बालकृष्ण सम

बालकृष्ण सम नेपाली साहित्यका नाटककार र चित्रकार थिए । वि.सं. २००७ सालको क्रान्तिपछि सबै नेपालीसँग बराबर भएको देखाउन उनले
'शमशेर जङ्बहादुर राणा' हटाई 'सम' थपेका थिए। उनी जनरल समर शमशेरका पुत्र थिए।

जन्म
बालकृष्ण समको जन्म वि.सं. १९५९ साल माघ २४ गते काठमाडौँको ज्ञानेश्वरमा भएको थियो। 
शिक्षा
उनले आई. एस सी सम्मको अध्ययन मात्र गर्नु भए का थिए ।

सेवा, पेसा र संलग्नता
१. सैनिक क्याप्टेन(१९८०)
२. नेपाली जाँचपास अड्डाका प्रमुख
३. दरबार स्कूलमा अध्यापन  ९८७)
४. त्रिचन्द्र कलेजमा प्राध्यापन (१९८७)
५. नेपाली भाषा प्रकाशनी समितिको अध्यक्ष (१९९०)
५. सैनिक मेजर(१९९५)
६. नेपाल रेडियोको निर्देशक(२००८)
७. सैनिकमा लेफ्टिनेन्ट कर्णेल(२००९)
८. गोरखापत्रको सम्पादक(२०१२)
९. रोयल नेपाल एकेडेमीको सदस्य(२०१४)
१०.नेपाल राजकीय प्रज्ञा-प्रतिष्ठानका उपकुलपति(२०२६)
११.नेपाल राजकीय प्रज्ञा-प्रतिष्ठानका आजीवन सदस्य(२०२८)
१२.राजसभा स्थायी समितिका सदस्य(२०३०)

कृतिहरू
डेढ दर्जनभन्दा बढी नाटक प्रकाशन गरेका समका प्रमुख नाटकहरूमा मुटुको व्यथा (१९८६), मुकुन्द-इन्दिरा (१९९४), प्रह्लाद (१९९५), अन्धवेग (१९९६), भक्त भानुभक्त (२०००), प्रेमपिण्ड (२००२), अमरसिंह (२०१०), स्वास्नीमान्छे (२०३३) आदि पर्दछन्। यी नाटकमध्ये मुटुको व्यथा, मुकुन्द-इन्दिरा, म आदि सामाजिक हुन् भने अमरसिंह, भक्त भानुभक्त, भीमसेनको अन्त्य आदि ऐतिहासिक हुन्। त्यस्तै, ध्रुब, प्रह्लाद आदि पौराणिक नाटक हुन् भने स्वास्नीमान्छेचाहिँ स्वैरकल्पनात्मक प्रयोगवादी नाटक हो। अन्त्यका हिसाबले हेर्दा ध्रुब, प्रह्लाद, मुकुन्द-इन्दिरा आदि संयोगान्त तथा मुटुको व्यथा, अन्धवेग, प्रेमपिण्ड आदि दुःखान्त भएका छन्। उनका बोक्सी, नालापानीमा, बिरामी र कुरुवा, रणदुल्लभ जस्ता उत्कृष्ट र सबल एकाङ्कीहरू पनि प्रकाशित छन्। सङ्ख्यात्मक र गुणात्मक दुवै हिसाबले सम नेपाली नाटकका सर्वोच्च प्रतिभा वा नाट्यसम्राट् हुन्। कवितात्मक वा गद्यात्मक, संयोगान्त वा दुःखान्त, एकाङ्की वा पूर्णार्ङ्की, जुनैमा पनि सम सबल
देखिन्छन्।

लघुनाटक (एकाङ्की) देखि प्रेमपिण्ड जस्तो महानाटक दिएर नेपाली साहित्यलाई समृद्ध पार्ने सम बहुमुखी र नेपालीले गर्व गर्न लायक प्रतिभाशाली साहित्यकार हुन्। आधुनिक नेपाली नाटकका प्रारम्भकर्ताका रूपमा पनि उनको उत्तिकै ख्याति छ। नेपालका विश्वकोष मानिने समको साहित्यिक योगदानलाई कदर गरेर उनलाई रोयल नेपाल एकेडेमीका (हाल नेपाल प्रज्ञा प्रतिष्ठान) सदस्य र पछि उपकुलपतिसमेत बनाइयो।
क्र०सं०
|width="200"|पुस्तकको नामविधा
|width="100"|प्रकाशित गरेको साल (वि०सं०) १ आगो र पानीखण्डकाब्य२०११२चिसोचूल्होमहाकाव्य२०१५ ३बालकृष्ण समका कविताकविता सङ्ग्रह २०३८४मुटुको व्यथानाटक१९८६ ५प्रह्लादनाटक१९९५६ध्रुबनाटक१९८६७अन्धवेगनाटक१९९६८मुकुन्द-इन्दिरानाटक१९९४९भक्तभानुभक्तनाटक२००० १०मनाटक२००२११प्रेमपिण्डनाटक २००९१२अमरसिंहनाटक२०१०१३भीमसेनको अन्त्यनाटक२०१२१४तलमाथिनाटक२०२३ १५तानसेनको झरी नाटक २०२६१६अमितवासनानाटक२०२७१७स्वास्नीमान्छे नाटक २०३३१८मोतीरामनाटक२०३३१९उ मरेकी छैननाटक२०३५२०बोक्सीएकाङ्की१९९९२१भतेर एकाङ्की २०१०२२तपोभूमीएकाङ्की२०१४२३चार एकाङ्कीएकाङ्की२०२०२४माटोको ममताएकाङ्की२०२६२५बिरामी र कुरुवा एकाङ्की २०२७२६नियमित आकस्मिता प्रबन्ध २००५२७मेरो कविताको आराधन उपासना १ प्रबन्ध २०२३२८मेरो कविताको आराधन उपासना २प्रबन्ध २०२९२९समका तीन नाटकनाटक२०५९३०समका एकाङ्कीएकाङ्की२०५९३१Heroes of Nepalजीवनी1971

सम्मान/पुरुस्कार
१. गोरखा दक्षिणबाहु तेस्रो(१९९९)
२. गोरखा दक्षिणबाहु दोस्रो(२००९)
३. रत्नश्री स्वर्णपदक(२०२३)
४. गोरखा दक्षिणबाहु प्रथम(२०२८)
५. साझा पुरुस्कार(२०२८)
६. त्रिभुवन पुरुस्कार(२०२९)
७. त्रिभुवन विश्वबिद्यालयबाट विशेष उपाधि(२०२९)
८. प्रिथिबू प्रज्ञा पुरुस्कार(२०३५)
 उनको नाममा 'बालकृष्ण सम फाउन्डेसन' नामक साहित्यिक संस्था पनि स्थापना भएको छ।

मृत्यु
उनको मृत्यु वि.सं. २०३८ साल साउन ६ गते, पशुपति आर्यघाट, काठमाडौँमा भएको थियो।

यी पनि हेर्नुहोस्
बालकृष्ण सम रचनासूची

सन्दर्भ सामग्रीहरू

श्रेणी:नेपाली साहित्यकारहरू
श्रेणी:साझा पुरस्कार विजेताहरू