De Gerechten mank de Völker

De Gerechten mank de Völker is nah den 2. Weltkrieg de Begreep för Lüde, de süms keen Juden sünd, man jem ehr Leben insett hefft, üm Jöden ut de Hannen vun de Nazi-Verbrekers un vör den Holocaust to redden.
[[Datei:Righteous Among the Nations medal simplified.svg|mini|Medaille De Gerechten mank de Völker – Wer ümmer en Minschenleven reddt, hett darmit ok en ganze Welt rett''']]

 Achtergrund 
Dat plattdüütsche un düütsche Woort Volk bedutt nich datsülbige, wat dat hebreesche Woort Goj seggen deit. Dat heet woll ok Volk, man dat bedutt jümmers ok dat, wat in use Spraak een Heide is. Also een, de nich to Gott sien Volk höört un dorüm ok nich den Globen an düssen Gott hett. Dorüm sünd de Gerechten mank de Völker de Lüde ween, de nich to dat Volk vun de Jöden tohören döen un dorüm annernvorsik nix vun de Jöden ehren Gott afwüssen, man de denn doch gode Minschen weeren un sik an Gott holen döen. 

Dormals hefft de Jöden dat so verstahn, dat bloß de Jöden süms sik an all Gesetten un Vörschriften holen mössen, so as de in de Torah (de fiev Böker vun Mose in de Bibel), man ok in de Mischnah un de Gemara un in de Tradition uptellt sünd. 613 Geboden mössen de Jöden holen, man bi de annern Völker weer dat genug, wenn se bloß de wichtigsten annehmen döen, so as de in de Geboden vun Noah upschreven sünd. 
 Hüdigendags 

Vun 1963 af an gifft dat een Kommission ünner dat Leit vun den Böversten Gerichtshoff in Israel, de hett den Updrag, düssen Namen un düsse Ehr vun de „Gerechten mank de Völker“ to vergeven. Dor is genau bi fastleggt, wo up keken weern schall.

Een Minsch, de upnahmen warrt ünner „De Gerechten mank de Völker“ kriggt een Medaille mit sienen Namen un een Urkunn. Babenhen warrt sien Naam an de Wall of Honour (Ehrenmuur) in De Gerechten ehren Gaarn in Yad Vashem in Jerusalem anslahn. Up de Medaille steiht een Spröök ut den Talmud (Mischna, Traktat Sanhedrin), de ok in den Koran binnen steiht:

„Jeder, de dat Leben vun eenen Minschen redden deit, de hett dormit sotoseggen een ganze Welt rett“

Düsse Ehr warrt den Minschen süms, de dat verdeent hett oder siene Verwandten in Israel oder in jem ehr Heimat tospraken.

Fröher is ok een Boom för jeden plant wurrn, man dor gifft dat upstunns nich mehr genug Platz för.

Hüdigendags gifft dat 20.757 Manns- un Froonslüde, de düssen Namen as „De Gerechten mank de Völker“ dregen doot (Januar 2005). Dormank sünd 410 Düütsche un 84 Lüde ut Österriek. Dat schall so lang wietermaakt weeren mit düsse Ehrungen, as dor üm nahfraagt warrt.

De Gerechten mank de Völker kriegt een monatlich Ehrengeld'' un sünd sünner Kosten versekert bi de staatlich Krankenversekerung. 

Wenn dat eenen vun de Gerechten mank de Völker nich goot geiht un dat Geld man minne is, denn weert se ünnerstütt vun een „Stiftung för de Gerechten“, de in New York sitten deit. De Kosten vunwegen een Krankheit weert vun de „Anne-Frank-Fond“ in Basel öbernahmen. De Gerechten, de in den Staat Israel leven doot kriegt automaatsch een Pension. Dat sünd üm un bi 35 Lüde.
 De Gerechten mank de verscheden Völker 
 to'n 1. Januar 2006, Born: Yad Vashem Polen   5.941 Nedderlänner  4.726 Franzosen  2.646 Ukrainer  2.139 Belgier  1.414 Ungarn  671 Litauer  630 Wittrussen  564 Slowaken  460 Düütsche  427 Italieners  391 Greken  265 Serben un Montenegriners  121 Russen  120   Tschechen  115 Kroaten   105 Letten  100 Österriekers  85 Moldawiers  71 Albaners  63 Rumänen  52 Swiezer  38 Bosniers un Herzegowiners  34 Norwegers  26 Dänen¹  21 Bulgaren  17 Briten  13 Sweden  10   Mazedoniers  10 Armeniers  10 Slowenen   6 Spaniers  3 Esten  3 Brasilianers  2 Chinesen  2 Japaners  2 US-Amerikaners  2 Chilenen  1 Japaners  1 Luxemborger  1 Portugesen  1 Törken  1 Georgiers  1  Alltohopen 21.310 ¹ De Liddmaten vun den däänschen Wedderstand, de dorbi hulpen hefft, de däänschen Jöden to redden, sünd alltohopen as een Grupp tellt wurrn. So hefft se sik dat wünscht.

 De Namens vun de Gerechten mank de verscheden Länner (Utwahl) 

 Länner, wo Düütsch snackt warrt 
(tominnst to'n groten Deel)

 Düütsche mank de Gerechten (Utwahl) 
 Elisabeth Abegg
 Elsa Gindler
 Adolf Althoff
 Maria Althoff
 Ruth Andreas-Friedrich
 Albert Battel
 Gitta Bauer
 Berthold Beitz
 Hans Georg Calmeyer
 Otto Dibelius
 Hans von Dohnanyi
 Heinz Drossel
 Georg Ferdinand Duckwitz
 Karin Friedrich
 Richard Gölz Hermann Friedrich Gräbe
 Wilhelm Hammann
 Albert Harder
 Loni Harder
 Fritz Heine
 Josef Heinen
 Heinrich Held
 Eberhard Helmrich
 Herbert Herden
 Joseph Kardinal Höffner
 Helene Jacobs
 Jean Jülich
 Walter Krämer
 Karl Laabs
 Bernhard Lichtenberg
 Gertrud Luckner
 Hermann Maas
 Maria Gräfin von Maltzan Heinrich Middendorf
 Otto un Gertrud Mörike
 Richard Ernst Moser
 Martin Niemöller
 Friedrich Carl von Oppenheim
 Käthe Overath
 Karl Plagge
 Alfred Rossner
 Hildegard Schaeder
 Emilie Schindler
 Oskar Schindler
 Anton Schmid
 Gustav Schröder
 Armin T. Wegner
 Otto Weidt
 Konrat Ziegler

 Österriekers mank de Gerechten 
 Christa Beran
 Maria Böhm 
 Oswald Bosko
 Wanda Bottesi
 Friedericke Buchegger
 Franziska Cechal 
 Moritz Daublebsky-Sterneck
 Karl Dickbauer
 Anton Dietz
 Reinhold Duschka
 Fritz Edelmann
 Anna Ehn
 Gottfried von Einem
 Maria Fasching 
  Fritz Fasching
  Mitzi Fasching
 Anna Frissneg
 Ludwig Frissneg
 Charlotte Fritz  (geb. Becher)
 Marianne Goltz-Goldlust
 Maria Grausenburger
 Karl Gröger
 Anna-Maria Haas
 Irene Harand
 Edith Hauer
 Olga Holstein
 Danuta Kleisinger Ewald Kleisinger
 Ludwig Knapp
 Maria Knapp
 Alois Kreiner
 Josephine Kreiner
 Anna Kucher
 Hermine Kuttelwascher
 Otto Kuttelwascher
 Arthur Lanc
 Maria Lanc
 Hermann Langbein
 Gisela Legath un ehr Kinner Martin un Frieda
 Franz Leitner
 Ella Lingens-Rainer
 Kurt Lingens
 Erwin Lutz
 Julius Madritsch
 Anna Manzer
 Lydia Matouschek 
 Rudi Moser
 Karl Motesicky 
 Anna Müller
 Konstantin Müller
 Julius Nataly
 Dorothea Neff
 Wolfgang Neuschmidt
 Hilde Olsinger Maria Petrykiewicz
 Roman Erich Petsche
 Luci Pollreis
 Edeltrud Posiles (b. Becher) 
 Maria Potesil
 Johann Pscheidt
 Kurt Reinhard
 Hermine Riss
 Maria Saidler
 Maria Schauer
 Oskar Schindler
 Friedrich Schönschitz
 Anton Schmid
 Ludwig Semrad
 Wanda Semrad
 Pauline Smejkal
 Ludwig Sölder
 Edi Stecher
 Maria Steiner
 Maria Stocker
 Raimund Titsch 
 Florian Tschögl
 Leo Tschöll
 Anton Viehbeck
 Toni Viehbeck
 Rudolf Wertz
 Joachim von Zedtwitz

 Swiezer mank de Gerechten (Utwahl) 
 Emile Barras
 August Bohny
 Friedel Bohny
 Friedrich Born
 Charles-Jean Bovet
 Paul Calame-Rosset
 Daniel Curtet
 Maurice Dubois
 Renée Farny
 Harald Feller
 Laure Francken
 William Francken Jean-Edouard Friedrich
 Albert Gross
 Paul Grüninger
 Hildegard Gutzwiller
 Otto Haggenmacher
 Frieda Kobler
 Arthur Lavergnat
 Jeanne Lavergnat
 Carl Lutz
 Gertrud Lutz
 Marie Maienhofer
 Rosa Näf
 René Nodot Marcel Pasche
 Anne-Marie Piguet
 Ernest Prodolliet
 Roland de Pury
 Fred Reymond
 Hans Schaffert
 Martha Schmidt
 Sebastian Steiger
 Ernest Wittwer
 Peter Zürcher

 Annere Länner 

 Belgiers mak de Gerechten (Utwahl) 
 Josane Sigart

 Briten mank de Gerechten (Utwahl) 
 Frank Foley

 Italieners mank de Gerechten (Utwahl) 
 Giorgio Perlasca

 Nedderlänners mank de Gerechten (Utwahl) 
 Corrie ten Boom
 Miep Gies
 Joop Westerweel

 Polen mank de Gerechten (Utwahl) 
 Czesław Miłosz
 Jan Karski
 Irena Sendler

 Portugesen mank de Gerechten 
 Aristides de Sousa Mendes

 Sweden mank de Gerechten (Utwahl) 
 Raoul Wallenberg

 Tschechen mank de Gerechten (Utwahl) 
 Milena Jesenská
 Emilie Schindler

 Törken mank de Gerechten (Utwahl) 
 Selahattin Ülkümen

 US-Amerikaners mank de Gerechten 
 Varian Fry
 Japaners mank de Gerechten 
 Chiune Sugihara
Chinesen mank de Gerechten
 Ho Feng Shan
 Pan Jun Shun

 Weblenken 
 Righteous Among the Nations - De Gerechten mank de Völker (engl.)
 Sieten vun Yad Vashems to dat Thema (engl.)
 Wannehr een in dat Programm upnahmen weern kann
 Wie de de Staat Israel hölpen deit, Staatlich Pensionen
 Medizinisch Hölp
 Österriekers mank de Gerechten mank de Völker
 Holocaust Memorial Budapest, testimony from the family Jakobovics in 1947
 Witness: "Karoly Szabo played a determining role among Wallenberg’s supporters"

Kategorie:De Gerechten mank de Völker
Kategorie:Israel
Kategorie:Holocaust