प्रकृतिवाद

प्रकृतिवाद अथवा स्वाभाविकतावाद एक यस्तो अर्थदार्शनिक चिन्तन हो जसको विकास फ्रान्समा सुरु भयो र यसको प्रभाव बेलायत, जर्मनी आदि युरोपियन राष्ट्रहरूमा फैलिएको हो तर यसको प्रभाव ज्यादै कम समय रह्यो । विलियम पेट्टी , क्यान्टिलियन आदिले प्रकृतिवादी विचारलाई क्लासिकल (शास्त्रीय वा संस्थापित) विचारमा रुपान्तरण गर्ने प्रयास गरे । पछि यसै विचारको विकास एडम स्मिथले गरे । जुन विचारले उनलाई अर्थशास्त्रको जन्मदातामा प्रतिष्ठित गर्यो । 

अन्य नाम 
१. कृषिवादी सम्प्रदाय

२. अर्थशास्त्र संस्थापक 

३. लासेज फेयर 

४.अहस्तक्षेपवैशय एम सी, सन् १९९३, आर्थिक विचारोंका इतिहास, विनोद प्रकाशन मन्दिर, आगरा । 

विचारको प्रभाव 
यस विचारको प्रभाव सन् १७६०मा सुरु, १७७०मा वाद विवाद र सन् १७८० मा समाप्त
प्रमुख आर्थिक सिद्धान्त
 १. प्राकृतिक नियम Natural order (अस्पष्ट)
 २. राज्यको काम– राजाले आफै प्राकृतिक र ईश्वरीय नियमको पालन गर्ने र जनतालाई कडाई साथ पालन गर्न लगाउने ।  
 ३. कृषिलाई महत्त्वपूर्ण उत्पादक– वणिकवादी नीति कृषि उन्नतिमा बाधक भएकोले त्यसलाई संशोधन गर्ने र 
 कृषि मात्र उतपदक । किनभने यसमा बेशी (कगचउगिक) प्राप्त हुन्छ । तर्गोले कृषिमा प्रतिफल ह्रास नियमको प्रतिपादन ।  
 ४.समाजमा धनको प्रवाह– कृषक (मुख्य उत्पादनकर्ता), भूस्वामी (उत्पादक-) बेशी उत्पादन (surplus) प्राप्तकर्ता र व्यवसायी, उद्यमी, डाक्टर, वकील इत्यादि । 
 उदाहरणका लागि, पांच बिलयिन उत्पादन फ्रेन्क कृषकको लागत २ बिलयिन भूस्वामीको बेशी १ बिलयिन अनुत्पादक वर्गले प्राप्त गर्ने बांकी १ ।
 ५. मूल्य निर्धारण– कुनै विशेष सिद्धान्त नदिएका मूल्य र अर्घमा अन्तर गर्न अस्पष्ट
 ६. कर निर्धारण– केवल बेशी उत्पादनमा कर लगाउने पक्षमा, कर ज्यादै कम लगाउने । 
 ७. व्यापार– कम महत्त्वपूर्ण । 
 ८. अन्य विचार– लगानको कुनै सिद्धान्त प्रतिपादन नगरेका । ज्यालामा उनीहरू जीवन निर्वाह सिद्धान्तका समर्थक । पूंजी र धनमा अन्तर गरे तथा उत्पादक धनमा ब्याजको समर्थन गरे । तर्गोले पूंजीको सीमान्त उत्पादकता सिद्धान्त दिए ।

विचारकहरू
 फ्रान्सि क्वेन १६९४ १७७४, 
 तरगो १७२७ ८१, 
 पियरे स्यामुअल डुमोन्ट १७३९ १८१७, 
 माक्र्विस डी मिराव्यु १७५०, 
 मर्सियर डी ला रिवेरे १७६०, 
 बान्देयुं १७६०
प्रकृतिवादी विचारकहरूका व्यक्तिगत स्वतन्त्रताको कुरा आर्थिक वादको रूपमा बढी चर्चा पाएन । एडम स्मिथले वेल्थ अफ नेशन्सको रचना गरे पछि यो विचार अर्थशास्त्रीय दर्शनको रूपमा विकसित भयो ।ज्ञवाली, बाबु राम, वि.स.२०६७, पूर्वीय अर्थशास्त्र– प्राचीनतम तथ्य, नवीनतम जानकारी, रुपन्देही, ज्ञानज्योति प्रकाशन ।

सन्दर्भ सामग्रीहरू

श्रेणी:अर्थशास्त्र