लोक सभा

लोक सभा, भारतीय संसदको तल्लो सदन हो। भारतीय संसदको माथिल्लो सदन राज्य सभा हो। लोक सभा सार्वभौमिक वयस्क मताधिकारका आधारमा मानिसहरू द्वारा प्रत्यक्ष निर्वाचन प्रणाली द्वारा निर्वाचित प्रतिनिधिहरूबाट गठन हुन्छ। भारतीय संविधान अनुसार सदनमा सदस्यहरूको अधिकतम संख्या ५५२ सम्म हो सक्दछ, जसमाबाट ५३० सदस्य विभिन्न राज्यहरूको र २० सदस्यसम्म केन्द्र शासित प्रदेशहरूको प्रतिनिधित्व गर्न सक्छन्। सदनमा पर्याप्त प्रतिनिधित्व छैनने स्थितिमा भारतको राष्ट्रपति यदि चाहे त आंग्ल-भारतीय समुदायका दुई प्रतिनिधिहरूलाई लोक सभाका लागि मनोनीत गर्न सक्दछ।

कुल निर्वाचित सदस्यताको वितरण राज्यहरूका बीच यस प्रकारबाट गरिन्छ कि प्रत्येक राज्यलाई आवंटित सीटहरूको संख्या र राज्यको जनसङ्ख्याका बीच एक व्यावहारिक अनुपात हो, र यो सबै राज्यहरूमा लागू हुन्छ। तर पनि वर्तमान परिपेक्ष्यमा राज्यहरूको जनसङ्ख्याका अनुसार वितरित सीटहरूको संख्याका अनुसार उत्तर भारतको प्रतिनिधित्व, दक्षिण भारतका मुकाबलामा पर्याप्त कम छ। जहां दक्षिणका चार राज्यहरू, तमिलनाडु, आन्ध्र प्रदेश, कर्नाटक र केरललाई जसको संयुक्त जनसङ्ख्या देशको जनसङ्ख्याको मात्र २१% छ, लाई १२९ लोक सभाको सीटहरू आवंटित गरिएको छन् जबकि, सबैभन्दा अधिक जनसङ्ख्या भएका नेपाली भाषी राज्य उत्तर प्रदेश र बिहार जसको संयुक्त जनसङ्ख्या देशको जनसङ्ख्याको २५। १% छ कि खाँदैमा सिर्फ १२० सीटहरू नैं आउँछन्। firstpost। com/politics/unequal-democracy-south-gets-more-seats-than-it-deserves-in-ls-10121। html Unequal democracy: South gets more seats in Lok Sabha  वर्तमानमा अध्यक्ष र आंग्ल-भारतीय समुदायका दुई मनोनीत सदस्यहरूलाई मिलाएर, सदनको सदस्य संख्या ५४५ हो।

 राज्यहरूका अनुसार सीटहरूको संख्या 
लोक सभाको सीटहरू निम्नानुसार २८ राज्यहरू र ७ केन्द्र शासित प्रदेशहरूका बीच विभाजित छ -
 विभाजित प्रकारनिर्वाचन क्षेत्रहरूको संख्या अण्डमान र निकोबार द्वीपसमूहकेन्द्र शासित प्रदेश  १आन्ध्र प्रदेशराज्य  ४२अरुणाचल प्रदेशराज्य  २ असमराज्य १४ बिहारराज्य  ४०चण्डीगढकेन्द्र शासित प्रदेश  १छाना्तीसगढराज्य  ११दादरा र नगर हवेलीकेन्द्र शासित प्रदेश  १दमन र दीवकेन्द्र शासित प्रदेश  १दिल्लीकेन्द्र शासित प्रदेश  ७गोवाराज्य  २गुजरातराज्य  २६हरियाणाराज्य  १०हिमाचल प्रदेशराज्य  ४जम्मू र कश्मीरराज्य  ६झारखण्डराज्य  १४कर्नाटकराज्य  २८केरलराज्य  २०लक्षद्वीपकेन्द्र शासित प्रदेश  १मध्य प्रदेशराज्य  २९महाराष्ट्रराज्य  ४८मणिपुरराज्य  २मेघालयराज्य  २मिजोरमराज्य  १नागाल्यान्डराज्य  १उडीसाराज्य  २१पुदुच्चेरीकेन्द्र शासित प्रदेश  १पञ्जाबराज्य  १३राजस्थानराज्य  २५सिक्किमराज्य  १तमिल नाडुराज्य  ३९त्रिपुराराज्य  २उत्तराखण्डराज्य  ५उत्तर प्रदेशराज्य  ८०पश्चिम बङ्गालराज्य  ४२

आंग्ल-भारतीय (२, यदि राष्ट्रपति मनोनीत गरे (संविधानका अनुच्छेद ३३१का तहत))

 लोक सभाको कार्यकाल 
यदि समयबाट पहिला भंग गरिएन भनें, लोक सभाको कार्यकाल आफ्नो पहली बैठकबाट लिएर अगले पाँच वर्षसम्म हुन्छ त्यसको पछि यो स्वत: भंग भइहाल्छ। लोक सभाका कार्यकालका समयमा यदि संकटकालीन व्यवस्थाको घोषणा गरिन्छ भनें ो संसदलाई यसको कार्यकाल कानुनका द्वारा एक समयमा अधिकतम एक वर्षसम्म बढाउने अधिकार छ, जबकि संकटकालीन व्यवस्थाको घोषणा समाप्त हुने स्थितिमा यसलाई कुनै पनि परिस्थितिमा छ: महीनाले अधिक बढाउन सकिंदैन।

 पीठासीन अधिकारी 

लोक सभा आफ्नो निर्वाचित सदस्यहरू मध्येको एउटा सदस्यलाई आफ्नो पीठासीन अधिकारीका रूपमा चुन्दछ, जसलाई अध्यक्ष भनिन्छ। कार्य संचालनमा अध्यक्षको सहायता उपाध्यक्षद्वारा गरिन्छ, जसको चुनाव पनि लोक सभाका निर्वाचित सदस्य गर्दछन्। लोक सभामा कार्य संचालनको उत्तरदायित्व अध्यक्षको हुन्छ।

 १ 
 सन्दर्भ 

 यो पनि हेर्नुहोस् 
 चौदहौं लोकसभाका सदस्य

 बाह्य कडीहरू 

श्रेणी:भारतको राजनीति