भूमध्यरेखीय गिनी

भूमध्यरेखीय गिनी वा आधिकारिक रूपमा गणतन्त्र भूमध्यरेखीय गिनी, मध्य अफ्रिकाको पश्चिमी तटमा अवस्थित एक देश हो। यसको क्षेत्रफल २८,००० वर्ग किलोमिटर (११,००० वर्ग माइल) रहेको छ। पहिले स्पेनी गिनीको उपनिवेश, यसको स्वतन्त्रता पछिको नामले भूमध्य रेखा र गिनीको अफ्रिकी क्षेत्र दुवै नजिक यसको स्थानलाई बुझाउँछ। सन् २०२४ को तथ्याङ्क अनुसार यस देशको जनसङ्ख्या १७,९५,८३४ रहेको छ, जसमध्ये ८५% भन्दा बढी फाङ जातिका मानिसहरू हुन्, जुन देशको प्रमुख जातीय समूह हो। बायोको क्षेत्रका बुबी जातिका जनसङ्ख्याको लगभग ६.५% सहित दोस्रो ठूलो जातीय समूह हो।

भूमध्यरेखीय गिनीमा एक बाह्य र एक मुख्य भूमि क्षेत्र गरी दुई भागहरू छन्। बाह्य क्षेत्रमा गिनीको खाडी र एनोबोनको खाडीमा बायोको टापुहरू छन्। बायोको टापु भूमध्यरेखीय गिनीको सबैभन्दा उत्तरी भाग हो र यो देशको राजधानी मालाबोको यही क्षेत्रमा रहेको छ। पोर्तगाली भाषी टापु राष्ट्र साओ तोमे र प्रिन्सिपी बायोको र एनोबोनको बीचमा अवस्थित छ। मुख्यभूमि क्षेत्र, रियो मुनी, उत्तरमा क्यामेरून र दक्षिण र पूर्वमा गाबोनद्वारा सीमाबद्ध छ। यो देशको सबैभन्दा ठूलो सहर बाता र देशको योजनाबद्ध भविष्यको राजधानी सिउदाद दे ला पासको स्थान हो। रियो मुनिका साना अपतटीय टापुहरूमा कोरिस्को, एलोबे ग्रान्डे र एलोबी चिको समावेश छन्।

भूमध्यरेखीय गिनीले सन् १९६८ मा स्पेनका राष्ट्रपति फ्रान्सिस्को मासियास न्गुएमाको तानाशाही शासन अन्तर्गत स्पेनबाट स्वतन्त्रता प्राप्त गरेको थियो। उनले सन् १९७२ मा आफूलाई आजीवन राष्ट्रपति घोषणा गरेका थिए तर सन् १९७९ मा उनका भतिजा तिओदोरो ओबियाङ न्गुएमा मबासोगोले सत्ताच्युत गरेका थिए। ओबियाङको शासनलाई विदेशी पर्यवेक्षकहरूले तानाशाहीको रूपमा पनि व्यापक रूपमा चित्रण गरेका छन्।  सन् १९९० को दशकको मध्यदेखि भूमध्यरेखीय गिनी उप-सहारा अफ्रिकाको सबैभन्दा ठूलो तेल उत्पादक बनेको छ।GDP – per capita (PPP) – Country Comparison . Indexmundi.com. Retrieved on 5 May 2013. यो पछि अफ्रिकामा प्रतिव्यक्ति सबैभन्दा धनी देश बनेको छ र यसको कुल ग्राहस्थ उत्पादन प्रति व्यक्ति क्रय शक्ति समताको लागि समायोजित विश्वमा ४३औँ स्थानमा छ।GDP – per capita (PPP) , The World Factbook, Central Intelligence Agency. तथापि, सम्पत्ति अत्यन्त असमान रूपमा वितरण गरिएको छ, थोरै मानिसहरूले तेलको धनबाट लाभ उठाएका छन्।  सन् २०१९ को मानव विकास सूचकाङ्कमा यो देश १४४औँ स्थानमा रहेको छ, जसमा आधाभन्दा कम जनसङ्ख्यामा स्वच्छ पिउने पानीको पहुँचमा छन् र ७.९% बालबालिकाको पाँच वर्ष नपुग्दै मृत्यु हुने गरेको छ। ओपेकका अनुसार सन् २०२१ मा भूमध्यरेखीय गिनीको प्रतिव्यक्ति कुल ग्राहस्थ उत्पादन १०,९८२ अमेरिकी डलर रहेको छ।

भूमध्यरेखीय गिनी एक पूर्व स्पेनी उपनिवेश भएकोले, स्पेनी मुख्य आधिकारिक भाषा हो। फ्रान्सेली र (सन् २०१० सम्म) पोर्तगाली पनि आधिकारिक बनाइएको थियो। यो मुख्यभूमि अफ्रिकाको एक मात्र देश हो जहाँ स्पेनी आधिकारिक भाषा ५ (क्यानरी टापु, सेउता र मेलिला गरी तीन स्पेनको अफ्रिकी भागहरूमा पनि स्पेनी भाषा बोलिने गरिन्छ)। यो सबैभन्दा व्यापक रूपमा बोलिने भाषा पनि हो; इनस्तितुतो सेर्भान्तेसका अनुसार, जनसङ्ख्याको ८७.७% स्पेनी भाषीहरू हुन्।

भूमध्यरेखीय गिनीको सरकार अधिनायकवादी र सुल्तानवादी छ र यसको विश्वको सबैभन्दा खराब मानव अधिकार रेकर्डहरू मध्ये एक छ।Worst of the Worst 2010. The World's Most Repressive Societies. freedomhouse.org फ्रिडम हाउसको राजनीतिक र नागरिक अधिकारहरूको वार्षिक सर्वेक्षणमा लगातार "सबैभन्दा खराब" को बीचमा रहेको छ। रिपोर्टर्स विदाउट बोर्डर्सले ओबियाङलाई प्रेस स्वतन्त्रताको "भक्षक"को सूचीमा राखेको छ। मानव बेचबिखन एक महत्त्वपूर्ण समस्या हो,Equatorial Guinea – Reporters Without Borders . En.rsf.org. Retrieved on 5 May 2013. अमेरिकी मानव बेचबिखन प्रतिवेदनले भूमध्यरेखीय गिनीलाई जबर्जस्ती श्रम र यौन तस्करीको स्रोत र गन्तव्य देशको रूपमा पहिचान गरेको छ। देशले "मानव बेचबिखन उन्मूलनका लागि न्यूनतम मापदण्डहरू पूर्णतया पूरा गर्न नसकेको तर त्यसका लागि महत्त्वपूर्ण प्रयास गरिरहेको" पनि प्रतिवेदनमा उल्लेख गरिएको छ।""Equatorial Guinea". Trafficking in Persons Report 2020 . U.S. Department of State (16 June 2020). This source is in the public domain. यो देश संयुक्त राष्ट्र सङ्घ, अफ्रिकी सङ्घ, फ्रेन्कोफोनी, ओपेक र सिपिएलपीको सदस्य हो।

 सन्दर्भ सामग्रीहरू 


 बाह्य कडीहरू 


 भूमध्यरेखीय गिनीको आधिकारिक सरकारी वेबसाइट
 गणतन्त्र भूमध्यरेखीय गिनीको  सरकारको आधिकारिक वेब पृष्ठ.
 देशको प्रोफाइल बीबीसीबाट
 भूमध्यरेखीय गिनी । द वर्ल्ड फ्याक्टबुक केन्द्रीय गुप्तचर संस्था।


श्रेणी:मध्य अफ्रिकी देशहरू
श्रेणी:अफ्रिकाका देशहरू
श्रेणी:अफ्रिकी सङ्घका सदस्य राष्ट्रहरू
श्रेणी:पूर्व पोर्तगाली उपनिवेशहरू
श्रेणी:पूर्व स्पेनी उपनिवेशहरू
श्रेणी:फ्रान्सेली भाषा आधिकारिक भएका देश तथा क्षेत्रहरू
श्रेणी:संयुक्त राष्ट्रसङ्घका सदस्य राष्ट्रहरू
श्रेणी:गणतन्त्रहरू
श्रेणी:स्पेनी भाषी देश तथा क्षेत्रहरू