नेपाल विद्युत प्राधिकरण

नेपाल बिद्युत प्राधिकरण नेपालको बिद्युत प्रदायक संस्था हो। यसको स्थापना तत्कालीन राणा प्रधानमन्त्री चन्द्र शमशेरले सन् १९११ अर्थात् वि.सं. १९६८ मा काठमाडौँ उपत्यकामा निर्मित ५०० किलोवाट क्षमताको फर्पिङ्ग लघु जलविद्युत् परियोजना सँगै गरेका थिए। एसियाकै प्रथम जलविद्युत परियोजनाको रूपमा चिनिने यस केन्द्रबाट उत्पादित ४०० किलोवाट विद्युत् वितरण सुव्यवस्था गर्न एउटा अड्डाको आवश्यकता महसुस गरियो। फलस्वरूप 'बिजुली अड्डा' नामक एउटा अड्डा स्थापना गरियो। यसरी एसियाकै सबैभन्दा लामो बिद्युतिय इतिहास बोकेको देश नेपालमा बिगतमा दैनिक कैयौँ घण्टासम्म लोडसेडिङ हुने गरेकोमा हाल भने विद्युत अवरुद्ध ठाउँमा मात्र नेपालीहरू टुकी र पानसमा आफ्नो रातलाई उज्यालो बनाउने प्रयास गरिरहेका छन्।

इतिहास 
फर्पिङ्गमा वि.सं. १९६८ बाट सुरू भएको विद्युत गृहको निर्माण र बिद्युत उत्पादन हाल सम्म पनि जारी नै छ। तिनताका उत्पादित बिजुलीलाई चन्द्र शमशेरको पालामा उत्पादन गरिएकाले'श्री चन्द्रज्योति प्रकाश' पनि भन्ने गरिन्थ्यो। फर्पिङ्गमा विद्युत गृह निर्माण पछि सन् १९३४ मा सुन्दरीजलमा स्थापित ६ सय किलोवाट क्षमताको ऐतिहासिक जलविद्युत् परियोजना पनि निर्माण भएको थियो।

 नामाकरण 
विक्रम सम्वत् २०१९ साल भाद्र १ गते बिजुली अड्डाको नाम फेरेर नेपाल विद्युत् कर्पोरेशन गरियो र त्यसबखत यसको उद्देश्यमा केही परिवर्तन गरियो। अड्डालाई कर्पोरेशन बनाउन नेपाल विद्युत् कर्पोरेशन ऐन, २०१९ लागू गरिएको थियो । यस संस्थानलाई आत्मनिर्भर बनाउन र विद्युत् उत्पादनमा निजी क्षेत्रको पनि लगानी प्रवर्द्धन गर्ने उद्देश्यले नेपाल विद्युत् प्राधिकरण ऐन, २०४१ अन्तर्गत २०४२ साल भदौ १ गते (सन् १९८५ अगस्त १६)बाट नेपाल विद्युत कर्पोरेशनलाई नेपाल विद्युत प्राधिकरण बनाइएको हो।

 परियोजना 

 जलविद्युत 
जलविद्युत आयोजनास्थानक्षमता (मेगावाट)उत्पादन सुरुस्वामित्वसन्दर्भकालीगण्डकी ए जलविद्युत आयोजनास्याङ्गजा१४४२००२नेपाल विद्युत प्राधिकरण मध्य मर्स्याङ्दी जलविद्युत केन्द्रलमजुंग७०२००८नेपाल विद्युत प्राधिकरणमर्स्याङ्दी जलविद्युत केन्द्रतनहूँ६९१९८९नेपाल विद्युत प्राधिकरण कुलेखानी १ जलविद्युत केन्द्रमकवानपुर६०१९८२नेपाल विद्युत प्राधिकरणकुलेखानी २ जलविद्युत केन्द्रमकवानपुर३२१९८६नेपाल विद्युत प्राधिकरणचमेलिया खोला जलविद्युत केन्द्रदार्चुला३०२०१८नेपाल विद्युत प्राधिकरणत्रिशुली जलविद्युत केन्द्रनुवाकोट२४१९६७ ( प्रारम्भमा जडित क्षमता २१ मे.वा, १९९५ मा क्षमता वृद्धि )नेपाल विद्युत प्राधिकरण चिलिमे जलविद्युत केन्द्ररसुवा२२२००३चिलिमे हाइड्रोपावर कम्पनी लिमिटेड .गण्डक जलविद्युत केन्द्रनवलपरासी१५१९७९नेपाल विद्युत प्राधिकरण मोदी खोला जलविद्युत केन्द्रपर्वत१४.८२०००नेपाल विद्युत प्राधिकरण देवीघाट जलविद्युत आयोजनानुवाकोट१४.११९८४नेपाल विद्युत प्राधिकरण सुनकोशी जलविद्युत केन्द्रसिन्धुपाल्चोक१०.०५१९७२नेपाल विद्युत प्राधिकरण पुवा खोला जलविद्युत केन्द्रइलाम६.२१९९९नेपाल विद्युत प्राधिकरणचतरा जलविद्युत केन्द्रसुनसरी३.२१९९६नेपाल विद्युत प्राधिकरणपनौती जलविद्युत केन्द्रकाभ्रे२.४१९६५नेपाल विद्युत प्राधिकरणसेती जलविद्युत केन्द्रपोखरा, कास्की१.५१९८५नेपाल विद्युत प्राधिकरणफेवा जलविद्युत आयोजनापोखरा, कास्की११९६९नेपाल विद्युत प्राधिकरणतिनाउ जलविद्युत केन्द्ररुपन्देही१.०२४२०३८नेपाल विद्युत प्राधिकरणमाथिल्लो त्रिशुली ३ ए जलविद्युत केन्द्ररसुवा जिल्ला६०२०७६-०५-१३वि.सं.नेपाल विद्युत प्राधिकरण

 सौर्य परियोजना 
उर्जा केन्द्रस्थानक्षमता (मेगावाट)उत्पादन सुरु भएको मितिस्वामित्वसन्दर्भनुवाकोट सौर्य उर्जा केन्द्रनुवाकोट२५२०२०नेपाल विद्युत प्राधिकरण

 डिजेल पावर प्लान्ट 
नामस्थानक्षमता (मेगावाट)उत्पादन सुरुस्वामित्वसन्दर्भदुहबी बहु इन्धनमोरङ३९सन् १९९७हेटौडामकवानपुर१४.५सन् २०१२नेपाल विद्युत प्राधिकरण 

आधिकारिक वेबसाइट

सन्दर्भहरु

यो पनि हेर्नुहोस्
 स्वतन्त्र उर्जा उत्पादकहरुको संस्था, नेपाल

श्रेणी:सरकारी कार्यालयहरू
श्रेणी:सरकारी संस्थानहरू
श्रेणी:नेपालका सार्वजनिक संस्थानहरू
श्रेणी:नेपालमा ऊर्जा
श्रेणी:नेपालमा आधारित संस्थाहरू