3. September

De 3. September is de 246. Dag in’n Gregoriaanschen Klenner. In Schaltjohren is dat de 247. Dag.

 Wat passeert is 
 Politik un Sellschop 
 36 v. Chr.: In de Seeslacht vun Naulochoi an de Noordspitz vun Sizilien maakt Octavian siene Flotte unner Marcus Vipsanius Agrippa den Sextus Pompeius siene Flotte ganz in Dutt. Mit Pompeius is dat nu ut. 
 301: De Hillige Marinus grünnt San Marino, en vun de lüttsten Länner un de öllste vundaag no existeerend Republiek.
 1189: Richard Löwenhart warrt in Westminster as Richard I. to’n König vun England maakt.
 1651: In de entscheidend Slacht vun Worcester in’n Engelschen Börgerkrieg winnt de Parlamentstruppen ünner Oliver Cromwell över König Charles II..
 1783: De Unafhangigkeit vun de USA vun dat Königriek Grootbritannien warrt in den Freden vun Paris anerkennt.
 1841: In Preußen warrt de allgemeen Wehrplicht inföhrt.
 1874: Práxedes Mateo Sagasta warrt Ministerpräsident vun Spanien.
 1900: Grootbritannien winnt över de Burenrepublik Transvaal un annekteert dat Rebeet.
 1914: In’n Eersten Weltkrieg rööpt de franzöösch Staatspräsident Raymond Poincaré to’n Wedderstand gegen de düütsch Invasion op.
 1919: Italien föhrt dat Froenwahlrecht in.
 1939: Na dat Verstrieken vun dat Ultimatum to’n Torüchtog ut Polen folgt de Kriegsverkloren to’n Tweeten Weltkrieg vun Grootbritannien un Frankriek an Düütschland.
 1953: De an’n 4. November 1950 ünnertekente Europääsch Minschenrechtskonventschoon tredt in Kraft.
 1967: Sweden stellt an den Dagen H op den Rechtsverkehr op de Straten üm.
 1971: Katar warrt unafhängig
 2004: Russ’sch Elitesoldaten störmt in de Stadt Beslan in Noordossetien in School un versökt dat Börgendrama vun Beslan to beennen. Dorbi schall dat mehr as 330 Dode geven hebben.

 Kunst, Kultur un Bowark 
 1770: De Oper La Contessina (hdt.: Das gräfliche Fräulein) vun Florian Leopold Gassmann warrt in Mährisch-Neustadt, Öösterriek, ooropföhrt.
 1920: De Operette Wenn Liebe erwacht vun Eduard Künneke warrt in Berlin ooropföhrt.
 1926: In Berlin warrt wiel de drütten Funkutstellen de Fernsehtoorn inweiht.
 1958: De musikalsch Kummedie Madame Scandaleuse vun Peter Kreuder warrt in Wien ooropföhrt.
 1992: Dat Musical Elisabeth vun Michael Kunze un Sylvester Levay warrt in wien ooropföhrt.
 1999: Op den Senner RTL geiht de Quizsennen Wer wird Millionär? mit Günther Jauch to’n eersten mol övern Schirm.

 Religion 
 590: Gregor de Grote warrt Paapst.
 1914: Benedikt XV. warrt Paapst.
 1978: Johannes Paul I. warrt as Nafolger vun Paapst Paul VI. insett.
 2000: Paapst Johannes XII. un ok de ümstreden Paapst Pius IX. warrt selig snackt.

 Wetenschoppen un Technik 
 1906: In Frankfort an’n Main warrt dat Georg-Speyer-Huus openmaakt, en chemotherapeutsch Forscherinrichten ünner das Seggen vun Paul Ehrlich.
 1976: De Ruumsond Viking 2 lannt op’n Mars in de Even Utopia Planitia.

 Katastrophen 
 1691: De beiden britschen Lienenscheep HMS Coronation un HMS Harwich strannt, as se bi sworen Storm versökt in den Plymouth Sound intolopen. Blots en Handvull Seelüüd künnt sik redden, üngefäähr 1.000 blievt dood.
 1878: De de Kollision vun en Pläseerdamper mit en Frachter op de Themse kommt 640 Minschen üm.
 1925: Dat US-amerikaansche Stiefluftschipp ZR-1 USS Shenandoah verunglückt in’n Storm. 14 Mann vun de Besatten kommt to Dood.
 1989: En kubaansch Iljuschin Il-62 stört op en Wohnveerdel in de Nöög vun’n Flaaghaven Havanna. 171 Minschen stravt dorbi.
 1998: Na en Füer an Boord stört en Swiezer McDonnell Douglas MD-11 vör Halifax in de See un ritt 229 mit in den Dood.

 Boren 
 1034: Go-Sanjō, 71. Kaiser vun Japan.
 1087: Johannes II., Kaiser vun Byzanz.
 1539: Oswald Gabelkover, Dokter, Heraldiker un Historiker († 1616)
 1596: Nicola Amati, italiensch Geigenboer.
 1643: Lorenzo Bellini, italiensch Anatom.
 1741: Johann Wilhelm von Archenholz, preußisch Historiker un Publizeerer.
 1770: Johann Heinrich Karl Hengstenberg, düütsch Dichter vun Karkenleder.
 1780: Heinrich Christian Schumacher, düütsch Geodät un Astronom.
 1782: Christian Ludwig Nitzsch, düütsch Bioloog
 1791: Francisco Acuña de Figueroa, uruguayisch Schriever († 1862)
 1794: Kurt Alexander Winkler, düütsch Metallurg un Chemiker.
 1814: James Joseph Sylvester, britsch Mathematiker.
 1829: Adolf Fick, düütsch Physioloog.
 1833: Adolf Obermüllner, öösterrieksch Maler
 1861: Elin Danielson-Gambogi, finnisch Malerin († 1919)
 1869: Fritz Pregl, öösterrieksch Chemiker un Nobelpriesdräger
 1874: Frederik Størmer, norwegsch Geophysiker un Mathematiker
 1887: Lavoslav Ružička, Swiezer Chemiker un Nobelpriesdräger
 1887: Ludwig Gies, düütsch Maler un Bildhauer
 1891: Doc Cook, US-amerikaansch Jazzmusiker († 1958)
 1929: Carlo Clerici, swiezer Radrennfohrer († 2007)
 1938: Ryōji Noyori, japaansch Chemiker un Nobelpriesdräger
 1939: Vivi Bach, däänsch Singersche, Schauspelersche, Feernsehmoderatorsche un Schrieversche († 2013)
 1943: Dagmar Schipanski, düütsch Physikerin un Politikerin
 1945: Traudel Haas, düütsch Synchroonsnackerin un Schauspelerin
 1948: Uwe Biester, düütsch Kommunalpolitiker un Landdagsafordneter
 1963: Guido Imbens, nedderlannsch-US-amerikaansch Wertschapswetenschapler un Nobelpriesdräger
 1965: Charlie Sheen, US-amerikaansch Schauspeler
 1967: Daron Acemoğlu, törksch-amerikaansch Ökononom un Nobelpriesdräger
 1978: Christian Alder, düütsch Footballspeler
 1979: Stian Eckhoff, norweegsch Biathlet
 1983: Eko Fresh, düütsch-törkschen Rapper ut Mönchengladbach
 1995: Niklas Süle, düütsch Footballnatschonalspeler
 2003: Mark Walerjewitsch Kondratjuk, russisch Ieskunstlöper

 Storven 
 1313: Anna Přemyslovna, Königin vun Böhmen.
 1658: Oliver Cromwell, britsch Lord Protector (* 1599)
 1861: Christian Heinrich Tramm, düütsch Architekt.
 1872: Immanuel Nobel, sweedsch Architekt, Ingenieur, Utfinner un Industriellen.
 1883: Iwan Sergejewitsch Turgenew, russ’sch Schriever.
 1946: Paul Lincke, düütsch Komponist un Kapellmeester.
 1948: Edvard Beneš, tschechisch Politiker.
 1962: Edward Estlin Cummings, US-amerikaansch Schriever.
 1969: Hồ Chí Minh, vietnames’sch Revolutschonäär un Staatsmann
 1980: Fabian von Schlabrendorff, Jurist as ok Offizier un Wedderstandskämper (* 1907)
 1985: Heiner Grimm, düütsch Maler.
 1991: Frank Capra, US-amerikaansch Filmspeelbaas.
 2003: Ute Mora, düütsch Schauspelerin.
 2006: Annemarie Wendl, düütsch Schauspelerin
 2011: Finn Helgesen, norweegsch Iesflinklöper un Olympiasieger (* 1919)
 2012: Irmgard Harder, plattdüütsch Schrieverin (* 1922)
 2019: Halvard Hanevold, norweegsch Biathlet (* 1969)

September 03