नेपाली साहित्य सम्मेलन, दार्जिलिङ

नेपाली साहित्य सम्मेलन (वि.सं. १९९१) नेपाली भाषा-साहित्यको सेवा र विकास गर्न दार्जिलिङ, भारतमा स्थापना भएको संस्था हो । 

संस्था २५ मे १९२४ मा भारतको पश्चिम बंगाल राज्यको नेपाली भाषी सहर दार्जिलिङमा गठन भएको थियो । स्थापनाकालदेखि नै नेपाली भाषा र साहित्यको संरक्षण, प्रवर्ध्दन र श्रीवृद्धिका निमित्त अनवरत क्रियाशील रही असाधारण संस्थागत योगदान गरेबापत वि.सं. २०४९ सालको जगदम्बाश्री पुरस्कार प्रदान गरियो । संस्थाले नेपाली साहित्यको सर्वाङ्गीण संरक्षणका लागि विभिन्न सम्मेलन गर्ने, पुस्तक तथा जर्नल प्रकाशन गर्ने र काम गर्ने गर्दछ । 

 गठन 
२५ मे १९२४ मा प्रख्यात नेपाली विद्वान सूर्यविक्रम ज्ञवाली, धरणीधर कोइराला, पारसमणि प्रधान लगायत अन्य समकालीनहरूको जनसभापछि यो संस्थाको स्थापना भएको थियो । त्यसपछि 27 जुलाई 1924 मा संगठनको उद्देश्यहरू रेखांकित गर्दै एक सत्र भयो । 

 गतिविधिहरू 
संस्थाले बेलाबेलामा विभिन्न गोष्ठी र साहित्यिक सम्मेलनहरु गर्दै आएको छ । संस्थाले भानुभक्त आचार्यको जन्मजयन्ती, भानु जयन्ती पनि हरेक वर्ष जुलाई १३ मा दार्जिलिङमा ठूलो धुमधामका साथ आयोजना गर्छ। 

संस्थाले १७ जुन १९४९ मा दार्जिलिङको मुख्य चोकमा भानुभक्तको अर्धकद प्रतिमा स्थापना गरेको थियो । यो मूर्ति भानुभक्तको पहिलो मूर्ति थियो र यसले नेपाल र भारतका विभिन्न भागहरूमा भानुभक्तको प्रतिमा र मूर्तिहरू स्थापना गर्न प्रेरणा दिएको  थियो । उक्त मूर्ति नर्वेजियन नर्वेली बनाएका हुन् । १० जुलाई १९९२ मा मूल मूर्तिको शिर गोर्खाल्याण्ड विरोधी गुटले काटेको थियो। त्यसपछि त्यही ठाउँमा १३ जुलाई १९९६ (२९ असार २०५३) मा पूर्णकदको मूर्ति स्थापना गरिएको थियो । 

संस्थाले हरेक वर्ष विभिन्न साहित्यिक पुरस्कार समेत प्रदान गर्दै आएको छ । 

 सन्दर्भहरूको सूची 

बाहिरी लिङ्कहरू
 मदन पुरस्कार गुठी