युधिष्ठिर

युधिष्ठिर प्राचीन हिन्दु महाकाव्य महाभारतका मुख्य पात्रहरूमध्ये एक र पाँच पाण्डवहरूमध्ये ज्येष्ठ दाजु हुन्। उनी इन्द्रप्रस्थकी रानी कुन्ती र मृत्यु तथा न्यायका देवता यमराजका पुत्र थिए। उनी सुरुमा इन्द्रप्रस्थ र पछि कुरु राज्यका राजा बनेका थिए। उनका भाइहरू क्रमश: कर्ण, भीमसेन, अर्जुन, नकुल र सहदेव थिए। 

राजा पाण्डुलाई लागेको श्रापका कारण सन्तान हुन नसकेपछि, उनकी जेठी पत्नी कुन्तीले धर्मदेव (यमराज) को आह्वान गरी युधिष्ठिरलाई जन्म दिएकी थिइन्। युधिष्ठिरको धर्म (नैतिकता र सद्गुण) मा अटुट विश्वास थियो, त्यसैले उनलाई कुरु वंशको युवराज छानिएको थियो। तर, लाक्षागृहको घटनापछि उनलाई मृत मानिँदै र उनका भाइ दुर्योधनलाई नयाँ उत्तराधिकारी नियुक्त गरिएको थियो। पछि उत्तराधिकारको विवादका कारण राज्य दुई भागमा बाँडिएको थियो। युधिष्ठिरले मरुभूमि जस्तो बाँझो भाग प्राप्त गरेका थिए जसलाई उनले पछि भव्य इन्द्रप्रस्थ सहरमा रूपान्तरण गरेका थिए।

पाण्डवहरूले पाञ्चालकी राजकुमारी द्रौपदीसँग बहुपति विवाह गरेका थिए, जो पछि इन्द्रप्रस्थकी साम्राज्ञी बनेकी थिइन्। युधिष्ठिरले राजसूय यज्ञ सम्पन्न गरेपछि, उनका ईर्ष्यालु भाइ दुर्योधन र मामा शकुनीले उनलाई पासा खेल्न निमन्त्रणा दिएका थिए। खेलका सिपालु शकुनीले युधिष्ठिरलाई छलपूर्वक उनको राज्य, धन-सम्पत्ति, भाइहरूको स्वतन्त्रता, द्रौपदी र स्वयं आफैँलाई पनि दाउमा थाप्न लगाएर हराउन सफल भएका थिए। खेलपछि, पाण्डव र द्रौपदीलाई १३ वर्षको वनवास पठाइएको थियो, जसमा अन्तिम एक वर्ष 'अज्ञातवास' बस्नुपर्ने सर्त थियो। वनवासको क्रममा युधिष्ठिरको परीक्षा उनका दैवी पिता यमराजले (यक्षका रूपमा) लिएका थिए। अज्ञातवासको समयमा, युधिष्ठिरले 'कङ्क' नामक ब्राह्मणको भेष धारण गरी विराट राजाको दरबारमा सेवा गरेका थिए।

युधिष्ठिर कुरुक्षेत्र युद्धमा विजयी पाण्डव पक्षका नेता थिए र उनले शल्य जस्ता प्रतिष्ठित योद्धाहरूलाई पराजित गरेका थिए। उनले ३६ वर्षसम्म कुरु राज्यमा शासन गर्दै त्यसपछि सन्न्यासको घोषणा गरेका थिए। महाकाव्यको अन्त्यमा, उनी आफ्ना भाइहरूमध्ये एकमात्र यस्ता व्यक्ति थिए जो आफ्नो मर्त्य शरीरसहित जीवितै स्वर्ग प्रस्थान गरेका थिए।

 सन्दर्भ सामग्रीहरू 

 बाह्य कडीहरू 

 महाभारत का व्यक्ति र कथाहरू

श्रेणी:महाभारतका पात्रहरू
श्रेणी:पाण्डवहरू