गणपति उपनिषद

अथर्ववेदीय शाखाका अन्तर्गत एउटा उपनिषद हो। यो उपनिषद संस्कृत भाषामा लेखिएकोछ। यसका रचियता वैदिक कालका ऋषिहरूलाई मानिन्छ परन्तु मुख्यत वेदव्यास जीलाई धेरै उपनिषदहरूका लेखक मानिन्छ।

रचनाकाल
उपनिषदहरूका रचनाकालका सम्बन्धमा विद्वानहरूको एउटा मत छैन। केही उपनिषदहरूलाई वेदहरूको मूल संहिताहरूको अंश मानिएको हो। यी सर्वाधिक प्राचीन छन्। केही उपनिषद ‘ब्राह्मण’ र ‘आरण्यक’ ग्रन्थहरूका अंश मानिएका छन्। इनका रचनाकाल संहिताहरूका पछिको हो। उपनिषदहरूका कालका विषयमा निश्चित मत छैन समान्यत उपनिषदहरूको रचनाकाल ३००० ईसा पूर्वदेखि ५०० ईसा पूर्व मानिएको हो। उपनिषदहरूका काल-निर्णयका लागि निम्न मुख्य तथ्यहरूलाई आधार मानिएको छ— 
पुरातत्व एवं भौगोलिक परिस्थितिहरू
पौराणिक अथवा वैदिक ॠषिहरूका नाम
सूर्यवंशी-चन्द्रवंशी राजाहरूका समयकाल
उपनिषदहरूमा वर्णित खगोलीय विवरण

निम्न विद्वानहरू द्वारा विभिन्न उपनिषदहरूको रचना काल निम्न क्रममा मानिएको छRanade 1926, pp. 13–14-
{|
|
{|class="wikitable"
|+ विभिन्न विद्वानहरू द्वारा वैदिक वा उपनिषद कालका लागि विभिन्न निर्धारित समयावधि
! लेखक!! शुरुवात (BC)!!समापन (BC)||विधि
|-
|लोकमान्य तिलक (Winternitz पनि यसदेखि सहमत छ)||<center>6000||<center>200||खगोलिय विधि
|-
|बी. वी. कामेश्वर||<center>2300||<center>2000||खगोलीय विधि
|-
|मैक्स मूलर||<center>1000||<center>800||भाषा सम्बन्धी विश्लेषण
|-
|रनाडे||<center>1200||<center>600||भाषा सम्बन्धी विश्लेषण, वैचारिक सिदान्त, etc
|-
|राधा कृष्णन||<center>800||600||वैचारिक सिदान्त
|}
||
+ मुख्य उपनिषदहरूको रचनाकाल डयुसेन (1000 or 800 – 500 BC) रनाडे (1200 – 600 BC)  राधा कृष्णन (800 – 600 BC) अत्यंत प्राचीन उपनिषद गद्य शैली मा: बृहदारण्यक, छान्दोग्य, तैत्तिरीय, ऐतरेय, कौषीतकि, केनकविता शैली मा: केन, कठ, ईश, श्वेताश्वतर, मुण्डकबादका उपनिषद गद्य शैली मा: प्रश्न, मैत्री, मांडूक्यसमूह I: बृहदारण्यक, समूह II: ईश, केनसमूह III: ऐतरेय, तैत्तिरीय, कौषीतकिसमूह IV: कठ, मुण्डक, श्वेताश्वतरसमूह V: प्रश्न, मांडूक्य, मैत्राणयी''बुद्ध कालदेखि पूर्व के: ऐतरेय, कौषीतकि, तैत्तिरीय, , बृहदारण्यक, केनमध्यकालीन: केन (1–3), बृहदारण्यक (IV 8–21), कठ, मांडूक्यसांख्य एवं योगमा अधारित:''' मैत्री, श्वेताश्वतर
|}

सन्दर्भ

बाह्य कडीहरू
उपनिषदहरूले आत्मनिरीक्षणको मार्ग बताए

मूल ग्रन्थ
 Upanishads at Sanskrit Documents Site 
 पीडीईएफ् प्रारूप, देवनागरीमा अनेक उपनिषद 
 GRETIL
 TITUS

अनुवाद
 Translations of major Upanishads
 ११ principal Upanishads with translations 
 Translations of principal Upanishads at sankaracharya.org
 Upanishads and other Vedanta texts
 डॉ मृदुल कीर्ति द्वारा उपनिषदहरूको नेपाली काव्य रूपान्तरण 
Complete translation on-line into English of all १०८ Upaniṣad-s  [not only the ११ (or so) major ones to which the foregoing links are meagerly restricted]-- lacking, however, diacritical marks

श्रेणी:वेद
श्रेणी:दर्शन
श्रेणी:धर्मग्रन्थ
श्रेणी:वैदिक धर्म
श्रेणी:उपनिषद्हरू