सापकोटा

गोत्र भन्नाले, आदि पुरुष, वंश सञ्चालक व्यक्ति, खलक, कुल, सन्तान भन्ने बुझिन्छ । यजुर्वेदिक कालबाट ऋषिमुनिहरुले गोत्रको सुरूवात गरेको देखिन्छ । संस्कृत नेपाली शब्दकोष अनुसार वंशविस्तार गर्ने महर्षिहरु गौतम, विश्वामित्र, जमदग्नि, भारद्धाज, अत्रि, वशिष्ठ र कश्यप यी सप्तर्षिका साथै अगस्त्य ऋषिका जति सन्तान छन् तिनलाई गोत्र भनिन्छ । वशिष्ठ ऋषिकै कुलमा जन्मेका कौडिन्य ऋषिले आफ्नै नामबाट कौडिण्य गोत्रको आरम्भ गरे । कौडिन्य ऋषि गोत्र प्रवर्तक हुन् । कौडिण्य गोत्रका कौडिण्य, वशिष्ठ र मैत्रावरुण गरी तिन प्रवर छन्, यसरि कौडिण्य त्रिप्रवर हुन् ।

द्वापर युगी, महर्षि कौडिन्य कुलमा धेरैकाल अर्थात् कम्तीमा चार हजार वर्षपछि भट्ट उपाधि प्राप्त ब्राह्मण वंश देखियो । नैमिषारण्य क्षेत्रका सच्चिदानन्द र सदानन्द नाम गरेका यी भट्ट ब्राह्मणले सिञ्जाली राजा रणकेशरबाट आचार्य उपाधि प्राप्त गरे । सदानन्द आचार्यबाट जन्मेका ५ विद्वान् छोराहरुमध्ये राम आचार्यका साँहिला छोरा नरहरिले अछामको सापिखोला गाउँ बिर्ता पाए, यिनका सन्तानले पछी रुकुमको सर्पकोट (सापकोट) हुदैँ बाग्लुङको ज्यामरुककोटमा आई बसेपछि सापकोटा थर लेख्न थालेको पाईयो । यसरि नरहरि सापकोटा नै सापकोटाका आदि पुरुष भएको सबैतिरबाट पुष्टि भएको छ । नरहरि सापकोटा को मुल हाँगा अहिले पर्वतको रुग्दि मा रहेको कुरा पुस्टि भएको छ।

सापकाेटाहरू पछी काभ्रे बसाँई सरेर त्यहाँबाट पूर्व गएको कथा पाइन्छ। तर केही सापकोटाले आफ्नो गोत्र कौतिन्य लेखेको पनि पाइन्छ। केही मानिसले कौडिन्य र कौतिन्य फरक फरक हुन् भन्ने गरेको भए पनि त्यसको ठ्याक्कै दस्तावेजिकरण आधिकारिक रुपमा पुष्टि भने गरिएको छैन्। यि दुवै गौत्रको उच्चारण फरक भए पनि एकै रहेको विश्वास गरिएको छ। अहिले सापकोटाको बसोवास पश्चिममा मात्रै नभएर पूर्वका पाँचथर इलाम झापामा पनि प्रसस्तै पाइन्छ। उनीहरु शिव र पार्वति भगवनलाई मान्छन्।

संख्या

सापकोटाले मान्ने विशेष पर्वहरू

यो पनि हेर्नुहोस्

 कोइराला
 सूत्र

सन्दर्भ सामग्रीहरू

बाह्य कडीहरू

श्रेणी:गोत्र
श्रेणी:खस जातिका थरहरू