गहत

गहत दाल

गहत 

गहत (वनस्पति नाम: Macrotyloma uniflorum) तीनवटा पात भएको बनस्पति हो। यसको बीउमा उच्च मात्रामा प्रोटिन र कार्बोहाइड्रेट हुन्छ।  यसलाई औषधिको रूपमा पनि प्रयोग गरिन्छ। 

हिन्दीमा कुलथी, कुलथ, खराथी, गराहत।  कुलथिका, संस्कृतमा कुलथ्था।  गुजराती मा kulthi  मराठीमा "गाहत", हुल्गा, कुलिथ, उत्तराखण्डको स्थानीय भाषा।  र अंग्रेजीमा यसलाई Horse Gram आदि नामले चिनिन्छ। 

गहतमा कशैरुस पाइन्छ, विपाकमा कटुरस हुन्छ, पित्त र रगतको विकार नाश गर्ने, उष्णवीर्य, पसिना, सार र श्वास, खोकी, कफ, हावा, हिचकी, पत्थरी, शुक्र, जलन, पीडा, मोटोपना, ज्वरो र कृमिलाई हटाउन मद्दत गर्दछ। 

यसको खोड झाडी, पातलो, खैरो, ३० देखि ४५ सेन्टिमिटर अग्लो हुन्छ र जराबाट धेरै हाँगाहरू पलाउँछन्।  यसको पातहरू पातहरू जस्तै त्रि-पत्रिका हुन्छन् र लामो पहेंलो हरियो हुन्छन्। यसको बीउ दाल जस्तै, हल्का रातो, कालो दाग, चिल्लो र चम्किलो हुन्छ। 

रासायनिक संगठन 

बीउमा प्रोटिन २२, चिनी ०.५, खनिज ३.१, फाइबर ५.३, कार्बोहाइड्रेट ५७.३, पोषक तत्व ०.२८, फस्फोरस ०.३९%, आइरन ७.६ मिलीग्राम र भिटामिन ‘ए’ प्रति १०० ग्राम पाइन्छ ।  यसमा धेरै मात्रामा युरेज हुन्छ। 

गुण र प्रयोगहरू 

यो उष्ण, मूत्रवर्धक, कफ निरोधक, मेधर र अशमरिघ्न हो।  अस्मरी, षास, कास र सेतो ल्युकोरियामा यसको कासो दिइन्छ।  मात्रा 3 देखि 6 ग्राम। 

एक साधारण प्रयोग 

एक गिलासमा 250 ग्राम पानीमा 20 ग्राम गहत हाल्नुहोस्, छोप्नुहोस् र रातभर भिजाउनुहोस्।  यस पानीलाई बिहान राम्रोसँग मिसाएर खाली पेटमा पिउनुहोस् ।  त्यसपछि सोही गिलास कालो चनामा नयाँ पानी हालेर दिउँसो पिउनुहोस्।  दिउँसो पानी पिएपछि बेलुका त्यही मात्रामा नयाँ पानी हालेर पिउनुहोस् यसरी भोलिपल्ट बिहान, दिउँसो र बेलुका तीन पटक रातभर भिजाएको पानी पिउनुहोस्। अर्को दिन उही प्रक्रिया पालना गर्नुहोस्।  एक महिनासम्म यसरी पानी पिउँदा मिर्गौला र पिसाबको पत्थरी बिस्तारै पग्लिन्छ र निस्कन्छ । 

एक साधारण व्यायाम: 

काठको फ्याकमा चढ्नुहोस्, त्यसपछि भुइँमा हामफाल्नुहोस्।  चढ्नुहोस् र हाम फाल्नुहोस्।  यो कार्य 8-10 पटक गर्नुहोस्।  यसो गर्नाले पत्थरी तल सर्छ र पिसाबको माध्यमबाट बाहिर निस्कन्छ।  नोट: शारीरिक रूपमा कमजोर व्यक्तिहरूले यो गतिविधि गर्नु हुँदैन।  कुनै पनि प्रयोग गर्दा आयुर्वेद वा प्राकृतिक चिकित्सकको सल्लाह लिनुपर्छ । 

प्रभाव 

कागती खाँदा ढुङ्गा भाँचिन्छ वा पखाल्छ, जसका कारण पत्थरी सजिलै मुत्रथैलीमा पसेर पिसाबको माध्यमबाट बाहिर निस्कन्छ । यसको मूत्रवर्धक गुणका कारण यसको सेवनले पिसाबको मात्रा र गति बढाउँछ जसका कारण अड्किएको ढुङ्गाको कणमा अत्याधिक दबाब पर्दा तलतिर सर्छ र बाहिर निस्कन्छ । 

यसले शरीरमा भिटामिन "ए" को आपूर्ति गरी पत्थरी हुनबाट बचाउन मद्दत गर्छ।



श्रेणी:खाद्य
श्रेणी:खाद्यपदार्थ
श्रेणी:तरकारीहरू