Freesch-Sassische Dialekten

Freesch-sassisch Dialekten is een raren un öllerhaftigen Begreep för ene plattdüütsche Dialektgrupp langs de düütsche un nedderlandsche Noordseeküst in den den vörmalig freeschsprakigen Kuntreien.

 Historie vun’n Begreep 
De Begreep stammt uut dat 19. Jaarhunnerd geit op den nedderlandschen Dialektologen Johan Winkler torügg, de mit den Bregreep ene Ünnergrupp mang den plattdüütsche, nedderlandschen un freeschen Dialekten beschreven wull.Johan Winkler: Algemeen Nederduitsch en Friesch Dialecticon. 1867. 2 Bänn. Den Haag. Den Begreep hebbt eerst noch een paar Dialektologen övernamen.vgl. Cornelis Antonius Johannes Hoppenbrouwers, Geer A. J. Hoppenbrouwers: De indeling van de Nederlandse streektalen - dialecten van 156 steden en dorpen geklasseerd volgens de FFM. Assen, S. 50ff. In moderne Spraakwetenschop is he man nich meer begäng.Vgl. daarto t. B. dat Referenzwerk för de moderne Frisistik Handbuch des Friesischen. Hier steit de Begreep nich binnen  (Horst H. Munske (Ruuutgever): Handbuch des Friesischen. Niemeyer, Tübingen 2001.)

Een anner Begreep is friso-franksch, den Johan Winkler 1974 för de nedderfrankschen op freesch Grundlaag inföhren wull.  Daarto tellt to’n Bispeel de nedderlandschen Dialekten Stadtfreesch un dat Bildts mit westfreesch Substraat

Allens tohoop süüt de Spraakwetenschop den Begreep unbruukbaar för de verscheden Dialekten op freesch Substraat. De Begreep nimmt eer Betog op de frisozentrische Sicht vun Winkler, de uut Westfreesland keem un gemeensam historisch, kulturell tohoophangen Freeslannen schapen wull.

 Ümfang vun’n Freesch-Sassisch 
De Begreep faat de sassischen, also plattdüütschen, Dialekten in den vörmaals freeschsprakigen Kuntreien tohoop. Hier het Plattdüütsch dat Freesch as Volksspraak verdrängt, so dat sik verscheden stark je na Kuntrei een freesch Substraat finnt. Dat sünd besünners dat oostfreesche un noordollnborgsche Platt in Düütschland un dat Grönnengsch in den Nedderlannden, de all een oostfreesch Substraat hebbt. In dat Land Wusten is dat freesch Substraat avers meist nich ruuttokenne.

De Begreep is man düchtig inkonsistent, denn he faat bannig verscheden Dialekten tohoop. Alle Dialekten, de to de freesch-sassisch Grupp tellt, sünd to verscheden Tieden un ünner anner Ümstänn vun dat Freesch to’n Plattdüütsch övergaan un hebbt ünnerscheedlich freesche Varietäten as Substraat. So het dat Stellingwarfs kene oostfreesche man ene westfreesche Grundlaag un tellto doch to den freesch-sassischen Dialekten. Ook Inflood vun anner Spraken, so as de nedderlandsche un hoogdüütsche inflood blievt buten vör.

Varietäten, de as freesch-sasisch betekent worrn sünd:

 Grönnengsch mit Pompstersch, Westerkartiers, Stadsgronings, Noordenvelds, Hogelandsters, Oldambtsters un Veenkoloniaals
 Oostfreesch Platt mit Reiderlandsch Moormerlandsch, Krummhöörnsch, Brookmerlandsch un Börkumer Platt.
Noordollnborger Platt mit Jeverlandsch, Harlingerlandsch un Wuster Platt
 Stellingwarfs (deelwies to’n Westfäälsch Platt rekent) Henk Bloemhoff: Handboek Nedersaksische taal- en letterkunde. Van Gorcum, S. 175.

 Footnoten 

Kategorie:Plattdüütsch
Kategorie:Freesch
Kategorie:Germanistik