लेह

लेह भारतीय केन्द्र शासित प्रदेश लद्दाखको विवादित कश्मीर क्षेत्रको एक सहर हो। यो मध्यकालदेखि नै लद्दाखको राजधानी रहँदै आएको छ। लेह जिल्लामा अवस्थित लेह लद्दाख राज्यको ऐतिहासिक राजधानी पनि थियो। राज्यको राजधानी, लद्दाखको राजपरिवारको पूर्व निवास, लेह दरबार, तिब्बतको पोताला दरबारको रूपमा उही शैलीमा र लगभग एकै समयमा निर्माण गरिएको थियो। यी दुवै एउटै शैलीमा र लगभग एकै समयमा निर्माण गरिएकाले तिब्बतको पोताला दरबार र शाही निवास लेह दरबारको अक्सर विरोधाभास हुने गरेको छ। लेह ३,५२४ मिटर (११,५६२ फिट) को उचाइमा छ, र यो राष्ट्रिय राजमार्ग १ मार्फत दक्षिण पश्चिममा श्रीनगर र दक्षिणमा मनालीसँग लेह-मनाली राजमार्ग (राष्ट्रिय राजमार्ग ३ को भाग) मार्फत जोडिएको छ। 

 भूगोल 
यो सहर सिन्धु नदीको किनारमा अवस्थित छ। ३,५०० मिटरको उचाइमा रहेको लेह वरपरको भूदृश्यमा पहाडहरूको प्रभुत्व छ। नांगा सागो जस्ता शिखरहरू ५,५०० मिटरभन्दा माथि पुग्न सक्छन्। मुख्य पहुँच मार्गहरूमा ४३४ किलोमिटर श्रीनगर-लेह राजमार्ग र ४२८ किलोमिटर लेह-मनाली राजमार्ग समावेश छन्। यी दुवै सडक मौसमी आधारमा मात्र खुलेका छन्। हिउँदमा श्रीनगर र मनालीबाट आउने सडकहरू प्रायः हिउँले अवरुद्ध हुने गरे तापनि सिन्धु उपत्यकाका स्थानीय सडकहरू सामान्यतया कम हिमपातका कारण खुला रहन्छन्। 

 जनसाङ्ख्यिकी 
२०११ को भारतको जनगणना अनुसार, लेहको जनसङ्ख्या ३०,८७० थियो। पुरुषहरू जनसङ्ख्याको ७०% र महिलाहरू ३०% थिए, किनभने त्यहाँ अस्थायी कामदार, व्यापारी र सरकारी कर्मचारीहरूको ठुलो उपस्थिति थियो। बाल लिङ्ग अनुपात ९८७ थियो। लेहको औसत साक्षरता दर ९०% थियो, जुन राष्ट्रिय औसत ७४.०४% भन्दा बढी थियो; पुरुष साक्षरता ९४.८९% थियो, र महिला साक्षरता ७८.८५% थियो। लेहमा, जनसङ्ख्याको ५.५% ६ वर्ष मुनिका थिए। लेहका मानिसहरू जातीय तिब्बती हुन् जसले तिब्बती भाषा लद्दाखी बोल्छन्।

सन्दर्भ सामग्रीहरू

श्रेणी:भारतको सहरहरू