पश्चिम चम्पारण जिल्ला

पश्चिम चम्पारण जिल्ला भारतको बिहार राज्यमा रहेको एउटा प्रशासनिक जिल्ला हो, जुन नेपालको वीरगन्ज भन्दा ६० किमि (३७ माइल) पश्चिममा अवस्थित छ। यो बिहारको सबैभन्दा ठुलो जिल्ला हो, जसको क्षेत्रफल ५,२२८ वर्ग किलोमिटर (२,०१९ वर्ग माइल) रहेको छ। यो तिरहुत प्रमण्डलको भाग हो।http://tirhut-muzaffarpur.bih.nic.in  जिल्लाको सदरमुकाम बेतिया हो। यो जिल्ला नेपालसँगको खुला सिमानाका लागि चिनिन्छ। यहाँबाट महात्मा गान्धीले सत्याग्रह आन्दोलन सुरु गरेका थिए।

यस जिल्लाले सन् २०२२ मा बिहार राज्यभरि सबैभन्दा धेरै उखु उत्पादन गरेको थियो।
 इतिहास 
महात्मा गान्धीले सन् १९१७ मा यहाँबाट राजेन्द्र प्रसाद, अनुग्रह नारायण सिन्हा र ब्रजकिशोर प्रसादको साथमा चम्पारण सत्याग्रह आन्दोलन सुरु गरेका थिए। 

 भूगोल 
यो जिल्लाले ५,२२८ वर्ग किलोमिटर (२,०१९ वर्ग माइल) क्षेत्रफल ओगटेको छ।

 वनस्पति र जीवजन्तु  
सन् १९८९ मा पश्चिम चम्पारण जिल्लामा वाल्मीकि राष्ट्रिय निकुञ्ज स्थापना भएको थियो, जसको क्षेत्रफल ३३६ वर्ग किलोमिटर (१२९.७ वर्ग माइल) रहेको छ। वाल्मीकि र उदयपुर वन्यजन्तु अभयारण्य सहित यहाँ दुईवटा वन्यजन्तु अभयारण्यहरूको पनि रहेका छन्।  यहाँ पाटे बाघ पाइन्छ।Jhala, Y. V., Qureshi, Q., Sinha, P. R. (Eds.) (2011). Status of tigers, co-predators and prey in India, 2010. National Tiger Conservation Authority, Govt. of India, New Delhi, and Wildlife Institute of India, Dehradun. TR 2011/003 pp-302

 जनसाङ्ख्यिकी 

सन् २०११ को भारतीय जनगणना अनुसार, पश्चिम चम्पारण जिल्लाको जनसङ्खया ३९,३५,०४२ रहेको थियो। जुन लगभग लाइबेरिया देश  वा अमेरिकी राज्य ओरेगनको बराबर हो।  जिल्ला जनसङ्ख्याको हिसाबले भारतमा (कुल ६४० मध्ये) ६३औँ स्थानमा पर्दछ। जिल्लाको जनसङ्ख्या घनत्व प्रति वर्ग किलोमिटर ७५० मानिसहरू रहेको छ। सन् २००१-२०११ को दशकमा जिल्लाको जनसङ्ख्या वृद्धि दर २८.८९% रहेको थियो। पश्चिम चम्पारणमा प्रति १००० पुरुषको लागि ९०६ महिलाको लिङ्ग अनुपात रहेको छ, र साक्षरता दर ५८.०६% रहेको थियो। जनसङ्ख्याको ९.९९% सहरी क्षेत्रमा बसोबास गर्छन्। अनुसूचित जाति र जनजातिले क्रमशः जनसङ्ख्याको १४.०८% र ६.३५% ओगटेका छन्।

 भाषाहरू 

भारतको सन् २०११ को जनगणनाको समयमा, जिल्लाको ९१.८६% जनसङ्ख्याले भोजपुरी, ३.३२% ले हिन्दी र २.९७% ले उर्दुलाई आफ्नो पहिलो भाषाको रूपमा बोल्दथे।

भाषाहरूमा भोजपुरी समावेश छ, जुन बिहारी भाषा समूहको भाषा हो जसमा लगभग ५ करोड १० लाख वक्ताहरू छन्, जुन देवनागरी र कैथी दुवै लिपिहरूमा लेखिन्छन्। 

 यो पनि हेर्नुहोस् 
पूर्वी चम्पारण जिल्ला

 सन्दर्भ सामग्रीहरू 

 बाह्य कडीहरू 

 पश्चिम चम्पारण जिल्लाको आधिकारिक वेबसाइट


श्रेणी:तिरहुत प्रमण्डल
श्रेणी:बिहारका जिल्लाहरू