बारा जिल्ला

जिल्लाको नामाकरण
यस जिल्लाको उत्तर पूर्वी भागमा कुनै जमानामा गढी गौडा (सर्लाही हरिपूर्वा नगरपालीका wad.7) र गोश्वाराको रूपमा रहेको बारागढी भन्ने स्थानको नामबाट यस जिल्लाको नाम बारा रहन गएको हो भन्ने भनाई छ।

ऐतिहसिक पृष्ठभुमि
नेपालको इतिहासमा घटेका खासगरी दुई महत्त्वपूर्ण घटनाहरूको साथमा बारा जिल्लाको नाम जोडिएर आउने गरेको पाइन्छ।
 (१) मल्लकालिन डोय राज्यको राजधानी सिम्रौनगढ बारा जिल्लामा पर्दछ।
 (२) राणाशासनका सुत्रधार जंगबहादुर राणा बाराको पत्थरहट्टीमा बाघको शिकार खेल्न आउँदा उनको मृत्यु भएको थियो। यहाँ राणाकालीन प्रसिद्ध दरबारहरू रहेका छन। जस मध्ये कवहीगोठको सुवर्ण शमसेर जबराको दरबार,कलैया स्थित दिप बिक्रम शाहको दरबार,भिस्वाको दरबार,आदि रहेका छन्। यस जिल्लामा विभिन्न ठूला-ठूला मन्दिरहरू रहेका छन।
 राणा प्रधानमन्त्री चन्द्र सम्शेरले दासप्रथा उन्मुलन गर्दै दासहरूलाई अमलेख गरी बसालेको अमलेखगंज यहीँ जिल्लामा रहेको छ।

 प्रशासनिक विभाजन 
जिल्लामा २ उपमहानगरपालिका र ५ नगरपालिका र ९ गाउँपालिकाहरू गरि १६ वटा स्थानीय तहहरू रहेका छन्।
+बारा जिल्लाका स्थानीय तहहरूक्रमस्थानीय तहहरूसमावेश गाविसहरूवडा सङ्ख्याकेन्द्रजनसङ्ख्या (वि.सं २०७८)क्षेत्रफल (वर्ग किमी)जनघनत्व (वर्ग किमी)१कलैया उपमहानगरपालिकाधर्मनगर, बलिरामपुर, बघवन, दोहरी, झिटकैया उत्तर, भतौडा, मोतिसर र सिसहनिया२७कलैया१,३६,२२२१०८.९४ १,३००२जीतपुरसिमरा उपमहानगरपालिकाछातापिपरा, पिपरा सिमरा, जीतपुर भवानीपुर, डुमरवाना, फत्तेपुर, इनर्वासिरा, अमलेखगन्ज, मनहर्वा (१,२,३,७,८,९), हरैया (१), प्रष्टोका (१ र २) र रामपुरटोकनी (३)२४पिपरा सिमरा१,२७,३०७३१२.१८ ४१०३कोल्हवी नगरपालिकासपही, कोल्हवी, ककडी र प्रसौना,अमाव, बछनपुर्वा, रामपुर्वा, सिंहासिनी (१,२), हरैया (६), करैया (८,) र सिहोर्वा (५)११कोल्हवी५१,१८२१५७.०४ ३३०४पचरौता नगरपालिकापिपरपाती पर्चरौवा, पकडिया चिकनी, बेल्दारी, बेनौली, श्रीनगर बैरिया, अमरपट्टी, विसुनपुर (१,२) र कुडवा९पिपरपाती पर्चरौवा४०,५२४४४.०१ ९२०५सिम्रौनगढ नगरपालिकागोलागन्ज, अमृतगन्ज, हरिहरपुर, उचिडिह,विसुनपुर (३-९), देवापुरटेटा, भगवानपुर रकचोर्वा११सिम्रौनगढ  बजार५४,८७८४२.६४ १,३००६महागढीमाई नगरपालिकाबरियारपुर, दहियार, बबुआइन, पत्थरहटटी, तेलकुवा, गन्जभवानीपुर, पिपराबिर्ता, कवहीजब्दी, परशुरामपुर (१), मझरिया (८), मधुरीजब्दी, महेशपुर (१)११बरियारपुर५९,४२४५५.३२ १,१००७निजगढ नगरपालिकानिजगढ, भरतगन्ज सिङगोल र रतनपुरी१३निजगढ३७,६८७२८९.४३ १३०८आदर्श कोतवाल गाउँपालिकापटेर्वा, टेढाकट्टी, इनर्वामाल, महेन्द्र आदर्श र लक्ष्मीपुर कोतवाली८महेन्द्र आदर्श३१,३६४३६.२५ ८७०९करैयामाई गाउँपालिकाहरैया (२-५,७-९), करैया (१-७,९) सिहोर्वा (१-४,६-९), तेतरिया, उमजन, नरही८करैया२९,१६५४७.६९ ६१०१०देवताल गाउँपालिकाबडकीफुलवरिया २-६, पिपराढिगोठ, झिटकैया दक्षिण, पिपरपाती जब्दी र रौवाही७पिपराढिगोठ२५,३६१२३.३१ १,१००११परवानीपुर गाउँपालिकाबहुअरी, लिपनीमाल, रामपुरटोकनी (१,२,४-९) र बुनियाद५लिपनीमाल२४,७४५१५.४८ १,६००१२प्रसौनी गाउँपालिकाप्रसौनी, खुटवाजब्दी,  प्रष्टोका (३-९) र बन्जरिया७प्रसौनी२५,४१४२०.२४ १,३००१३फेटा गाउँपालिकाभलुहीभरवलिया, रधुनाथपुर (८,९), बतरा, पुरैनिया र फेटा७फेटा२८,३९५२६.६५ १,१००१४बारागढी गाउँपालिकापथेरा, विसुनपुर्वा, खोपवा, पिप्रा बसतपुर, गढहाल र सिंहासिनी (३-९)६खोपवा२९,५५५३९.२९ ७५०१५विश्रामपुर गाउँपालिकाछतवा, बरैनीया, विश्रामपुर र इटियाही५विश्रामपुर२४,८९२१९.८१ १,३००१६सुवर्ण गाउँपालिकाकवहीगोठ, बगही, हर्दिया, परशुरामपुर (२-९) मझरिया (१-७,९) बडकीफुलवरिया (१,७,८,९)८कवहीगोठ३५,१४१३६.८४ ९५०

अङ्गुठाकार|बारा जिल्लाका पूर्व गाविसहरूको नक्सा

भौगोलिक अवस्थिति
 अक्षांश: २६.५१" देखि २७.२" उत्तरसम्म
 देशान्तर: ८४.५१" देखि ८५.१६" पूर्वसम्म
 सिमाना: पूर्व रौतहट जिल्ला, पश्चिम पर्सा, उत्तर मकवानपुर जिल्ला, दक्षिण: भारतको विहार राज्यको पूर्वी चम्पारण जिल्ला
 सबभन्दा अग्लोस्थान: समुद्र सतहबाट ९१५ मिटर
 सबभन्दा होचोस्थान : समुद्र सतहबाट १५२ मिटर
 क्षेत्रफल: १,१९० वर्ग किलोमिटर (१२९५६३ हेक्टर)
हावापानी: उष्ण

भौगोलिक बनौट
भौगोलिक बनौटको हिसाबले बारा जिल्लालाई दुई भागमा विभाजन गरिएको छ। ती हुन:- 
शिवालिक क्षेत्र चुरे पहाड
समुद्र सतहबाट ११२ मिटरदेखि ९२० मिटरसम्मको उचाईमा पर्ने यो क्षेत्रले जिल्लाको कुल भू-भागको १७४६० हे १३.४८% जमीन ओगटेको छ। जसमध्ये ८.३२% जमीन मात्र खेतीयोग्य छ। ०.५५% चौरचरन र ५.७६% अन्य भू-भाग छ भने यस क्षेत्रको अरु बाँकी ८५.३७ भू-भागमा जङ्गल रहेको छ। यस प्रदेशमा बारा जिल्लाको उत्तरतर्फका अमलेखगंज, रतनपुरी, निजगढ र भरतगंज सिङगोल गरी चारवटा गाविसहरूको केही उत्तरी भू-खण्ड पर्दछ।

तराई क्षेत्र
समुद्र सतहबाट ६० मिटरदेखि २०० मिटरसम्मको उचाईमा पर्ने यस क्षेत्रले बारा जिल्लाको कुल भू-भागको ११२१०३ हेक्टर (८६.५२%) जमीन ओगटेको छ। जसमध्ये ६१.११% जमीन खेतीयोग्य छ। २.५४% चौरचरन र २.७५% अन्य भू-भाग रहेको यस क्षेत्रको अरु बाँकी ३३.५९% भू-भागमा मात्र जङ्गल रहेको छ। यस प्रदेशमा बारा जिल्लाका ९८ वटा गाविस तथा नगरपालिका पर्दछन।

प्रमुख नदी खोला तथा तालहरू 
 प्रमुख नदीहरू: अणुवा(अरुवा), लालवकैया, पसाहा, जमुनी, तीयर, दुधौरा, बंगरी, थल्ही।
 साना खोलाहरू:- काट खोला, टेन्ग्रहर, सिर्सींया, भुटिया नाला, कोरिया नाला, सिलपैत नाला, बिजौरी खोला, सिंगहा नाला, भेडाहा नाला, भुतहिखोला।
 प्रमुख तालहरू:- हलखोरिया दह, झरोखर पोखरी, शिव सरोवर, ईटाहि पोखरी,कवहीपोखरी, सन्तगजपोखरी देवापुर पोखरी।

मुख्य बजारहरू 
सिमरौनगढ,कचोर्वा, पिप्राढी, वरियारपुर, कलैया,  बेलहिया, प्रस्टोका, गंजभवानीपुर, फेटा, प्रसौनी, परवानीपुर, चैनपुर,जीतपुर, सिमरा, डुमरवाना, अमलेखगंज, निजगढ, कोल्भी, कवहीगोठ, रतनपुरी ,तेतरिया, प्रसौना,आदि।

सन्दर्भ सामग्रीहरू

 यो पनि हेर्नुहोस 
नेपालको क्षेत्रीय वर्गीकरण

सन्दर्भ सामग्रीहरू

बाह्य कडीहरू

Symbiosis 10+2 Campus

श्रेणी:नेपालका जिल्लाहरू
श्रेणी:मधेश प्रदेशका जिल्लाहरू