Zhu Xi

Zhu Xi ( , ook   „Meester Zhu“ oder ; * 18. Oktober 1130 in Youxi, Fujian – † 23. April 1200) was een chineeschen Philosooph, Historiker, Dichter, Kalligraaf un ook een Politiker in de Tied vun de Song-Dynastie. He harr groten Inflood up den Neo-Konfuzianismus un dreeg stark to de chineesche Philosophie bi. He geev de Veer Böker un Kommentaren daarto ruut; de vandaag de wichtigsten Texten in’n konfuziaanschen Kanon sünd un van 1313 bet 1905 ook een wichtigen Deel vun Beamtenexamen in’n Kaiserriek China weren. 

He harr de klassischen chineeschen Schriften studeerd un deen meermaals as enen Beamten. In sienen Leven schreev he meer as eenhunnerd Böker, het tallrieke Warken ruutbrocht un  vele Studenten ünnerricht, de een groten Deel van sienen Gespreken schriftlik uptekend hebbt. Siene Grundlaag weren de Leren van den Cheng-Brödern, de uutbuud het, besunners de Theorien to Li (Moraal) un Qi (Lèvenskraft).

 Lèven 
De Familie van Zhu Xi kam uut de Regioon Huizhou, in’r Midden van China. Zhu Xi worde den 18. Oktober 1130 man in Fujian, ene Provinz bi de chineeschen Süüdküste, boren, wat to de Tied de Song-Dynastie berherrsche. Sien Vader arbede hier as enen Beamten. Na dat de Vader uut den Amt verafscheed worde, nadem dat de bekritteld hadde woans de Song-Dynastie, de to de Tied Süüdchina beherrsche, de Jin-Dynastie in’n Noorden, de tunguusche Jurchen beherrschen, to beswichten versochte, underrichte he Zhu Xi tohuse. Vèle Geschichten beschrivt Zhu Xi as enen nieschierigen, man ook ooldkloken Jungen. As sien Vader 1143 doodblèven was, underrichten enne Hu Xian, Liu Zihui un Liu Mianzhi, de Fründe van sienen Vader. 1148 bestund he, nu 19 Jare oold, dat Beamtenexamen un kreeg enen Beamtenposten in’r Stad Tong’An in Fujian. He dene daar van 1153 bet 1156. Ook 1153 begunn he dat Studium bi Li Tong, de na de neo-konfuziaanschen Traditschonen van Cheng Hao un Cheng Yi lere.

rechts|duum|300x300px|Statur van Zhu Xi in de Bailudong-Akademie in den Lushan-Bärgen
Na dat he lange Tied nich as enen Beamten deend hadde, kreeg he 1179 enen niegen Posten in den Militärdistrikt van Nankang bi Ganzhou, wat vandage binnen de chineesche Provinz Jiangxi liggt. Hier hale he de Bailudong-Akademie (), ene van den veer groten Akademien in’n oolden China, wedder in’t Lèven.

Na dat sik mennigeen wichtigen Beamten in siene Ere afsnèden föle, vanwègen dat Zhu Xi se as undüchtig schulden un œnen vœrhoolden hadde, dat se sik smeren latet, setten se Zhu Xi up unwichtige Posten trügge. As se enne al enige Male trüggesetted hadden, verafscheden se Zhu Xi gans uut den Beamtendeenst. Sien Wedderpart, besunders sien Gègensmann Han Tuzhou, smeet enne vele Verbrèken vœr un de Wedderpart tègen enne brochte dat Ansöken för siene Exekutschoon in, so dat se den 69 Jare oolden Zhu Xi den 23. April 1200 henrichten.

1208, acht Jare na sienen Dode, spreek de Songkeiser Ningzong Zhu Xi van den Verbrèken frie un ere enne med den postumen Titel Wen Gong (). Ümme 1228 ere de Keiser Lizong enne med den Adelstitel Hertog van Hui (). 1241 kreeg he een Denktavel in’n konfuziaanschen Tempel in Qufu. Vandage vereert een Zhu Xi in China as enen van den konfuziaanschen Twelv Philosopen.

Leren
De veer Böker
In de Song Dynastie gelden Zhu Xi siene Leren as unorthodox, vele Studeerde bekèken se also os enen Wedderspröök to den Leren betto. Zhu Xi befate sik besunders med konfuziaanschen Veer Bökern, stats dat Yi Jing as ander neokonfuziaansche Philosophen. För all de veer Böker schreev he lange Kommentare, de in siene Tied nich veel Lüde beachten. Man läter worden siene Kommentare de Standardkommentare to den veer Bökern un weren de Grundlage för de Beamtenexamen in China un de Underricht in den klassischen konfuziaanschen Texten.Red Pine, Poems of the Masters, Copper Canyon Press, 2003, p. 164.

De Borns för den niegen Uutgangspunkt den Konfuzianismus to bekieken, find sik al in Wärken van den Cheng-Brödern: Cheng Hao un Cheng Yi. Zhu Xi fate düsse Leren in enen Systeem tohope un arbede daar ene egen Philosophie van uut.Lianbin Dai: From Philology to Philosophy: Zhu Xi (1130–1200) as a Reader-Annotator. In:  Anthony Grafton, Glenn W. Most (Heruutgevers): Canonical Texts and Scholarly Practices: A Global Comparative Approach, Cambridge: Cambridge University Press, 2016, S. 136–163 (136).
Inflood un Arv
Zhu Xi sien Tempel in Huishan |220px|thumb
In Tied vun 1313 bet 1905 weren Zhu Xi sien Kommentaren to de veer Böker de Grundlaag för dat Beamtenexamen in dat chineesche KaiserriekChan 1963: 589/> Siene Leren nemen Inflood op Neo-Konfuzianer so asWang Fuzhi un överleev ook de Kultuurrevolutschoon. 

Zhu Xi harr ook in Japan, wo he as  bekannt is, un Korea, wo sien Naam ), groten Inflood. Justso neem he Inflood op den Konfuzianismus in Vietnam.

Na dat Life-Magazin is Zhu Xi op den 44. Platz vun de wichtigsten Personen in letzte Jaardusend.

Zhu Xi siene Nakamen arvt, so as de Nakamen vun Konfuzius un anner wichtiger konfuziaansche Denkers, den Titel ,<ref name="BrunnertHagelstrom2013"> H. S. Brunnert, V. V. Hagelstrom: Present Day Political Organization of China, Routledge, S. 494.}}Chang Woei Ong: Men of Letters Within the Passes: Guanzhong Literati in Chinese History,Harvard University Asia Center, S. 132, wat so veel Geleerten vun de fiev Klassikers heet.Charles O. Hucker:"A Dictionary of Official Titles in Imperial China, Peking University Press, S. 569

 Kalligrafie 
Zhu Xi hadde al as een Kind begunnen chineesche Kalligraphie to öven. He lere eerst den Stil van Cao Cao, man läter man de Règelschrivt van Zhong Yao un un de Loopschrivt van Yan Zhenqing sien Swaarpunkt. Siene kalligraafschen Wärke sind man in Stücksken un unvullständig nablèven. De meesten Wärke sind verlustig gaan. Siene nablèven Wärke bewaart dat Nanjing Museum, dat Pekingpalastmuseum, Liaoning Musuem, Taipeimuseum un dat Natschonalmusuem Tokio up. Welke Stücke find sik ook in privaten Kollektschonen.
duum|500x500px|Kalligraafsch Wärk van Zhu X

Zhu Xi sien kalligraafschen Stil kreeg Lov, dat he de Kalligrafie uut de Tied van de Han- un Wei-Dynastie good weddergivt. Siene Strèke gelden för week, rund un smödig, man doch fleten sunder Sleven un Snören oder een abrupt Rœgen van den Hand.

 Nawiese 

 Litteratuur 
 Chan, Wing-tsit: CHU HSI. In: Herbert Franke (Heruutgèver), Sung Biographies, Wiesbaden 1976, ISBN 3-515-02412-3, Band 1, S. 282–290.
 Kenji Shimada: Die neo-konfuzianische Philosophie. Die Schulrichtungen Chu Hsis und Wang Yang-mings. 2. Aufl. Reimer, Berlin 1987. (= Marburger Studien zur Afrika- und Asienkunde, Ser. B; 9.)
 Martin Korenjak: Geschichte der neulateinischen Literatur. C. H. Beck, München 2016, S. 152–153.
J. Percy Bruce:  Chu Hsi and His Masters, Probsthain & Co., London, 1922.
Daniel K. Gardner: Learning To Be a Sage,  University of California Press, Berkeley, 1990.  .
Bruce E. Carpenter: 'Chu Hsi and the Art of Reading', in: Tezukayama University Review (Tezukayama daigaku ronshū),  Nara, Japan, Nr. 15, 1977, S. 13–18. .
Wing-tsit Chan, Chu Hsi: Life and Thought (1987).  .
Wing-tsit Chan, Chu Hsi: New Studies. University of Hawaii Press: 1989.  .
D. Gedalecia: "Excursion Into Substance and Function." Philosophy East and West. 1974 Band. 4, S. 443–451.
Hoyt Cleveland Tillman: Utilitarian Confucianism: Ch‘en Liang's Challenge to Chu Hsi (1982).
Wm. Theodore de Bary: Neo-Confucian Orthodoxy and the Learning of the Mind-and-Heart (1981).
Wing-tsit Chan (Heruutgèver): Chu Hsi and Neo-Confucianism (1986).
Donald J. Munro: Images of Human Nature: A Sung Portrait (1988).
Joseph A. Adler: Reconstructing the Confucian Dao: Zhu Xi's Appropriation of Zhou Dunyi (2014).
 Lianbin Dai: "From Philology to Philosophy: Zhu Xi (1130–1200) as a Reader-Annotator" (2016). In: Anthony Grafton, Glenn W. Most (Heruutgèvers):Canonical Texts and Scholarly Practices: A Global Comparative Approach, Cambridge: Cambridge University Press, 2016, 136–163.
 Weblenken 

 DNB-Katalog




Kategorie:China
Kategorie:Mann
Kategorie:Boren in dat 12. Johrhunnert
Kategorie:Storven in dat 13. Johrhunnert
Kategorie:Dichter
Kategorie:Kalligraph
Kategorie:Historiker
Kategorie:Philosoph
Kategorie:Politiker
Kategorie:Konfuzianismus