साँखर

विसं २०७३ सालमा सङ्घीय मामिला तथा स्थानीय विकास मन्त्रालयले ७४४ स्थानीय तह (गाउँपालिका तथा नगरपालिका) लागू गर्दा स्याङ्जा जिल्लामा साँखर, पकवादीको वडा नं. ८, मल्याङकोटको वडा नं. (१-३,५-९) र सेखाम गाउँ विकास समितिहरूलाई समेटेर चापाकोट नगरपालिका घोषणा गर्यो ।  साँखरलाई चापाकोटमा समायोजन गरिएसंगै ९ वडामा विभाजित साँखर अहिले चापाकोटको २ वडामा समेटिएको छ । साबिक साँखरका (१ देखि ६) वडाहरूलाई चापाकोटको वडा नं. ६ र (७ देखि ९) वडाहरूलाई नगरपालिकाको वडा नं. ७ मा गाभिएको छ ।  यसको साविकका १-६ वडाहरू चापाकोट नगरपालिकाको वडा नम्बर ६ हो भने ७-९ वडाहरू वडा नम्बर ७ हो।

साँखर, नेपालको गण्डकी अञ्चलको स्याङ्जा जिल्लाको एक गाउँ विकास समिति थियो । साँखर गाविसको गाविस कार्यालय वडा नं ७ पटसार मा अवस्थित थियो । नेपालको राष्ट्रिय जनगणना २०६८ अनुसार साँखरको कुल जनसङ्ख्या ४,६३० मध्ये २,६४८ महिला र १,९८२ पुरुषहरू १,०५५ व्यक्तिगत घरहरूमा बसोबास गर्दछन । 

कालीगण्डकी नदीको तटमा पर्ने केलादीघाटमा नेपालकै प्राचीन राधाकृष्ण मन्दिर अवस्थित छ । यस मन्दिरमा अखण्ड भजन कृतन चलिरहन्छ । यहाँ वैदिक धर्म अनुसार हरेक दिन हवन चलिरहन्छ । यहाँ श्रीकृष्ण जन्माष्टमीमा भब्य उत्सव मनाउने गरिन्छ । यस दिन थुप्रै भक्तजनहरू लाई मिष्टान्न तथा भोजन गराइन्छ । माघे सक्रांतिको अवसर मा धार्मिक प्रवचन कार्यक्रम सञ्चालन हुन्छ । यहाँ दुईवटा बृद्धाआश्रम रहेका छन। यो मन्दिर देखि २०० मिटरको दुरीमा रहेको कालीगण्डकी नदीमा वैशाख सङ्क्रान्ति, हरितालीका तिज, हरिबोधनी एकादशी र माघे सङ्क्रान्तिका अवसरहरूमा पवित्र नदी नुहाउने श्रदालु भक्तजनहरूको घूइंचो लाग्नुका साथै ठुलो बजार लाग्छ । हरितालीका तिजको अवसरमा तीजगीत प्रतियोगिता तथा लाखे नाच, हरिबोधनी एकादशीमा तोरण तार्ने र माघे संक्रान्तिका अवसरमा धार्मिक तथा सास्कृतिक कार्यक्रमहरू हरेक वर्ष आयोजित गरिन्छन । 

रामजानकीको मन्दिर रहेको रामघाटधाम पवित्र तिर्थस्थलमा रामनवमीमा ठुलो मेला (बजार) लाग्छ । यसै दिन यो रामघाट क्षेत्रमा सेती नदीको पानी कालीगण्डकी नदी सँग मिसिन्छ भन्ने उल्लेख हिन्दू धर्म शास्त्रहरूमा गरिएको छ ।

साँखर गाउँ विकास समितिको वडा नं ३, खार्दीमा रहेको चमेरे गुफा पर्यटकीय दृस्टिले महत्त्वपूर्ण भूमिका खेल्दछ । यद्यपि यसमा राष्ट्रिय दृष्टीकोण भने नपरेको देखिन्छ । साँखरको काखमा रहेको वडा नं ६ र ८ को उर्वरा मजुवा फाटले यस क्षेत्रलाई आर्थिक रूपले सुदृढ पार्दछ । हाल यो फाँट बाक्लो बस्तिमा रूपान्त्रित भैरहेको छ । केलादीघाटमा निर्मित केलादीघाट पुलले साँखर तथा यस क्षेत्र वरपरको दिगो विकासमा ठुलो टेवा पुर्‍याएको छ । साँखर गाविसको वडा नं ६, जयटारमा उत्तरमध्यमा र शास्त्री तह सम्म कक्षा सञ्चालनमा आएको जिल्लाकै एकमात्र संस्कृत क्याम्पस, राधादामोदर संस्कृत विद्यापीठ आर्थिक संकटमा परेको छ ।

+ साँखर गाउँ विकास समितिको वडा विभाजन क्र.सं. साँखर साबिक ९ वडामा विभाजित साँखर अहिले चापाकोटको २ वडामा समेटियो । साँखर (१ देखि ६) चापाकोटको वडा नं. ६ र साँखर (७ देखि ९) लाई वडा नं. ७ मा गाभियो ।जम्मा १ वडा नं. १ गडभञ्याङ  ज्वईतडाँडा  जालिमडाँडा ३२ वडा नं. २ सामाकोट  पंधेरा  ताङ्गले  गहते  अजिंगरे ५३ वडा नं. ३ कुसुण्डे  खार्दी  ताहूँ  धारापानी ४४ वडा नं. ४ मानेचौर १५ वडा नं. ५ मोहमी  घर्तिगाउँ  कुवापानी  सर्लाही ४६ वडा नं. ६ भट्टराई डाँडा  जयटार  केलादी  सोल्टीहोटल  ज्ञानीचौर  डिही  मजुवा ७७ वडा नं. ७ पटसार  वड्डाँडा  गोठादी चीहान  पाङ्गलुङ्ग  रिमालगाउँ  हिउँदी ६८ वडा नं. ८ भर्ले  अर्चले  ढुङ्गेठाँटी  ढकालडाँडा  पर्खालेगाउँ  भट्टराईगाउँ  सालीसाउनी  सपौंदे बाँझबारी  केवलघारी  मिलनचोक  टार  रामघाट  अम्मटे१४९ वडा नं. ९ खासा  मैफेस  थुम्का  जैसीबारी  पिपलछाप  कालीमाटी  ढकालडाँडा  एक्ले  वनकाटा ९९ साँखरका गाउँहरूको कूल संख्या५२

सन्दर्भ सामग्रीहरू

बाह्य कडीहरू
जिल्ला विकास समिति, स्याङ्जा 
स्याङ्जा र स्याङ्जालिको चिनारी 

यो पनि हेर्नुहोस्

श्रेणी:स्याङ्जा जिल्लाका ठाउँहरू
श्रेणी:नेपालका धार्मिक तथा पर्यटकीय स्थलहरू