कबीर

कबीरदास वा कबीर १५ औं शताब्दीका भारतीय रहस्यमय कवि र संत थिए। उनी हिन्दी साहित्यको भक्ति कालको निर्गुण शाखाको ज्ञानमार्गी उपशाखाका महान् कवि थिए।उनका कार्यहरूले हिन्दी क्षेत्रको भक्ति आन्दोलनलाई गहिरो प्रभाव पारेको थियो। उहाँका कार्यहरू सिखहरूको आदि ग्रन्थमा समावेश गरिएको छ Kabir   Encyclopædia Britannica (2015)Accessed: July 27, 2015 उहाँ एक सर्वोच्च ईश्वरमा विश्वास गर्नुहुन्छ।उनले समाजमा प्रचलित कुरीति, रीतिरिवाज, अन्धविश्वासको कडा आलोचना गरे  उनको जीवनकालमा हिन्दू र मुस्लिम दुवैले उनको अनुसरण गरे। कबीर पंथ भनिने सम्प्रदाय उहाँको शिक्षाका अनुयायी हुन्।David Lorenzen (Editors: Karine Schomer and W. H. McLeod, 1987), The Sants: Studies in a Devotional Tradition of India, Motilal Banarsidass Publishers, , pages 281–302हजारी प्रसाद द्विवेदीले उनलाई मस्तमौला भनेका छन् ।

 जीवन परिचय 

कबीर साहेबको जन्म कहिले भएको हो भन्ने कुरा ठ्याक्कै भन्न सकिँदैन । एक विश्वास र कबीर सागरका अनुसार उनको सशरीर अवतरण सन् १३९८ (संवत १४५५) जेठ महिनाको पूर्णिमाका दिन ब्रह्ममुहुर्तको समयमा लहरतारा तलाउमा रहेको कमलको फुलमा भएको थियो   जहाँबाट नीरु निमा नाम गरेका एक दम्पतीले उठाएर लगेका थिए । उहाँका अनुयायीहरूले यस लीलालाई कबीर साहेबको प्रकट दिवसको रूपमा मनाउँछन् । उनले बुनकरको काम गरेर आफ्नो जीविका चलाए। कबीरले आफ्नो साँचो ज्ञान प्रमाणित गर्न आफ्नो जीवनमा 52 परीक्षाहरू पार गर्नुपरेको थियो।

 दिव्य धर्म यज्ञ  
कबीर जीका शिष्य धर्मदासले लेखेको कबीर सागरमा दिव्य धर्म यज्ञको उल्लेख छ, जस अनुसार त्यस समयका पण्डित र मौलवीहरू, जो पाखण्ड र देखावटीमा बढी विश्वास गर्थे, तिनीहरूले कबीर जीलाई घृणा गर्न थाले।
एक पटक, उनीहरूले कबीरजीलाई अपमानित गर्ने षड्यन्त्र रचे। उनीहरूले कबीरजीले भण्डारा आयोजना गरिरहेको दाबी गर्दै संसारभर झूटा पत्रहरू लेखेर पठाए।
जसमा तीन दिनसम्म प्रत्येक खानासँगै एउटा सुनको मोहर, दुई दोहर नि:शुल्क दिइनेछ। तोकिएको दिनमा, काशीमा कबीर जीको झुपडी नजिक १८,००,००० मानिसहरूको भीड जम्मा भयो।
त्यही बेला एउटा ठूलो चमत्कार भयो। केशव बन्जारा नामक एक व्यापारीले ९,००,००० गोरुहरूमाथि राखेर भण्डाराको लागि सामान ल्याए र सबैलाई तीन दिनसम्म स्वादिष्ट खाना खुवाए। उनले वाचा गरेअनुसार सबै सामानहरू बाँडे, जसमा प्रत्येक खाना सँगै सुनको एक सिक्का र दुईवटा दोहर नामको कम्बल पनि समावेश थिए।
भनिन्छ कि यो पूरा गर्न भगवान केशव नामक बंजाराको रूपमा प्रकट हुनुभयो र यो दिव्य कार्य गर्नुभयो। दिल्लीका सम्राट सिकन्दर लोधी पनि यस भण्डारामा उपस्थित भए। उनका मन्त्री शेख तकी, जो कबीर जीसँग धेरै ईर्ष्या गर्थे , पनि उपस्थित भए।
भनिन्छ कि शेखतकीले त्यहाँ पनि कबीर साहेबको भण्डाराको आलोचना गरे, त्यसपछि उनको बोली बन्द भयो र उनी जीवनभर बोल्न सकेनन्।
यस भण्डारा पछि, धेरै मानिसहरूले कबीर जीको ज्ञान बुझे र उहाँबाट शिक्षा लिए। यस भण्डाराको सम्झनामा, कबीर जीका अनुयायीहरूले हरेक वर्ष दिव्य धर्म यज्ञ नामक पर्व मनाउँछन्।


सन्दर्भ सामग्रीहरू

श्रेणी:हिन्दु कविहरू
श्रेणी:भारतीय पुरुष कविहरू