कन्टकारी

कन्टकारी 

कन्टकारी (सुरतटेन्स नाइटशेड,पहेंलो-बेरी नाइटशेड , इन्डियन नाइटशेड, थाई हरियो बैंगन , वा थाई स्ट्रिप्ड बैंगन) भारतमा प्रायः प्रयोग हुने औषधीय बिरुवा हो। फल जस्ता बोटका केही भागहरू विषाक्त हुन्छन्। सोलानम सुराटेन्से बर्म. एफ. र सोलानम एक्सान्थोकार्पम श्राड. र वेन्डल. सोलानम भर्जिनियानम एल. (शर्मा एट अल., २०१०) का पर्यायवाची हुन्। 

विवरण 

कन्टकारी एक ठाडो जडीबुटी हो , जुन कहिलेकाहीं आधारमा काठ जस्तो हुन्छ र ५०-७० सेन्टिमिटर (२०-२८ इन्च) अग्लो हुन्छ। यो ०.५-२ सेन्टिमिटर x ०.५-१.५ मिमी मापन गर्ने बलियो, सुई जस्तो र चौडा-आधारित काँडाहरूले भरिपूर्ण हुन्छ। 

यस बोटमा अण्डाकार-आयताकार, घुमाउरो पातहरू हुन्छन् जुन असमान रूपमा जोडिएका हुन्छन्, जसको पात ४-९ सेमी × २-४.५ सेमी हुन्छ। तिनीहरूको तीव्र शीर्ष, असमान भागहरू हुन्छन् र या त पछाडी वा सामान्यतया ५-९ भागहरूको स्वामित्वमा हुन्छन्। पातहरूको नसा र डाँठहरू काँडेदार हुन्छन् र डाँठहरूको लम्बाइ २-३.५ सेमी हुन्छ। 

बोटको गुच्छाको पुष्पक्रम ४-७ सेन्टिमिटर अग्लो हुन्छ र घण्टी आकारको बाह्यदल नलिको व्यास १ सेन्टिमिटर हुन्छ। 

नीलो-बैजनी फूलहरूको नाप १.४–१.६ सेमी × २.५ सेमी हुन्छ। पंखुडीहरू अण्डाकार-डेल्टाकार हुन्छन् ६–८ मिमी र तारा जस्तो रौंहरू सहित घना वयस्क हुन्छन्। तन्तुहरूको नाप १ मिमी, परागकोषहरूको नाप ८ मिमी र शैली १ सेमी हुन्छ। 

कन्टकारीको फल दिने डन्ठलहरू २-३.६ सेन्टिमिटर अग्लो हुन्छन्। तिनीहरूमा काँडा र विरल तारा रौंहरू हुन्छन्, जबकि फल दिने बाह्यदल काँडादार र विरलै रौँहरु हुन्छन्। १.३-२.२ सेन्टिमिटर व्यासको फिक्का पहेंलो फल उत्पादन गर्छ, जब पाक्छ पहेँलो फलहरू व्यासमा लगभग ३ सेन्टिमिटर हुन्छन्। फूल फुल्ने सामान्यतया कार्तिक देखि बैशाख सम्म देखिन्छ। 

घटना 

कन्टकारी  हिमालय , दक्षिणपूर्वी मलेसिया, अष्ट्रेलिया र पोलिनेसियामा खेती गरिन्छ । यो सामान्यतया खुला ठाउँहरूमा, सडकको छेउमा र भारतका अन्यत्र पाइन्छ। 

औषधी 

कन्टकारीको बीउको अर्कको इन-भिट्रो एन्टिअक्सिडेन्ट र इन-भिभो एन्टिम्युटेजेनिक गुणहरूको गुणात्मक फाइटोकेमिकल स्क्रिनिङद्वारा जाँच गरिएको छ, जसले बोटमा पोलिफेनोल, फ्लेभोनोइड्स, ग्लाइकोसाइड, एल्कालोइड्स, कार्बोहाइड्रेट र कम गर्ने चिनीको उपस्थिति प्रकट गर्दछ। प्रारम्भिक गुणात्मक फाइटोकेमिकल स्क्रिनिङको आधारमा, बोटमा पोलिफेनोलहरूको मात्रात्मक अनुमान पनि गरिएको छ। अल्कोहल अर्कको मात्रात्मक अनुमानमा जलीय अर्कको तुलनामा पोलिफेनोलको उल्लेखनीय मात्रा फेला पर्यो। इन-भिट्रो एन्टिअक्सिडेन्ट अध्ययनहरू दुई विधिहरूद्वारा गरिएको छ: DDPH, र एक सुपरअक्साइड रेडिकल स्क्याभेन्जिङ विधि। जलीय अर्कको तुलनामा अल्कोहल अर्कहरूले महत्त्वपूर्ण एन्टिअक्सिडेन्ट गुणहरू देखाए। पोलिफेनोल र एन्टिअक्सिडेन्ट गुणहरूको आधारमा, एन्टिम्युटेजेनिक (क्लास्टोजेनिक) परीक्षणको लागि अल्कोहल अर्कहरू प्रयोग गरिएको थियो। अल्कोहल अर्कहरूले एन्टिम्युटेजेनिक गतिविधिको सन्दर्भमा महत्त्वपूर्ण परिणामहरू उत्पादन गरे। 

कन्टकारीको औषधीय गुणहरू
दाँत दुख्दा र दाँतको कीरा मार्न यसको फलको लेदो दलिन्छ वा सुकाइएको फलको धुवाँ लगाइन्छ । चिसो लागेमा र ब्रोङकाइटिसमा यसको फलको सेवन गरिन्छ । माछा मार्न बिषको रूपमा यसको फलको प्रयोग गरिन्छ ।नेपालमा पाइने प्रमुख गैरकाष्ठ वन पैदावार तथा जडीबुटीहरूको औषधीय प्रयोग र महत्त्व, अनिरुद्ध कुमार साह, वनविज्ञान शास्त्री

यो पनि हेर्नुहोस्

चित्र दिर्घा

सन्दर्भ सामग्रीहरू

बाह्य कडीहरू

श्रेणी:फूल फुल्ने वनस्पति
श्रेणी:पोथ्रा
श्रेणी:जडीबुटी
श्रेणी:नेपालमा पाइने वनस्पतिहरू
श्रेणी:औषधि