जैविक विषादी

जैविक विषादी (अङ्ग्रेजी: Biopesticides) शत्रु जीवलाई मार्नका निम्ति प्रयोग गरिने जैविक वस्तु हुन् । जैविक वस्तुमा विभिन्न उपयोगी जीव, मित्र जीव एवम् सूक्ष्म जीवहरू पर्नुका साथै विभिन्न जीव तथा वनस्पतिहरूको तत्त्व, उत्पादन वा सक्रिय तत्वहरू पर्दछन् । Regulating Biopesticides. Environmental Protection Agency of the USA (2012). Accessed on 20 April 2012 जैविक विषादी वातावरण मैत्री र वातावरणीय पक्षबाट स्वस्थ हुने गर्दछ र एकीकृत शत्रु जीव व्यवस्थापनको महत्त्वपूर्ण अंश मानिन्छन् ।

प्रकारहरू
जैविक विषादीमा सूक्ष्म जीव, सूक्ष्म परजीवी, किराहरू, वनस्पतिजन्य नीमको धुलो, बोझो, टिमुर आदि पर्दछन् ।
संरचना र प्रयोग
जैविक विषादीहरू बनाउँदा प्राकृतिक स्रोतहरूको प्रयोग गरिन्छ । तरल पदार्थमा घोलिएको, धुलो अवस्थामा, दानादार रूपमा तयार पारिने जैविक विषादीको मौलिक गुणमा कमि नआओस् भन्ने ध्यान पुर्याइएको हुन्छ । यस विषादीमा मिसाइएका जैविक तत्वको प्रभावकारिताका निम्ति जैविक वस्तुहरू प्रयोग समयसम्म जीवित हुनु आवश्यक हुन्छ । सूर्यको प्रकाश, आद्रता, चिस्यान, तापक्रमले जैविक विषादीको प्रभावकारिता र प्रयोगमा असर पार्दछन् ।

जैविक विषादीको संरचना तथा प्रकृति फरक किसिमको हुनुको साथै प्रयोग गर्ने तरिका पनि फरक पर्दछन् । जैविक विषादी पूर्णत: (Contact Action) मा आधारित हुन्छन् ।

फाइदाहरू
 शत्रुजीवको नियन्त्रण गरी राख्ने,
 वातावरण र मानवका लागि कुनै पनि खास असर नगर्ने र वातावरणमा रासायनिक विषादी जस्तो यसको प्रभाव लामो समयसम्म नरहने,
 स्थानीय स्रोत साधनको प्रयोगबाट ल्याउन सकिने, सस्तो पर्ने,
बेफाइदाहरू
 निश्चित अवस्था वा समयमा मात्र प्रभावकारी हुने,
 विषादीको दायरा साँगुरो हुने,
 ढिलो कार्य अवधि हुने, नतिजा तुरुन्तै नदेखिने, विभिन्न बाह्य वातावरणीय तत्वले असर पार्न सक्ने,

नेपालमा उपलब्ध जैविक विषादीहरू
ढुसीजन्य
 हरियोढुसी (Metarhizum)
 सेतो ढुसी (Beauveria)
 Verticellium
 ट्राइकोडर्मा
ब्याक्टेरियाजन्य
 बिटि (Bacillus thurigenisis)

भाइरसजन्य
 NPV
नेमाटोडजन्य
 नेमाटोडमा आधारित पदार्थ

वनस्पति आधारित 
 बोझोको धुलो,
 झोल मल
 निमारिन

सन्दर्भ सामग्री 

बाह्य कडीहरू

श्रेणी:कृषि