ट्रान्सफर्मर

ट्रान्सफर्मर एक किसिमको पावर सिस्टममा प्रयोग गरिने बिद्युतिय उपकरण हो जसले अल्टरनेटिङ इलेक्ट्रोमोटिभ फोर्स/एसी विद्युत अर्थात भोल्टेजको मात्रालाई फ्रिक्वेन्सि परिवर्तन नगराई बढाउन वा घटाउन प्रयोग गरिने विधुतिय उपकरणलाई ट्रान्सफर्मर भनिन्छ । 
कार्यसिद्धान्त
ट्रान्सफर्मर एक बिद्युतचुम्बकिय उपपादनको सिद्धान्तको आधारमा काम गर्ने उपकरण हो । समयानुरूप परिवर्तन हुने करेण्ट जब ट्रान्सफर्मरको प्राईमरी वाईन्डिङ्गमा प्रदान गरिन्छ, तब फराडेको बिद्युतचुम्बकिय उपपादनको असरबाट ट्रान्सफर्मर सेकेन्डरीमा समयानुरूप परिवर्तन हुने करेण्ट उत्पादन हुन्छ ।
प्रकार
ट्रान्सफर्मर कार्यसम्पादनको आधारमा विशेषतः दुई प्रकारको हुन्छ :
१. स्टेपअप ट्रान्सफर्मर 
२. स्टेपडाउन ट्रान्सफर्मर 
स्टेप अप ट्रान्सफर्मर
यो एक यस्तो किसिमको ट्रान्सफर्मर हो जसमा भित्रने एसि भोल्टेज भन्दा बाहिरिने एसि भोल्टेज बढि हुन्छ । पावर सिस्टममा भोल्टेज बढाउनका लागि यस किसिमको ट्रान्सफर्मरको प्रयोग गरिन्छ ।

स्टेप डाउन ट्रान्सफर्मर 
यो एक यस्तो ट्रान्सफर्मर हो जसमा भित्रने एसि भोल्टेज भन्दा बाहिरिने एसि भोल्टेज कम हुन्छ । पावर सिस्टममा भोल्टेज घटाउनका लागि यस किसिमको ट्रान्सफर्मरको प्रयोग गरिन्छ ।

 इतिहास 

 उपपादनको खोज 
विद्युत चुम्बकीय उपपादन, ट्रान्सफर्मरको सञ्चालनको सिद्धान्त हो, यसको खोज माइकल फाराडेले १८३१ मा र जोसेफ हेनरी १८३२ मा स्वतन्त्र रूपमा पत्ता लगाएका थिए। 

 इन्डक्सन कोइल 
इन्डक्सन कोइल  व्यापक प्रयोग भएको पहिलो प्रकारको ट्रान्सफर्मर थियो, जसको आविष्कार मेनुथ कलेज, आयरल्यान्डका आयरिश-क्याथोलिक रेभ. निकोलस क्यालनले १८३६ मा गरेका थिए। प्राथमिक विन्डिङ भन्दा जतिधेरै सेकेन्डरी वाइन्डिङ हुन्छ्, त्यती नै धेरै सेकन्डरी भोल्टेज उत्पन्न हुन्न्छ भन्ने कुरा महसुस गर्ने उनी पहिलो शोधकर्ताहरू मध्ये एक थिए। ब्याट्रीबाट उच्च भोल्टेजहरू प्राप्त गर्न वैज्ञानिकहरू र आविष्कारकहरूको प्रयासबाट इन्डक्सन कोइलहरू विकसित भए।

सन्दर्भ सामग्रीहरू

श्रेणी:विज्ञान
श्रेणी:इलेक्ट्रिकल इन्जिनियरिङ