Brasilien

Brasilien (offiziell de Bundsrepubliek Brasilien, Portugeesch: Brasil oder República Federativa do Brasil), plattdüütsch ook Brunsilgen, is en Land in Süüdamerika un grenzt an Franzöösch-Guyana, Surinam, Guyana, Venezuela, Kolumbien, Peru, Bolivien, Paraguay, Argentinien, Uruguay un an den Atlantik.

Brasilien is mit sien 8.514.215 km² dat gröttste Land vun Süüdamerika (dat ümfaat meist de Hälft vun düssen Kontinent) un dat föfftgröttste Land up de Eer (bloß Russland, Kanada, China un de USA sünd noch grötter). In Brasilien leevt bi 191 Millionen Minschen.

 Landsnaam 
De Landsnaam kümmt vun de Brunsilgen- oder Brasilholtboom (Paubrasilia echinata).Fausto, Boris (1999). A Concise History of Brazil. Cambridge University Press. p. 9. ISBN 978-0-521-56526-4. So heet dat Land op Platt justso as dat Holt Brunsilgen.„Brunsilgen“, Mecklenburgisches Wörterbuch, digitalisierte Fassung im Wörterbuchnetz des Trier Center for Digital Humanities, Version 01/25, <https://www.woerterbuchnetz.de/MeckWB?lemid=B05053>, abgerufen am 11.07.2025.„Brunsiljen-holt, n.“, Westfälisches Wörterbuch, digitalisierte Fassung im Wörterbuchnetz des Trier Center for Digital Humanities, Version 01/25, <https://www.woerterbuchnetz.de/WWB?lemid=B05887>, abgerufen am 11.07.2025. Vundaag seggt de Plattdüütschen meist so as op Hoogdüütsch Brasilien.

Wo de Naam för dat Bruunsilgenholt vun afkümmt is unklaar. Villicht kümmt dat vun dat portugeesche brasa Barnsteen.

Dat Land heet bi de Portugesen eerst Terra de Santa Cruz Land vun dat Hillige Krüüz,Daly, Charles P. (1880). "Maps and Map-making Before Mercator". The Popular Science Monthly. Bonnier Corporation. 473–495, see page 493. ISSN 0161-7370. Archived from the original on 15 February 2024. Retrieved 16 June 2015. man See- un Kooplüüd seden Terra do Brasil wegen den hannel mit den Brunsilgenholt.Jean de Léry (1990). History of a Voyage to the Land of Brazil, Otherwise Called America. University of California Press. p. 242. ISBN 978-0-520-91380-6. Archived from the original on 15 February 2024. Retrieved 16 June 2015. Afkört to brasil is dat denn offtischele portugeesche Namm worrn vun den de Naams in den meisten annern Spraken afstammt.

 Korte Historie 
Johrdusendelang hefft in de Kuntreien vun den Amazonas-Stroom un an de Küst vun Brasilien Indianers wahnt. Dat weern Hunnerten vun Stämm, de to en poor gröttere Völker tohören doot, besunners to de Guaraní, de Tupi un de Ge.

An'n 22. April 1500 hett de portugeesche Seefohrer Pedro Álvares Cabral in dat hüdige Porto Seguro de Küsten vun Brasilien för de Kroon vun Portugal ünner Beslag nahmen. Vun 1530 af an sünd ok Siedlers nah Brasilien hentagen un de eersten Zuckerplantagen sünd in Salvador de Bahia un in Pernambuco upmaakt wurrn. In dat 18. Johrhunnert kemen de Grafen vun Pombal un de Portugesen nehmen dat Land noch faster in'e Hand. Portugeesch is dormols de offiziell Spraak wurrn. Dormols sünd ok de Jesuiten ut dat Land verdreven wurrn, vunwegen dat se sik achter de Indianers stellen. 

1807 is dat königlich Huus vun Portugal ünner König Johann VI. vör Napoleon sien Armee utknepen nah Brasilien. Vun düsse Tiet af an is Rio de Janeiro de Fakto de Hööftstadt vun dat Riek vun Portugal wurrn. Vördem harr Portugal en Monopol för den Hannel mit Brasilien harrt, man nu weer dat Land vun Napoleon besett un de Havens vun Brasilien mössen nu open maakt weern för engelsche Scheep, dormit dat Land nich in de Isolatschoon dreev. In düsse Tiet weer Rio de Janeiro en Zentrum vun Macht un Hannel. De Natschonalbibliothek is dormols grünnt wurrn un de eersten Universitäten vun Brasilien sünd upmaakt wurrn. 
As König João 1821 nah Portugal torüchföhr, bleev sien Söhn Pedro IV. as Regent in dat Land. 1822 hett he de Unafhängigkeit vun Portugal utropen un hett sik den de Kroon upsetten laten as Kaiser Pedro I. vun Brasilien. Dree Johr later hett Portugal de Unafhängigkeit gellen laten. 1831 folg up Pedro I. de nee Kaiser Pedro II..
1889 smeet de nee Elite vun Koffibaronen de Monarkie üm un stell en Bundrepublik up de Been. Bit 1930 hefft in Brasilien de Grootgrundbesitters in de Regeern dat Seggen harrt. In de 1930er Johren hett Getúlio Vargas en Militärregeern anföhrt. Dormols is in Brasilien eerst de Industrie so richtig up'e Been kamen. As Vargas 1945 aftreden is, güng dat mit de Demokratie los, man 1964 hett al wedder dat Militär nah de Macht grepen. 
Eerst 1984 geev dat en sinnigen Övergang nah en Börgerregeern. Vun dor af an is de demokraatsche Traditschoon in't Land wieder utboot wurrn.

 Indelen vun dat Land 
Brasilien sett sik tohopen ut 26 Staten un een Bundsdistrikt. De sünd tohopenfaat in fiev Landschappen:
Region Noord
Acre (1)
Amapá (3)
Amazonas (4)
Pará (13)
Rondônia (21)
Roraima (22)
Tocantins (26)

Region Middel-West
Bundsdistrikt (27)
Goiás (8)
Mato Grosso (10)
Mato Grosso do Sul (11)Region Noordoost
Alagoas (2)
Bahia (5)
Ceará (6)
Maranhão (9)
Paraíba (14)
Pernambuco (16)
Piauí (17)
Rio Grande do Norte (19)
Sergipe (25)Region Süüdoost
Espírito Santo (7)
Minas Gerais (12)
Rio de Janeiro (18)
São Paulo (24)

Region Süüd
Paraná (15)
Rio Grande do Sul (20)
Santa Catarina (23)295px|Staten vun Brasilien

 Demografie 
 Inwahners 
In Brasilien wahnt mehr Minschen as in jichens en anner Land in Süüdamerika. Wat de Inwahners angeiht, is Brasilien dat föfftgröttste Land in de Welt. 2005 weern dat 184.184.264 Lüde. An’n Anfang vun dat 20. Johrhunnert hett Brasilien bi 18 Mio. Inwahners tellt. Dat sünd nu meist tein mol so veel. 
WESP: historical demographical data. 

De Minschen kaamt ut ganz verscheden Völker un hefft sik vermengeleert ut Afrikaners, Europäers un Indianers. Afrikaansche un indiaansche Kulturen leevt woll in dat Land wieder, man an un for sik höört Brasilien to de Westlich Kultur mit to. Meist 3, 1 Mio. Brasilianers stammt vun Japaners af un leevt to'n groten Deel in'n Süden. Dat is up de Eer de gröttste Grupp vun Japaners buten Japan.

 Indianers 
Üm un bi 750.000 Brasilianers höört to de Indianers to. De gröttste Deel leevt in de Kuntreien vun den Amazonas-Stroom in den Regenwoold. Bi 12 % vun dat Land vun Brasilien höört hüdigendags to de Indianerkuntreien to. 

 Spraak 
De Portugeesche Spraak is de offiziell Spraak. Veel Brasilianers spreekt man düsse ene Spraak. Anner Spraken sünd besunners Italieensch, Spaansch, Engelsch un Düütsch. Ok Plattdüütsch warrt hen un wenn snackt.

De düütschen Varietäten sünd:

 Riograndenser Hunsrücksch 
mit co-offischellen Status in:
Santa Catarina
Antônio Carlos
Rio Grande do Sul
Santa Maria do Herval

 Pomerano (Plattdüütschen Varietät)
mit co-offischellen Status in:
Espírito Santo
Domingos Martins
Laranja da Terra
Pancas
Santa Maria de Jetibá
Vila Pavão
Santa Catarina
Pomerode
Rio Grande do Sul
Canguçu
Rondônia
Espigão do OesteOntem e hoje : percurso linguístico dos pomeranos de Espigão D'Oeste-RO
Lüüd in de Stadt Santa Leopoldina (Bundsstaat Espírito Santo) snackt ok Pomerano. 

 Plautdietsch (Plattdüütschen Varietät)
 in Auhagen, Boqueirão, Colonia Lapa, Colonia Medici, Colonia Nova, Concórdia, Gnadental, Neu-Hoffnung, Neu-Witmarsum, Waldheim, WitmarsumNomes Mennonitensiedlunge in de Plautdietschen Wikipedia 

 Baiersch (Tiroler Baiersch)

 Alemannsch (Vorarlbargsch Alemannsch) 

 Donauschwäbsch

 Jiddisch

Kiek dorto ok: Brazilian German

 Religion 
Um un bi 75 % vun de Inwahners sünd röömsch-kathoolsch, man de Protestantschen Karken weert gau grötter. In den Noordoosten vun't Land gifft dat ok allerhand Anhängers vun Candomblé. Dat is en Gloven, den Slaven ut Afrika mitbröcht hefft. 

 Städer 
De bekanntesten Städer sünd: 

 São Paulo
 Rio de Janeiro 
 Belo Horizonte
 Curitiba
 Porto Alegre
 Recife
 Fortaleza
 Salvador de Bahia.

Rio de Janeiro wer meest 200 Johr lang Hööftstadt van Brasilien, ober 1960 hebbt se Brasília dor to maakt. Rio is aber de bekannste Stadt van Brasilien. Dat liggt ton Eenen an de Karneval und ton Annern an de Stranden, de to de besten van de ganze Welt hören söllt. Tourismus is darüm in Rio, ober ok in Brasilien insgesamt, ganz wichtig. 

 Borns 

 Websteden 

Kategorie:Land
Kategorie:Süüdamerika
Kategorie:Brasilien