संयुक्त राज्य अमेरिका

संयुक्त राज्य अमेरिका, (सामान्यत: अमेरिका, यु.एस्.ए. वा यु.एस्.) संवैधानिक सङ्घीय गणतन्त्रमा आधारित उत्तर अमेरिका महादेशमा रहेको विश्वको चौथो ठुलो राष्ट्र हो। ५० वटा संवैधानिक राज्यमा बाँडिएको अमेरिकाको राजधानी वाशिङ्टन, डी.सी. हो। यहाँका अठ्चालीस राज्य प्रशान्त र आन्ध्र महासागरहरूको बीचमा मध्य उत्तर अमेरिकामा पर्दछन् जसको उत्तरमा क्यानाडा र दक्षिणमा मेक्सिको छ। बाँकी दुई मध्ये अलास्का सोही महादेशको उत्तरपश्चिममा पर्दछ जसको पूर्वमा क्यानाडा र पश्चिममा रुस रहेको छ। त्यसैगरी हवाइ राज्य भने मध्य प्रशान्त महासागरमा अवस्थित द्वीपमा पर्दछ। ९८ लाख वर्ग कि. मि.मा फैलिएको र ३१,७७,१२,००० जनसङ्ख्या भएको, संयुक्त राज्य अमेरिका, विश्वका बहुसांस्कृतिक देशहरूमध्ये एक हो।

पालेओ-आदिवासीहरू कम्तिमा १२,००० वर्ष पहिले उत्तर अमेरिकी मुख्य भूमिमा साइबेरियाबाट बसाइँ सरेका थिए, र उन्नत संस्कृतिहरू पछि देखा पर्न थाले। १६औँ शताब्दीको दौडान युरोपेली उपनिवेशवादीहरू आइपुग्दा यी उन्नत संस्कृतिहरू लगभग पूर्ण रूपमा घटिसकेका थिए।

संयुक्त राज्य द्वि-सदनात्मक व्यवस्थापिका सहित तीन फरक सरकारी अङ्ग भएको सङ्घीय गणतन्त्र हो। अमेरिका संयुक्त राष्ट्रसङ्घ, विश्व बैङ्क, अन्तराष्ट्रिय मुद्रा कोष, अर्गनाइजेसन अफ अमेरिकन स्टेट्स, नेटो, र अन्य अन्तराष्ट्रिय सङ्गठन हरूको संस्थापक सदस्य हो। यो संयुक्त राष्ट्र सुरक्षा परिषदको स्थायी सदस्य पनि हो।

 इतिहास 
संयुक्त राज्य अमेरिकाको स्थापनाको आधिकारिक मिति ४ जुलाई १७७६ हो, जब द्वितीय महाद्विपीय काङ्ग्रेसले १३ पृथकतावदी उपनिवेशिक राज्यहरूको प्रतिनिधि स्वरूप स्वतन्त्रताको घोषणापत्रमा हस्ताक्षर गरे। यद्यपि सन् १७८८ मा जब लेख सङ्घ (आर्टिकल्स अफ कन्फिडिरेसन)को स्थानमा अमेरिकी संविधान ल्याइयो, सरकारको मूलभूत ढाँचामा धेरै परिवर्तन गरियो।

सरकारी राजधानी फिलाडेल्फियामा स्थानान्तरित हुनु भन्दा अगाडि , न्युयोर्क सहर एक वर्ष सम्म सङ्घीय राजधानी थियो। १७९१ मा, राज्यहरूले व्यक्तिगत स्वतन्त्रता र कानुनी सुरक्षाको सीमाको सङ्घीय प्रतिबन्धलाई निषिद्ध गर्न अधिकार विधेयक लाई पारित गरे, संविधानमा दस संशोधन गरे। उत्तरी राज्यहरूले १७८० देखि १८०४ को बीचमा दास प्रथालाई प्रतिबन्ध लगाइयो तर दक्षिणी राज्यहरूमा यो प्रथा कायमै रह्यो। सन् १८०० मा नयाँ स्थापित सहर  नया बसा वाशिंगटन डीसी सङ्घीय सरकार र राष्ट्रको नयाँ राजधानी बन्यो।

दोस्रो विश्वयुद्ध पछि, संयुक्त राज्यले युरोपको पुनर्निर्माणमा सहयोग गर्न मार्शल प्लान सुरु गर्यो।See  यस अवधिमा शीतयुद्धको सुरुवात पनि भयो, जहाँ अमेरिका र सोभियत सङ्घबीचको भूराजनीतिक तनावले वैचारिक मतभेद र अन्तर्राष्ट्रिय प्रभावको प्रतिस्पर्धाले दुई देशहरूलाई युरोपको मामिलामा प्रभुत्व जमाउन नेतृत्व गर्‍यो, जसमा अमेरिकी नेतृत्वको पूँजीवादी पश्चिमी ब्लक र सोभियत नेतृत्वको कम्युनिस्ट पूर्वी ब्लक आमने सामने थिए। संयुक्त राज्य अमेरिकाले सोभियत सङ्घसँग गठबन्धन मानिने सरकारहरू विरुद्ध शासन परिवर्तनमा संलग्न भएको, कोरियाली र भियतनाम युद्धहरू जस्ता द्वन्द्वहरूमा भाग लियो, र अन्तरिक्ष दौडमा प्रतिस्पर्धा गर्‍यो, १९६९ मा पहिलो चालक दल चन्द्रमा अवतरणमा परिणत भयो।Mark Kramer, "The Soviet Bloc and the Cold War in Europe," in Blakeley, 2009, p. 92 आन्तरिक रूपमा, संयुक्त राज्यले दोस्रो विश्वयुद्ध पछि ठुलो आर्थिक वृद्धि, सहरीकरण, र जनसङ्ख्या वृद्धि अनुभव गर्यो, र अलास्का र हवाईलाई राज्यको रूपमा स्वीकार गर्यो।thumb|मार्टिन लुथर किंग जुनियरले २८ अगस्ट, १९६३ मा वाशिंगटनमा मार्चको समयमा लिंकन मेमोरियलमा आफ्नो "आई हेभ ए ड्रीम" भाषण दिन्छन्।

मार्टिन लुथर किंग जुनियर १९६० को दशक को प्रारम्भमा एक प्रमुख नेता बनेर नागरिक अधिकार आन्दोलनको उदय भयो। राष्ट्रपति लिन्डन बी. जोन्सनले गरिबी र जातीय असमानतालाई सम्बोधन गर्न मतदान अधिकार ऐन र नागरिक अधिकार ऐन सहितका व्यापक कानून र नीतिहरू प्रस्तुत गर्दै "महान समाज" को पहल गरे। संयुक्त राज्य अमेरिकामा प्रति संस्कृति आन्दोलनले मनोरञ्जनात्मक लागुपदार्थको प्रयोग, कामुकताका लागि कुन पदार्थहरू स्वीकार्य छन् भनेर मनोवृत्तिको उदारीकरण सहित महत्त्वपूर्ण सामाजिक परिवर्तनहरू ल्यायो।  र आधुनिक समलिङ्गी अधिकार आन्दोलनको सुरुवात साथै सैन्य मस्यौदाको खुला अवज्ञा र भियतनाममा हस्तक्षेपको विरोध सुरुवात पनि भयो। 

रिचर्ड निक्सनको राष्ट्रपतिको कार्यकालले भियतनामबाट अमेरिकी फिर्ता भयो तर वाटरगेट काण्ड पनि देखियो, जसले उनको राजीनामा र दशकौंसम्म विस्तार भएको सरकारको जनताको विश्वासमा गिरावट ल्यायो। सन् १९७० को दशकमा महिला श्रम सहभागितामा वृद्धि भएपछि, सन् १९८५ सम्ममा १६ वर्ष र सोभन्दा माथिका अधिकांश महिलाहरूले रोजगारी पाएका थिए। १९७० र १९८० को प्रारम्भमा आर्थिक मन्दी देखियो र राष्ट्रपति रोनाल्ड रेगनले नवउदारवादी सुधार र सोभियत सङ्घ तर्फ रोलब्याक रणनीतिको साथ प्रतिक्रिया दिए।Soss, 2010, p. 277Fraser, 1989 १९८० को दशकको अन्त र १९९० को प्रारम्भमा वार्सा सम्झौताको पतन र सोभियत सङ्घको विघटन देखियो, जसले शीत युद्धको अन्त्य भयो र अमेरिकालाई विश्वको एकमात्र महाशक्तिको रूपमा बलियो बनायो।Hayes, 2009 

२१औँ शताब्दीको पहिलो दशकहरूमा, अमेरिकाले आतंकवादबाट चुनौतीहरूको सामना गर्यो, २००१ सेप्टेम्बर ११ मा सेप्टेम्बर ११ को आक्रमणको कारणले अफगानिस्तान र इराकमा आतंकवाद र सैन्य हस्तक्षेपहरू विरुद्धको युद्धको नेतृत्व गर्यो। 

सन् २००६ मा अमेरिकी आवास बबल २००७-२००८ वित्तीय सङ्कट र ठुलो मन्दीमा परिणत भयो, जुन महामन्दी पछिको सबैभन्दा ठुलो आर्थिक संकुचन हो। आर्थिक सङ्कटको बीचमा, बराक ओबामा, पहिलो बहुजातीय राष्ट्रपति, २००८ मा निर्वाचित भए।  

राजनीतिक ध्रुवीकरण बढ्यो किनकि सांस्कृतिक मुद्दाहरूमा सामाजिक-राजनीतिक बहसहरू राजनीतिक छलफलमा हावी भयो। कोभिड-१९ महामारी को परिणामस्वरूप १०० मिलियन भन्दा बढी घटनाहरू पुष्टि भएका र १ मिलियनको मृत्यु भएको छ, यसलाई अमेरिकी इतिहासमा सबैभन्दा घातक महामारी बनाउँदै।२०२० को अमेरिकी राष्ट्रपतिको चुनावलाई उल्टाउने प्रयासहरू ६, २०२१ मा संयुक्त राज्यको क्यापिटलमा आक्रमणमा परिणत भयो जसले राष्ट्रपति-निर्वाचित जो बिडेनलाई शक्तिको शान्तिपूर्ण हस्तान्तरण रोक्न प्रयास गर्यो।

 राजनीतिक तथा प्रशाशनिक संरचना 

संयुक्त राज्य अमेरिकामा ५० वटा राज्य रहेका छन्। 

300x300px

 आलास्का
 अलाबामा
 आर्कन्सा
 आयडाहो
 आयोवा
 इन्डियाना
 इलिनाय
 एरिजोना
 ओहायो
 ओरेगन
 ओक्लाहोमा
 कन्सास
 केन्टकी
 क्यालिफोर्निया
 कोलोराडो
 कनेक्टिकट
 जर्जिया
 टेनेसी
 टेक्सस
 डेलावेयर
 न्यु जर्सी
 न्यु योर्क
 नेब्रास्का
 न्यू मेक्सिको
 नेवाडा

 नर्थ डेकोटा
 न्यु ह्याम्पशायर
 नर्थ क्यारोलाईना
 पेन्सिलभेनिया
 फ्लोरिडा
 मेन
 मेरिल्यान्ड
 मिचिगन
 मिनिसोटा
 मिसिसिपी
 म्यासेचुसेट्स
 मोन्टाना
 मिसौरी
 रोड आइल्यान्ड
 विस्कान्सिन
 भर्जिनिया
 भर्मांट
 वायोमिङ
 साउथ क्यारोलाईना
 साउथ डेकोटा
 वेस्ट भर्जिनिया
 युटा
 लुजियाना
 वाशिङ्गटन डि.सि.
 हवाई

राजधानी
 वाशिङ्गटन डि.सि.

सन्दर्भ सामग्रीहरू

श्रेणी:देशहरू
श्रेणी:उत्तर अमेरिकाका देशहरू
श्रेणी:अङ्ग्रेजी भाषा आधिकारिक भएका देश तथा क्षेत्रहरू