मानव लिङ्ग अनुपात

मानव लिङ्ग अनुपात वा लैङ्गिक अनुपात भनेको मानवशास्त्र र जनसाङ्ख्यिकीको सन्दर्भमा जनसङ्ख्यामा पुरुष र महिलाको अनुपात हो। मानवमा, जन्मको समयमा प्राकृतिक लिङ्ग अनुपात पुरुष लिङ्ग प्रति झुकेको हुन्छ। यो विश्वव्यापी रूपमा लगभग १.०५ वा जन्मको समयमा प्रति महिला १.०३ देखि १.०६ पुरुषहरूको साँघुरो दायरा भित्र अनुमान गरिएको छ। सन् २०२४ सम्ममा सबै उमेर समूह सहित सम्पूर्ण विश्व जनसङ्ख्याको लागि लिङ्ग अनुपात लगभग १०१ पुरुष र १०० महिलाहरू छन्।

जन्मको समयमा लिङ्ग अनुपात र कुल जनसङ्ख्यामा प्राकृतिक कारकहरू, कीटनाशक र वातावरणीय प्रदूषकहरूको सम्पर्क, युद्धमा हुने हताहत,  पुरुषहरूमा युद्धको प्रभाव, लिङ्ग-छनोट गर्भपतन, शिशुहत्या, बुढ्यौली, लिङ्गनिर्धारण हत्या, जन्म दर्ताको समस्या र आयुमा लिङ्ग भिन्नता जस्ता विभिन्न कारकहरूबाट प्रभावित हुन्छन्।

जन्मको समयमा वा समग्र जनसङ्ख्यामा मानव लिङ्ग अनुपातमा पुरुष र महिलाको अनुपात, महिला र पुरुषको अनुपात, पुरुषको अनुपात, वा महिलाको अनुपात गरि चार तरिकाहरू मध्ये कुनै पनि तरिकाले व्यक्त गर्न सकिन्छ। यदि १०५,००० पुरुष र १००,००० महिला छन् भने, पुरुष र महिलाको अनुपात १.०५ हुन्छ र पुरुषको अनुपात ५१.२% हुन्छ। वैज्ञानिक साहित्यले प्रायः पुरुषको अनुपात प्रयोग गर्दछ। अन्यथा निर्दिष्ट नगरिएसम्म यो लेखले पुरुष र महिलाको अनुपात प्रयोग गर्दछ।

 सन्दर्भ सामग्रीहरू 


लिङ्ग अनुपात
श्रेणी:जनसाङ्ख्यिकी