कोकले

कोकले (वैज्ञानिक नाम: Dendrocitta vagabunda)(1998) , website, Zoonomen - Zoological Nomenclature ResourceGill, Frank, and Minturn Wright (2006) , Birds of the World: Recommended English Names नेपालमा पाइने एक प्रकारको चरा कोकले ( डेन्ड्रोसिटा भेगाबुन्डा ) नेपाल, भारत लगायतका दक्षिणपूर्व एशियाको छेउछाउका भागहरूमा पाइने चरा हो। यो काग परिवारको सदस्य हो । यो लामो पुच्छर भएको र ठूलो आवाजमा संगीतमय आवाज निकाल्ने भएकोले यसलाई धेरै स्पष्ट कराउने चरा मानिन्छ। यो सामान्यतया खुला झाडी, कृषि क्षेत्र, वन र शहरी बगैंचामा पाइन्छ। अन्य कागहरू जस्तै यो धेरै अनुकूलनीय, सर्वभक्षी र खानामा अवसरवादी छ।

विवरण

लिङ्ग उस्तै हुन्छ र शरीरको मुख्य रंग दालचिनी हो जसको टाउको कालो हुन्छ र लामो स्नातक पुच्छर नीलो खैरो र कालो रंगको टुप्पो हुन्छ। पखेटामा सेतो दाग हुन्छ। एक मात्र भ्रमित प्रजाति खैरो कोकले हो जसमा चम्किलो खैरो आवरणको अभाव हुन्छ। चुच्चोको टुप्पो हुक गरिएको हुन्छ। मुनिको भाग र तल्लो ढाड सेतो पखेटाको आवरण र कालो प्राथमीकता सहित न्यानो खैरो-खैरो देखि सुन्तला-खैरो रंगको हुन्छ। चुच्चो र खुट्टा काला हुन्छन्। 

व्यापक जनसंख्यामा भिन्नताहरू देखिन्छन् र धेरै उप-प्रजातिहरू पहिचान गरिएका छन्। नामाङ्कित उप-प्रजातिहरू दक्षिणमा हैदराबादसम्म प्रायद्वीपीय भारतको उत्तरपूर्वी भागमा पाइन्छ। मरुभूमिको रूप फिक्का छ र यसलाई पलिडा भनिन्छ , पूर्वी घाटको वर्नयी उज्यालो छ भने पश्चिमी घाटको पार्भुला आकारमा सानो छ। अफगानिस्तान र पाकिस्तानमा यसको रूप ब्रिस्टोली छ भने दक्षिणी थाइल्याण्डमा यसको रूप संतृप्त छ । ईसी स्टुअर्ट बेकरले माथिल्लो चिन्डविनदेखि चिन पहाडसम्मको स्क्लेटेरी र दक्षिणी म्यानमार र उत्तरपश्चिम थाइल्याण्डबाट किन्नेरीको वर्णन गर्छन् । पूर्वी थाइल्याण्डमा इन्डोचाइनाको जनसंख्या साकेराटेन्सिस हो । 

वितरण र बासस्थान 

कोकलेको दायरा धेरै ठूलो छ, जसले नेपाल, पाकिस्तान , भारत र बंगलादेश , म्यानमार , लाओस र थाइल्याण्डलाई ढाक्छ । यो झाडी, वृक्षारोपण र बगैंचा मिलेर बनेको खुला जंगलमा बसोबास गर्छ। गढवाल हिमालयमा यो मौसमी रूपमा विभिन्न उचाइहरू बीच बसाइँ सर्छ। 

व्यवहार र पारिस्थितिकी

रुफस ट्रीपी मुख्यतया फलफूल, अमृत ( सिमलको ) बीउ,अपृष्ठवंशी, साना सरीसृप र चराहरूको अण्डा र बच्चाहरू खाने एक सर्वभक्षी हो। यसले भर्खरै मरेका जनावरको मासु लिन पनि जान्दन्छ। यो एक फुर्तिलो शिकारी हो, हाँगाहरूमा टाँसिन्छ र चढ्छ र कहिलेकाहीँ चिबे र फिस्टे जस्ता प्रजातिहरूसँग मिश्रित शिकार दलहरूमा सामेल हुन्छ । तिनीहरू मृगको सफाई प्रतीकको रूपमा चिनिन्छन्, यिनिहरु मृगको बाहिरी परजिवी(किर्ना, जुम्रा) हरू खान्छन् जसले तिनीहरूलाई बस्न मृगले अनुमति दिन्छ। धेरै अन्य कागहरू जस्तै यसले पनि खाना सञ्चय गर्दछ। विनाशकारी विभिलराइन्कोफोरस फेरुजिनियस किराहरूमा चर्ने भएकोले यसलाई दक्षिणी भारतमा ताडको खेतीको लागि लाभदायक मानिन्छ। यसले स्तनधारी जनावरहरूको लागि विषाक्त ईन्द्रेणीको फलहरू खान्छ। 

नेपालमा प्रजनन मौसम फाल्गुन देखी जेष्ठ सम्म हुन्छ।‌ भारतमा फाल्गुन देखि असार,बंगालमा फाल्गुन देखी बैशाख महिनामा पाइनल ग्रन्थीको गतिविधि र सेरोटोनिन उत्पादनको उच्च स्तरको साथ शिखर हुन्छ। यसले रूख र झाडीहरूमा आफ्नो उथले गुँड बनाउँछ र सामान्यतया ३-५ अण्डा दिन्छ। 

कोकलेमा विभिन्न प्रकारका आवाजहरू हुन्छन्, तर बब-ओ-लिङ्क वा को-ट्री कल सबैभन्दा सामान्य हुन्छ। भारतमा यस चराको स्थानीय नाम कोत्री विशिष्ट कलबाट आएको हो जबकि अन्य नामहरूमा हान्डी चान्चा र टाका चोर (="सिक्का चोर") समावेश छन्।
तस्बिर सङ्ग्रह

यो पनि हेर्नुहोस्

सन्दर्भ सामग्रीहरू

बाह्य कडीहरू

श्रेणी:नेपालमा पाइने चराहरू