कान्तिपुर राज्य

मल्ल शासन रहेको बेला नेपालमा कान्तिपुर नामको एक मध्यकालिन राज्य थियो। त्यस राज्यको नाम त्यसको राजधानीको नामबाट नै राखिएको थियो जुन संस्कृतमा थियो, अब त्यो ठाउँ काठमाडौँ नामले चिनिन्छ।

इतिहास
राजा यक्ष मल्लले आफ्नो अधिराज्यलाई आफ्नो छोराहरूलाई दिनलाई बाँडे पछि यो अधिराज्य अस्तित्वमा आयो। यो अधिराज्य अस्तित्वमा आएपछि भक्तपुर मुख्य व्यापारिक केन्द्रको रूपमा स्थापित भयो।ब्व 

यक्ष मल्लको मृत्यु पछि उनका माहिला छोरा रत्न मल्लले वि.सं. १५४१ मा कान्तिपुरका महापात्रहरूलाई हात लिई भक्तपुर राज्यबाट टुक्राई त्यहाँको राजा भए। उनले ललित्पुर (पाटन) का पात्रहरू हर्षपाल र जगतपाललाई हात लिएर त्यहाँ पनि अधिकार गरे।

राजा शिवसिंह मल्लले वि.सं. १६७५ मा आफ्ना कान्छा नाति सिद्धिनरसिंह मल्ललाई पाटनको राजा र जेठा नाति लक्ष्मी नरसिंह मल्ल लाई कान्तिपुरको उत्तराधिकारी बनाए पछि पाटन राज्य कान्तिपुर बाट अलग भयो।

वि.सं. १८२५ को इन्द्रजात्राको रातमा बडामहाराजधिराज पृथ्वीनारायण शाहले यस राज्य माथि विजय प्राप्त गरे।

 राजाहरू

PortraitTitular Nameजन्मशासनमृत्यु1 रत्न मल्लसूर्य मल्लअमर मल्लनरेन्द्र मल्ल107x107पिक्सेल|Mahendra Mallaमहेन्द्र मल्लसदाशिव मल्लशिवसिंह मल्ललक्ष्मीनरसिंह मल्लवि.सं १६७७ -१६९८वि सं १७१४पाठ=King Pratap Malla at prayer.png|केन्द्र|फ्रेमहीन|104x104पिक्सेल|King Pratap Malla at prayerप्रताप मल्लचक्रवर्त्येन्द्र मल्लमहिपतीन्द्र मल्लजयनृपेन्द्र मल्ल104x104पिक्सेल|Parthibendra Mallaपार्थिवेन्द्र मल्लभूपालेन्द्र मल्लवि.सं १७३६वि.सं. १७४४ -१७५७
(6 years, 37 days)वि सं १७५७ (२१ वर्ष) अयोध्या, Indiaफ्रेमहीन|108x108पिक्सेलभास्कर मल्लमहेन्द्रसिंह मल्लजगज्ज्य मल्लपाठ=Prakash Malla.Nepal.JPG|फ्रेमहीन|124x124पिक्सेलजयप्रकाश मल्लज्योतिप्रकाश मल्ल

प्रशासन 
मल्ल कालमा कर्मचारीहरूलाई पात्र वा महापात्र भनिन्थ्यो।  युद्धपति, केन्द्र नायक भनिन्थ्यो। कुमारी चोक अड्डाबाट व्यवस्थित तरिकाले लेखा राख्ने र जाँच्ने चलन मल्ल कालदेखि नै सुरु भएको रहेछ। मल्ल राज्यकालमा नेपालमा प्रशासन अत्यन्त केन्द्रीकृत रहेको टिप्पणी पनि गरिन्छ। 

मल्लकालीन पदहरू
 राजगुरु: राजपुरोहित 
 सेनाध्यक्ष: राज्यको सुरक्षा हेर्ने 
 उमराओ: राज्यप्रशासन र कर प्रशासन हेर्ने 
 भण्डारनायक: राजाको भण्डार हेर्ने 
 टक्सारी: सिक्का छाप्ने 
 चरिदार: अनुसन्धान अधिकृत 
 कोतवाल शान्ती सुरक्षा हेर्ने

यो पनि हेर्नुहोस्
काठमाडौँ महानगरपालिका
काठमाडौँ जिल्ला
काठमाडौँ उपत्यका

श्रेणी:विकिथन-४ मा बनाइएका वा सुधारिएका लेखहरू
श्रेणी:प्राचीन नेपालका राज्यहरू