कुबलाई खान

कुबलाई खान (;"Kublai Khan".  मङ्गोलियन: Хубилай хаан
Category:Articles containing Mongolian-language text
, Xubilaĭ xaan; मध्य Mongol: Qubilai Qayan
Category:Articles containing unknown ISO 639 language template
, "Khagan Qubilai"; सेप्टेम्बर २३, १२१५ – फेब्रुअरी १८, १२९४), जन्म कुबलाई (मङ्गोलियन: Хубилай
Category:Articles containing Mongolian-language text
, Xubilaĭ; मध्य Mongol: Qubilai
Category:Articles containing unknown ISO 639 language template
; पनि spelled Khubilai) र मन्दिरको नाम शिजुबाट पनि चिनिन्थे । उनी मङ्गोल साम्राज्यको पाँचौ खागन हुन भने उनले सन् १२६० देखि सन् १२९४ सम्म शासन गरेका थिए । उनीले सन् १२७१ मा चीनमा युआन राजवंशको स्थापना समेत गरेका थिए र उनको मृत्यु सम्म पहिलो युआन सम्राटको रूपमा शासन चलाएका थिए ।

कुबलाई तोलिउको चौथो छोरा र जंगेज खानका नाती थिए । उनले सन् १२६० मा आफ्नो दाजु पश्चात राजगद्दि सम्हालेका थिए । उनको शासनको शुरूवातमा विवाद तथा सामाज्यमा बेमेलको अवस्था आएको थियो । कुबलाईको बास्तविक शक्ति चीन तथा मङ्गोलियामा सिमित थियो, यद्यपि खागनको प्रभाव इलखानेटमा र केही कम प्रभाव स्वर्ण होर्डेमा थियो ।  तत्कालिन समयमा मंगोल सामाज्यको गणना गर्ने हो भने सामाज्य प्रसान्त महासागर देखि कालो समुद्र, साइबेरिया देखि हालको अफगानिसतानसम्म थियो, जुन संसारको मानव वस्नयोग्य जमिनको करिब १ को पाँचौ भाग हुन्छ ।

सन् १२७१ मा कुबलाई खानले युआन राजवंशको स्थापना गरी हालको मङ्गोलिया, चीन, कोरिया तथा नजिको क्षेत्रहरूमा शासन गरेको थियो भने चीनको सम्राटको भूमिकामा थिए । सन् १२७९ सम्म मङ्गोलहरूले सोंग राजवंश माथि जित हासिल गरी कुबलाई पुरै चीनमा शासन गर्ने पहिलो गैह चिनिया शासक हुन पुगे । 

 प्रारम्भिक जीवन 
कुबलाई खान तोलुइका चौथो छोरा तथा सोघाघतानी बेकिसँगको दोश्रो छोरा थिए । उनका हजुरबुबा जंगेज खानले सुझाव दिए अनुसार उनको आमाले बुद्धिष्ट टनगुट महिला उनको धाइमाको रूपमा राखेका थिए, जसलाई कुबलाईले पछि धेरै सम्मान गर्दथे । सन् १२२४ मा इलि नदि तिर मङ्गोलको खवार्जमियाको जित पश्चात घर फर्कने क्रममा जंगेज खानले आफ्नो नातीहरूको पहिलो शिकार पश्चात उत्सव गरेका थिए ।  कुबलाई खान नौ वर्षका थिए र उनले दाजुसँग मिलि खरायलो र जरायो मारेका थिए ।

 परिवार 
कुबलाई खानको पहिलो विवाह तेगुलेनसँग भएको थियो तर उनीको मृत्यु चाडै नै भएको थियो । त्यस पश्चात उनले खोंगिराडका चविसँग विवाह गरेका थिए । सन् १२८१ मा चविको मृत्यु पश्चात कुबलाईले चविको इच्छा अनुसार चविका बहिनी नामबुईसंग विवाह गरेका थिए । 

सन्दर्भ सामग्रीहरू

श्रेणी:मङ्गोलियाको इतिहास