रूपपरक समालोचना प्रणाली

रूपपरक समालोचना (अङ्ग्रेजी:Formal Criticsm) साहित्यका अन्य पक्षबाट नभएर रूपपक्षबाट गरिने समालोचनाको आधुनिक पद्धति हो ।
यस पद्धतिले कुनै कृतिमा विषय के कसरी संरचित छ अर्थात् त्यसले रूप कसरी प्राप्त गरेको छ भन्ने विवेचना गर्छ । यसले विषयवस्तुको विश्लेषण नगरी रूपको विश्लेषण एवं मूल्याङ्कन गर्दछ । रूपपक्ष बहिरङ्ग, मूर्त हुन्छ र यसभित्र लय, छन्द, अलङ्कार, बिम्ब, प्रतीक, कथानक, व्याकरण, भाषा, आर्थी सम्बन्ध आदि रहन्छन् । रूप साहित्यको केन्द्रीय तत्त्व भएकाले यसलाई साहित्यको अनुहार वा आकृतिका रूपमा लिइन्छ । शर्मा, प्रा.मोहनराज र लुइटेल, डा. खगेन्द्रप्रसाद (दो.सं.२०६३), पूर्वीय र पाश्चात्य साहित्य सिद्धान्त, काठमाडौं : विद्यार्थी पुस्तक भण्डार

 विकासक्रम 
रूपवादको थालनी रसियाली रूपवादका रूपमा सन् १९१५ मा भएको पाइन्छ । रुसमा यसको विकास मास्को भाषिक समूह र काव्यभाषा अध्ययन समाज (ओपोयाज)बाट भएको हो । यी दुबैको सामुहिक नाम रसियाली रूपवाद हो । रसियाली रूपवादपछि यस समालोचनाको विकास बेलायत र अमेरिकामा नवसमालोचनाका रूपमा भएको देखिन्छ ।

 मान्यता 
 यसले साहित्यको आफ्नै प्रयोजन, माध्यम र रूप हुन्छ भन्ने मान्यता राख्छ,
 यस कलावादी समालोचनाले साहित्यिक रूप र शैलीलाई महत्त्वपूर्ण मान्छ,
 यसले रूपलाई कृतिको सूक्ष्म र सौन्दर्यपरक समालोचना गर्ने महत्त्वपूर्ण प्रविधि मान्छ,
 यसले साहित्यलाई भाषा वा वाणीको कला मान्छ,
 यसले वस्तुको स्थगन गरी रूपको पूर्णसत्ता स्वीकार गर्छ ।

सन्दर्भ सामग्रीहरू

 यो पनि हेर्नुहोस 

श्रेणी:अङ्ग्रेजी साहित्य
श्रेणी:पाश्चात्य साहित्य प्रणाली