कैलाली जिल्ला

कैलाली जिल्ला नेपालको सुदूरपश्चिम प्रदेशमा अवस्थित एक जिल्ला हो। यस जिल्लाको सदरमुकाम धनगढी रहेको जिल्लाले ३,२३५ वर्ग किलोमिटर (१,२४९ वर्ग माइल) क्षेत्रफल ओगटेको छ र जनसङ्ख्या ९११,१५५ (२०७८) छ। कैलाली जिल्लाको पूर्वमा-कर्णाली नदी, बर्दियार सुर्खेत, पश्चिममा-कञ्चनपुर र डडेलधुरा, उत्तरमा-डोटीडडेलधुरा र सुर्खेत, दक्षिणमा- मोहना नदी र भारतको उत्तर प्रदेश राज्यहरू रहेका छन्।

नामाकरण
कैलाली जिल्लाको नामाकरण सम्वन्धमा विभिन्न मतहरू रहेका छन्। ती मध्य प्रमुख मतहरू यसप्रकार रहेका छन्। परापूर्व कालमा कैलाली जिल्लामा कालाबन्जारको राज्य थियो र उनीहरूको सदरमुकाम आजको कैलाली नाम गरेको गाउँमा थियो। त्यस ठाउँलाई पहिले कालापानी भन्ने गरिन्थ्यो। पहिलेको समयमा कसैले अपराध गरेको खण्डमा अपराधिहरूलाई यसै ठाउँमा पठाएर सजाए दिने गरिन्थ्यो। माथि कालापानी नामले बग्ने नदी तल आएर खुटिया खोलाको नामले प्रसिध्द्ध छ। सम्भवत यही कारणले पनि शव्दको अपभ्रंस हुँदै गएर यसको नाम कैलाली रहेको हुन सक्छ।प्रधानमन्त्री श्री ३ जङ्गको समयमा कैलाली नयाँ मुलुकको रूपमा नेपाललाई हस्तान्तरण गरिएको थियो।

 भूगोल 
 अक्षांस: २८.२२" उत्तर देखि २९.५" उत्तर सम्म
 देशान्तर: ८०.३०" पूर्व देखि ८१.१८" पूर्व सम्म
 सिमाना: पूर्व-कर्णाली नदी, बर्दियार सुर्खेत, पश्चिम-कञ्चनपुर र डडेलधुरा, उत्तर-डोटीडडेलधुरा र सुर्खेत, दक्षिण- मोहना नदी र भारतको उत्तर प्रदेश राज्य
 क्षेत्रफल: ३,२३५ वर्ग किलोमिटर(पहाड ४०.३% र तराई ५९.७%)
 सबभन्दा अग्लोस्थान: १,९५० मिटर
 सबभन्दा होचोस्थान: १०९ मिटर
 धरातल: चुरे पहाडी प्रदेश र तराई प्रदेश

 प्रशासनिक विभाजन 
जिल्लामा १३ स्थानीय तह छन्, जसमध्ये एउटा उपमहानगरपालिका, ६ नगरपालिका र ६ वटा गाउँपालिका छन्।
+कैलाली जिल्लाका स्थानीय तहहरूक्रमस्थानीय तहसमावेश गाविसहरूवडा सङ्ख्याकेन्द्रजनसङ्ख्याक्षेत्रफल (वर्ग किमी)जनघनत्व (वर्ग किमी)१धनगढी उपमहानगरपालिकाफूलबारी, उर्मा, बेलादेवीपुर (४-९), गेटा (७-९) १९धनगढी१,९८,७९२२६१.७५ ७६०२लम्कीचुहा नगरपालिकाबलिया, चुहा र प्रतापपुर१०भल्का९०,९७१ २२५ ४००३टिकापुर नगरपालिकानारायणपुर र धनसिंहपुर९टीकापुर८९,८३५११८.३३ ७६०४घोडाघोडी नगरपालिकासाँडेपानी, दरख, रामशिखरझाला र पहलमानपुर१२सुखड८६,०३४३५४.४५ २४०५भजनी नगरपालिकाखैलाड, भजनी, लालवोझी र थापापुर९भजनी त्रिशक्ति५३,४९४१७६.२५ ३००६गोदावरी नगरपालिकामालाखेती, श्रीपुर, गोदावरी, बेलादेवीपुर (१-३), गेटा(१-६) १२अत्तरिया९८,७४६३०८.६३ ३२०७गौरीगङ्गा नगरपालिकाचौमाला, मसुरिया र उदासीपुर (१,२,५)११चौमाला६४,५५८२४४.४४ २६०८जानकी गाउँपालिकाजानकीनगर, पथरैया, दुर्गौली र मुनुवा९दुर्गौली४९,८६०१०७.२७ ४६०९बर्दगोरिया गाउँपालिकादोदोधरा र कोटातुल्सीपुर६मुडा३७,६८२७७.२६ ४९०१०मोहन्याल गाउँपालिकासुगरखाल, मोहन्याल र पाण्डौन७खिमडी२१,०८२ ६२६.९५ ३४११कैलारी गाउँपालिकाहसुलिया, बसौटी, पवेरा,, गदरिया, रतनपुर र उदासीपुर (३,४,६-९)९कैलारी४९,९१७२३३.२७ २१०१२जोशीपुर गाउँपालिकाबौनिया र जोशीपुर७जाेशीपुर ३७,१८७ ६५.५७ ५७०१३चुरे गाउँपालिकासहजपुर, खैराला र निगाली६घरखेडा२१,४००४९३.१८ ४३

सन्दर्भ सामग्रीहरू


श्रेणी:नेपालका जिल्लाहरू
श्रेणी:सुदूरपश्चिम प्रदेशका जिल्लाहरू