गाउँखाने कथा

गाउँ खाने कथा नेपाली जन-जिव्रोमा चलिआएको ज्ञानगुनसम्बन्धी रमाइलो खेल हो। यो सुन्दाखेरी लय मिल्ने खालको हुन्छ। गाउँ खाने कथाको उत्तर दिन नसक्नेले कथा सोध्नेलाई गाउँ दिनुपर्छ। त्यो गाउँको राम्रो कुरा आफ्नो र नराम्रो कुरा कथा भन्नेको भाग लगाएपछि सोध्ने मानिसले प्रश्नको उत्तर दिने प्रचलन रहेको छ।

केही प्रचलित नेपाली गाउँ खाने कथाहरू:
 झन् जति तास्यो झन् उती ठूलो देखिन्छ बढेको, नतासे सम्म जस्ताको त्यस्तै त्यो हुन्छ रहेको, के हो ? = खाडल खनेको 
 हाड भित्र मासु, मासु भित्र आँसु  = नरिवल
 हिँड्दै छ पाइला मेट्दै छ !  =  डुङ्गा
 आकाशको आगो पातालको पानी मुखबाट ताने नाकबाट जाने ! =  हुक्का तानेको।
 अजङ्गे बाबु, बझाङे छोरो, कालो नाती सेतो पनाति ! =  कटुसको फल।
 आमा छाद्छे, छोरी खान्छे ! = गाग्रीबाट लोटामा पानी सारेको।
 आमाको रगतमा छोरी पकाई खान्छु ! = तोरीको तेलमा तोरीको साग पकाएको
 एकखुट्टे धामी थरथरी कामी ! =  जूको।
 खाऊँ रोटी खाइनसक्नु, दाऊँ बहर दाइँनसक्नु, टेकौँ लौरो टेकिनसक्नु ! = घाम, बाघ र सर्प।
 तीन भाइको एउटै पगरी = ओदान।
 धार्नी न बिसौली दुई हातले उचाली = ढाका टोपी।
 पुड्के बाहुनको सिर्के चन्दन ! = मासको गेडा
 नखाऊँ भने दिनभरको शिकार खाऊँ भने कान्छा बाउको अनुहार = बाँदर
 नौ तले घरको न झ्याल न ढोका ! = बाँस
 नाङ्लो भरि सुपारी, गन्नै नजान्ने व्यापारी = आकाशका जून र तारा
 बीस तत्त्व एउटै घाउ यती कथा नजाने मुसा पोली खाऊ =  गोरु जोतेको
 भुइँमा इऊँ इऊँ टिपी ल्याउनेलाई सय रूपेैयाँ दिऊँ = छाँया 
 भए दिन्थेँ, छैन; खाएर जा, के हो ? = लिँडे गाईको पुच्छर
 खोजी गए पाइँदैन आई गए चाहिँदैन ! = भुँइँचालो
 लिखितिखी लिखितिखी आमा भन्दा छोरी तिखी = जिरे खुर्सानी।
 लेककी चरी, औँलामा झरी, च्यापमा परी म, भुतुक्कै मरी = जुम्रा मारेको।
 वरपर गुट्टी माँझमा घ्वाईं, यति कथा नजान्ने स्यालको ज्वाइँ  = दाँत र जीव्रो
 वारि भर्‍याङ पारि भर्‍याङ तेरो बाउको लुते करङ-  बाँसको फड्के (सेतु)।
 सेती गाई पानी खान गई फर्केर आउँदा राती भई = सेलरोटी पकाएको।
 सेतो मान्द्रो कालो बिस्कुन मुखबाट तान्दा नाकबाट निस्कुन् = चुरोट खाएको।
 हस्तवीरले सिङ्गवीरलाई पछार्‍यो = सिँगान फ्याँकेको।
 माथिबाट आए सिंहराज शाही, तलबाट आए पाँचै भाइ, सिंहराज शाहीले पछराई पाई, के हो ? = सिँगान फालेको
 लाटोले बाटोमा फाल्छ, बाठोले खल्तीमा हाल्छ के हो? =रुमालले सिँगान पुछेको
 तामे नल फलामे फल के हो? = फापर
 चाँदीको ठेकी स्याउलाको बिर्को = मूला
 आफू छ काली, नाम भने राती =  रात (राति)
 महिनाभरि झुन्डिएर बस्छ, फेरिएपछि अनुहार फेर्छ, के हो ? = भित्ते पात्रो
 सानो सानो रुख चढ्नमा दुख, के हो ? = सिस्नो
आइगुजी पैगुजी पानी देखि दराइगुजी के हो ? = जुत्ता
 सुत सुत बुरी ख्वात्ता हाल्छु के हो ? = जुत्ता लगाउनु
 भित्र सुन बाहिर चाँदी, के हो ? = अण्डा
 खाम खाम भन्छ खान चाहिँ मिल्दैन ! = चिठीको खाम
 नाकमा टेकी काम समात्ने ! =  चश्मा
 एक भाइ नाच्ने, चार भाइ लुक्ने, पाँच भाइ हेर्ने ! = सुर्ती माडेको 

थप पढ्नुहोस् 
 Nepali Gau Khane Katha|नेपाली गाउँ खाने कथा