गुल्मी जिल्ला

गुल्मी जिल्ला नेपालको लुम्बिनी प्रदेशको एक जिल्ला हो। यो जिल्लाको सदरमुकाम तम्घास हो। यो जिल्लालाई पूर्वमा स्याङ्जा र पर्वत जिल्ला, दक्षिणमा पाल्पा र अर्घाखाँची, उत्तरमा बागलुङ र पश्चिममा प्युठान जिल्लाले घेरेको छ। यो जिल्ला कफी खेतीको लागि प्रख्यात छ। गुल्मी जिल्लामा उत्पादित कफी नेपाली तथा अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा समेत लोकप्रिय रहेको छ। माघे सङ्क्रान्ति जस्ता चाडपर्वहरू पर्यटक र स्थानीय दुवैमा लोकप्रिय छन्। 

नामाकरण
संस्कृतमा सैनिक वा पल्टन भएको ठाउँलाई गुल्म भनिने र सामरिक महत्त्व बोकेको हालको गुल्मी क्षेत्रमा पनि लिच्छवि काल र मध्य कालमा सैनिक छाउनी रहेकोले यस स्थानलाई गुल्मी भनी नामाकरण गरिएको हो भन्ने भनाई रहेको छ।लिच्छवि कालमा यो ठाउँ गढी गुल्म गण्डकी नदीको छेउको छाउनी भनिन्थ्यो। यहाँ गुल्मी चारपाला भन्ने ठाउँ पनि छ। जसलाई गुल्मीकोट पनि भनिन्थ्यो। यसैका आधारमा यस जिल्लाको नाम गुल्मी रहेको हो भन्ने भनाई पनि पाइन्छ।

 प्रशासनिक विभाजन 
जिल्लामा २ नगरपालिका र १० गाउँपालिकाहरू गरि १२ वटा स्थानीय तहहरू रहेका छन्।
+गुल्मी जिल्लाका स्थानीय तहहरूक्रमस्थानीय तहहरूसमावेश गाविसहरूवडा सङ्ख्याकेन्द्रजनसङ्ख्या (वि.सं २०७८)क्षेत्रफल (वर्ग किमी)जनघनत्व (वर्ग किमी)१रेसुङ्गा नगरपालिकातम्घास, सिमीचौर, अर्खले, दुबिचौर,पराल्मी र नयाँगाउँ (८ र ९)१४तम्घास३१,५५१८३.७४ ३८०२मुसिकोट नगरपालिकाअर्लाङकोट, आँपचौर, कुर्घा, बडागाउँ, मुसिकोट, वामीटक्सार, पौंदी अमराई र नेटा ( १,२,३ र ४)९वामीटक्सार२८,४५४११४.७४ २५०३मालिका गाउँपालिकाअर्खवाङ, ह्वाङ्दी, अर्जे, दर्लिङ, घमिर, मर्भुङ, छापहिले र नेटा (५-९)८अर्खवाङ२०,०७५९२.४९ २२०४मदाने गाउँपालिकाअग्लुङ, बाँझकटेरी, भनभने, मलायागिरी, म्यालपोखरी, पुर्कोटदह र सिर्सेनी७पुर्कोटदह२०,०२२९४.५२ २१०५धुर्कोट गाउँपालिकावाग्ला, वस्तु, धुर्कोट रजस्थल, जैसीथोक, हाडहाडे, नयाँगाउँ (१-७) र पीपलधारा७जैसीथोक१८,८१४८६.३२ २२०६रुरुक्षेत्र गाउँपालिकारिमुवा, रुरु, थानपति, ग्वादी, बलेटक्सार र बम्घा६बलेटक्सार१६,५९७६७.३८ २५०७इस्मा गाउँपालिकाहस्तीचौर, दर्लामचौर, इस्मा रजस्थल, दोहली र अमरपुर६इस्मा रजस्थल१८,५२९८१.८८ २३०८गुल्मीदरबार गाउँपालिकावीरबास, दरबार देवीस्थान, गौँडाकोट, अमर अर्बाथोक, जुभुङ र बलिथुम७गौँडाकोट१९,२९६७९.९९ २४०९चन्द्रकोट गाउँपालिकादिब्रुङ, बिसुखर्क, हर्राचौर, शान्तिपुर, ग्वाघा, हरेवा, रुपाकोट र तुराङ८शान्तिपुर१८,६६२१०५.७३ १८०१०कालिगण्डकी गाउँपालिकापूर्तिघाट, फोक्सिङ, हर्मिचौर, अर्बेनी, जयखानी, खड्गकोट र भुर्तुङ७पूर्तिघाट१५,०४४१०१.०४ १५०११सत्यवती गाउँपालिकाअस्लेवा, ठूलो लुम्पेक, जोहाङ, जुनिया, भार्से, हँसरा र लिम्घा८जोहाङ१९,४७३११५.९२ १७०१२छत्रकोट गाउँपालिकाहर्दिनेटा, हुँगा, खर्ज्याङ, पल्लीकोट, दौँघा र दिगाम६हर्दिनेटा१९,३५७८७.०१ २२०
अङ्गुठाकार|गुल्मी जिल्लाका पूर्व गाविसहरूको नक्सा

 सन्दर्भ सामग्रीहरू 

श्रेणी:गुल्मी जिल्ला
श्रेणी:लुम्बिनी प्रदेशका जिल्लाहरू