Hümmlinger Platt

Dat Hümmlinger Plat is ein Dialekt vun'e Platdüütske Sprake, den överall up'n Hümmling proot wet. Dorbi bünt de Wörde in jedet Daarp anners, sodat man uppassen mut, dat de Lüe uk ne annere Uutsprake habt.

 Uutsprake 
Dennoch kan man 'n poor glike Regeln upstellen. Dat Hümmlinger Plat haf alle Konsonanten und Vokale vun't Hoogdüütske, worbi q, x, y un z besünners selten vörkoomt. Doch güvt 't oft 'n poor Unnerscheide.
Dat g wet an't Wordende wo ein hoogdüütsket ch uutproot.
 Dag [dax] (Tag)

So uk vör t un s.
 segt [zɛxt] (gesagt)
 du ligs [lɪxs] (du liegst)

Dat r wet vun de meisten ölleren Proter as rollendet R [r] realisiert. De Jüngeren daut dat al nich mehr so oft.

Oft seg man -m statt -(b)ben un -ven.
 habben [ham] (haben)
 boben [boːm] (oben)
 schriven [ʃriːm] (schreiben)

De annern Konsonanten weert all gliek wo in't Hoogdüütske uutproot.
't wet in schlotene, de up ein Konsonant endet, un opene Silben, de up ein Vokaal endet, unnerscheen. Vokale weert in opene Silben immer lang uutproot un in schlotene kot. Is ein Vokaal in'e schlotene Silbe lang, so wet he doppelt schreven.

 Grammatik 
Dat Hümmlinger Plat haf wo't Hoogdüütske drei Genera: masculinum, femininum un neutrum. De bestimten Artikel dorto bünt den, de un dat; de unbestimten ein, eine un ein. De weert aver nur in'e Eintaal unnerscheen. Oft wet den Artikel to  'n,  'e un  't karter mookt. In'n Pluraal gaat den Unnerscheid veloorn, den bestimten Artikel is de.

 Verben 
De lichten Verben weert na folgende Tabelle konjugiert.
 Persoon  Verbfoorm Präsens(Normalet Verb)  Verbfoorm Präteritum(Normalet Verb)  Verbfoorm Präsens(Stam up -m)  Verbfoorm Präsens(Vokaalwessel)  Verbfoorm Präsens(Karten Vokaal(Stam up -t))  Verbfoorm Präteritum(Vokaalwessel)  ween  ween Präteritum  habben  weern Grundfoorm  spel-en  -  kom-en  sei-n  et-en  (daun)  ween  -  habben  weern ik  speel  speel-de  koom  sei  eet  dö  bün  waas  hab  weer du  speel-s  speel-des  kum-ps  süchs  es  döö-s  büs  waas  has  wes he/se/it  speel-t  speel-de  kum-p  süch  et  dö  is  waas  haf  wet wi  speel-t  speel-den  koom-t  sei-t  et-et  döö-n  bünt  waarn  habt  weert i  speel-t  speel-den  koom-t  sei-t  et-et  döö-n  bünt  waarn  habt  weert de  speel-t  speel-den  koom-t  sei-t  et-et  döö-n  bünt  waarn  habt  weert Partiziep I  spel-end  -  kom-end  sei-nd  et-end  (dau-nd)  -  -  -  - Partiziep II  speel-t  -  kom-en  sei-n  et-en  (daan)  ween  -  ham  woorn

 Pronomen 
  Subjekt (betoont)  Objekt  Possessiev (mas)  Possessiev (fem/Pl)  Possessiev (neu)  Possessiev (Sub) 1. Sing  ik (ikke)  mi  mien  mine  mien  mient 2. Sing  du  di  dien  dine  dien  dient 3. Sing (mas)  he (hey)  üm  sien  sine  sien  sient 3. Sing (fem)  se (sey)  eer  eern  ere  eer  eert 3. Sing (neu)  it (dat/ditte)  it  sien  sine  sien  sient 1. Plu  wi  us  usen  use  use  uset 2. Plu  i  jau  jaun  jaue  jau  jaut 3. Plu  de (dey)  de  (d)eern  (d)ere  (d)eer  (d)eert
 Pluraal 
Bi't moken vun'n Pluraal güvt 't 'n poor Besünnerheiten.
So gaat oft ein finalet d veloorn.
 dat Leid (das Lied) / de Leier (die Lieder)
 dat Kind (das Kind) / de Kinner (die Kinder)

Uk ännert ein poor Wörde eern Stamvokaal.
 dat Glas (das Glas) / de Glöse (die Gläser)

Mookt beidet:
 dat Rad (das Rad) / de Röe (die Räder)

Oder habt eine gans annere Mehrtaal.
 de Kau (die Kuh) / de Kaje (die Kühe)
 den Mann (der Mann) / de Kerlze (die Männer/die Kerle)

Kategorie:Spraakvarietät
Kategorie:Plattdüütsch