Peru

Peru (Spaansch: República del Perú; Quechua un Aymara: Piruw) is een Land in dat westliche Süüdamerika. Dat grenzt na Noorden hen an Ecuador un an Kolumbien, in’n Oosten an Brasilien, in’n Süüdoosten an Bolivien, in’n Süden an Chile un in’n Westen an'n Pazifik. Dor leevt 28.302.604 Inwahners (16. Mai 2006) up 1.285.220 km². Dat sünd 22,02 Inwahners/km².

 Staat 
Peru is en parlamentaarsche Demokratie. De Hööftstadt is Lima. Hööft vun den Staat is de Präsident Alan García Pérez. Baas vun de Regeerung is siet September 2010 José Antonio Chang.

 Historie 
Ehr de spaanschen Conquistadores dat Land erovert hefft, is Peru dat Hart vun dat Riek vun de Inkas ween. De Hööftstadt weer dormols Cuzco. 1572 hefft de Spaniers dat Land innahmen un bit to de Unafhängigkeit is dat in ehre Hand bleven. Peru is an’n 28. Juli 1821 unafhängig wurrn vun Spanien. Vun de Tied af an hefft sik Militärs un Börgerslüde afwesselt mit de Regeerung. Ok hett dat mol Diktaters geven un mol demokraatsche Regeerungen. Twuschen 1836 un 1839 steek Peru in eene Konföderatschoon mit Bolivien tohopen. Vun 1864 bit 1866 hett Peru sik in en Krieg mit Spanien slahn. Dor güng dat üm de Guano-Eilannen (de Ballestaseilannen) vör Peru siene Küst bi. Spanien harr eene vun düsse Inseln besett' un so geev dat Krieg. Peru hett düssen Krieg wunnen, ok vunwegen de Hölp vun Ecuador, Bolivien un Chile. 
Twuschen 1879 un 1883 hett Peru, tohopen mit Bolivien, den so nömmten Salpeterkrieg gegen Chile föhrt. Chile weer dormols in den Küstenstreek vun Peru inbraken un harr sik in'e Wösten fast sett. Dor weer bannig veel kostbar Solt to finnen. Peru hett düssen Krieg verlaren un möss denn twee Provinzen an Chile afgeven. 

Vun 1980 bit 1992 weern de Inwahners vun Peru dalböögt unner de Gewalt vun de maoistische Terrorgruppe Sendero luminoso (Lüchtpadd). De harr sik vörnahmen, de Ordnung, de in Peru bestahn dö, üm to smieten. Um un bi 30.000 Minschen sünd dor bi umkamen, as düsse Grupp brutal tokehr güng. Dat is taxeert wurrn, datt de Geld-Schaden sik alltohopen up 29,5 Milliarden Euro belopen deit. Man de Anföhrers sünd 1992 gefangen sett wurrn.

 Städer 
De gröttsten Städer sünd Lima (7.363.063 Inwahners), Trujillo (861.044), Arequipa (860.000), Callao (824.329), Chiclayo (634.600) un Iquitos (400.000).

 De Deele vun dat Land 
Vunwegen de Verwaltung is dat Land updeelt in 24 Regionen (regiónes ok departamentos) un een konstitutionelle Provinz (Provincia Constitucional). De Regionen sünd updeelt in Provinzen (provincias) un Distrikte (distritos).
miniatur|180px|left|Regionen in Peru

 Nr. Region km² Inwahners  (2007)   Hööftstadt 1. Amazonas 39.249,13 375.993 Chachapoyas 2. Ancash 35.914,81 1.063.459 Huaraz 3. Apurímac 20.895,79 404.190 Abancay 4. Arequipa 63.345,39 1.152.303 Arequipa 5. Ayacucho 43.814,80 612.489 Ayacucho 6. Cajamarca 33.317,54 1.387.809 Cajamarca 7. Cusco 71.986,50 1.171.403 Cusco 8. Huancavelica 22.131,47 454.797 Huancavelica 9. Huánuco 36.848,85 762.223 Huánuco 10. Ica 21.327,83 711.932 Ica 11. Junín 44.197,23 1.225.474 Huancayo 12. La Libertad 25.499,90 1.617.050 Trujillo 13. Lambayeque 14.231,30 1.112.868 Chiclayo 14. Lima 34.948,57 8.445.211 Lima Callao 146,98 876.877 Callao Lima Metropolitana 2.672,28 8.482.619 Lima Region Lima 32.129,31 839.469 Huacho 15. Loreto 368.851,95 891.732 Iquitos 16. Madre de Dios 85.300,54 109.555 Puerto Maldonado 17. Moquegua 15.733,97 161.533 Moquegua 18. Pasco 25.319,59 280.449 Cerro de Pasco 19. Piura 35.892,49 1.676.315 Piura 20. Puno 71.999,00 1.268.441 Puno 21. San Martín 51.253,31 728.808 Moyobamba 22. Tacna 16.075,89 288.781 Tacna 23. Tumbes 4.669,20 200.306 Tumbes 24. Ucayali 102.410,55 432.159 Pucallpa Peru 1.285.197,60 27.412.157 Lima

 Inwahners 
Peru is blangen Bolivien un Guatemala en vun de dree Länner, wo de meisten Inwahners Indianers sünd. Vun de Peruaners höört 45 % to de Indianers to. Tomeist sünd dat Lüde, de Quechua (40 %) oder Aymara (5 %) snacken doot. 37 % vun de Inwahners sünd Mestizen, 15 % stammt ut Europa un 3 % to'n Deel ut Afrika un to’n Deel ut Asien. 

 Weblenken 
 Portal vun de Peruaner en Düütschland (up spaansch)
 Instituto Nacional de Estadística e Informática del Peru

Kategorie:Land
Kategorie:Süüdamerika