सत्याग्रह

सत्याग्रह नेपालको लोकतान्त्रिक आन्दोलनको एक महत्वपूर्ण अस्त्र रहेको छ। यो शब्द संस्कृतको "सत्य" र "आग्रह" बाट बनेको छ।

ऐतिहासिक पृष्ठभूमि

नेपालमा सत्याग्रहको सुरुवात राणा शासनको अन्त्यकालीन समयमा भएको थियो। जनआन्दोलन का क्रममा यसको प्रयोग व्यापक रूपमा गरिएको थियो।

२००७ सालको क्रान्तिमा सत्याग्रह

२००७ सालको क्रान्तिमा विश्वेश्वरप्रसाद कोइराला र नेपाली कांग्रेसका नेताहरूले सत्याग्रहको माध्यमबाट राणा शासनको अन्त्य गर्न महत्वपूर्ण भूमिका खेलेका थिए।

पञ्चायत कालमा सत्याग्रह

पञ्चायत कालमा बी.पी. कोइरालाले सत्याग्रहको नेतृत्व गरे। उनको फिरता यात्रा र जेल यात्रा सत्याग्रहका उदाहरणहरू हुन्।

२०४६ सालको जनआन्दोलन

२०४६ सालको जनआन्दोलनमा सत्याग्रहको प्रयोग शान्तिपूर्ण विरोध प्रदर्शन, धर्ना, र नेपाल बन्द को रूपमा गरियो।

माओवादी द्वन्द्वकाल

माओवादी द्वन्द्वकालमा नागरिक समाज र मानवअधिकारकर्मीहरूले शान्तिपूर्ण समाधानका लागि सत्याग्रहको प्रयोग गरे।

दोस्रो जनआन्दोलन

२०६२/६३ को जनआन्दोलनमा सत्याग्रहको प्रयोग राजतन्त्र अन्त्य र लोकतन्त्र स्थापनाका लागि गरियो।

मधेश आन्दोलन

मधेश आन्दोलनमा सत्याग्रहको प्रयोग समानता र समावेशीकरणका लागि गरियो।

वर्तमान अवस्था

हाल नेपालमा सत्याग्रह भ्रष्टाचार विरोधी आन्दोलन, वातावरण संरक्षण, र सामाजिक न्यायका लागि प्रयोग गरिँदै छ।

महत्व र प्रभाव

नेपालको लोकतान्त्रिक आन्दोलनमा सत्याग्रहले शान्तिपूर्ण परिवर्तन को माध्यम बनेर महत्वपूर्ण भूमिका खेलेको छ। यसले नागरिक समाज र राजनीतिक दलहरूलाई शान्तिपूर्ण विरोधको मार्ग देखाएको छ।

 यो पनि हेर्नुहोस्
 सामाजिक अध्ययन