पूर्वाञ्चल विकास क्षेत्र

पूर्वाञ्चल विकास क्षेत्र नेपालको पाँच विकास क्षेत्रहरू मध्य एउटा विकास क्षेत्र हो। यो नेपालको सबैभन्दा पूर्वमा स्थित छ। यसको पूर्वमा भारतको सिक्किम तथा पश्चिम बङ्गालको दार्जीलिङ तथा पश्चिममा नेपालको मध्यमाञ्चल तथा उत्तरमा चीनको तिब्बत तथा दक्षिणमा भारतको बिहार स्थित छ। पूर्वाञ्चलको सदरमुकाम धनकुटामा स्थित छ। पूर्वाञ्चलमा ३ वटा अञ्चल तथा १६ वटा जिल्लाहरू छन्।

यो क्षेत्र नेपालको तेस्रो सबैभन्दा ठुलो विकास क्षेत्र हो तर जनसङ्ख्याको हिसाबले नेपालको दोस्रो सबभन्दा ठुलो जनसङ्ख्या भएको विकास क्षेत्र हो। यस क्षेत्रको क्षेत्रफल  छ र जनसङ्ख्या ५८११५५५ जना छ। यस क्षेत्रको जनसङ्ख्या घनत्व २०४.२ व्यक्ति/किमा२ छ।

 इतिहास 

२०१८ वैशाख १ का दिन नेपालका राजा महेन्द्रले विद्यमान ३५ जिल्लालाई ७५ जिल्लामा विभाजन गरी १४ प्रशासनिक क्षेत्रमा विभाजन गरेका थिए।

२०१९ मा राजाले १४ अञ्चललाई कुल ५ विकास क्षेत्रमा विभाजन गरेकाले पूर्वाञ्चल विकास क्षेत्र अस्तित्वमा आएको थियो। 

२०७२ असोज ३ मा नेपालको नयाँ संविधान २०७२ घोषणा भएपछि पूर्वाञ्चल लगायत नेपालका अन्य सबै विकास क्षेत्र खारेज गरिएको थियो। यस क्षेत्रको कुल क्षेत्रफल २८,४५६ वर्ग किलोमिटर रहेको छ।

प्रशासनिक विभाजनहरू
यो विकास क्षेत्र ३ अञ्चल र १६ जिल्लाहरूमा विभाजित थियो। जिल्लाहरूलाई क्रमशः नगरपालिका र गाविसमा पुनः विभाजित गरिएको थियो।

अञ्चलहरू
यस विकास क्षेत्रमा तीन अञ्चल समावेश थिए।
 सगरमाथा अञ्चल
 कोशी अञ्चल
 मेची अञ्चल

जिल्लाहरू
यस विकास क्षेत्रमा कुल १६ जिल्ला रहेका थिए। मेची अञ्चलमा ४ जिल्ला र कोशी र सगरमाथामा ६-६ वटा जिल्लाहरू रहेका थिए।

+मेची अञ्चलकोशी अञ्चलसगरमाथा अञ्चल

नगरपालिकाहरू
वि.सं २०७१ अगाडि, नेपालमा जम्मा ५८ वटा नगरपालिकाहरू रहेका थिए जसमध्ये यस विकास क्षेत्रमा १४ वटा नगरपालिकाहरू रहेका थिए।

# नगरपालिका जिल्ला  अञ्चल१इलाम इलाम मेची अञ्चल२ भद्रपुर झापा जिल्ला मेची अञ्चल ३दमक झापा जिल्ला मेची अञ्चल४मेचीनगर झापा जिल्ला मेची अञ्चल ५विराटनगर उपमहानगरपालिकामोरङ जिल्लाकोशी अञ्चल६धरानसुनसरी जिल्लाकोशी अञ्चल ८धनकुटाधनकुटा जिल्ला कोशी अञ्चल8इनरूवासुनसरी जिल्लाकोशी अञ्चल ९इटहरी सुनसरी जिल्लाकोशी अञ्चल १०खाँदबारीसङ्खुवासभा जिल्ला कोशी अञ्चल११राजविराजसप्तरी जिल्लासगरमाथा अञ्चल १२लहानसिराहा जिल्ला सगरमाथा अञ्चल १३सिराहा सिराहा जिल्ला सगरमाथा अञ्चल १४त्रियुगाउदयपुर जिल्लासगरमाथा अञ्चल

प्रकृति र भूगोल 
पारिस्थितीक रूपले यो क्षेत्र तीन क्षेत्रमा बाँडियेको छ: पर्वत, पहाड र तराई।
यस क्षेत्रको तथा सम्पुर्ण विश्वको सबैभन्दा अग्लो हिमाल सगरमाथा हो। यो सगरमाथा अञ्चलको  सोलुखुम्बु जिल्लामा पर्दछ।

पूर्वाञ्चल क्षेत्रमा सबभन्दा प्रमुख नदीहरूमा कोशी नदी हो जुन कि गङ्गाको सहायक नदी हो र मेची नदी भने महानन्दा नदीको सहायक नदी हो। नेपालको ठुलै नदी प्रणाली हो कोशी नदी र यसको अग्लो झरना प्रपात ह्यात्रुंग झरना तेह्रथुम जिल्लामा अवस्थित छ। ह्यात्रुंग झरना प्रपात ()  अग्लो छ।

यो क्षेत्र जैविक विविधतामा धनी मानिन्छ, उदाहरणस्वरुप नेपालमा ३१ जातिका गुराँस पाइन्छन् जसमा २८ जातिका गुराँस तीनजुरे-मिल्के-जल्जले क्षेत्रमा मात्र पाइन्छ।

यो पनि हेर्नुहोस् 
नेपालका विकास क्षेत्रहरू
नेपालका अञ्चलहरू
नेपालका जिल्लाहरू

 सन्दर्भ सामग्रीहरू 

बाह्य कडीहरू
 पूर्वाञ्चल विकास क्षेत्र 

श्रेणी:नेपालका विकास क्षेत्रहरू