Landsparlament

Landsparlament betekent de Parlamente in’n Länner van de Bundsrepublik Düütschland. In’n düütschen Grundgesett (Art. 28, Art. 54 Abs. 3 GG) heet de Landsparlamente „Volksverteden van de Länner“ ().

In’n groten Deel heet dat Landsparlament Landdag () man in den Hansestäden Bremen un Hamborg heet dat Parlament Börscherschop () un in Berlin Afordentenhuus (). De Afornten in enen Landsparlament heet „Maten van’n Landdag “(, kort: MdL), oder in Berlin „Maten van’n Afordentenhuus“ (, kort: MdA), in Bremen „Maat van de Breemsche Börgerschop “ (, kort: MdBB) un in Hamborg„ Maat van de Hamborgsche Börgerschop“ (, kort MdHB)

Na dat Grundgesett is de Bundsrepublik Düütschland een Bund uut den düütschen Länner. De Länner geevt friewillig Upgaven un Tostännigkeiden an’n Bund af. De Landsparlamente drückt so de lange föderale Traditschoon in Düütschland uut.

De wichtigsten Upgaven för de Landsparlamente sind de Landsregerung to kontrolleren, Landsgesette to verafscheden un den Huushold in’n Land to bestemmen.

Unner find sik ene Översicht över de Landsparlamente in allen düütschen Länner.

 Landsparlamente in Düütschland 

  Landdag van Baden-Württemberg 

De Landdag van Baden-Württemberg () is dat Landsparlament van Baden-Württemberg un sitt in’n Huus van’n Landdag in Stuttgart. Dat Parlament het 120 Sitte, wo noch Uutglieksmandate up to komen köönt. De Legislatuurperiood duurt fiev Jaren.

Vöörlöper sind de  un de  in de Weimarer Republik. Na’n Tweden Weltkrieg sluten sik 1952 de dree Länner Baden, Württemberg-Baden un Württemberg-Hohenzollern to’n Land Baden-Württemberg tohoop, so dat sik ook de de dree Landsparlament to’n Landdag van Baden-Württemberg verenigt het.

Dat Huus van’n Landdag (), in dat’t Parlament daagt is een liekmatig veerkant Bowark in’n Slottgoorn in Stuttgart. Dat Huus, dat de Architekt Horst Linde plaant het, is 1961 upricht worrn. 2013 bet 2016 het de Architekt Volker Staab dat Bowark ümboot un instand sett.

  Bayersch Landdag 

De Bayersche Landdag () is dat Landsparlament in’n Freestaat Bayern un sitt in’n Maximilianeum in Mönken. Dat Parlament hadde in de Tied van 1950 bet 1998 204 Sitten un sied 2003 tomindsten 180 Afordente, de eren Sitt för fiev Jaren Tied kriegt.

De Historie van’n bayerschen Landdag langt bet in in’t Jaar 1311, as de eersten Landstänne in’n Hartogdom Nedderbayern to Landdagen tohoopkemen. Dat Königriek Bayern het de Landstänne 1808 upgeven, man eerst 1819 een nie Parlament inricht: de . Dat Parlament hadde twee Kamers: de   („Rieksraad“), in den de Herren uut Adel un Geestlikheid sitten, un de  („Kamer van den Afordenten“), in de Vertreder sitten, de Dat Volk wählt hadde. Na’n Eersten Weltkrieg un de Novemberrevolutschoon is de niege Landdag in’n Freestaat Bayern 1919 na Bamberg flücht, as Ernst Niekisch in Mönken de sotschalistsche Bayersche Raadsrepublik uutropen hadde. 1933 is de Bayersche Landdag, so allen in Landdage in’n Düütschen Riek, uplööst un na de eerste bayersche Landdagswahl in’n besett Düütschland 1946 wedder inricht worrn. Sied 1949 sitt de Landdag in’n Maximilianeum.

1999 geev de Bayersche Landdag den bayerschen Senaat, de tovöör de Kamer van’n Parlament was, up un is siedden so as annern düütschen een Parlament mit Een-Kamer-Systeem.

  Afordentenhuus van Berlin 

Dat Afordentenhuus van Berlin () is dat Landsparlament van’n Stadstaat Berlin.

  Landdag Brannenborg 

De Landdag Brannenborg (, ) is dat Landsparlament van Brannenborg un sitt in’n Stadtslott in Potsdam. Dat Parlament het 88 Sitte. 

  Breemsche Börgerschop 
→ Kiek ook bi: Breemsche Brögerschop

De Breemsche Börgerschop () is dat Landsparlament van Bremen

  Döringer Landdag 

De Döringer Landdag () is dat Landsparlament van Döringen.

  Hamborgsche Börgerschop 

De Hamborgsche Bürgerschop () is dat Landsparlament van Hamborg.

  Hessisch Landdag 

De Hessische Landdag () is dat Landsparlament van Hessen.

  Landdag Mäkelborg-Vörpommern 
→ Kiek ook bi: Landdag Mäkelborg-Vörpommern

De Landdag Mäkelborg-Vörpommern () is dat Landsparlament van Mäkelborg-Vörpommern.

  Neddersassisch Landdag 

De Neddersassische Landdag () is dat Landsparlament van Neddersassen.

  Landdag Noordrhien-Westfalen 

De Landdag Noordrhien-Westfalen () is dat Landsparlament van Noordrhien-Westfalen.

  Landdag Rhienland-Palz 
De Landdag Rhienland-Palz () is dat Landsparlament van Rhienland-Palz.

  Landdag van’n Saarland 

De Landdag van’n Saarland () is dat Landsparlament van’n Saarland.

  Sassisch Landdag 

De Sassische Landdag (, ) is dat Landsparlament van Sassen.

  Landdag van Sassen-Anholt 

De Landdag van Sassen-Anholt () is dat Landsparlament van Sassen-Anholt.

  Sleswig-Holsteensch Landdag 

De Sleswig-Holsteensche Landdag ook Landdag Sleswig-Holsteen (, , ) is dat Landsparlament van Sleswig-Holsteen. Dat Parlament sitt in’n Landshuus in Kiel. De Legislatuurperiood duurt 5  Jaren. Een Besunnerheid is dat för den SSW, de för de däänsche Minnerheid insteit, de 5 %-Drempel nich geld.

 Literatuur 

 Franz Greß, Ronald Huth: Die Landesparlamente. Gesetzgebungsorgane in den deutschen Ländern (= Heidelberger Wegweiser: Wegweiser Parlament und Regierung). Hüthig, Heidelberg 1998, ISBN 3-7785-2332-5. (hoogdüütsch)
 Siegfried Mielke, Werner Reutter: Länderparlamentarismus in Deutschland. Geschichte – Struktur – Funktionen, Wiesbaden 2004, ISBN 3-8252-8255-4, ISBN 3-8100-3893-8. (hoogdüütsch)

 Weblenken 
Up Platt 

Up Hoogdüütsch

 wahlrecht.de – Wahlsysteme un Wahlresultate bi allen Landagswahlen
 Översicht Wahlen sied 1946 up wahl.tagesschau.de. (Ole Verschonen: )
 Wahlen-in-Deutschland.de – Resultate bi allen Landdagswahlen

 Nawiese 

Kategorie:Land
Kategorie:Düütschland
Kategorie:Politik