मुख्तियार

मुख्तियार शाहकालिन नेपालको सर्वोच्च भारदारको पद थियो। यस पद प्रशासनिक एवम् सैनिक शक्तिको सर्वोच्च निर्देशनकेन्द्र थियो। यो आधुनिक प्रधानमन्त्री सरहको पद थियो। मुख्तियार शब्दको संरचना मुख्य र अख्तियार दुई शब्दमा हुन्छ। मुख्यको अर्थ प्रमुख र अख्तियारको अर्थ शक्ति हुन्छ। त्यसैले मुख्तियार देशको प्रमुख शक्ति अर्थात् प्रधान मन्त्री हो। नेपालमा मुख्तियार पदमा आसिन पहिलो व्यक्ति राजा रणबहादुर शाह हुन्। राजगद्दीको त्याग गरेपश्चात उनले सत्ता हत्याउन मुख्तियार को उपाधि लिएका थिए। उनको देहान्त पछि भीमसेन थापाले यस पदको उपयोग गरेका थिए।  सङ्ख्या निम्न छ (राणा वंशको उत्तराधिकारी मुख्तियारहरू हटाइएको):

 नेपाल अधिराज्यका मुख्तियारहरूको सूची
  तस्विर नाम कार्यकाल राजनीतिक दलकार्यालयमाअवकाश १60pxरणबहादुर शाह 26 February 1806 26 April 1806स्वतन्त्र २60pxभीमसेन थापा 1806 1837स्वतन्त्र ३60pxरणजङ्ग पाँडे 1837 1837स्वतन्त्र ४60pxरङ्गनाथ पौड्याल 1837 1838स्वतन्त्र ५60pxपुष्कर शाह 1838 1839स्वतन्त्र 60pxरणजङ्ग पाँडे 1839 1840स्वतन्त्र 60pxरङ्गनाथ पौड्याल 1840 1840स्वतन्त्र ६60pxफत्तेजङ्ग शाह November 1840 January 1843स्वतन्त्र ७60pxमाथवरसिंह थापा November 1843 25 December 1843स्वतन्त्र

प्रधानमन्त्री माथवरसिंह थापा पहिलो पटक प्रधानमन्त्रीको पदमा आसित थिए। उनीपछि प्रधानमन्त्रीहरू नै सरकार प्रमुख भए। मुख्तियार पद फेरि राणा वंशको शासनमा दोस्रो सरकार प्रमुख पद (वा श्री ३ को उत्तराधिकारी) बन्न पुग्यो। राणा शासनको अन्त्यसँगै मुख्तियार पदको प्रयोग समाप्त भयो।

स्रोत

यो पनि हेर्नुहोला
नेपालका प्रधानमन्त्रीहरू
नेपालका प्रधान सेनापतिहरू