कामरुपी बोली

कामरुपी भाषा पहिलो पुरातन आर्य साहित्यिक ब्रह्मपुत्र उपत्यका र उत्तर बङ्गाल मा बोली भाषा, कामरुप र उत्तर बङ्गाल मा मुख्यतया विकास छ। भाषाविद्हरूका अनुसार, यो असमिया जस्ता विभिन्न पूर्वी इन्डो-युरोपियन भाषाहरूको उत्पत्तिकर्ता हो र यसले समय-समयमा प्रभाव पारिरहेको छ। मध्ययुगीन समय मा, यो विद्वानहरूको र ब्रह्मपुत्र उपत्यका को सन्तहरू र संस्कृत संग समानता मा साहित्यिक उद्देश्यका लागि आफ्नो आसन्न क्षेत्रमा द्वारा प्रयोग गरिन्छ दुवै गद्य र मध्य भारत विद्यापटी जस्तै को साहित्यिक तथ्याङ्कले को अभ्यासहरू विरुद्ध रूपमा कविता लागि कविता लागि गद्य र मैथिली लागि संस्कृत प्रयोग गर्ने । हाल पटक, दक्षिण कामरुपी क्षेत्रीय भाषा नाटकीय प्रभाव संग लेखक इंदिरा गोस्वामी को कार्यहरूमा प्रयोग गरिएको छ। कवि र राष्ट्रवादी अंबिकागिरि रायचौधरी ठूलो हदसम्म आफ्ना कार्यहरूमा कामरुपी प्रयोग।

 बोलियों 
यो यस्तो पश्चिम, मध्य र दक्षिण कामरुपी रूपमा तीन बोलियों संग विविध छ। पश्चिम कामरूपी बोली बारपेटा जिल्ला र आसपासका क्षेत्रमा, मध्य कामरूपी बोली नलबारी जिल्ला र आसपासका क्षेत्रमा र दक्षिण कामरूपी बोली पलाशबारी र वरपरका क्षेत्रमा बोलिन्छ।

प्रयोग
कामरूपी भाषा मुख्यतया पश्चिम असम र उत्तर बंगालको कामरूप र गोलपारा क्षेत्रमा बोलिन्छ।

 इतिहास 
चर्यापद 8 औं-12 औं शताब्दीको वज्रयान बौद्ध कार्यगीति, वा रहस्यमय कविताहरूको संग्रह हो। कार्यगीति (अनुभूतिका गीतहरू) भएकाले चर्यापद गाउन खोजिएको थियो। अनुभूतिका यी गीतहरू सहज रूपमा रचना गरिएका पदहरू थिए, जसले प्रबुद्ध अवस्थाको अभ्यासकर्ताको अनुभवलाई व्यक्त गर्दछ। यस काव्यको पाण्डुलिपि २० औं शताब्दीको प्रारम्भमा नेपालमा हरप्रसाद शास्त्रीले पत्ता लगाएका थिए। यसले कामरूपी र अन्य पूर्वी इन्डो-आर्यन भाषाहरूको उदाहरणहरू प्रदान गर्दछ। चर्यपदका लेखकहरू, महासिद्धहरू वा सिद्धाचार्यहरू, कामरूप (असम), गौडा (बङ्गाल), कलिङ्ग (ओरिसा) र मिथिला (बिहार) का विभिन्न क्षेत्रका थिए। चर्यापदको तिब्बती अनुवाद पनि तिब्बती बौद्ध धर्ममा संरक्षित गरिएको थियो। आठौं शताब्दीमा बारपेटा जिल्लाको लेहिडाङ्ग्रा गाउँका प्रसिद्ध साहित्यकार डाकाले आधिकारिक डकभनिता रचना गरेका थिए। उल्लेखनीय मध्ययुगीन कामरूपी साहित्यिक व्यक्तित्वहरू रामा सरस्वती, अनन्त काण्डली, श्रीधारा काण्डली, सर्वभौमा भट्टाचार्य, कलापचन्द्र द्विज र भट्टदेव, असमसिक गद्यका पिता हुन्। हेमा सरस्वती र हरिबर विप्र दुई अन्य प्रसिद्ध कामरूपी कवि हुन्। हेमा सरस्वतीले वामन पुराणमा आधारित "प्रल्हाद चरित्र" रचना गरे, जबकि हरिबार विप्रले महाभारतको अस्वमेध पर्व अनुवाद गरे। कविरत्न "जयद्रथ वध" का लेखक थिए। उनको घर बारपेटा जिल्लाको गाउँ सिलामा थियो । यी तीनवटै कविको रचना अहिले पनि कायम छ । पछिल्ला कालखण्डमा माधव कण्डली र रुद्र कण्डलीको नाममा परेको थियो । रामायणका पूर्व प्रमाणित अंशहरू र कामरूपी श्लोकमा रचित, महाभारतका अंशहरू। 

सन् १४४९ मा जन्मेका शंकरदेवले माधव काण्डलीलाई पुरानो युगका प्रतिष्ठित कविको रूपमा उल्लेख गरेका छन्। त्यसैले चौधौं शताब्दीको अन्त्यतिर माधव कण्डली र रुद्र कण्डली दुवैलाई राख्न सकिन्छ। आफ्नो रामायणमा माधव कंदलीले आफ्नो अर्को नाम कविराज-कन्दली थियो र संस्कृतमा श्लोकहरू सजिलै रच्न सक्ने भए पनि आमजनताको हितका लागि असमिया श्लोकमा रामायण रचना गरेको बताउँछन्। माधव कण्डलीले ‘देवजित’ नामको अर्को कविता पनि लेखे । सोह्रौं शताब्दीमा कामरूपको स्थानीय भाषा साहित्यको ठूलो विकास देखियो। योगिनी तन्त्र, एक प्रसिद्ध संस्कृत कृति जसले कामरूप राज्यको सीमानाहरू दिन्छ, जसरी यो पाल राजाहरूको शासनकालमा अवस्थित थियो, सम्भवतः सोह्रौं शताब्दीको पहिलो सन्धिको समयमा कामरूपमा लेखिएको थियो। यस अवधिमा कामाख्याका मूल निवासी दुर्गाबर कायस्थद्वारा गरिएको बेहुला उपाख्यानको सङ्कलन पनि यस अवधिमा दिइएको हुनुपर्छ।

बाह्य कडीहरू
Kamrupi:a language with no Army

सन्दर्भ सामग्रीहरू

श्रेणी:भाषाहरू
श्रेणी:पूर्वी आर्य भाषा परिवार