नवराज सुब्बा

डा. नवराज सुब्बा :en: Nawa Raj Subba) कवि, गीतकार तथा निबन्धकार हुन्। मानवता, राष्ट्रियता तथा सीमान्तकृत समुदायका आवाज बोकेका उनका रचना सरल, सरस र सबल ढङ्गले नेपाली साहित्य र सङ्गीत जगत्मा  मुखरित छन् । उनी गायक पनि हुन्। उनी एक दक्ष जनस्वास्थ्यकर्मी तथा शोधकर्ता पनि हुन् । उनले नेपालका विभिन्न जिल्लामा जनस्वास्थ्य व्यवस्थापनमा तीन दशकभन्दा बढी काम गरे । उनमा बहुमुखी प्रतिभा छ । उनको जन्म सन् १९६१ अक्टोबर १ मा ताप्लेजुङ जिल्लाको हाङपाङ गाउँमा भएको थियो ।

शिक्षा 
उनले त्रिभुवन विश्वविद्यालयबाट जनस्वास्थ्य र नेपालीमा स्नातकोत्तर तथा स्वास्थ्य मनोविज्ञानमा विद्यावारिधि गरे । उनले लेखन ७० को दशकमा सुरु गरेता पनि समाजशास्त्र समेतको अध्ययन गरेर मात्र सन् २००० पछि उनले पुस्तकाकार कृतिहरू प्रकाशमा ल्याएको भन्ने उनको भनाई रहेको छ ।

अध्ययन अनुसन्धान
उनले नेपालको जनस्वास्थ्य र स्वास्थ्य मनोविज्ञान क्षेत्रका विभिन्न शिर्षकहरूमा अध्ययन गरी लेख तथा शोधपत्रहरू अन्तराष्ट्रिय जर्नलहरूमा प्रकाशित गरेका छन् । 
Suicides in Ilam district of Nepal
Traditional Practices on Mother and Child Health Care in Rajbanshi Community of Nepal.
 Postpartum Depression Relating to Smoking and Drinking Habits of Husbands Among Rajbanshi Mothers in Nepal.
 Modification of Delivery Practice in Rajbanshi Mothers of Nepal.
 Delivery Practices among Rajbanshi.
 A study of public health indicators of Morang Nepal by Lot Quality Assurance Sampling method.
 Health Seeking Behavior of Rajbanshi in Katahari and Baijanathpur of Morang District, Nepal.
 Demographic Assessment on Vasectomy Clients of Sankhuwasabha Nepal.


साहित्यिक क्षेत्र
बेलायत स्थित अनलाईन नेपाली साहित्य मञ्चले सन् २००७ मा पहिलो अनलाईन वेभक्याम विश्व कविता प्रतियोगिता आयोजना गरेको थियो । प्रतियोगितामा २७ देशका १०३ जना प्रतियोगी सहभागी थिए । विराटनगर नेपालबाट अनलाईन वेभक्याममा सहभागी कवि नवराज सुब्बा प्रतियोगितामा प्रथम भए । यसले सुब्बाको चर्चा चुलियो । उनका कविताहरु अंग्रेजी र वंगला भाषामा पनि अनुवाद गरिएका छन् । कवि वैरागी काइँला नवराज सुब्बाकालाई सरल तर गहिरो मान्छे भन्नु हुन्छ र लेखनको भाषा पनि सरल छ भन्दै कविता सरल र गहन रूपमा लेख्ने काम कठिन कार्य हो जो सुब्बाले गरेका छन् भन्नु हुन्छ । भाषाशास्त्री बालकृष्ण पोखरेल नवराजका कवितामा नकारात्मक ब्यापार पाईदैनन् र उनले सफलताको एउटा चचुरो चुमेका छन् भन्नुहुन्छ । समालोचक डा. गोविन्दराज भट्टराई नवराज सुब्बालाई आमा, देशप्रेम र सीमान्तकृत समुदायका विषयमा लेख्ने एक शक्तिशाली कविका रूपमा लिएका छन् । यसैगरि  समालोचक लीला लुइँटेल नवराजका कवितामा नारीलाई सम्मान गरिएको छ उच्च स्थान दिइएको छ भन्नु हुन्छ । समालोचक डा. कृष्णप्रसाद दाहाल नवराजका कवितामा उच्च, उदात्त र स्वाभीमानी जीवनमूल्यको प्रतिबिम्बन भएको पाइन्छ भन्नुहुन्छ । समालोचक दधिराज सुबेदी सुब्बालाई हिजैको परिवेशमा जन्मिएका भए सिद्धिचरण श्रेष्ठ, हरिभक्त कटुवाल र भूपी शेरचन पछिका पङ्तिमा उनको नाम दरिने थियो भन्नु हुन्छ । आख्यानकार परशु प्रधान भन्नु हुन्छ– नवराज सुब्बा दक्ष र राम्रा कवि मात्र होइनन् राम्रा निबन्धकार पनि हुन् । उनी राम्रा प्रशासक मात्र होइनन् राम्रा मानवतावादी  पनि हुन् । राम्रा गीतकार मात्र होइनन् राम्रा गायक पनि हुन् । उनीभित्र सर्वतोमुखी प्रतिभा छ । त्यसलाई बेलैमा चिनेर कदर गर्न जान्नु पर्छ । हाल नवराज सुब्बाको कृतीत्व तथा ब्यक्तित्वको बारेमा विभिन्न शोधार्थीहरूले त्रिभुवन विद्यालयमा अध्ययन गरिरहेका छन् । 
कृतिहरू 
 जीवन मेरो शब्दकोशमा कवितासङ्ग्रह (सन् २००६)  
 मनको मझेरी निबन्धसङ्ग्रह (सन् २००७) 
 बीच बाटोमा ब्यूँझेर कवितासङ्ग्रह (सन् २००८)   
 सहिदलाई सलाम गीतसङ्ग्रह (सन् २०१०) 
 यात्रा आधा शताब्दीको कवितासङ्ग्रह (सन् २०११)  
 चीत्कार मुक्तकसङ्ग्रह (सन् २०१२) 
 समयको स्वाद निबन्धसङ्ग्रह (सन् २०१३)
 मन र माटो गीतसङ्ग्रह (सन् २०१६)

साङ्गीतिक क्षेत्र
बरिष्ठ गीतकार रत्न समशेर थापाले नवराज सुब्बाका गीतहरु राष्ट्रियभावनाले ओतप्रोत छन् जो सबै देशभक्त नेपालीले सुन्नै पर्ने बताउनु हुन्छ । अर्का बरिष्ठ गीतकार किरण खरेल भन्नुहुन्छ सुब्बाका गीतमा त्यो साहित्यिक गहिराई छ जसले गीतलाई गम्भीर बनाएको छ । अर्का बरिष्ठ गीतकार कालीप्रसाद रिजालले सुब्बाका गीत नेपाली गीतसंगीत क्षेत्रका अमूल्य निधिका रूपमा रहने छन् भन्नु भएको छ । 
कृतिहरू
 देशको माया देशभक्तिगीत एल्बम (सन् २००९)
 लुकेको रहर गजल एल्बम (सन् २०१०) 
 अमूल्य जीवन आधुनिकगीत एल्बम (सन् २०११)
 हामी पहिले नेपाली देशभक्तिगीत एल्बम (सन् २०१२) 
 हिमालैमा हिउँ लोकगीत एल्बम (सन् २०१३)
 बहारसंग आधुनिकगीत (सन् २०१५)

हामी नेपाली 
नेपाली नेपाली हामी नेपाली
मधेशी होस वा जनजाति हामी नेपाली
हिमाल, पहाड, तराई माटोका रङ्ग एउटै छ
शर्मा या शेर्पा थारू या राई रगतको रङ्ग एउटै छ
नेपाली नेपाली हामी नेपाली...
(देशको माया देशभक्ति गीति एल्बम सन् २००९)

 गीत-सङ्गीत/अन्तर्वार्ता (भिडियो) 
 नवराज सुब्बाको प्रतिबिम्ब, भाग–१ भिडियो एल्बम (सन् २०१०)
 प्रतिबिम्ब, भाग–२ भिडियो एल्बम  (सन् २०१०)
 प्रतिबिम्ब, भाग–३ भिडियो एल्बम (सन् २०११)
 प्रतिबिम्ब, भाग–४ भिडियो एल्बम (सन् २०१२)

जनस्वास्थ्य क्षेत्र
जनस्वास्थ्य क्षेत्रमा उनका पुस्तकहरु प्रकाशित छन् ।
कृतिहरू 
 Health Seeking Behavior of Rajbansi Community in Nepal, 2001
 Assessment on Health Improvement in Eastern Nepal, 2003
 Assessment on Morang Innovative Neonatal Intervention, 2006
 जनस्वास्थ्यः पाटा बाटा र अनुभूति Janaswasthya paataa, baataa ra anubhuti (Collection of Contemporary Public Health Articles) 2006
 जनस्वास्थ्यका सवालहरू Janaswasthyaka Sawalharu (Collection of Contemporary Public Health Articles) 2007


साहित्यिक तथा प्राज्ञिक सम्मान
 नेपाल विद्याभूषण क 
 पहिलो अनलाईन विश्व वेभक्याम कविता प्रतियोगितामा प्रथम, सन् २००७
 घमानसिंह घले साहित्य सम्मान, सन् २०१४ 
 व्यथित काव्य वनिता पुरस्कार, सन् २०१४
 लेखनाथ पुस्तकालयद्वारा सम्मान, सन् २०१२
 उदयानन्द मुक्तिनाथ अज्र्याल संगीत प्रतिभा पुरस्कार, सन् २०११
 पल्लव साहित्य प्रतिष्ठान सम्मान, सन् २००९
 जयन्द्र प्रसाई स्मृति साहित्य सम्मान, सन् २००७
 मोहन रेग्मी वाणी पुरस्कार, सन् २००६
 नाट्येश्वर प्रतिष्ठान विराटनगर सम्मान, सन् २००६ 
 नवरङ्ग साहित्य सम्मान, सन् २००६

राष्ट्रसेवा सम्मान
 विराटेश्वर वृद्धाश्रमद्वारा सम्मान, २०१३
 दीर्घराना समुन्द्रवम सम्मान, २०१३
 स्पर्श नेपालद्वारा सम्मानित, २०१२
 मोरङ एड्स सञ्जलबाट सम्मानित, २०११
 किरात याक्थुङ चुम्लुङ मोरङबाट सम्मानित, २०११
 विराटनगर उपमहानगरपालिकाबाट सम्मानित, २०१०
 बबरसिंह थापा स्मृति सम्मान पुरस्कार, २००७
 हाङपाङ सेवा समाज काठमाडौँबाट अभिनन्दित, २००७
 गोरखादक्षिणबाहु, १९९०

सभ देखी

 नेपाली लेखकहरूको सूची

सन्दर्भ सामग्री

वाह्य लिङ्क
डा. नवराज सुब्बा
डा. नवराज सुब्बाका  गीतहरू

श्रेणी:नेपाली साहित्य
श्रेणी:कवि तथा लेखकहरू
श्रेणी:नेपाली लेखकहरूको सूची
श्रेणी:नेपाली साहित्यकारहरू
श्रेणी:नेपाली कविहरू
श्रेणी:नेपाली गीतकारहरू
श्रेणी:नेपाली लेखकहरू
श्रेणी:नेपाली गीत
श्रेणी:नेपाली सङ्गीत
श्रेणी:नेपाली जनस्वास्थ्य
श्रेणी:नेपाली जनस्वास्थ्यकर्मी
श्रेणी:नेपाली अनुसन्धाता