फलाम

फलाम एक रसायनिक तत्व हो।अङ्रेजीमा यसलाई आइरन भनि्छ। सङ्क्रमणात्मक तत्व हो। यसको परमाणु सङ्ख्या  २६ र  पेरियोडिक तलिकको डि (d) ब्लक अन्तर्गत समूह ८ (VIII) मा पर्दछ। यो एक प्रकारको धातु हो ।http://www.iupac.org/fileadmin/user_upload/news/IUPAC_Periodic_Table-1May13.pdf  यो तत्व पृथ्वीको बाहिर सतह तथा भित्रि भागमा पाइन्छ ।  यो पृथ्वीमा चौथो धरै पाइने धातु हो। यसको संयुज्यता २ र ३ हुन्छ।

उत्पादन
फलामको उत्पादन दुई मुख्य चरणमा हुन्छ। पहिलो चरणमा, फलामको धातुलाई ब्लास्ट फर्नेसमा कोकको (कोईला) साथ पगालिन्छ, र पग्लिएको धातुलाई सिलिकेट खनिज जस्ता दोषबाट अलग गरिन्छ। यस चरणले उत्पादनलाई पिग फलाम भनिन्छ किनाकि यसमा ठूलो मात्रामा कार्बन हुन्छ। दोस्रो चरणमा, फलाममा कार्बनको मात्रा घटाइन्छ।Greenwood and Earnshaw, p. 1073
ब्लास्ट फर्नेसमा उत्पादन
ब्लास्ट फर्नेस भनेको फलाम पगाल्ने भट्टी हो। यसमा हेमाटाइट (फलामको खनिज), कोक (कोईला) र तातो हावा (९०० डिग्रि )को प्रयोग गरि कार्बन मोनोअक्साइड निर्माण गरिन्छ।thumb|right|फलाम पगाल्ने भट्टी
2 C + O2 → 2 CO
२००० डिग्रिमा  कार्बन मोनोअक्साइडले फलामको खनिजलाई फलाममा परिणत गर्छ
Fe2O3 + 3 CO → 2 Fe + 3 CO2

प्रयोग
संरचना निर्माण
विश्वव्यापी धातु उत्पादनको ९०% जति फलामले ओग्ट्छ। यसको कम लागत र उच्च शक्तिका कारणले शक्तिहरूको सामना गर्न यसको प्रयोग गरिन्छ, जस्तै मेसिनरी र मेशिन उपकरणहरू, रेलहरू, अटोमोबाइल्स, जहाज ढलान, र भवनहरू। शुद्ध फलाम एकदम नरम भएकोले यसको शक्ति बढाउन प्राय: अरु तत्त्वहरू मिसाइन्छ। Greenwood and Earnshaw, pp. 1070–71
पोषण
फलाम शरिरलाई चाहिने एक मुख्य खनिज हो। रातो मासु, दाल, सिमी, कुखुरा, माछा, पात तरकारी, टोफु आदि यसका सोर्त हुन्।Food Standards Agency – Eat well, be well – Iron deficiency . Eatwell.gov.uk (5 March 2012). Retrieved on 27 June 2012. फलामको पर्याप्त मात्रा नपुगेमा एनीमिया रक्तअल्पता हुन्छ।

यो पनि हेर्नुहोस्
रसायन शास्त्र
भौतिक शास्त्र
जीव शास्त्र

सन्दर्भ सामग्रीहरू

बाह्य कडीहरू

श्रेणी:तत्व
श्रेणी:रसायन शास्त्र