गणित

गणित सङ्ख्या, संरचना, दिक र परिवर्तनआदिको वैज्ञानिक अध्ययन हो ।

यस्ता शिर्षकहरूको अध्ययन गर्ने हुनाले गणितले  वस्तु र धारणाहरूबारे बयान गर्न   अमूर्त (सरलतम,कम विशिष्ट) वस्तुहरूको प्रयोग गर्दछ । यसको सरलतम उदाहरण   सङ्ख्या हो । यथार्थ जगतमा २ वटा र २ वटा स्याउ जोडदा ४ वटा स्याउ हुन्छ ,२ वटा र २ वटा ईट जोडदा ४ वटा ईट हुन्छ ,अतएव गणितमा यस कथनलाई सामान्यिकरण गरी यस्तो कथन बनाइन्छ :२+२=४ । यसलाई  अंकगणित भनिन्छ ।

एउटा अर्को सरल उदाहरण समूह सिद्धान्तबाट हेरौ ।.यदि सबै काला चरा काला छन र एउटा चरा कालो छैन भने त्यो कालो चरा होइन । यदि सबै हिउ सेतो हुन्छ. र सेतो नहुने अर्को कुनै कुरो छ भने त्यो हिउ होइन।.गणितमा यस्तो अवधारणालाई अमूर्त बनाउदै  हामी भन्छौ :यदि अ  बको  एउटा उपसमूह हो भने -ब -अको उपसमूह हो । उदाहरणका लागि, यदि तपाइसंग भएको वस्तु कालो छैन भने त्यो कालो चरा हुन सक्दैन । 

यसरी कुनै कुरा अभिव्यक्त गर्नका लागि सामान्य मार्ग पहिल्याइ  सकेपछि गणितले एकै पटकमा धेरै समस्याहरू    हल गर्ने गर्दछ ।हुन त हिउं र कालो चराको उदाहरण गणित बिना  पनि बुझ्न सकिन्छ तर जटिलतर समस्याहरू  भने गणितको सहयोगले सजिलै बुझ्न सकिन्छ ।  कहिलेकांहि गणितले यथार्थ जगतमा अहिलेसम्म भेउ नपाइएका अवधारणा र नियमहरूका बारेमा पनि अध्ययन गर्ने गर्दछ । यस्ता अध्ययनका नतिजाहरू यथार्थ जगतलाई राम्रोसँग बुझ्नका लागि पछि उपयोगी हुन्छन । 

गणित भन्ने शब्द संस्कृतबाट आएको हो। 

गणितिय prediction is the basis of [रा[hard science]], wदछ ।hich almost always uses equationतबारेs to preथार्थ जगतमाdict events in physics. The philosनभनेophy of science explores this. However, creatingदछ । mathematics is clearly a [[human छsciencएउ The philosophy of mathematics explores these issues, and others regarding how mathematics fits into संगphilवधारणाosophy, ethics अण्य्व्यैअइक्क्तार्and real life.

थ == Important themes in mathematics ==
अले
ओगिHere is a possible grouping of mathematical areas and topics.

 मात्रा 
गिन्ती, नाप, र नाप पत्ता लगाउने तरीकाको विषय हो।
कहिलेकंहि
{| style="border:१px solid #९९९; text-align:center;" cellspacing="२०"
|  ||  ||  ||  ||  
|-
| प्राकृतिक सङ्ख्या || पूर्णाङ्क || अनुपातीय सङ्ख्या || वास्तविक सङ्ख्या || संयुक्त सङ्ख्या 
|}

अंक – प्राकृतिक सङ्ख्या – पूर्णाङ्क – अनुपातीय सङ्ख्या – वास्तविक सङ्ख्या – संयुक्त सङ्ख्या – Hypercomplex numbers – Quaternions – Octonions – Sedenions – Hyperreal numbers – Surreal numbers – Ordinal numbers – Cardinal numbers – p-adic numbers – पूर्णाङ्कको अनुक्रम – गणितीय अचल – सङ्ख्याका नाम – अनन्तता – आधार

 परिवर्तन 
Ways to express and handle change in mathematical functions, and changes between numbers.
{| style="border:१px solid #९९९; text-align:center;" cellspacing="२०"
|  || 96px || 96px ||  
|-
| अंकगणितीय || क्याल्कुलस || भेक्टर क्याल्कुलस || गणितीय एनालाईसिस
|-
||  || 96px || 96px
|-
|| Differential equations || Dynamical systems || Chaos theory
|}

अंकगणित – Calculus – Vector calculus – विश्लेषन – Differential equations – Dynamical systems – Chaos theory – List of functions

 संरचना 

आकार, symmetry, र गणितीय संरचनाको बारेमा विचार उल्लेख गर्ने।

अमूर्त वीजगणित – अङ्क सिद्धान्त – वीजगणितीय ज्यामिती – समूह सिद्धान्त – Monoids – विश्लेषन – Topology – रेखीय वीजगणित – लेखचित्र सिद्धान्त – विश्व वीजगणित – Category सिद्धान्त – Order सिद्धान्त – नाप सिद्धान्त

 Spatial relations 

A more visual variant of mathematics.
{| style="border:१px solid #९९९; text-align:center;" cellspacing="१५"
| 128px || 128px || 128px || 128px || 128px
|-
| Topology || ज्यामिती || Trigonometry || Differential geometry || Fractal geometry
|}

Topology – ज्यामिती – Trigonometry – वीजगणितीय ज्यामिती – Differential ज्यामिती – Differential topology – वीजगणितीय topology – रेखीय वीजगणित – Fractal ज्यामिती

 Discrete mathematics 

Discrete mathematics is about objects, which can only have specific states.

{| style="border:१px solid #९९९; text-align:center;" cellspacing="१५"
| 128px || || 128px || 128px
|-
| Naive set theory || Theory of computation || Cryptography || Graph theory
|}

Combinatorics – Naive set theory – Theory of computation– Cryptography – Graph theory

 गणितको प्रयोग जीवनमा 

Applied mathematics uses the full knowledge of mathematics to solve real-world problems.

Mechanics – Numerical analysis – Optimization – Probability – Statistics – Financial mathematics – Game theory – Mathematical biology – Cryptography – Information theory – Fluid dynamics

 प्रसिद्ध साध्यहरू 

These theorems have interested mathematicians and non-mathematicians.

Pythagorean theorem – Fermat's last theorem – Goldbach's conjecture – Twin Prime Conjecture – Gödel's incompleteness theorems – Poincaré conjecture – Cantor's diagonal argument – Four color theorem – Zorn's lemma – Euler's identity – Church-Turing thesis

 Important theorems and conjectures 
See list of theorems, list of conjectures for more

These are theorems and conjectures that have changed the face of mathematics throughout history.

Riemann hypothesis – Continuum hypothesis – P=NP – Pythagorean theorem – Central limit theorem – Fundamental theorem of calculus – Fundamental theorem of algebra – Fundamental theorem of arithmetic – Fundamental theorem of projective geometry – classification theorems of surfaces – Gauss-Bonnet theorem

 Foundations and methods 

Progress in understanding the nature of mathematics also influence the way mathematicians study their subject.

Philosophy of mathematics – Mathematical intuitionism – Mathematical constructivism – Foundations of mathematics – Set theory – Symbolic logic – Model theory – Category theory – Logic – Reverse Mathematics – Table of mathematical symbols

 गणित र यसको इतिहास 
See also list of mathematics history topics

Mathematics in history and the history of mathematics.

History of mathematics – Timeline of mathematics – Mathematicians – Fields medal – Abel Prize – Millennium Prize Problems (Clay Math Prize) – International Mathematical Union – Mathematics competitions – Lateral thinking – Mathematical abilities and gender issues

 गणित र अरु विधा 
Mathematics and architecture – Mathematics and education – Mathematics of musical scales

 गणितिय औजार 

Tools, that are used to do mathematics or to calculate.

Old:
 Abacus
 Napier's bones, Slide Rule
 Ruler and Compass
 Mental calculation

New:
 Calculators and computers
 Programming languages
 Computer algebra systems (listing)
 Internet shorthand notation
 statistical analysis software
 SPSS
 SAS programming language
 R programming language

*