Freesche Spraken

De freeschen Spraken (, i, ) is en Grupp van westgermaansche Talen. Dat Freesch word in de Noord-Nedderlannen (Provinz Freesland un en paar Logen in de Provinz Grunneng) un in wat lüttjeder Streken in Düütschland, in de Bunnslanden Neddersassen un Sleswig-Holsteen snackt. 

Dat gift de Menen, dat dat Freesch neet blot en Taal is, man en hele Taalgrupp, umdat de dree Twillen van de freeske Spraak düdelk verscheden bünd: de Snackers könen sük bold neet mitnnaner unnerhollen. Dat gift dat Westfreesch, dat Oostfreesch un dat Noordfreesch. Dat Benömen geiht faken wat döörnanner mit de Betekens van Spraken, wat vandag ok in de Freeslannen proot worden, man neet Freesch bünd. So word de westfreesche Spraak in de Nederlannen blot "Freesch" ("Frysk") of "Westerlauwers Freesch" nömd umdat Westfreesch al na en Streektaal in Noord-Holland wiest.

 Klassifikatschoon 
De freeschen Spraken sünd een Telgen binnen dat westgermaansche. Se billt mit Enegelsch un Plattdüütsch de noordseegermaanschen Spraken. Besünners mit dat engelsche givt dat noch enegere Övereenkümst so dat de twee de anglo-freesche Grupp billt.

 Twiegen un Ünnerdelen vun de Freesche Spraakgrupp 
Dat Freesch kann so indeeld worden:

 Noordfreesch
 Eilandnoordfreesch
 Sylter Freesch (Sölring)
 Föhr-Amrumsch Freesch (Feering-Öömrang)
 Helgolandsch Freesch (Halunder)
 Fastlandnoordfreesch
 Noordergoesharder (Hoorning)
 Middelgoesharder
 Südergoesharder (al utstürven)
 Wiedingharder
 Halligfreesch (binah utstürven)
 Bökingharder (Mooring)
 Karrharder (binah utstürven)
 Oostfreesch (ok Oosterlauwersk Freesch)
 Werserfreesch (utstürven)
 Wangerooger Freesch (um dat Jahr 1950 utstüven)
 Wusterfreesch (um dat Jahr 1700 utstürven)
 Harlinger Freesch (utstürven)
 anner Dialekten (utstürven)
 Eemsfreesch
 Saterfreesch
 anner Dialekten in't westelke Oostfreesland un Grunneng (utstürven)
 Westfreesch (ok Westerlauwersk Freesch)
 Fastlandsfreesch
 Klaifreesch
 Woldfreesch
 Südhoekfreesch
 Hiddelopisch Freesch
 Oost- un Westterschellingsch
 Schiermunkoogsch

In de Freesche Städer in Fryslân word en Mischtaal mit Nedderlanske Woorden un freesche Grammatik proot, dat Stadtsfreesch. Man dit Spraak word neet to dat Freesch rekent. Dat Stellingwarfs un dat Grunnengs (beid Nedersasske Dialekten) hebben en Freesch Infloot, nett as dat oostfreesch Platt.

 Verscheden freesche Wöör 
Achteran weert de Wöör in verscheden freeschen Spraken un Dialekten vergleken. Denn kann een sik al en beten vörstellen, wat for'n Unnerscheed dat dor gifft.

Plattdüütsch  Ooldfreesch  Frysk  Halunder  Sölring Fering MooringNa: Sjölin, Bo/Walker, Alastair/Wilts, Ommo: Frasch Uurdebök. Wörterbuch der Mooringer Mundart. Neumünster 1988 SeelterskNa: Fort, Marron: Saterfriesisches Wörterbuch. Hamburg 1980 „Fatt“  fet  fet  fat  fat  feet tan, feet  Fät „Mann“  mon  man  man  man, karming  maan, karmen moon, karmen Mon „Maant“  monath  moanne  muunt  muun  muun  moune  Mound „Rad“  fial, hwel, reth, thial  tsjil, red  rat, wel  weel  wel  fiilj  Jool, Rääd „anner“  othar  oar  uur  üder  öler (ööder) ouder  uur „fiev“  fif  fiif  fiuw  fif fiiw fiiw  fieuw „us“  us  ús  is  üüs  üs  üs  uus „Küken“    hinnepyk  sikkelk  hen'k  hen'k  schükling  Suken „Kark“  tziurke  tsjerke  kark  serk  sark  schörk  Säärke leggen  ledza  lizze  lai  lii  lei  leede  lääse „Ross“  hors  hynder  hings  hingst  hingst  haingst  Hoangst „Mess“  mes, sax   mes  knüf  knif  knif  knif  Soaks „Fohrrad“ -  fyts  rat  weel  wel  fiilj  (Foar-)Rääd

 Frisistik 
De Wetenschop, de freesche Spraken in allen eren Perioden un Varietäten uutforschen deit, heet Frisistik oder Freesche Philologie.

 Kiek ok bi 
 Ooldfreesch
 Oostfreesch (Spraak)
 Frysk
 Saterfreesch

 Weblenken 

 Literatuur 
 Vilhelm Tams Jörgensen: Snaak friisk!: interfriisk leksikon, Breedsteed, 1993, 2. Uplaag, ISBN 3-88007-215-9
 Horst H. Munske, Nils Århammar u. a. (Ruutgevers): Handbuch des Friesischen. Walter de Gruyter, Tübingen 2001, ISBN 3-484-73048-X 

 Borns 

Kategorie:Spraak
Kategorie:Oostfreesland
Kategorie:Freesch