कपासे

कपासे फूल अथवा कस्तुरी कमल औषधीय गुण भएको हिमाली वनस्पति हो । अङ्ग्रेजीमा स्नोबल प्लान्ट(snowball plant) भनेर चिनिने यो वनस्पतिलाई कतै कतै हिम कमल पनि भनिन्छ । बहुवर्षीय पोथ्रा वर्गमा पर्ने यो वनस्पति ४३०० मिटर देखि ५६०० मिटरको उच्च हिमाली क्षेत्रमा पाइन्छ, पूर्वी एसिया , युरोप र उत्तरी अमेरिकाको शीतल समशीतोष्ण र आर्कटिक क्षेत्रहरूमाजन्मजात Asteraceae परिवार भित्र Cardueae जनजातिमा फूल फुल्ने बिरुवाहरूको लगभग ३०० प्रजातिहरूको एक प्रजाति हो , जसमा हिमालय र पूर्वी एसियामा अल्पाइन बासस्थानहरूमा उच्चतम विविधता पाइन्छ। सामान्य नामहरूमा saw-wort र snow lotus समावेश छन् , पछिल्लो पूर्वी एसियामा धेरै उच्च उचाइका प्रजातिहरूको लागि प्रयोग गरिन्छ।। Kasturi Kamal, Flowers of India लेकाली घाँसका चहुरमा कसैले नौनीको डल्लो लुकाए जस्तो देखिने यो बिरुवा उच्च क्षेत्रमा बादल भन्दा माथिको जाडो खप्न न्यानो कपासभित्र गुटमुटिएको हुन्छ । जनैपूर्णिमाको मेला भर्न गोसाइँकुण्ड जाने तीर्थालुहरू यसलाई सिलुस्वाँ (नेपाल भाषा) भन्दछन् । त्यहाँ जम्मा हुने धामीझाँक्रीहरू औषधोपचारका लागि यो बिरुवा बटुलेर लैजान्छन् । कपासे फूल भूतप्रेत भगाउन मात्र हैन स्त्रीरोगमा समेत प्रयोग हुन्छ । वनस्पतिशास्त्रले यसको नाम 'ससुरिया गोसिपिफोरा' निर्धारण गरिदिएको छ । आकृति विशेषले यसलाई सूर्यमुखी फूलको परिवारभित्रको बिरुवा भन्न वा मान्न गाह्रो पर्दछ । नेपालका कपासकै भकुण्डो जस्तो देखिने यो वनस्पतिलाई नौनी फूल पनि भनिन्छ। 

प्रयोगहरू 

धेरै उच्च अल्पाइन हिमाली प्रजातिहरू तिनीहरूको सजावटी बाक्लो ऊनी फूलको टाउकोको लागि सजावटी बोटबिरुवाको रूपमा उब्जाउ गरिन्छ ; तिनीहरू बढ्नको लागि सबैभन्दा चुनौतीपूर्ण बोटबिरुवाहरू मध्ये एक हुन्, ३५०० देखि ५००० मिटर उचाइसम्मको कठोर हावापानीमा अनुकूलित हुन्छन्, चिसो तापक्रम, धेरै लामो (८-१० महिनासम्म) जाडो आराम अवधि, र ह्युमस-समृद्ध ग्राभेल माटोमा धेरै राम्रो माटो जल निकासीको माग गर्छन्। ।:पुष्पमार्गमा पदयात्रा- डा. तीर्थबहादुर श्रेष्ठ

यो पनि हेर्नुहोस्

सन्दर्भ सामग्रीहरू

बाह्य कडीहरू

श्रेणी:जडीबुटी
श्रेणी:नेपालमा पाइने वनस्पतिहरू
श्रेणी:पोथ्रा