काजी

काजी एक नेपाली प्रशासनिक एवम् सैनिक मर्यादाको पद  वा उपाधि हो। काजी पदको सुरूवाती पदभार मुगल साम्राज्यको देवान र बेलायती परम्पराको प्रधानमन्त्री सरह थियो । कालान्तरमा ४ काजीको नियुक्ति हुन थाल्यो । फ्रान्सिस बुचानन ह्यामिल्टन तथा डिल्ली रमण रेग्मीका अनुसार नेपालको भारदारी सभामा ४ काजी हुने गर्दथे । त्यसपछि तिनीहरूमध्ये एक मूलकाजी छानिन्थ्यो । राजा रणबहादुर शाहले  नाबालक छोरा गीर्वाणयुद्ध विक्रम शाहको निम्ति गद्दी त्याग गर्दा काजीहरूको सङ्ख्या बढेको थियो ।
काजी र क्षेत्री जाति
विशेषतः क्षेत्री परिवारका सदस्यलाई दिइने यस उपाधि अन्य जातहरूमा पनि दिइन्थ्यो। पाँच थरका पुरूषहरूलाई भने यो उपाधि वंशाणुगत रूपमा दिइएको थियो। ती ५ काजी खलकका थरहरूः
१) थापा वंश
२)बिष्ट 
३)बस्नेत/बस्न्यात (Basnet/Basnyat) 
४) पाँडे वंश
५) कुवँर 
थप: भण्डारी परिवारलाई पनि दरबारिया खलकसम्म मानिएको थियो।

अन्य थरीहरू पनि उक्त पदबाट सम्मानित थिए। यो पद विशेषतः प्रशासनिक वा सैनिक क्षेत्रका उच्च ओहोदाका जो कोही व्यक्तिलाई दिइन्थ्यो।

काजीहरूको सूची
गोरखा राज्य, नेपाल अधिराज्य तथा अन्य राज्यहरूका काजीहरूको सूची:

मानसिङ खड्का मगर (kaji of gorkha) 
 गणेश पाँडे (Kaji of Gorkha)
 कालु पाँडे (Kaji of Gorkha)
 गुरू बोहरा (Kaji of Bajhang) 
 शिवराम सिंह बस्न्यात मगर (Senapati Kaji)
 वीरभद्र थापा मगर  (Kaji Jethabudha)
 चन्द बहादुर बोहरा (Kaji) 
 रामकृष्ण कुँवर मगर  (Kaji Jethabudha)
 काशीराम थापा मगर (Kaji of Kantipur)
 वंशराज पाँडे (देवान काजी)
 केहरसिंह बस्न्यात मगर (काजी)
 अभिमान सिंह बस्न्यात मगर (Mulkaji)
 नयन सिंह  बोहरा (सानुकाजी)
 स्वरुप सिंह कार्की (मुलकाजी)
 वीर सिंह बोहरा (काजी) 
 अमरसिंह थापा मगर (Badakaji)
 ढक्रे बोहरा (Kaji of Bajhang) 
 दामोदर पाँडे (Mulkaji)
 नरसिंह गुरुङ्ग (टक्सारी काजी)
 डम्मर सिंह बोहरा (काजी) 
 कीर्तिमान सिंह बस्न्यात मगर  (Mulkaji)
 भीम सिंह बोहरा (Mulkaji) 
 बख्तावर सिंह बस्न्यात मगर (Mulkaji)
 अमरसिंह थापा मगर (सानुकाजी) (सानुकाजी)
 रणजीत सिंह बोहरा (Kaji of Gorkha) 
 भीमसेन थापा मगर (Kaji later Mukhtiyar)
 रणजीत पाँडे 
 रणध्वज थापा मगर  (काजी)
 नैनसिंह थापा मगर (Kaji General)
 बालनरसिंह कुँवर मगर  (Kaji)
 रणवीर सिंह थापामगर  (काजी जर्नेल)
 रणजङ्ग पाँडे (Kaji later Mukhtiyar)
 माथवरसिंह थापा मगर (Kaji later Mukhtiyar)
 गगन सिंह भण्डारी (काजी)
 जङ्गबहादुर राणा (Kaji later Prime Minister)

पुस्तक

स्रोत

यो पनि हेर्नुहोला
मुख्तियार
चौतरिया
नेपालका प्रधानमन्त्रीहरू

श्रेणी:पद