रमसँगै फरक–फरक हुँदै आएका छन्। फ्रँस्वा ओलँदको उत्तराधिकारी बनेका एमानुएल माक्रोँ फ्रान्सेली गणतन्त्रका वर्तमान राष्ट्रपति सन् जसले सन् २०१७ मे १४ का दिनदेखि राष्ट्रपति पद सम्हाल्दै आएका छन्।

राष्ट्रपतिलाई पहिले निर्वाचक मण्डलबाट निर्वाचित गरिने व्यवस्था रहेको भएतापनि सन् १९६२ को राष्ट्रपतीय जनमत सङ्ग्रह पछि राष्ट्रपतिलाई प्रत्यक्ष रूपमा बालिग मताधिकारद्वारा चुनिने गरिएको छ। सन् २००० को जनमत सङ्ग्रहपछि राष्ट्रपतिको कार्यकाल सात वर्षबाट घटाएर पाँच वर्षमा पुर्‍याइएको थियो भने छोटो अवधिका लागि पहिलो राष्ट्रपतीय निर्वाचन सन् २००२ मा सम्पन्न भएको थियो।

 शक्ति 

 राष्ट्रपतिसँग कानुन जारी गर्ने अधिकार रहन्छ।
 राष्ट्रपतिसँग निलम्बनकारी भिटो अधिकार हुन्छ जसमार्फत संसदले पारित गरेको कुनै कानुन राष्ट्रपति समक्ष प्रस्तुत गरिँदा, राष्ट्रपतिले त्यस कानुनलाई तुरुन्त प्रमाणीकरण नगरी संसदमा पुनः एकपटक छलफलका (पुनर्वाचन/पुनःवाचन) लागि फिर्ता पठाउन सक्नेछन्। राष्ट्रपतिले यो अधिकार प्रत्येक कानुनका लागि एकपटक मात्र प्रयोग गर्न पाउनेछन्।
 राष्ट्रपतिले ऐन/ कानुन जारी गर्नु अघि संशोधनको लागि संवैधानिक परिषद्मा पठाउन सक्नेछन्।
 राष्ट्रपतिले फ्रान्सेली राष्ट्रिय सभा भङ्ग गर्न सक्नेछन्।
 राष्ट्रपतिले निश्चित शर्तहरूमा (ती मध्ये प्रधानमन्त्री वा संसदको सहमति) सन्धि वा केही प्रकारका कानूनहरूको लागि जनमत सङ्ग्रहको घोषणा गर्न सक्नेछन्।
 राष्ट्रपति सशस्त्र बलका प्रमुख रहन्छन्।
 राष्ट्रपतिले आणविक हतियार प्रयोग गर्न आदेश दिन सक्नेछन्।
 राष्ट्रपतिले प्रधानमन्त्रीलाई नियुक्त गर्न सक्ने भएतापनि सैद्धान्तिक रूपमा प्रधानमन्त्रीलाई प्रत्यक्ष रूपमा बर्खास्त गर्न भने सक्दैनन्। राष्ट्रपतिले प्रधानमन्त्रीको सल्लाहमा अन्य मन्त्रीहरूलाई नियुक्त र बर्खास्त गर्न पनि सक्दछन्।
 मन्त्रिपरिषद्को स्वीकृतिमा राष्ट्रपतिले अधिकांश अधिकारीहरूको नियक्त गर्न सक्नेछन्।
 राष्ट्रपतिले संवैधानिक परिषद्का केही सदस्यहरूलाई नियुक्ति दिन सक्छन् भने यस परिषद्मा पूर्व राष्ट्रपतिहरू पनि हुन्छन्।
 राष्ट्रपतिले विदेशी राजदूतको ओहोदाको प्रमाणपत्र ग्रहण गर्दछन्।
 राष्ट्रपतिले सजाय पाएका अपराधीहरूलाई क्षमा (तर आममाफी होइन) प्रदान गर्न सक्नेछन्; राष्ट्रपतिले आपराधिक सजाय घटाउन वा दबाउन पनि सक्दछन्। फ्रान्सले अझै पनि मृत्युदण्डको सजाय सञ्चालन गर्दा यो आएकोमा मृत्युदण्डको सजाय पाएका अपराधीहरूले सामान्यतया राष्ट्रपतिलाई आफ्नो सजायलाई आजीवन कारावासमा परिवर्तन गर्न अनुरोध गर्ने सक्नेछन्।

 उत्तराधिकार र असक्षमता 

पदमा रहँदै गर्दा राष्ट्रपतिको मृत्यु भएको खण्डमा, बर्खास्त हुँदा वा राजीनामा दिँदा पद रिक्त हुन जान्छ। राष्ट्रपतिको पद रिक्त हुँदा सिनेटको अध्यक्षले कार्यवाहक राष्ट्रपतिको रूपमा कार्यभार ग्रहण गर्दछन्। The exact title is "President of the Senate, exercising provisionally the functions of the President of the Republic"; see how Alain Poher is referred to on signing statutes into law, e.g. law 69-412  आलाँ पोअरले सन् १९६९ मा चार्ल्स डे गाउलको राजीनामा पछि र दोस्रो पटक सन् १९७४ मा जर्ज पोँपिदुको मृत्यु हुँदा दुईपटकसम्म कार्यवाहक राष्ट्रपतिको पदभार ग्रहण गरेका थिए भने कार्यवाहक राष्ट्रपति बन्ने उनी एक मात्र व्यक्ति हुन्। 

यस अवस्थामा, सिनेटको अध्यक्ष गणतन्त्रको कार्यवाहक राष्ट्रपति बन्छन्। सिनेट अध्यक्ष निर्वाचित राष्ट्रपति जस्तो गणतन्त्रको नयाँ राष्ट्रपति बन्न नसक्ने भएतापनि अध्यक्षको रूपमा आफ्नो पदबाट राजीनामा दिन भने पर्दैन।

 सूची 

 पाँचौँ गणतन्त्र (सन् १९५८–हाल) 
राष्ट्रपतिहरू
राजनीति दल

 क्रम सङ्ख्या चित्र नाम कार्यकाल;चुनावी जनादेश कार्यकाल म्याद राजनीतिक दल १८ 110px चार्ल्स द गोल ८ जनवरी १९५९ २८ अप्रिल १९६९  नयाँ गणराज्यका लागि सङ्घ सन् १९५८, सन् १९६५  — 110px आलाँ पोअर २८ अप्रिल १९६९ २० जुन १९६९  गणतान्त्रिक केन्द्र  १९ 110px जर्ज पोँपिदु २० जुन १९६९ ०२ अप्रिल १९७४  गणराज्यका लागि गणतान्त्रिकहरूको सङ्घ सन् १९६९  — 110px आलाँ पोअर २ अप्रिल १९७४ २७ मे १९७४  गणतान्त्रिक केन्द्र  २० 110px भालेरी जिस्कार देस्ताँ २७ मे १९७४ २१ मे १९८१  स्वतन्त्र गणतान्त्रिक  सन् १९७४  २१ 110px फ्रँस्वा मितेरँ २१ मे १९८१ १७ मे १९९५  समाजवादी पार्टी सन् १९८१, सन् १९८८  २२ 110px जाक सिराक १७ मे १९९५ १६ मे २००७  गणराज्यको लागि र्‍याली जनप्रिय आन्दोलनका लागि सङ्घ  सन् १९९५, सन् २००२   110px निकोलस सारकोजी १६ मे २००७ १५ मे २०१२  जनप्रिय आन्दोलनका लागि सङ्घ सन् २००७   110px फ्रँस्वा ओलँद १५ मे २०१२ १४ मे २०१७  समाजवादी पार्टी सन् २०१२   110px एमानुएल माक्रोँ १४ मे २०१७ बहालवाला ला रेपुब्लिक अँ मार्स!सन् २०१७, सन् २०२२ 

 टिप्पणीहरू 

सन्दर्भ सामग्रीहरू

बाह्य कडीहरू


श्रेणी:फ्रान्सका राष्ट्रपतिहरू