भारतमा बोलिने भाषाहरू

भारत गणतन्त्रमा बोलिने भाषाहरू धेरै भाषा परिवारहरूसँग सम्बन्धित छन्, जसमा प्रमुख भनेको ७८.०५% आर्य भाषाहरू र १९.६४% भारतीयहरूले बोल्ने द्राविड भाषाहरू हुन्; दुबै परिवारहरू सँगै कहिलेकाहीँ भारतीय भाषाहरू भनेर चिनिन्छन्। बाँकी २.३१% जनसङ्ख्याले बोल्ने भाषाहरू आग्नेसियाली, चिनियाँ तिब्बती, ताई-काडाइ र केही अन्य साना भाषा परिवारहरू र पृथकहरू हुन्। पपुवा न्युगिनी (८४०) पछि भारतमा दोस्रो सबैभन्दा धेरै भाषाहरू (७८०) छन्।

भारतीय संविधानको आठौँ अनुसूचीले २२ भाषाहरूलाई सूचीबद्ध गरेको छ, जसलाई अनुसूचित भाषाको रूपमा उल्लेख गरिएको छ र मान्यता, स्थिति र आधिकारिक प्रोत्साहन दिइएको छ। यसबाहेक, भारत सरकारले कन्नड, मलयालम, ओडिया, संस्कृत, तमिल र तेलगुलाई शास्त्रीय भाषाको विशिष्टता प्रदान गरेको छ। यो दर्जा समृद्ध विरासत र स्वतन्त्र प्रकृति भएका भाषाहरूलाई दिइएको छ।Languages Included in the Eighth Schedule of the Indian . .

हिन्दी, जहाँ आज भारतमा पहिलो भाषा बोल्नेहरूको सबैभन्दा ठुलो सङ्ख्या छ, उत्तरी र मध्य भारतका अधिकांश भागहरूमा भाषाको रूपमा कार्य गर्दछ। यद्यपि, दक्षिण भारतमा विशेष गरी तमिलनाडु र कर्नाटक राज्यहरूमा हिन्दी लागु गरिएकोमा चिन्ता व्यक्त गरिएको छ। महाराष्ट्र, पश्चिम बङ्गाल, असम, पन्जाब र अन्य गैर-हिन्दी क्षेत्रका केही मानिसहरूले पनि हिन्दी थोपरिएकोमा चिन्ता व्यक्त गर्न थालेका छन्। बङ्गाली देशको दोस्रो सबैभन्दा बढी बोलिने र बुझिने भाषा हो जहाँ पूर्वी र उत्तरपूर्वी क्षेत्रहरूमा वक्ताहरूको उल्लेखनीय सङ्ख्या छ। दक्षिण-पश्चिममा वक्ताहरूको उल्लेखनीय सङ्ख्याको साथ मराठी देशको तेस्रो सबैभन्दा बढी बोलिने र बुझिएको भाषा हो, त्यसपछि तेलगु, जुन दक्षिण-पूर्वी क्षेत्रमा सबैभन्दा बढी बोलिने गरिन्छ।

भारतको सन् २०११ को जनगणना अनुसार हिन्दी भारतको सबैभन्दा तीव्र गतिले विकास भइरहेको भाषा हो, त्यसपछि कश्मीरी दोस्रो स्थानमा छ, मणिपुरी साथै गुजराती तेस्रो स्थानमा र बङ्गाली चौथो स्थानमा छ।—

—

—

—

 भाषाहरू 

 सन् २०११ भारतको जनगणना 
+पहिलो, दोस्रो र तेस्रो भाषाहरू भारतमा वक्ताहरूको सङ्ख्याको आधारमा (२०११ को जनगणना)भाषापहिलो भाषा
वक्ताहरूदोस्रो
भाषातेस्रो
भाषाकुल वक्ताहरूसङ्ख्याहरूकुल जनसङ्ख्याको प्रतिशतको रूपमावक्ताहरू (मिलियन)(मिलियन) कुल जनसङ्ख्याको प्रतिशतको रूपमाहिन्दी५२८,३४७,१९३४३.६३१३९२४६९२५७.१बङ्गाली९७,२३७,६६९८.३०९११०७८.९मराठी८३,०२६,६८०६.८६१३३९९८.२तेलगु८१,१२७,७४०६.७०१२१९५७.८तमिल६९,०२६,८८१५.७०७१७७६.३गुजराती५५,४९२,५५४४.५८४१६०५.०उर्दु५०,७७२,६३१४.१९१११६३५.२कन्नड४३,७०६,५१२३.६११४१५९४.९ओडिया३७,५२१,३२४३.१०५०.०३४३३.५मलयालम३४,८३८,८१९२.८८०.०५०.०२३६२.९पन्जाबी३३,१२४,७२६२.७४०.०३०.००३३६३.०असमिया१५,३११,३५११.२६७.४८०.७४२४२.०मैथिली१३,५८३,४६४१.१२०.०३०.००३१४१.२मणिपुरी१,७६१,०७९०.१५०.४०.०४२.२५०.२अङ्ग्रेजी२५९,६७८०.०२८३४६१२९१०.६संस्कृत२४,८२१०.००१८५०.०१०.००३०.०२५०.००२

 भाषा परिवार 
नृजातीय भाषामा दक्षिण एसियाका भाषाहरूले यस क्षेत्रको जटिल इतिहास र भूगोललाई प्रतिबिम्बित गर्दै भाषा परिवार, भाषा फिला र एकल भाषाको जटिल प्याचवर्क बनाउँदछ। भारतमा बोलिने भाषाहरू धेरै भाषा परिवारहरूसँग सम्बन्धित छन्, प्रमुख भाषाहरू ७८.०५% भारतीयहरूले बोल्ने आर्य भाषाहरू र १९.६४% भारतीयहरूले बोल्ने द्रविड भाषाहरू हुन्। वक्ताहरूको सन्दर्भमा सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण भाषा परिवारहरू हुन्:
परिवारजनसङ्ख्या (२०१८)आर्य भाषा परिवार१,०४५,००,००० (७८.०५%)द्रविड भाषा परिवार२६५,०००,००० (१९.६४%)आग्नेसियाली भाषा परिवारअज्ञातचिनियाँतिब्बती भाषा परिवारअज्ञातक्रा–दाइ भाषा परिवारअज्ञातमहा अन्डमानी भाषा परिवारअज्ञातभारतमा बोलिने भाषाहरू१,३४०,००,०००

सन्दर्भ सामग्रीहरू