Grunnegs

Grunnegs, ok Grönnengs of Grunnegers , is de Naam för de freesch-sassischen neddersassischen Dialekten, de in de Provinz Grunnen in de Nedderlannen snackt warrt. Groningsch steiht up freeschen Grund un liggt nich wiet af dat oostfreesch Platt. Faken werrt dat Oostfreesche un dat Grunnengs ok as en Dialekt ankeken.

De Taal
Taalmarkmalen
So as al seggt, förmt datt Grunnegs tosamen mit dat Oostfreesche n apaarte groep binnen t Leegsaksisch. Dit het onderaandere te moaken, mit dat der ienvlouden binnen van aal kaanten. t Maist kenmaarkende van t Grunnegs binnen de twijklanken, dij zowel Frais as Westfeels van oart binnen en dij bestoan ien laange en körte vörms

 Historie 
De Grundlaag vun Groningsch is dat Oostlauwersk Freesch. Dat weer en Spraak, de in de Kuntreien vun de Lauwers bit hen na de Werser to snackt wurrn is. In de lesten Johren seggt de Spraakforschers dor tomeist Klassisch Ooldfreesch to. Hüdigendags is dat Oosterlauwersk Freesch tomeist utstorven, bloß in dat Saterland warrt dor noch de Dialekt Saterfreesch snackt. De Lüde in dat Groningerland hefft vun dat 15. Johrhunner af an nich mehr Freesch, man Platt snackt. Man de freeschen Wuddeln (Substratspraak) sünd dor noch to spören. 

 Groningsch un Oostfreesch 
Groningsch un Oostfreesch is meist desülbige Twieg vun de plattdüütsche Spraak. In de Nedderlannen weert de beiden Dialekten faken tohopenbunnen to en egen Grupp mank de plattdüütschen Dialekten. Dor snackt se denn vun de Friso-Saksischen-Dialekten.  Groningers un Oostfresen könnt goot mit'nanner snacken un verstaht sik ok. De meisten Wöör weert övereen bruukt. Bloß bi de Lehnwöör un bi dat Schrieven gifft dat Ünnerscheden: In Oostfreesland gifft dat veel düütsche Lehnwöör un de Schrievwies is vun de Hoochdüütsche Spraak övernahmen. In't Groningerland gifft nu anners nedderlannsche Lehnwöör un de Schrievwies sleiht na de nedderlannsche Siet. Kennteken för groningsch-oostfreesche Dialekten sünd besunnere Kläng as -ou (Groningsch: blout, oostfreesch: bloot, Utspraak: bloutt) un -ai (Groningsch: nait, oostfreesch: neet, Utspraak: neit). 

 Oostfreesch Groningsch Hoochdüütsch Nedderlannsch Schöfel Scheuvel Schlittschuh Schaats lüttje lutje klein klein neei nij neu nieuw Muus Moes Maus Muis sük zok sich zich

De Utspraak up Groningsch un Oostfreesch is meist övereen, ofschoonst de Schrievwies ganz anners utsütt.

 Dialekten 
Dat gifft 7 groningsche Dialekten:

 Oldambtster Platt (stark overeen Rheiderlanner Platt)
 Hoogelanner Platt (stark övereen mit dat Emder Platt)
 Westerwoldinger Platt (Westerwolds, stark övereen mit dat Eemslänner Platt)
 Fehnkoloniaalsk
 Noordenvelder Platt
 Westerquarteersk
 Stadt Grönnegsk (in de Stadt Groningen)
 Pompster Platt (in de Provinz Freesland)

 Biespööl 
 Vadderunser 
Os Voader in Hemel,
dat Joen Noam haailegd worden zel,
dat Joen Keunenkriek kommen mag,
dat Joen wil doan wordt
op Eerd net as in hemel.
t Stoet doar wie verlet van hebben
geef os dat vandoag,
en reken os nait tou wat wie verkeerd doun,
net zo as wie vergeven elk dij os wat aandut.
En breng os nait in verlaaiden,
mor wil van verlaaider ons verlözzen.
Den Joe binnen t Keunenkriek,
de Kracht en de Heerlekhaid.
Veur in aiweghaid.
Amen

 Henwiesen 

 Dideldom
 Groningana
 Krödde (Grunneger Tiedschrift)

Kategorie:Spraakvarietät
Kategorie:Plattdüütsch