नाइल नदी

नाइल नदी (, , प्राचीन मिस्री Iteru वा Ḥ'pī, कप्टिक ⲫⲓⲁⲣⲱ Piaro वा Phiaro, ; रूपान्तरित: ʿAbbai, तर उच्चारण Abbai) उत्तरी अफ्रिकाको उत्तर तिर बग्ने तथा विश्वको सबैभन्दा लामो नदी हो।

लगभग  लामो रहेको यो नदी विश्वको सबैभन्दा लामो नदी हो। यसको जल निकासी बेसिनले एघार देशहरूलाई समेट्दछ जसमा; प्रजातान्त्रिक गणतन्त्र कङ्गो, तान्जानिया, बुरुन्डी, रुवान्डा, युगान्डा, केन्या, इथियोपिया, इरित्रिया, दक्षिण सुडान, सुडान र इजिप्ट पर्दछन्। यसले यी राष्ट्रहरूको अर्थतन्त्रमा महत्त्वपूर्ण आर्थिक भूमिका खेल्दछ भने यो दक्षिण सुडान, सुडान र इजिप्टमा पानीको प्राथमिक स्रोत हो।

पानी बाँडफाँड विवाद
नाइल नदीको पानीले धेरै दशकदेखि उत्तरपूर्वी अफ्रिका र नाइल बेसिनको जनसंख्या, संस्कृति, अर्थतन्त्र र राजनीतिलाई असर गर्दै आएको छ। सबैभन्दा पछिल्लो पानी बाँडफाँड विवाद भनेको इजिप्ट र इथियोपिया बीच ४.५ अर्ब डलरको ग्रान्ड इथियोपियन रिनाएन्स बाँधको विवाद हो, जुन दुवै देशमा राष्ट्रिय चासोको विषय बनेको छ, जसले देशभक्ति, गहिरो डर र युद्धको खतरा पनि जगाएको छ। 
इजिप्ट र इथियोपिया दुवैमा नाइल नदी र ग्रान्ड इथियोपियन रिनाएन्स बाँध राष्ट्रिय पहिचानका अंश हुन्। इथियोपियामा यसलाई बढ्दो विकासको बाटोको रूपमा हेरिन्छ, जबकि इजिप्टमा खडेरी र पानीको अभावको डर व्याप्त छ।  इजिप्टको लागि, नाइल नदीको पानीमा यसको अत्यधिक पहुँचलाई औचित्य दिन, १९०२, १९२९ र १९५९ मा हस्ताक्षर गरिएका तीन सन्धिहरू प्रयोग गरिन्छ, जसको आलोचना गरिन्छ।
१९०२ र १९२९ का सन्धिहरू उपनिवेशवादबाट धेरै प्रभावित थिए किनभने ब्रिटिश साम्राज्यले अफ्रिकी उपनिवेशहरूलाई ब्रिटिश इजिप्टको फाइदाको लागि नाइल नदीको पानीमा सम्झौता गर्न बाध्य पारेको थियो। उपनिवेशवादको अन्त्य र उत्तर-उपनिवेशवादको उदयसँगै, यी सन्धिहरूलाई औपनिवेशिक उपजको रूपमा हेरिन्छ, जसले आफ्नो वैधता गुमाइसकेका छन्। सन्धिहरूमा नाइल नदीको पानीको वितरणले नाइल नदीको बेसिनमा सुडान र इजिप्टको गठबन्धनको जग पनि खडा गर्छ। दुवै राज्यले १९५९ को सम्झौतामा लगभग सबै नाइल नदीको पानी आपसमा बाँडेका थिए र अझै पनि नाइल नदीको पानीको सम्बन्धमा आफ्नो राजनीतिलाई पङ्क्तिबद्ध गर्छन्।  ग्रान्ड इथियोपियाली रिनाएन्स बाँधको घोषणा पछि, सुडान र इजिप्टले सँगै तीनवटा सैन्य अभ्यास गरेका थिए।

खतरा
बाढी पछि हुने बालीनालीको विनाश, भोकमरी, रोग र अनिकाल सहित - सबै प्राकृतिक प्रकोपहरूमध्ये आन्तरिक बाढीका घटनाहरूले सबैभन्दा बढी हताहत निम्त्याउँछन्। यसअघि एउटै बाढीका घटनाका कारण लाखौं मानिसहरूको मृत्यु भइसकेको छ।

वारपार
सन्दर्भ समाग्री

श्रेणी:विश्वका ठूला नदीहरू
श्रेणी:विश्वका नदीहरू