भारोपेली भाषा परिवार

भारोपेली भाषा परिवार युरोप, इरानी पठार, र उत्तरी भारतीय उपमहाद्वीपमा बसोबास गर्ने मानिसहरू बोल्ने भाषा परिवार हो। यस परिवारका केही युरोपेली भाषाहरू, अङ्ग्रेजी, फ्रान्सेली, पोर्तगाली, रुसी, डच र स्पेनी, आधुनिक कालमा उपनिवेशवादको माध्यमबाट विस्तार भएका छन् र अहिले धेरै महाद्वीपहरूमा बोलिन्छन्। भारोपेली भाषा परिवारलाई धेरै शाखा वा उप-परिवारहरूमा विभाजित गरिएको छ, जसमध्ये आज पनि जीवित भाषाहरू भएका आठ समूहहरू छन्: अल्बेनियन्, आर्मेनियाली, बाल्टो-स्लाभिक, सेल्टिक, जर्मनिक, हेलेनिक, हिन्द-इरानी, र इटालिक; र अन्य नौ उपविभागहरू जुन अहिले लोप भइसकेका छन्।

आज, सबैभन्दा धेरै देशी वक्ताहरू भएका व्यक्तिगत भारोपेली भाषाहरू अङ्ग्रेजी, हिन्दी-उर्दु, स्पेनी, बङ्गाली, फ्रान्सेली, रुसी, पोर्तगाली, जर्मनेली र पन्जाबी हुन्, प्रत्येक १०० मिलियन मातृभाषी वक्ताहरू छन्; अरू धेरै साना छन् र लोप हुने खतरामा छन्। कुल मिलाएर, विश्वको जनसङ्ख्याको ४६% (३.२ बिलियन मानिसहरू) ले पहिलो भाषाको रूपमा भारोपेली भाषा बोल्छन् - जुन कुनै पनि भाषा परिवारमा सबैभन्दा धेरै हो। संसारमा लगभग ४४५ जीवित भारोपेली  भाषाहरू छन्, जसमध्ये दुई तिहाइ (३१३) भन्दा बढी हिन्द-इरानी शाखासँग सम्बन्धित छन्।

 भाषाविज्ञान 
१६औँ शताब्दीको दौडान, भारतीय उपमहाद्वीपमा युरोपेली आगन्तुकहरूले हिन्द-इरानी, इरानी र युरोपेली भाषाहरूमा समानताहरू देख्न थाले। १५८३ मा, अङ्ग्रेजी जेसुइट मिसनरी र कोङ्कणी विद्वान थोमस स्टीफन्सले गोवाबाट आफ्नो भाइलाई एउटा पत्र लेखेका थिएँ जसमा उनले भारतीय भाषाहरू र ग्रीक र ल्याटिन बीचको समानताहरू उल्लेख गरे।

 वर्गीकरण 
भारोपेली भाषा परिवारलाई सामान्यतया आठ वटा शाखामा विभाजन गरिएको छ:

 अल्बेनियाली
 आर्मेनियाली
 बाल्टो-स्लाभिक भाषाहरू
 केल्टिक भाषाहरू
 जर्मनेली भाषाहरू
 हेलेनिक भाषाहरू
 हिन्द-इरानी भाषाहरू
 रोमान्स भाषाहरू

 भाषा तुलना 
+नेपालीसंस्कृतरोमनप्राचीन युनानीजर्मनेलीअङ्ग्रेजीआदिम भारोपेलीआमामातृमातेरमैतैर मुटर मदर मातेर पितापितृपातेर पातैर फाटर फादरपतेर भाइभ्रातृफ्रातेर फ्रातैर ब्रूडर ब्रदर भ्रातेर नामनामन्नोमेन ओनोमा नामे नेम नोम्नगाईगौस्बोस बोउस कूकाउ ग्वोउ 

 वर्तमान वितरण 
आज, भारोपेली भाषाहरू सबै बसोबास भएका महाद्वीपहरूमा अरबौं देशी वक्ताहरूले बोल्छन्, जुन कुनै पनि मान्यता प्राप्त भाषा परिवारको लागि अहिलेसम्मको सबैभन्दा ठुलो सङ्ख्या हो। एथनोलोजिस्ट अनुसार सबैभन्दा धेरै वक्ताहरूको सङ्ख्या भएका २० भाषाहरू मध्ये, १० भारोपेली हुन्: अङ्ग्रेजी, हिन्दुस्तानी, स्पेनी, बङ्गाली, फ्रान्सेली, रुसी, पोर्तगाली, जर्मनेली, फारसी र पन्जाबी, प्रत्येक १०० मिलियन वा बढी स्पिकरहरू भएका छन्। थप रूपमा, विश्वभरका करोडौँ व्यक्तिहरूले भारोपेली भाषाहरूलाई माध्यमिक वा तृतीयक भाषाहरूको रूपमा अध्ययन गर्छन्, जसमा पूर्ण रूपमा फरक भाषा परिवार र ऐतिहासिक पृष्ठभूमि भएका संस्कृतिहरू समावेश छन् — त्यहाँ अङ्ग्रेजी भाषाका करिब ६० करोड सिक्नेहरू छन्।

सन्दर्भ सामग्रीहरू


श्रेणी:भाषा परिवार