उपन्यास

उपन्यास साहित्य लेखनको एक विधा हो । साहित्यका अन्य विधाहरूमध्ये यो नवीन तथा सशक्त विधा हो । उपन्यास शब्दको व्युत्पत्ति उप+नि+अस+अबाट भएको मानिन्छ । यसको अर्थ हुन्छ नजिक राख्नु । अङ्ग्रेजीमा उपन्यासलाई novel भनिन्छ । 

संस्कृत शब्दको योगबाट उपन्यास शब्दको व्युत्पत्ति भएको मानिए तापनि पूर्वीय साहित्यमा उपन्यास लेखिएको पाउन सकिंदैन ।यसले सामाजिक संबंधहरू, दर्शन, अनुभव र अन्य मान्छेहरूको जीवनका विवरण प्रदान गर्दछ। उपन्यासहरू साहित्यिक रूपमा पनि प्रस्तुत गरिन्छ जुन साहित्यिक संस्कृतिका एक महत्वपूर्ण भाग हुन्छ।

 उपन्यासको स्वरूप 
- उपन्यासमा सत्य, तथ्य र इतिहासको प्रस्तुति हुन्छ ।

- उपन्यासमा जीवनको प्रक्षेपण हुन्छ ।

- उपन्यासमा समाजको प्रस्तुतीकरण हुन्छ ।

- उपन्यासको आफ्नै समाजशास्‍त्र हुन्छ ।

- उपन्यास साहित्यिक विधा हो ।

- उपन्यास आख्यान हो ।

- उपन्यास गद्यमा लेखिन्छ ।

 उपन्यासको वर्गीकरण 

 उपन्याका तत्त्वहरू 

उपन्यासको तत्वको बारेमा विद्वानहरुका आ-आफ्नै मत छन् तथापि निम्न लिखित तत्वहरूका बारेमा सवै सहमत छन्।
१ कथावस्तु
२ पात्र/चरित्र चित्रण
३ परिवेश
४ भाषा शैली
५ दृष्टिविन्दु
६शीर्षक
७ बिम्व प्रतिक
८ उद्देश्य

bar:Kuazgschicht