बाँके जिल्ला

बाँके नेपालको लुम्बिनी प्रदेशमा अवस्थित एक जिल्ला हो। आर्थिक दृष्टिकोणले समग्र मध्य तथा सुदुर नेपालको मेरुदण्डको रूपमा यो जिल्ला रहिआएको छ। यातायात, विद्युत, उद्योग तथा विकासका हरेक पूर्वाधारको राम्रो विकास भएको यो जिल्लामा पश्चिम नेपालको ठुलो शहर नेपालगन्जको नाका भारत सँग जोडिएको छ। यो जिल्लाको मुख्य विशेषता भनेको सदीयौं देखि हरेक धर्म र जातजातिका मानिसहरू मिलेर बसोबास गरी भाइचाराको सन्देश दिनु हो।

 नामाकरण 
यस जिल्लाको नाम बाँके रहनुको पछाडी विभिन्न जनश्रुति धार्मिक एवं पौराणिक आख्यानहरू रहेको पाइन्छ। ती मध्य केही यस प्रकार छन् :-
परापूर्वकालमा तराई क्षेत्रमा औलो कालाजार जस्ता रोगहरूको प्रकोपले गर्दा यस क्षेत्रमा वसोवास गर्ने अधिकांश मानिसहरूको मृत्यु हुन गइ थोरै मानिसहरू मात्र यस क्षेत्रमा बाँकी रहेकोले "बाँकी मानिसले बसोवास गरेको ठाउँ" भन्दै जाँदा पछि अपभ्रंस भइ यस ठाँउलाई बाँके भन्न थालिएको पाइन्छ।
सत्ययुगमा सतीदेवीको जीव्रो पतन भइ त्यस ठाँउमा वाक्यस्वरी देवी उत्पन्न भइ स्थापित वाक्यस्वरी हाल वागेस्वरी मन्दिर रहेको स्थानलाई छोटकरीमा "वाक्य" भनिदै जाँदा पछि बाँकेमा परिणत भएको भनाइ पनि रहेको छ।
परापूर्वकालमा यहाँका मानिसहरूले घाम, पानी, हुरी, वतास आदिबाट सुरक्षित रहन वरिपरी घुमाएर बाँके खालका घरहरू निर्माण गर्ने गर्थे रे। अधिकांश बाँके घरहरू रहेको बस्तीलाई "बाँके बस्ती" भन्दै जाँदा पछि जिल्लाको नाम नै बाँके रहन गएको हो भन्ने जनश्रुति पनि पाइन्छ।
कतै कतै यो जिल्लालाई बागेश्वरी जिल्ला पनि भन्ने गरीन्छ।

 प्रशासनिक विभाजनहरू 
जिल्लामा १ उपमहानगरपालिका, १ नगरपालिका र ६ गाउँपालिका गरि ८ वटा स्थानीय तहहरू रहेका छन्।

+बाँके जिल्लाका स्थानीय तहहरूक्रमस्थानीय तहहरूसमावेश गाविसहरूवडा सङ्ख्याकेन्द्रजनसङ्ख्या (वि.सं २०७८)क्षेत्रफल (वर्गकिमी)जनघनत्व (वर्गकिमी)१नेपालगन्ज उपमहानगरपालिकाउदयपुर, भवानियापुर, पिप्रहवा, जैसपुर, परस्पुर, खासकारकाँदो, वसुदेवपुर, मनिकापुर, पुरैना, हिरमिनीया (७)२३नेपालगन्ज१,६४,४४४८५.९४ १,९००२कोहलपुर नगरपालिकाकोहलपुर, रझेना र शमसेरगञ्ज१५कोहलपुर १,०१,६६७१८४.२६ ५५०३जानकी गाउँपालिकासाइगाउँ, बेलभार, खजुराखूर्द, बेलहरी, इन्द्रपुर र गनापुर९खजुराखूर्द४६,१४१६३.३२ ७३०४डुडुवा गाउँपालिकाहोलिया, बेतहनी, बनकट्टी, हिरमिनीया (१-६,८-९) र कम्दी६बनकट्टी४३,१३४९१.१ ४७० ५खजुरा गाउँपालिकारनियापुर, सोनपुर, उढरापुर, बागेश्वरी, सीतापुर र राधापुर६बागेश्वरी६२,७८९१०१.९१ ६२०६बैजनाथ गाउँपालिकाचिसापानी, नौबस्ता, बनकटवा र टिटिहिरिया६रामपुर६९,४७२१४१.६७ ४९०६राप्तीसोनारी गाउँपालिकाखासकुस्मा, कचनापुर, बैजापुर, बिनौना, फत्तेपुर र महादेवपुरी८अगैया६६,४४५१०४१.७३ ६४६नरैनापुर गाउँपालिकाकाठकुइया, लक्ष्मणपुर, कालाफाँटा, नरैनापुर, मटेहिया र गङ्गापुर८नरैनापुर४३,२०६१७२.३४ २५०

सन्दर्भ सामग्रीहरू

श्रेणी:नेपालका जिल्लाहरू
श्रेणी:लुम्बिनी प्रदेशका जिल्लाहरू